TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

PHẠM THỊ DUYÊN

ỨNG DỤNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI VẬN
ĐỘNG NHẰM PHÁT TRIỂN SỰ KHÉO
LÉO CHO HỌC SINH KHỐI 10 TRƢỜNG
THPT MỸ HÀO - HƢNG YÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI, 2012


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

PHẠM THỊ DUYÊN

ỨNG DỤNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI VẬN
ĐỘNG NHẰM PHÁT TRIỂN SỰ KHÉO
LÉO CHO HỌC SINH KHỐI 10 TRƢỜNG
THPT MỸ HÀO - HƢNG YÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: CNKHSP TDTT - GDQP
Hƣớng dẫn khoa học

TH.S HÀ MINH DỊU

HÀ NỘI, 2012



Nhà xuất bản

QN

Quãng nghỉ

STT

Số thứ tự

TCVĐ

Trò chơi vận động

TDTT

Thể dục thể thao

TG

Thời gian

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông


phát triển sự khéo léo cho học sinh khối 10 trường THPT
Mỹ Hào - Hưng Yên.
Bảng 3.5. Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm của hai nhóm đối

32

chứng và thực nghiệm
Bảng 3.6. Tiến trình thực nghiệm giảng dạy TCVĐ trong 6 tuần

34

cho học sinh khối 10 trường THPT Mỹ Hào - Hưng Yên.
Bảng 3.7. Kết quả kiểm tra sau thực thực nghiệm của 2 nhóm

35

đối chứng và thực nghiệm
Biểu đồ 3.1: Thành tích chạy díc dắc 20m của hai nhóm trước và

36

sau thực nghiệm.
Biểu đồ 3.2: Thành tích dẫn bóng bằng tay luồn cọc 20m của

37

hai nhóm trước và sau thực nghiệm
Biểu đồ 3.3: Thành tích đập cầu lông vào ô qui định của hai nhóm
trước và sau thực nghiệm

1.2.1. Đặc điểm của sự khéo léo

7

1.2.2. Ý nghĩa của tố chất khéo léo đối với các em học sinh

9

khi học các môn thể thao
1.2.3. Phương pháp phát triển sự khéo léo

9

1.3. Một số nét đặc trưng của TCVĐ

12

1.3.1. Khái niệm, đặc diểm cách thức phân loại trò chơi vận động

12

1.3.2. Trò chơi vận động với các tố chất thể lực nói chung và

14

tố chất khéo léo nói riêng
1.3.3. Một số hạn chế khi áp dụng một số trò chơi vận động

14



18

2.2.6. Phương pháp toán học thống kê

18


2.3. Tổ chức nghiên cứu

19

2.3.1. Thời gian nghiên cứu

19

2.3.2. Địa điểm nghiên cứu

20

2.3.3. Đối tượng nghiên cứu

20

CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

21

3.1. Thực trạng công tác GDTC tại trường cho học sinh khối


KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

39

TÀI LIỆU THAM KHẢO

40


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì mục
tiêu “Dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh”. Để đạt được
mục tiêu đó thì con người luôn là động lực, là chìa khóa để phát triển đất
nước.
Để đào tạo được những con người phát triển toàn diện thì giáo dục là
một phương tiện không thể thiếu. Giáo dục tạo điều kiện phát triển tối đa
năng lực của từng cá nhân, giúp họ hòa nhập vào cuộc sống để đóng góp
nhiều nhất sức lực và trí tuệ của mình thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Đối
với toàn xã hội, mục đích của giáo dục là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài, đối với thế hệ trẻ, giáo dục làm cho họ trở thành những
nhân cách toàn diện, tạo nên những con người Việt Nam mới, đáp ứng yêu
cầu phát triển đất nước và thời đại, tiến kịp với trào lưu chung của thế giới.
Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục thể chất trong nhà trường là một bộ
phận hết sức cần thiết, nó góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục. Giáo dục
thể chất là quá trình giáo dục nhằm phát triển con người toàn diện không
những về thể chất mà còn tác động để hình thành nhân cách đạo đức và phẩm
chất tốt đẹp của con người.
Để có một thế hệ chủ nhân hùng mạnh có khả năng xây dựng và bảo vệ

sinh trong các cấp học ở trường phổ thông. Ở đây, tôi đề cập cụ thể là học
sinh khối 10 trường THPT Mỹ Hào - Hưng Yên.
Muốn phát triển và hoàn thiện thể chất cho các em, có nhiều biện pháp
như: Tăng cường dinh dưỡng, sinh hoạt hợp vệ sinh, học tập và làm việc hợp
lí. Nhưng biện pháp tích cực nhất, hiệu quả nhất là tạo điều kiện để các em
tham gia các hoạt động TDTT.
Ở lứa tuổi của các em, ngoài các môn học GDTC được quy định trong
chương trình thì các hoạt động vui chơi có vị trí đặc biệt quan trọng và cần


