PHẦN I: MỞ ĐẦU
Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong trong bộ máy tổ chức, quản
lý của nhà trường, trực tiếp triển khai các hoạt động chuyên môn quan trọng quyết
định sự tồn tại và phát triển của nhà trường, là nơi thực thi trực tiếp nhiệm vụ dạy
học và giáo dục HS. Đối với trường THPT động lực quan trọng để phát triển chính
là do yếu tố tăng trưởng chất lượng giáo dục của các đơn vị tổ, là chỗ dựa vững
chắc giúp hiệu trưởng quản lý hoạt động sư phạm của giáo viên và hoạt động giáo
dục, dạy học. Nhưng trong thực tế, vì nhiều lý do khác nhau, hoạt động của tổ
chuyên môn không thực sự phát huy hết sức mạnh nội lực vốn có của mình để tạo
ra những sản phẩm giáo dục tốt cho xã hội. Các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan
hệ hợp tác với nhau, phối hợp với các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng,
đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường,
chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới
mục tiêu giáo dục.
Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm
hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học; nó chi
phối các hoạt động giáo dục khác; đồng thời nó quyết định kết quả đào tạo của nhà
trường. Hoạt động dạy học còn là hoạt động đặc thù của nhà trường phổ thông, nó
được quy định bởi tính đặc thù của lao động sư phạm của người giáo viên.Vì vậy,
nó cũng quy định tính đặc thù của công tác quản lý nhà trường nói chung và quản
lý hoạt động dạy học nói riêng.
Người Hiệu trưởng phải nhận thức đúng tầm quan trọng và tính đặc thù của
hoạt động dạy học để có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nâng
cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
Một trong những nội dung và biện pháp quản lý hoạt động dạy học của người
Hiệu trưởng đó là: “Hiệu trưởng điều hành, lãnh đạo hoạt động giảng dạy của giáo
viên”. Hoạt động này của người Hiệu trưởng thông qua ba hướng: Một là chỉ đạo
1


trực tiếp; hai là thông qua việc chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn; ba là phối hợp

trong hoạt động của nhà trường; là dịp để GV trao đổi chuyên môn góp phần nâng
cao chất lượng dạy học. Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ý
tưởng. Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh
nghiệm của mình. Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú bao
gồm:
+Triển khai các chuyên đề chuyên sâu trong mỗi năm học tập trung vào
những vấn đề mới, khó, sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học đạt kết quả tốt, quán triệt
những bài dạy nào cần ứng dụng CNTT tránh trường hợp lạm dụng CNTT thay cho
việc viết bảng bằng trình chiếu, qua đó giúp HS dễ hiểu và nắm bắt kiến thức mới
có hệ thống, đổi mới phương pháp dạy học:
+ Xác định yêu cầu và cách thức tổ chức bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu
kém.
+Tập trung thảo luận nội dung của những tiết dạy khó, thống nhất số lương
bài tập cung cấp cho HS qua mỗi tiết luyện tập, ôn tập chương, ôn thi học kỳ...
+Đổi mới kiểm tra đánh giá HS, các đề kiếm định kỳ cũng được thống nhất
nội dung chung trong toàn tổ, tránh giao cho mỗi GV tổ chức kiểm tra tại lớp theo
thời khóa biểu, mà tập trung HS của cả khối chia phòng thi, từ đó ngăn chặn được
việc dạy thêm học thêm.
Tuy nhiên, hiện nay ở các trường THPT việc sinh hoạt tổ chuyên môn vẫn
còn nhiều bất cập cần phải khắc phục, chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn còn
thấp, nội dung sơ sài, nặn về sự vụ, hành chính. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình
trạng này: Tổ chuyên môn còn lúng túng trong sinh hoạt các chuyên đề bộ môn,
chưa thảo luận bàn bạc thống nhất được trong tổ về những vấn đề khó trong
chương trình, mỗi tổ viên có cách phô diễn riêng của mình. Bên cạnh những
nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan vẫn là nguyên nhân chính tạo ra
sự bất cập ấy. Một trong những nguyên nhân thuộc nhóm chủ quan là giải pháp

