BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
PHẠM THỊ VÂN KHÁNH
TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC
TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4, 5.
CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC TIỂU HỌC
Mã số: 60.14.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Thái Văn Thành
Nghệ An- 2012
2
LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến:
- Ban giám hiệu trường Đại học Vinh và trường Đại học Sài Gòn.
- Quý thầy cô khoa sau đại học, khoa Giáo dục Tiểu học trường Đại học
Vinh, quý thầy cô phòng Tổ chức cán bộ trường Đại học Sài Gòn.
- Tất cả quý thầy cô đã tham gia quản lý, hướng dẫn, giảng dạy trong
suốt khóa học.
- Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó Giáo sư- Tiến sĩ Thái Văn
Thành, người thầy đã giúp đỡ tận tình, chu đáo và hướng dẫn tôi trong
suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
HCM:
Hồ Chí Minh
DHTH:
Dạy học tích hợp
SGK:
Sách giáo khoa
BGH:
Ban giám hiệu
PGS.TS
Phó Giáo sư Tiến sĩ
4
DANH SÁCH CÁC BIỂU BẢNG
Bảng 2.1 : Khảo sát nhận thức về các chuẩn mực đạo đức
Bảng 2.2 Khảo sát thái độ của học sinh với các chuẩn mực đạo đức
Bảng 2.3 Thực trạng thực hiện các hành vi đạo đức của học sinh tiểu học
Bảng 2.4 Khảo sát nhận thức về những chuẩn mực đạo đức của học sinh từ
việc GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề..............................................................16
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài..............................................18
1.2.1 Tư tưởng ĐĐ Hồ Chí Minh........................................................18
1.2.2 Đạo đức, giáo dục đạo đức.........................................................19
1.2.3 GD TT ĐĐ Hồ Chí Minhcho học sinh tiểu học.........................21
1.2.4 Tích hợp ...................................................................................21
1.2.5 Tích hợp nội dung GD TT ĐĐ HCM cho hs tiểu học...............22
1.2.6 Dạy học tích hợp ......................................................................23
1.2.6.1 Khái niệm DHTH....................................................................23
1.2.6.2 Ưu điểm DHTH......................................................................24
1.2.6.3 Ý nghĩa DHTH........................................................................24
1.2.6.4 Các mức độ DHTH.................................................................25
1.3 Một số vấn đế lý luận về tích hợp nội dung GD TT ĐĐ HCM....25
1.3.1 Mục đích, ý nghĩa tích hợp........................................................25
6
1.3.2 Đặc điểm, cấu trúc môn Đạo đức lớp 4,5 ở Tiểu học................29
1.3.2.1 Đặc điểm môn Đạo đức lớp 4,5 ở Tiểu học...........................29
1.3.2.2 Cấu trúc môn Đạo đức lớp 4,5 ở Tiểu học.............................30
1.3.2.3 Những xu hướng đổi mới dạy học môn Đạo đức lớp 4,5 ở trường Tiểu
học trong giai đoạn hiện nay...............................................................35
1.3.3 Một số đặc điểm tâm lý của học sinh.........................................38
1.3.4 Khả năng tích hợp nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào nội
dung môn đạo đức lớp 4,5...................................................................40
1.3.5 Các phương thức tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh cho HS lớp 4,5 trong môn Đạo đức...........................................42
1.3.5.1 Tích hợp theo từng bài học....................................................42
1.3.5.2 Tích hợp vào hoạt động ngoại khóa gắn liền với môn học.....42
2.4.2 Nguyên nhân hạn chế................................................................66
Kết luận chương 2...............................................................................69
CHƯƠNG 3: TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG ĐẠO
ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4, 5.
3.1Mục tiêu tích hợp GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh vào môn đạo đức.....71
3.1.1. Kiến thức ..................................................................................71
3.1.2. Kỹ năng.....................................................................................71
3.1.3. Thái độ - Tình cảm....................................................................71
3.2 Nguyên tắc tích hợp......................................................................72
3.3. Cách thức tích hợp TT ĐĐ Hồ Chí Minh trong môn Đạo đức ...73
3.4. Mức độ tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn Đạo
đức lớp 4,5.........................................................................................74
3.5 Chủ đề tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn Đạo
đức lớp 4,5..........................................................................................75
8
3.6 Tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn Đạo đức lớp 4,5
.............................................................................................................75
3.6.1 Nội dung tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn Đạo
đức lớp 4, 5.........................................................................................75
3.6.2 Phương thức tích hợp GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh trong môn Đạo đức lớp 4,5
cho HS.................................................................................................82
3.6.2.1 Địa chỉ tích hợp GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh trong chương trình học Đạo
đức lớp 4, 5.........................................................................................83
3.6.2.2 Phương thức tích hợp GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh trong môn Đạo đức lớp
4,5 cho HS...........................................................................................85
3.7 Thăm dò ý kiến chuyên gia về tính khả thi của vấn đề tích hợp nội dung
GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh .................................................................104
tinh thần hết sức to lớn trên mọi lĩnh vực. Những tư tưởng của Người là “
Kim chỉ nam” cho mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước ta.
Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức là một trong
những vấn đề nổi bật và đặc biệt đang được truyền thông rộng rãi trong tất cả
các cấp học. Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của đạo đức và luôn quan tâm
đến việc giáo dục đạo đức trong sự nghiệp trồng người. Ngay từ những ngày
đầu lập nước,Người nhấn mạnh: một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Từ đó,
Người đã sáng lập ra một hệ thống giáo dục xã hội hoàn toàn mới về chất.
Trong hệ thống đó, Người đã lấy toàn dân làm đối tượng, kết hợp giáo dục gia
đình với giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội. Bên cạnh đó, tính khoa học
10
kết hợp với tính nhân đạo là nét nổi bật trong tư tưởng Hồ Chí Minh về một
hệ thống giáo dục mới, trong đó có giáo dục đạo đức.
“ Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”, đó
là tâm niệm trong suốt cuộc đời và sự nghiệp của Người về giáo dục và đây
cũng là câu nói bất hủ được truyền tụng mãi trong ngành giáo dục. Điều này
cũng cho thấy rằng, Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến giáo dục và đào tạo con
người, đặc biệt là giáo dục về đạo đức, về nhân cách làm người. Người luôn
cho rằng: “hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Đối với Người, việc quan tâm đến giáo dục là vì muốn “đào tạo ra những
công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà.”. Như vậy, những công dân tốt,
những cán bộ tốt phải là những người được rèn luyện về tài năng và được
nuôi dưỡng về đạo đức.
Giáo dục đạo đức, đây là một mảng lớn trong sự nghiệp giáo dục con
người. Đó chính là cách chuyển văn hóa đạo đức của xã hội thành văn hóa
đạo đức của cá nhân. Nói cách khác, đó là phương thức và quá trình chuyển
những nguyên tắc, những chuẩn mực, những quan điểm và lý tưởng đạo đức
trong giai đoạn mới. Cũng trong cuộc họp ngày 7/11/2006, Bộ chính trị có
Chỉ thị 06-CT/BCT về tổ chức Cuộc vận động: ”Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”[3]…Chúng ta thấy rằng, hầu như cả nước, nhất
là thanh thiếu niên, nhi đồng đang hướng đến việc học tập, rèn luyện đạo đức
theo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ nhận thức sâu sắc này, hiện nay, Bộ
Giáo dục và Đào tạo đã và đang tiến hành việc tích hợp nội dung học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ở các cấp học. Và điều này, theo
tác giả là hết sức cần thiết trong thời đại hiện nay nhằm:
- Bước đầu giúp học sinh hiểu biết những phẩm chất đạo đức tốt đẹp
của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ đó các em biết yêu quý, kính trọng và biết ơn
công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
12
- Giáo dục ý thức quan tâm tới việc học tập, làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh; làm cho việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh dần dần trở thành thói quen và nếp sống cho học sinh.
- Bước đầu phát triển kĩ năng thực hành trong học tập làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh.
- Góp phần giáo dục học sinh trở thành người công dân tốt, biết sống và
làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Hơn thế nữa, tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là tư tưởng về đạo đức
con người luôn soi sáng soi sáng sự nghiệp trồng người ở Việt Nam. Tư
tưởng đó không chỉ là cơ sở lý luận cho việc xác định chiến lược đào tạo con
người, chủ trương, đường lối chỉ đạo phát triển nền giáo dục Việt Nam của
Đảng ta qua các thời kỳ cách mạng, mà còn là những bài học, những kinh
nghiệm thực tiễn giáo dục hết sức sinh động, thiết thực và hiệu quả đối với
người làm công tác giáo dục nói riêng, ngành giáo dục nói chung hiện nay.
Hiện nay, vấn đề đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên đã và đang
2. Mục đích nghiên cứu
Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh lớp 4, 5 góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục.
3. Khách thể, đối tượng
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong môn đạo đức lớp 4, 5
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Phương thức tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong môn đạo đức lớp 4, 5
4 .Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng được phương thức tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo
đức Hồ Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5 có tính khoa học, khả thi và ứng
14
dụng được trong thực tiễn sẽ góp phần nâng cao phẩm chất đạo đức cho học
sinh Tiểu học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn có nhiệm vụ góp phần làm rõ
những vấn đề sau:
5.1 Xây dựng cơ sở lí luận về vấn đề tích hợp nội dung giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5
5.2 Nghiên cứu thực trạng về vấn đề tích hợp nội dung giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5
5.3 Xây dựng phương thức tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5
5.4 Thăm dò ý kiến chuyên gia về tính cần thiết và tính khả thi của
phương thức.