3

thiết. Chính vì thế, việc đưa TCVĐ vào giờ học chính khóa, hoạt động ngoại
khóa là việc làm không thể thiếu được.
TCVĐ từng được coi là một trong bốn phương tiện để thực hiện nhiệm
vụ GDTC. TCVĐ không những giúp phát triển thể lực, hoàn thiện hình thái,
chức năng của cơ thể cho các em mà còn giúp các em tăng cường khả năng
khéo léo, một tố chất rất cần cho việc tiếp thu các môn thể thao có độ khó cao.
Ngoài việc phát triển sự khéo léo, môn TCVĐ giúp học sinh có tinh
thần đoàn kết và tính kỷ luật tốt. Các em có hứng thú học hơn trong những
giờ học ngoại khóa, các em vui chơi lành mạnh tránh được các tệ nạn xã hội.
Vì những lí do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Ứng dụng
một số TCVĐ nhằm phát triển sự khéo léo cho học sinh khối 10 trường
THPT Mỹ Hào - Hưng Yên".
Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lí của
học sinh trường THPT và những đặc điểm của phương pháp sử dụng trò chơi
vận động để GDTC trong trường học, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài
này với mục đích ứng dụng một số trò chơi vận động nhằm phát triển sự khéo
léo cho học sinh khối 10 trường THPT Mỹ Hào - Hưng Yên. Góp phần đưa ra
một số ứng dụng có hiệu quả trong công tác GDTC của trường THPT Mỹ

trong tập luyện.


5

1.1.2. Đặc điểm sinh lí
* Hệ thần kinh: Được tiếp tục phát triển đi đến mức hoàn thiện, khả
năng tư duy, khả năng phân tích trừu tượng hoá phát triển tạo thuận lợi cho
việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện. Đây là đặc điểm thuận lợi
để các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác. Tuy nhiên
một số bài tập mang tính đơn điệu, không hấp dẫn cũng làm cho các em
chóng mệt mỏi. Cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện một cách phong phú,
đặc biệt tăng cường các hình thức thi đấu, trò chơi để gây hứng thú, tạo điều
kiện hoàn thành tốt các bài tập chính, nhất là các bài tập về sự khéo léo.
Ngoài ra do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, hưng phấn và
ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực. Đặc biệt là các
em nữ, tính nhịp điệu giảm sút nhanh chóng, khả năng chịu đựng lượng vận
động yếu. Vì vậy, giáo viên cần sử dụng trò chơi thích hợp và thường xuyên
quan sát phản ứng cơ thể của học sinh để có biện pháp giải quyết kịp thời.
* Hệ vận động: Hệ xương phát triển mạnh ở nam, ở nữ bắt đầu giảm
tốc độ phát triển. Mỗi năm, nữ cao thêm 0,5 đến 1cm. Tập luyện TDTT một
cách liên tục làm cho xương khỏe mạnh hơn. Ở lứa tuổi học sinh THPT, các
xương nhỏ như xương tay, xương bàn tay hầu như đã hoàn thiện nên các em
có thể tập một số động tác trèo, chống, mang vác nặng mà không làm tổn hại
hoặc không tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể. Cột sống đã ổn định hình
dáng nhưng vẫn chưa được hoàn thiện, vẫn có thể cong vẹo nên việc tiếp tục
bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua các hệ thống bài tập như đi, chạy nhảy,
thể dục nhịp điệu, thể dục cơ bản cho các em là rất cần thiết và không thể xem
nhẹ. Riêng đối với các em nữ, xương xốp hơn các em nam, ống tuỷ rỗng hơn,
chiều dài ngắn hơn, bắp thịt nhỏ hơn và yếu hơn, nên xương của nữ không

ngực.
Từ sự nghiên cứu, tìm tòi dựa trên cơ sở lí luận và thực tế, nhận thức
được vai trò to lớn của GDTC, theo sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về
công tác GDTC đối với học sinh, trong quá trình giảng dạy chúng tôi đã lựa
chọn và ứng dụng một số trò chơi vận động nhằm phát triển sự khéo léo cho
học sinh khối 10 trường THPT Mỹ Hào, góp phần nâng cao chất lượng công