3




sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy
học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học
sinh yếu kém...;
-Về rèn luyện năng lực sư phạm cho giáo viên:
Tập trung nâng cao chất lượng giờ dạy của giáo viên trong tổ, đây là nhiệm
vụ quan trọng, đòi hỏi người GV phải thường xuyên trao đổi chuyên môn trong các
buổi họp tổ, những nội dung chưa rõ, những vấn đề trăn trỡ cần phải sử dụng
phương pháp dạy học nào để truyền thụ cho HS dẽ hiểu bài...Ngoài ra tổ trưởng
chuyên cần rèn luyện cho tổ viên về ngôn ngữ diễn đạt, cách trình bày bảng của
giáo viên, thường xuyên động viên các em HS yếu kém và tuyên dương HS giỏi để
các em phát huy. Ngoài ra phong cách lên lớp của GV cũng phải chuẩn mực, tự tin,
chủ động khi giảng bài, giọng nói phải rõ ràng, chậm, cử chỉ nụ cười ánh mắt phải
hết sức thân thiện dễ gần. Tuyệt đối giáo viên không được dùng từ sai khi giảng bài
nhưng viết bảng thì đúng.
Đối tượng lao động sư phạm trong các tổ, nhóm bộ môn trường THPT là học
sinh ở lứa tuổi từ 15 đến 19, lứa tuổi có sự phát triển cao về tâm, sinh lý, có nhu
cầu cao về trí tuệ và tình cảm với người thầy. Để đáp ứng nhu cầu này, giáo viên
cần có kiến thức sâu rộng , có nhân cách người thầy, lòng nhân ái sư phạm cao.
Thời gian lao động sư phạm không chỉ đảm bảo đúng quy định trong chương trình
mà cần mang tính năng động, sáng tạo cộng với niềm say mê nghề nghiệp và tinh
thần trách nhiệm trước thế hệ trẻ và toàn xã hội. Sản phẩm lao động sư phạm là
nhân cách phát triển toàn diện, đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường. Nghĩa là
sản phẩm đó không được quyền có phế phẩm.
Lao động sư phạm của người giáo viên ở các tổ, nhóm bộ môn trong trường
THPT vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật và tính nhân đạo cao cả.
Nó mang tính đặc thù của nghề sư phạm đồng thời có sự liên kết, cộng tác, phối
hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Bởi vì sự hình thành và
phát triển nhân cách của người học sinh cũng chịu sự chi phối của "tổng hoà các
5


7


những vấn đề cần tập trung rút kinh nghiệm cho bản thân hoặc cần thảo luận ở tổ
chuyên môn.
2.4. Các hoạt động giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy
Đầu năm học tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên trong tổ trao đổi
những vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị cho giảng dạy để có định hướng chung
thống nhất trong tổ, sau đó tổng hợp và báo cáo Hiệu trưởng hoặc Phó Hiệu trưởng
những việc phải làm của tổ trong cả năm học.
Trên cơ sở những yêu cầu về việc chuẩn bị giờ lên lớp, tổ trưởng chuyên môn
hướng dẫn giáo viên thảo luận kỹ những vấn đề cần thiết như:
- Xác định rõ mục đích yêu cầu của chương và từng bài có sự thống nhất trong
tổ, nhóm chuyên môn.
- Thảo luận kỹ nội dung chương trình để phát hiện những vấn đề khó khi dạy,
phân tích các phương pháp có thể vận dụng, nêu rõ những chỗ mạnh, chỗ yếu của
mỗi phương pháp, xem xét khả năng của từng giáo viên trong việc vận dụng, tuyệt
đối không gò ép tất cả mọi người phải tuân theo một phương pháp duy nhất.
+ Tổ chức cho giáo viên trao đổi các tài liệu tham khảo.
+ Tổ chức cho giáo viên làm đồ dùng dạy học, nghiên cứu sử dụng có hiệu quả
các đồ dùng dạy học hiện có của nhà trường.
Hàng tuần, tổ trưởng chuyên môn kiểm tra việc soạn bài của giáo viên trong
buổi sinh hoạt tổ chuyên môn (có báo cáo kết quả kiểm tra trong biên bản sinh
hoạt tổ chuyên môn)
Kiểm tra phiếu báo giảng của giáo viên cho tuần sau ( kiểm tra vào thứ sáu để
kịp thời điều chỉnh khi cần thiết)
Sau khi kiểm tra phải có nhận xét, góp ý một cách cụ thể giúp giáo viên rút
kinh nghiệm soạn bài tốt hơn.
2.5. Các hoạt động nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp của giáo viên:

sâu tri thức đã tiếp thu được ở chương trình bắt buộc. Đồng thời tạo thêm hứng thú
học tập và làm phát triển thêm năng lực riêng của từng học sinh. Qua đó góp phần
hướng nghiệp cho học sinh.
9