đức Hồ Chí Minh cho học sinh lớp 4, 5
9.Cấu trúc luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục luận
văn gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận của vấn đề tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5
Chương 2. Thực trạng tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh trong môn đạo đức lớp 4, 5
Chương 3. Tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong môn đạo đức lớp 4, 5
16
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Con người sinh ra và lớn lên thì sự giáo dưỡng đầu tiên chính là gia
đình. Gia đình là cái nôi của xã hội, là môi trường đầu tiên ảnh hưởng quan
trọng đến sự hình thành nhân cách con người. Thi hào Gớt đã từng nói rằng
“Ai tìm được sự bình an trong tổ ấm gia đình, thì đó là người hạnh phúc
nhất”. Cũng chính vì điều này mà sinh thời Hồ Chí Minh đã từng khẳng định
“Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt,
gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. Cũng từ điều
này mà Đảng và Nhà nước ta luôn coi việc xây dựng gia đình văn hóa, hình
thành nên những cá nhân có tố chất tốt đẹp.
Do đó, việc GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh ở Việt Nam hiện nay đã và đang
là đề tài nóng bỏng, đặc biệt là ở các trường học. Trong công cuộc đổi mới,
Đảng và Nhà nước nhận thấy rằng, nước ta cần một thế hệ công dân tốt, một
đội ngũ lãnh đạo hội đủ cả đức lẫn tài..Do đó, việc đưa giáo dục tư tưởng đạo
Tiếp tục ngày 11/1/2012 Hướng dẫn số 32-HD/BTGTW Ban Tuyên
giáo Trung ương nhằm tháo gỡ những lúng túng trong việc thực hiện Chỉ thị
số 03-CT/TW của Bộ Chính trị đã được đưa ra.
Như vậy, việc GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh hiện nay đã và đang được thực
hiện rộng rãi trong cả nước từ cấp học nhỏ nhất đến cấp học lớn và đi sâu vào
bộ phận công chức theo sự nhận thức từ thấp đến cao nhằm phục vụ cho sự
nghiệp phát triển toàn diện con người.
Việc giáo dục đạo đức trong nhà trường là sự tiếp nối của giáo dục đạo
đức gia đình. Trên thực tế hiện nay, nhiều gia đình đã không còn giữ được
nền nếp gia phong, điều nảy ảnh hưởng rất lớn đến sự giáo dục của nhà
trường. Do đó, nhà trường không chỉ là nơi đào tạo về trình độ, chuyên
18
môn...mà còn là nơi dạy dỗ, rèn luyện con người có phẩm chất đạo đức, có tư
tưởng chính trị vững vàng nhằm phục vụ cho lợi ích của xã hội.
Trong các trường Tiểu học hầu như rất coi trọng việc giáo dục một
cách toàn diện cho học sinh . Trong đó, giáo dục đạo đức được ưu tiên hàng
đầu nhằm hướng tới đào tạo những con người hội tụ đủ về trí- đức- thể- mỹ
và hiện nay nhằm thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh”, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ thị các trường thực
hiện việc tích hợp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong các bài dạy có liên
quan nhằm hướng đến việc giáo dục đạo đức, giáo dục nhân cách cho học
sinh trong tất cả các môn học, các bài học, các tiết học... Đây là nội dung đã
được Ban chỉ đạo trung ương cuộc vận động đưa ra tại buổi họp khi thông báo
kết quả của việc triển khai cuộc vận động và kế hoạch thực hiện cuộc vận
động từ 2007 đến năm 2011, diễn ra sáng 16-5-2007.
Từ cuộc vận động, triển khai mạnh mẽ trong cả nước và trong tất cả các
cấp học, các trường Tiểu học sẽ xây dựng những chương trình cụ thể cho từng
b. Giáo dục đạo đức
Giáo dục đạo đức cho HS là làm cho nhân cách của HS được phát triển
đúng đắn về mặt đạo đức, giúp HS có ứng xử đúng trong các mối quan hệ của
cá nhân với mọi người xung quanh và xã hội.Đồng thời, giúp HS có ý thức
đạo đức, có thói quen, hành vi đúng trong mối quan hệ đạo đức xã hội chủ
nghĩa.