7

tác GDTC. Các em rất hào hứng, vui chơi, tham gia nhiệt tình, xua tan căng
thẳng, giúp minh mẫn hơn trong những giờ học tiếp theo. Kích thích các em
suy nghĩ, sáng tạo không chỉ trong giờ học thể dục mà cả các giờ học khác,
một phần khắc phục được những nhược điểm như trên mà chúng tôi vừa nêu.
Học sinh thêm yêu trường, yêu lớp, yêu thầy cô gia đình và bạn bè hơn. Các
em hào hứng trong những giờ thể dục. Đó là những giờ được chơi trò chơi
vận động, là những giờ các em được rèn luyện GDTC. Ở đó, các em rèn luyện
được sự nhanh nhẹn, khéo léo... hỗ trợ cho những kỹ năng trong cuộc sống,
các em được giao lưu học hỏi, tình bạn bè, tinh thần đoàn kết được nâng cao,
tích lũy được nhiều hiểu biết từ các trò chơi đem lại, từ các tố chất thể lực,
đến các phẩm chất đạo đức.
Vì vậy trong phạm vi khóa luận này, tác giả chỉ đi sâu nghiên cứu
những trò chơi mang tính chất vận động thể lực và đặc biệt chú ý tới sự phát
triển khả năng khéo léo của học sinh khối 10, từ đó đưa ra một số ứng dụng
có hiệu quả trong công tác GDTC trường THPT Mỹ Hào nói riêng và ở các
trường THPT nói chung.
1.2. Cơ sở lí luận của tố chất khéo léo
1.2.1. Đặc điểm của sự khéo léo
Sự khéo léo (hay còn gọi là năng lực phối hợp vận động) là năng lực
học, hoàn thiện và củng cố một cách nhanh chóng và vững chắc các kĩ thuật

Năng lực phản ứng là năng lực dẫn truyền nhanh chóng và thực hiện
các phản ứng vận động một cách hợp lí và thời gian ngắn nhất đối với một tín
hiệu (đơn giản hoặc phức tạp).
Năng lực phân biệt vận động là năng lực thực hiện động tác một cách chính
xác cao và tinh tế từng hoạt động riêng lẻ, từng giai đoạn của quá trình đó.
Năng lực này thể hiện ở sự phân biệt có ý thức và chính xác các thông
số thời gian, không gian và dùng sức trong hoạt động vận động của người tập.
Năng lực thích ứng vận động là năng lực chuyển chương trình hành
động phù hợp với tình huống mới hoặc tiếp tục thực hiện hành động đó theo


9

phương thức khác dựa trên cơ sở tri giác sự thay đổi tình huống hoặc dự đoán
sự thay đổi đó.
Sự phân biệt các năng lực phối hợp riêng lẻ không phải vì chúng độc
lập với nhau mà ngược lại, do chúng có mối quan hệ khăng khít và thống nhất
tạo thành một tập hợp tiền đề cho các hoạt động thể thao khác nhau. Sự phân
biệt rõ đặc điểm của từng năng lực và cơ sở sinh học của chúng tạo điều kiện
thuận lợi để lựa chọn các phương tiện và phương pháp thích hợp nhằm phát
triển các năng lực này một cách hiệu quả.
1.2.2. Ý nghĩa của tố chất khéo léo đối với các em học sinh khi học các môn
thể thao
Sự khéo léo có ý nghĩa đặc biệt với các môn thể thao chứa các đặc
điểm sau:
- Có kĩ thuật và yêu cầu phối hợp vận động phức tạp như thể dục dụng
cụ, thể dục nghệ thuật...
- Đòi hỏi phải học một khối lượng lớn kĩ thuật vận động và phải có vốn
kĩ xảo vận động phong phú: Thể dục dụng cụ, võ, các môn bóng...
Năng lực phối hợp vận động được phát triển tốt sẽ tạo điều kiện thuận