Các hình thức hoạt động ngoại khoá gồm có : Câu lạc bộ khoa học, Hội “các
nhà khoa học trẻ tuổi”, các hội thi, tham quan học tập ….
Tổ trưởng chuyên môn căn cứ vào kế hoạch năm học của tổ, phân công giáo
viên phụ trách từng hoạt động, giáo viên đó chịu trách nhiệm kế hoạch và tổ chức
thực hiện.
Tổ chức các hoạt động ngoại khóa: tùy từng hoạt động theo đặc thù bộ môn
mà có cách tổ chức cụ thể, nhưng nhìn chung gồm các bước cơ bản sau :
- Xác định rõ mục đích yêu cầu;
- Xây dựng nội dung hoạt động;
- Huy động các giáo viên tham gia;
- Phát động học sinh tham gia;
- Tổng kết và khen thưởng.
Để tổ chức hoạt động ngoại khóa đạt được hiệu quả cần có sự chỉ đạo chặt chẽ
của Hiệu trưởng, có sự phối hợp các tổ chuyên môn, và cần có sự đỡ đầu của các
cơ quan, xí nghiệp, các tổ chức xã hội ở địa phương, đặc biệt là Hội cha mẹ học
sinh.
2.8. Tổ chuyên môn tổ chức phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh
giỏi
Tổ trưởng chuyên môn phải xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ
đạo học sinh yếu kém của bộ môn như : Xác định đối tượng, xây dựng nội dung
bồi dưỡng và phụ đạo, phân công giáo viên phụ trách, kiểm tra đánh giá sự tiến bộ
của học sinh trong từng giai đoạn.
Đối với học sinh yếu kém: Yêu cầu giáo viên trong quá trình dạy trên lớp
phải tìm mọi cách thanh toán những lỗ hổng về kiến thức cho các em, giúp các em

diện nhưng nội dung chỉ tập chung vào vấn đề đã chọn.
Dù kiểm tra dưới hình thức nào, Hiệu trưởng cũng cần phải bảo đảm nghiệp
vụ công tác kiểm tra như sau:
- Lập kế hoạch kiểm tra;
- Tổ chức lực lượng và tiến hành kiểm tra;
11


- Tổng hợp thành biên bản kiểm tra;
- Tổng kết, đánh giá hoạt động của tổ và đề ra những kiến nghị.
PHẦN III: KẾT LUẬN
Ngày nay bối cảnh kinh tế - xã hội trong nước và thế giới có những biến đổi
to lớn, nhanh chóng, với sự phát triển mạnh mẽ về khoa học, kỹ thuật và công
nghệ, sự hình thành nền kinh tế tri thức, toàn cầu hoá trở thành một xu hướng tất
yếu khách quan. Điều đó đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho giáo dục Việt
Nam. Vai trò quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước ngày càng
được khẳng định và giáo dục phải thực sự được coi là là quốc sách hàng đầu trong
chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam.
Thời gian qua, cùng với công cuộc đổi mới của đất nước nền giáo dục nước
nhà cũng có những bước phát triển quan trọng về quy mô, chất lượng đào tạo và
các điều kiện đảm bảo cho chất lượng. Số lượng học sinh ngày càng tăng, phương
thức giáo dục ngày càng đa dạng hóa, mạng lưới trường lớp được phát triển rông
khắp. Mục tiêu, nội dung, phương pháp và các điều kiện đảm bảo cho chất lượng
đều phát triển, ngân sách Nhà nước đầu tư cho giáo dục tăng đáng kể. Tuy nhiên,
so với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước, so với quá trình hội nhập
quốc tế, giáo dục Việt Nam vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Giáo dục phải
đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập cho mọi người dân, tạo cơ hội cho mọi tầng lớp
nhân dân có thể tham gia học tập ở mọi trình độ.
Để nền giáo dục Việt Nam thực sự là một nền giáo dục có chất lượng đòi hỏi
con người Việt Nam phải thay đổi tư duy kịp thời, nhất là cách nhìn, tầm nhìn và

dung gì và làm như thế nào để đạt hiệu quả mong muốn và khắc phục được một số
bất cập cơ bản trong quá trình quản lý.
Như vậy, công tác quản lý đối với tổ chuyên môn trong nhà trường là nhiệm
vụ quan trọng của người Hiệu trưởng. Xuất phát từ vị trí, nhiệm vụ của hoạt động
dạy học, người Hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức của mình cho
công tác quản lý đối với tổ chuyên môn. Vì nếu quản lý tốt tổ chuyên môn sẽ giúp

13


triển khai có hiệu quả kế hoạch của Hiệu trưởng giúp nâng cao chất lượng giảng
dạy, đào tạo của nhà trường đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội./.
Người viết

Nguyễn Văn Toàn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1/ Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường (2007), NXB Chính trị
Quốc gia.
2/Điều lệ trường trung học THCS, THPT (ban hành kèm theo Quyết định số
07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ GD- ĐT)
3/ Khoa học quản lý và quản lý Nhà nước trong Giáo dục- Đào tạo, PGS-TS
Hoàng Tâm Sơn- Năm 2007;
4/Tổ chức Quản lý giáo dục và trường học, Tiến sĩ Hồ Văn Liên

14