Quá trình giáo dục đạo đức cho HS Tiểu học cần dựa vào đặc điểm tâm
sinh lý lứa tuổi vì trẻ nhỏ rất giàu tình cảm, dễ xúc động, thích tìm hiểu, phiêu
lưu khám phá. Đó cũng chính là cơ sở để thúc đẩy trẻ hành động theo chuẩn
mực.
21
Việc giáo dục đạo đức thường diễn ra trong quá trình học tập cũng như
trong quá trình giao tiếp tức là quan hệ giữa cá nhân với cá hân,giữa cá nhân
với tập thể. Mỗi cá nhân sẽ có một cách thể hiện hành vi khác nhau tùy vào sự
giáo dục và tự giáo dục của bản thân.
1.2.3 GD TT ĐĐ Hồ Chí Minh cho học sinh Tiểu học
Giáo dục đạo đức trong nhà trường là điều rất cần thiết. Sinh thời, Chủ
tịch Hồ Chí Minh thường có những buổi nói chuyện tại các trường học, các cơ
sở giáo dục, các hội nghị giáo dục và đã nhấn mạnh về việc giáo dục đạo đức
cho học sinh trong nhà trường rất đa dạng và phải được kết hợp trên tất cả các
phương diện giao tiếp. Người còn nêu cao yêu cầu đối với người giáo viên là
phải luôn chú trọng việc giáo dục các phẩm chất đạo đức cho học sinh, đó là
yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu quý của công,
giữ kỷ luật, giữ vệ sinh, học văn hoá. Với học sinh, Người chỉ ra rằng các em
phải rèn luyện đạo đức ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường, đó là yêu Tổ
quốc, yêu đồng bào; học tập tốt, lao động tốt; đoàn kết tốt, kỷ luật tốt; giữ gìn
vệ sinh thật tốt; khiêm tốn, thật thà, dũng cảm. Bên cạnh đó, các em phải luôn
Trong giáo dục, tích hợp dùng để chỉ nội dung giáo dục có liên quan
với nhau được hòa quyện với nhau thành một môn học, hay một chương trình
hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của môn
học. (Integration curiculum- chương trình tích hợp) (15)
Chúng ta cần phân biệt rằng, tích hợp là phải làm sao để tạo nên một tổng thể
hài hòa chứ không phải là một phép cộng rời rạc.
-
Lồng ghép: Theo Tiếng Anh Combination là sự kết hợp, sự phân
phối, ghép các bộ phận tạo thành chỉnh thể. ( 27)
23
1.2.5 Tích hợp nội dung GD TT ĐĐ HCM cho học sinh Tiểu học
Tích hợp nội dung GD TT ĐĐ HCM cho học sinh Tiểu học tức là lồng
ghép những nội dung giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào bài
học có nội dung phù hợp, có liên quan nhằm giúp học sinh hiểu được những
phẩm chất đạo đức tốt đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đó, các em biết yêu
thương, quý trọng và biết ơn công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đồng thời, các em sẽ có ý thức trong việc rèn luyện đạo đức của bản thân để
trở thành người công dân tốt, biết sống và làm việc có trách nhiệm.
1.2.6 Dạy học tích hợp
1.2.6.1.Khái niệm
Trong dạy học hiện nay, giáo dục tích hợp đã được đưa vào nhà trường
và trở thành xu thế chung của toàn ngành giáo dục ở Việt Nam.
Cũng tại Hội nghị khoa học Giáo dục của UNESCO tại Paris năm 1972 đã
nêu: “Dạy học theo quan điểm tích hợp là một cách trình bày các khái niệm
và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng
Dạy học tích hợp giúp nâng cao năng lực học tập. Đồng thời, làm cho
quá trình học tập mang một ý nghĩa nhất định vì nó gắn liền với thực tiễn
hàng ngày.Từ đó, rút ngắn khoảng cách của lí thuyết với thực hành. Hay nói
cách khác, dạy học tích hợp giúp học sinh nâng cao kĩ năng vận dụng bài học
vào cuộc sống.
Dạy học tích hợp sẽ làm cho việc học tập trở nên có tính rõ ràng hơn.
Dó đó, khi lồng ghép kiến thức, cần xác định, lựa chọn những mảng kiến thức
cần thiết, phù hợp để việc tích hợp đạt hiệu quả như mong muốn.
Mặt khác, dạy học tích hợp còn giúp cho quá trình dạy học diễn ra trên
sự tổng hòa kiến thức từ nhiều môn học và còn hơn thế nữa.
1.2.6.3. Ý nghĩa của DHTH
Dạy học tích hợp luôn thể hiện sự thống nhất giữa các khoa học. Do đó,
khi thực hiện tích hợp, chúng ta cần lựa chọn nội dung, phương pháp, hình
25
Copyright: Tài liệu đại học ©