Phương thức hoạt động của nó ảnh hưởng đến trình độ của sự khéo léo.
Do vậy cần sử dụng các phương tiện phụ nhằm phát triển chúng. Việc
phát triển có mục đích một cơ quan phân tích cũng có tác dụng phát triển
nhiều năng lực phối hợp riêng lẻ: Sử dụng ghế quay đề phát triển chức
năng tiền đình góp phần nâng cao năng lực thăng bằng và đồng thời nâng
cao năng lực định hướng.
Cần sử dụng các biện pháp nhằm nâng cao yêu cầu phối hợp vận động
của các bài tập thể lực. Sau đây có một số biện pháp chính.
Đa dạng hóa cách thức thực hiện động tác: Bật nhảy co gối, nhảy dạng
chân, nhảy gập thân, thực hiện động tác với nhịp điệu, tốc độ thay đổi.
Thay đổi điều kiện bên ngoài. Thực hiện động tác trong điều kiện nâng
cao độ khó của môi trường như: thực hiện động tác với các dụng cụ có độ cao
khác nhau, các trọng lượng khác nhau, với các đối thủ khác nhau...


11

Phối hợp các kĩ xảo kĩ thuật với nhau: Liên kết các động tác trong thể
dục dụng cụ, các môn bóng (ném, bắt, chạy - chuyền bóng, chạy - ném
bóng...).
Thực hiện động tác với yêu cầu thời gian: Phải thực hiện động tác trong
một thời gian ngắn nhất (tuy nhiên phải đảm bảo độ chính xác). Phương pháp
này có tác dụng phát triển năng lực phản ứng, năng lực định hướng và năng
lực liên kết vận động.
Thay đổi việc thu nhận thông tin. Việc thu nhận và xử lí các thông tin
về thị giác, thính giác, xúc giác, thăng bằng và cảm giác cơ bắp có ý nghĩa
đặc biệt nhằm điều khiển vận động. Do vậy cần phải yêu cầu học sinh kiểm
tra một cách có ý thức việc điều khiển các động tác trong quá trình vận động.
Có thể sử dụng thêm các thông tin phụ nhằm đạt mục đích trên như: Sử
dụng gương nhằm nâng cao khả năng kiểm tra về thị giác khi thực hiện các

lại tính mục đích rõ ràng. Trong quá trình chơi, các em tiếp xúc với nhau, mỗi
cá nhân phải phấn đấu hết mình vượt qua khó khăn để hoàn thành trách nhiệm
của mình trước tập thể. Do sự đua tranh giữa các em, các em sẽ cố gắng hết
mình, tự giác, hứng thú là một đặc điểm quan trọng để rèn luyện, phát triển sự
khéo léo cho học sinh. Trò chơi vận động tạo môi trường vận động phong phú,
giúp hệ thần kinh hoạt động tối ưu, ít căng thẳng, mệt mỏi hơn.
Trò chơi vận động còn giúp học sinh rèn luyện tác phong khẩn trương,
nhanh nhẹn, tính kỷ luật, sáng tạo để học sinh hoàn thành nhiệm vụ với kết
quả cao, góp phần giáo dục đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh.
Trò chơi vận động mang tính tư tưởng cao. Hầu hết các trò chơi vận động đều
dễ chơi vì chơi là một nhu cầu mang tính tự nhiên của trẻ, có thể nói vui chơi
cũng cần thiết và quan trọng như ăn uống hàng ngày của các em. Dù được
hướng dẫn hay không hướng dẫn thì các em vẫn tìm mọi cách và tranh thủ
mọi thời gian, điều kiện để chơi. Khi được chơi các em tham gia hết sức tự
giác và chủ động, đây là một yếu tố quan trọng trong công tác GDTC cho thế
hệ trẻ.


13

Trong quá trình tham gia vào trò chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ
ràng, vui khi thắng lợi, buồn khi thất bại, bản thân thấy có lỗi khi không làm
tốt. Vì tập thể mà các em phải khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để
mang lại thắng lợi cho đội, trong đó có bản thân mình, đây là đặc tính thi đua
rất cao của trò chơi vận động và là nhân tố quan trọng đề rèn luyện sức khéo
léo. Trong quá trình GDTC, phương pháp trò chơi được sử dụng tương đối
rộng rãi và mang lại hiệu quả cao đối với lứa tuổi học sinh. Ưu điểm của
phương pháp này là vừa chơi, vừa học, tạo cho học sinh trạng thái hưng phấn,
qua đó tác dụng đến thân thể, tăng cường sức khỏe. Trong điều kiện sân bãi
dụng cụ cho phép, có thể sử dụng tối ưu điều kiện tự nhiên sẵn có. Trò chơi

