BÁO CÁO THỰC TẬP CỘNG ĐỒNG
CỬ NHÂN Y TẾ CÔNG CỘNG NĂM THỨ TƯ
(Năm học 2012-2013)
Bộ môn: DỊCH TỄ HỌC
Sinh viên: PHẠM THỊ THU THỦY, tổ 40, lớp Y4N, đại học Y Hà Nội

ĐỊA ĐIỂM THỰC TẬP:
Văn phòng Tiêm chủng mở rộng Quốc gia, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.
Địa chỉ: Số 1 – Yecxanh, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
THỜI GIAN THỰC TẬP: 25/2/2013- 8/3/2013.
MỤC TIÊU CỦA ĐỢT THỰC TẬP:
1
2
3
4
5

Hiểu được cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và hoạt động của dự án
TCMR .
Mô tả được công tác chuẩn bị, tổ chức một buổi tiêm chủng thường
xuyên tại trạm y tế xã.
Tham gia thực hiện được các hoạt động được giao tại văn phòng TCMR
Quốc gia.
Tham dự đầy đủ các buổi trao đổi chuyên đề với các cán bộ Văn phòng
TCMR.
Viết báo cáo thu hoạch chi tiết của đợt thực tập.

NỘI DUNG BÁO CÁO


I. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và hoạt động của Dự án TCMR.

Bộ Y tế chỉ đạo và điều hành công tác TCMR thông qua các cơ quan
chức năng là Cục Y tế Dự phòng, Vụ Kế hoạch- Tài chính, Cục Quản lý
Dược và Ban Điều hành TCMR Quốc gia.
Việc quản lý và điều hành Chương trình tại từng địa phương cũng chủ
yếu dựa trên hoạt động của các cơ quan Y tế dự phòng, Kế hoạch/Tài
chính, Dược cùng cấp và bộ phận, các nhân chuyên trách TCMR.

Sơ đồ 2. Hệ thống tổ chức Chương trình TCMR của Việt Nam


BỘ Y TẾ

Cục Y tế Dự phòng

Viện VSDTTƯ
Ban điều hành Dự án TCMR Quốc Gia

Viện VSDTTƯ
VPTCMR Miền

Viện Pasteur Nha
Trang VPTCMR

Viện Pasteur HCM
VPTCMR Miền Nam

Viện VSDT TN
VPTCMR Tây
Nguyên


•
•
•
•

Duy trì tỉ lệ tiêm chủng cao cho trẻ em và phụ nữ là đối tượng chính
của chương trình TCMR.
Giảm tỉ lệ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở trẻ em trong
chương trình TCMR.
Duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt; loại trừ uốn ván sơ sinh.
Giảm tỉ lệ mắc bệnh sởi, tiến tới mục tiêu loại trừ sởi.
Kiểm soát thành công các bệnh truyền nhiễm khác trong chương trình
Không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ tiêm chủng, đặc biệt tại các
địa phương còn gặp nhiều khó khăn.

1.3. Hoạt động.
1.3.1. Duy trì và hoàn thiện hệ thống mạng lưới nhân viên chuyên trách
TCMR từ Trung ương đến cơ sở.
• Kiện toàn ban chỉ đạo và Văn phòng TCMR tuyến Trung ương, khu
vực, tỉnh, bộ phận chuyên trách và cán bộ chuyên trách TCMR tuyến
huyện và xã.
• Tham mưu cho bộ Y tế và lãnh đạo chính quyền/nghành y tế các địa
hương ra các văn bản chỉ đạo, củng cố, tăng cường về tổ chức cho
hệ thống mạng lưới TCMR, cải thiện chế độ phụ cấp cho nhân viên
TCMR.
1.3.2. Duy trì tỉ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi ở mức trên
90% và tăng cường chất lượng dịch vụ tiêm chủng
• Mở rộng và tăng cường hình thức tiêm chủng thường xuyên trên địa
bàn toàn quốc, kết hợp tổ chức các chiến dịch tiêm chủng theo mục
tiêu chuyên biệt.

và lấy mẫu huyết thanh, vận chuyển đến phòng thí nghiệm theo
đúng quy định đạt trên 80%.
• Giám sát các trường hợp nghi sởi tại các bệnh viện, phòng khám.
 Giám sát các bệnh khác trong tiêm chủng mở rộng.
• Giám sát tích cực, lồng ghép phát hiện các bệnh trong tiêm chủng
tại các tuyến.
 Nâng cao năng lực mạng lưới các phòng thí nghiệm tại các Viện
VSDT/Pasteur phục vụ công tác giám sát.
• Nâng cao chất lượng xét nghiệm, duy trì các phòng xét nghiệm bại
liệt, sởi, rubella chuẩn thức được WHO công nhận tại Viện VSDT TƯ
và Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh.
 Tổ chức tập huấn công tác giám sát bệnh cho cán bộ chuyên trách các
tuyến, huy động sự tham gia của các cơ sở khám chữa bệnh.
1.3.4. Bảo vệ vững chắc thành quả thanh toán bệnh bại liệt.
• Duy trì tỉ lệ uống vắc xin OPV trong TC thường xuyên cho trẻ đạy
trên 90%.
• Chủ động tổ chức chiến dịch uống bổ sung vắc xin OPV tại các vùng
nguy cơ cao.
• Tăng cường công tác giám sát liệt mềm cấp để phát hiện vi rút bại
liệt hoang dại xâm nhập sớm nhất.
• Luôn sẵn sàng để đáp ứng với sự xâm nhập của vi rút bại liệt hoang
dại.
1.3.5. Duy trì thành quả loại trừ uốn ván sơ sinh.


Duy trì tỉ lệ tiêm vắc xin uốn ván (UV2+) cho phụ nữ có thai trên
toàn quốc là trên 80% và tiêm vắc xin uốn ván cho nữ tuổi sinh đẻ
đạt trên 90%.
• Tăng cường công tác giám sát chết sơ sinh, nghi uốn ván sơ sinh,
tiến hành phân tích các trường hợp uốn ván sơ sinh từ đó đưa ra

hoặc tử vong sau tiêm chủng.
• Tiến hành điều tra kịp thời,đầy đủ mọi phản ứng nặng sau tiêm
chủng, phối hợp chặt chẽ giữa các tuyến và quốc gia trong quá trình
điều tra.
• Thành lập hội đồng chuyên môn điều tra PƯSTC của tỉnh, gồm: lãnh
đạo Sở Y tế, đại diện Viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur, Trung tâm YTDP,
•


các cơ sở điều trị và các đơn vị liên quan, các chuyên gia tư vấn
trong trường hợp cần thiết.
• Gửi báo cáo chi tiết các PƯSTC cho Ban Điều hành Dự án Tiêm
chủng mở rộng Quốc gia và Ủy ban Khắc phục sự cố sau tiêm chủng.
1.3.9. Đảm bảo đáp ứng đầy đủ các loại vắc xin, vật tư tiêm chủng. Duy trì
tốt hệ thống dây chuyền lạnh từ Trung ương tới các điểm tiêm chủng.
• Lập kế hoạch toàn diện, khoa học về cung ứng vắc xin, vật tư thiết
yếu cho Chương trình định kỳ hàng năm cũng như đột xuất tại tất
cả các tuyến của Dự án.
• Hướng dẫn, tập huấn, giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch
cung ứng vắc xin và vật tư tiêm chủng ở tất cả các tuyến, đặc biệt
tuyến trung ương và tuyến tỉnh.
• Duy trì và từng bước bổ sung, đổi mới các trang thiết bị trong hệ
thống dây chuyền lạnh ở từng tuyến của Dự án.
1.3.10. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học nâng cao hiệu quả TCMR
• Huy động kinh phí hàng năm cho công tác nghiên cứu khoa học
nhằm xác định và giải quyết các vấn đề tồn tại, cần được ưu tiên,
thiết thực nâng cao chất lượng TCMR cho các nhóm đối tượng của
Chương trình.
• Lồng ghép và chia sẻ kết quả nghiên cứu khoa học của dự án TCMR
với các nghiên cứu khác của Bộ Y tế, Bộ Khoa học & Công nghệ, các


Nội dung
Cán bộ phụ trách
Giới thiệu về hệ thống quản lý TS. Dương Thị Hồng
TCMR. Sơ lược về tiêm chủng
và Vắc xin.

27/2/2013

Giới thiệu về vắc xin, dây BS. Nguyễn Thị Loan
chuyền lạnh.
Giám sát bệnh TCMR.
Giám sát bệnh TCMR
Giám sát bệnh TCMR: An toàn ThS. Nguyễn Đắc Trung
tiêm chủng.