trong đội phải ngang bằng nhau. Khi lựa chọn TCVĐ giáo viên phải căn cứ vào
lứa tuổi, giới tính, trình độ vận động và điều kiện sân bãi dụng cụ để chọn trò
chơi phù hợp. Sau khi lựa chọn được trò chơi giáo viên phải biên soạn thành
giáo án giảng dạy. Khi tổ chức chơi, giáo viên nói ngắn ngọn, rõ ràng, dễ hiểu
nhưng tất cả học sinh đều nghe được và nắm được cách chơi, luật chơi...
1.3.2. Trò chơi vận động với các tố chất thể lực nói chung và tố chất khéo léo
nói riêng
Trò chơi vận động hình thành lên các tố chất thể lực nói chung bao gồm sức
nhanh,sức mạnh, sức bền, bao gồm các trò chơi vận động như nhảy lò cò, chạy
tiếp sức bật nhảy tại chỗ...
Trò chơi vận động hình thành lên sự khéo léo nói riêng bao gồm các trò chơi
như chạy díc dắc, dẫn bóng luồn cọc ... các trò chơi này giúp phát triển sự khéo
léo cho các em học sinh học các môn thể dục được tốt hơn.
1.3.3. Một số hạn chế khi áp dụng trò chơi vận động
Khó kiểm soát lượng vận động khi tiến hành trò chơi vận động.
Một số em tham gia vượt quá khả năng chịu đựng để xảy ra những tai
nạn đáng tiếc.
Đôi khi học sinh tham gia một cách hời hợt, thiếu tích cực, không phát
huy được hiệu quả của TCVĐ.


15

Giáo viên khó kiểm soát được hết toàn bộ lớp nên chưa phát huy hết
được những ưu điểm của TCVĐ.
Nhưng theo chúng tôi nhược điểm quan trọng nhất là sự khó kiểm soát
lượng vận động trong khi tiến hành trò chơi vận động.
Vì vậy lực chọn và áp dụng hiệu quả một số TCVĐ cho các em học
sinh khối 10 là hết sức cần thiết.


17

2.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Là phương pháp thu thập thông tin qua hỏi - trả lời giữa nhà nghiên cứu
với các cá nhân, tổ chức khác nhau về các vấn đề cần quan tâm.
Đã sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn gián tiếp và
trao đổi tọa đàm:
- Phỏng vấn trực tiếp là phương pháp thu thập thông tin qua hỏi - trả
lời miệng giữa nhà nghiên cứu và người được hỏi.
- Phỏng vấn gián tiếp là phương pháp thu thập thông tin bằng phiếu
hỏi, phiếu điều tra... theo một hệ thống câu hỏi được chuẩn bị sẵn sàng.
- Trao đổi, tọa đàm là phương pháp thu thập thông tin nhiều chiều giữa
nhà nghiên cứu với một số cá nhân về vấn đề quan tâm.
2.2.3. Phương pháp quan sát sư phạm
Phương pháp quan sát sư phạm là phương pháp nhận thức đối tượng
nghiên cứu trong quá trình giáo dục, giáo dưỡng mà không ảnh hưởng tới quá
trình đó.
Trong thời gian thực hiện đề tài này việc quan sát sư phạm được sử
dụng trong quá trình dự giờ, quan sát quá trình học thể dục và các hoạt động
khác mà các em tham gia.
Qua phương pháp này có thể đánh giá và phân tích được quá trình
giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh, giúp có cái nhìn khách quan và
có thể đưa ra những trò chơi vận động nhằm nâng cao sự khéo léo cho học
sinh khối 10 trường THPT Mỹ Hào - Hưng Yên.
2.2.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm
Trong quá trình nghiên cứu đã tiến hành tổ chức kiểm tra sư phạm
nhằm đánh giá sự khéo léo của các đối tượng nghiên cứu trước thực nghiệm
và sau thực nghiệm. Đặc biệt, phương pháp này còn nhằm kiểm nghiệm tính
hiệu quả của các trò chơi vận động, nhằm phát triển sự khéo léo cho học sinh
khối 10 trường THPT Mỹ Hào - Hưng Yên.

n

Công thức tính phương sai:

( X A  X A ) 2  ( X B  X B ) 2
 
nA  nB  2
2

Công thức tính độ lệch chuẩn :

(n