28/2/2013
4/3/2013

Kết quả thu được:
 Chương trình Tiêm chủng mở rộng:

Chương trình tiêm chủng mở rộng ( tên tiếng Anh là Expanded
Programme on Immunization- EPI), bắt đầu được triển khai ở Việt Nam
từ năm 1981 do Bộ Y tế khởi xướng với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế Thế
giới-WHO và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc – UNICEF. Chương trình có mục
tiêu ban đầu là cung cấp dịch vụ tiêm chủng miễn phí cho trẻ em dưới 1
tuổi, bảo vệ trẻ em khỏi 6 loại bệnh truyền nhiễm phổ biến và gây tử vong
cao. Sau một thời gian thí điểm, Chương trình từng bước được mở rộng
dần cả về địa bàn và đối tượng tiêm chủng, để từ năm 1985 tới nay toàn

-

Vắc xin sống giảm độc lực (virus hoặc vi khuẩn) .

-

Vắc xin bất hoạt (toàn tế bào hoặc một phần cấu trúc của tế bào vi
khuẩn hoặc virus) hoặc giải độc tố hoặc vắc xin tổng hợp .

•

Đặc tính của Vắc xin:

-

Vắc xin là một sản phẩm sinh học rất dễ bị phá huỷ nếu không được
bảo quản đúng cách.

-

DCL giữ cho vắc xin được duy trì từ +2 độ C đến +8 độ C. Nhiệt độ cao
và đông băng đều làm hỏng vac xin.

-

Đông băng là nguyên nhân thường gặp nhất làm hỏng vắc xin Viêm
gan B, DPT, AT, Hib, HPV, Rotavirus.

-



Một số lưu ý:

-

Các vắc xin an toàn, ít phản ứng phụ.

-

Vắc xin khi sử dụng phải đảm bảo những tiêu chuẩn về an toàn, hiệu
lực và chất lượng.

-

Vắc xin trước khi sử dụng đã được các cơ quan chuyên môn kiểm định
chặt chẽ về độ an toàn và chất lượng, được Bộ Y tế cấp phép lưu hành.

-

Vắc xin đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới: mỗi năm trên thế
giới có khoảng 120 triệu trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng.

-

Vắc xin cũng như thuốc, khi tiêm chủng cũng sẽ có phản ứng với một tỷ
lệ nhất định. Các phản ứng cần được theo dõi và xử trí kịp thời.

•

Các bệnh phòng được bằng vắc xin:

băng điện tử,chỉ thị nhiệt độ lọ vắc xin.
• Cách sắp xếp vắc xin trong tủ lạnh.
• Bảo quản dụng cụ trong dây truyền lạnh.
•

 Giám sát bệnh TCMR.
• Định nghĩa giám sát TCMR.
• Phân loại giám sát.

2. Hoạt động 2: Thống kê dây chuyền lạnh.
Thời gian: 27/2 – 8/3/2013.
Địa điểm: Tại Văn phòng Tiêm chủng mở rộng Quốc gia.
Cán bộ phụ trách: CN.Nguyễn Thành Trung.
Phương tiện hỗ trợ: Máy tính xách tay.
Mô tả hoạt động: Kiểm tra số serial và ngày tháng năm bắt đầu sử
dụng của tủ lạnh bảo quản vắc xin từ danh sách do các tỉnh gửi về văn
phòng theo các năm, đối chiếu với danh sách tại quốc gia và sửa lại vào
cột ghi chú. Khi hoàn thành, gửi lại kết quả qua email cho cán bộ phụ
trách.
• Số tỉnh chịu trách nhiệm đối chiếu : Bao gồm 11 tỉnh sau: TT-Huế; Tp.
Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa,
Bình Thuận, Ninh Thuận, Kon Tum, Gia Lai.
• Kết quả công việc: Danh sách dây chuyền lạnh đã bổ sung và đã gửi báo
cáo qua email cho CN.Nguyễn Thành Trung.
•
•
•
•
•


phòng Tiêm chủng mở rộng Miền Bắc và Văn phòng Tiêm chủng mở
rộng Quốc gia.

-

Chào hỏi, cảm ơn ban lãnh đạo trạm y tế xã Cao Viên và ra về.

-

Trao đổi về buổi thực địa với BS Loan tại Văn phòng tiêm chủng mở
rộng Quốc gia.

 Một số nét về buổi TC:
- Một số nét chung về xã Cao Viên:

Tổng số dân: 17.000 người.
Số trẻ em trong độ tuổi tiêm chủng: Trung bình 380 trẻ.
- Đợt tiêm chủng định kỳ này tại xã Cao Viên được tiến hành trong hai
ngày: 5 và 6/3/2013.
- Các vắc xin được tiêm trong đợt này bao gồm: Sởi, Viêm gan B, DPT4,
Uốn ván cho phụ nữ có thai, Lao.
 Thực trạng buổi TC:
 Công tác chuẩn bị :

Thông báo : gửi giấy mời đến các đối tượng (có ngày, giờ, đối tượng,
địa điểm tiêm chủng).
• Phân công nhân lực và cơ sở vật chất:
- Có 2 phòng khám phân loại, 1 phòng tiêm chủng và 1 phòng giám sát
sau tiêm chủng (TC).
- Cán bộ y tế khám phân loại và tư vấn trước TC: 2.

Khay, panh



Hộp chống sốc



Sổ, phiếu tiêm chủng



Phác đồ chống sốc



Giấy bút



Xà phòng, nước rửa tay



Thùng đựng rác



Quần áo blu, khẩu trang



1.Hỏi tiền
sử.

•

Xác định tên, tuổi, địa chỉ của
trẻ và ghi vào phiếu/sổ TC.
• Lập phiếu tiêm chủng cho trẻ
(nếu chưa có).
• Hỏi loại vắc xin, số mũi từng
loại vắc xin, thời gian đã tiêm
chủng?

•

Chưa hỏi tiền sử dị ứng với
thuốc hay thức ăn đặc
biệt.
• Chưa hỏi về các phản ứng
nặng như: sốt cao, quấy
khóc dai dẳng, co giật,
sưng lan rộng….sau lần
tiêm chủng trước.
• Có thể hỏi thêm tiền sử
bệnh tật hay dị ứng của
người thân của trẻ nếu trẻ
tiêm vắc xin lần đầu.

2.Quan

•

Không hỏi tiền sử dị ứng
của trẻ nên gây nguy cơ
cho trẻ.

•

Phần giải thích không kĩ:
không hướng dẫn nếu trẻ
sốt phải dùng thuốc hạ sốt,

Hoãn tiêm khi :
+Trẻ đang ốm, sốt .
+Trẻ đang mắc các bệnh
nhiễm trùng cấp tính.
•

4.Tư vấn
tiêm
chủng.

Thông báo các vắc xin trẻ
được tiêm chủng.
• Yêu cầu trẻ ở lại theo dõi 30
•


phút tại điểm tiêm chủng.
• Giải thích những phản ứng có

VX được bảo quản trong
phích VX.
Có kiểm tra vắc xin, dung môi
và sử dụng theo đúng tiêu
chuẩn.
Có rửa tay sạch bằng xà
phòng trước khi tiêm chủng.
Lấy vắc xin vào bơm tiêm.
Dùng bơm tiêm tự khóa .
Các bước pha hồi chỉnh vắc
xin đúngtiêu chuẩn.
Đường tiêm, liều lượng, vị trí
tiêm của từng loại vắc xin
trong TCMR: đúng tiêu
chuẩn.
Có người kiểm soát lượng
người vào TC.
Có dặn dò/ tư vấn sau tiêm
chủng.

Ghi đầy đủ các thông tin vào
phiếu hoặc sổ tiêm chủng và
trả lại cho bà mẹ và hẹn lần
tiêm chủng sau .
• Nhắc bà mẹ giữ phiếu/ sổ
tiêm chủng cẩn thận và luôn
mang theo khi đưa trẻ tới cơ
sở y tế hoặc bệnh viện.
• Ghi ngày tiêm chủng đối với
từng loại vắc xin đã tiêm

chủng.

•

Có phòng và cán bộ phụ trách
riêng.

•
•

8.Kết thúc
buổi tiêm
chủng.

•

Phòng GS đông và ồn ào.
Không GS chặt vì có đối
tượng về trước 30 phút.
• Phòng GS và TC thông
nhau nên có tình trạng lẫn
lộn giữa người đã và chưa
TC hoặc đi nhầm phòng.

Bảo quản vắc xin dung môi
chưa sử dụng.
• Hủy dụng cụ tiêm chủng an
toàn báo cáo .

•


Hỗ trợ tuyến dưới về đâò tạo nhân lực và các nguồn lực khác (băng đĩa
TC…) trong điều kiện có thể.

Đối với người dân.
• Chủ động tìm hiểu kĩ hơn về kiến thức & thông tin TC.
•

Nâng cao ý thức khi đến TC ở TYT như : giữ gìn vệ sinh , trật tự , không
chen lấn xô đẩy…

•

Tuân thủ theo hướng dẫn của nhân viên y tế.