BM 01-Bia SKKN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị : TRỪƠNG THPT TRẦN PHÚ
Mã số: ................................

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

CÁCH SOẠN GIẢNG BÀI ĐỌC THÊM
MÔN HỌC NGỮ VĂN Ở BẬC THPT

Người thực hiện: Danh Kiều Oanh
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục



- Phương pháp dạy học bộ môn: Ngữ văn.
- Lĩnh vực khác: ....................................................... 
Có đính kèm:
 Mô hình
 Phần mềm

 Phim ảnh

Năm học: 2012 - 2013

 Hiện vật khác


SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

MÔN HỌC NGỮ VĂN

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong chương trình học đối với môn học Ngữ văn số bài đọc thêm tương
đối nhiều so với tổng số bài trong chương trình học. Nhưng với thời gian hạn
hẹp theo phân phối chương trình thì không đủ để chúng ta truyền đạt tất cả nội
dung bài học cho học sinh hiểu. Vả lại những tác phẩm ấy theo tôi đó cũng là
những tác phẩm hay, nó giúp học sinh hiểu biết củng cố thêm về những tác giả
văn học, về những giai đoạn văn học, về trào lưu văn học… Vậy làm thế nào để
truyền tải hết nội dung cơ bản trong thời gian cho phép. Đó là trăn trở của giáo
viên khi giảng dạy các bài đọc thêm. Hơn nữa, theo chương trình năm 10111012 lại cắt một số bài chính trong chuyền sang đọc thêm- những bài ấy lại là
những bài hấp dẫn. Ví dụ: Đoạn trích “Ra ma buộc tội”(Lớp 10) “Hưng Đạo Đại
Vương Trần Quốc Tuấn”(lớp 10) “Ba cống hiến vĩ đại của Mác”(lớp 11)…nếu
bỏ qua thật đáng tiếc.
Mặc khác nói đến hai chữ “đọc thêm” thì dường như học sinh xem nhẹ
nếu như không nói là không muốn học. Vậy làm thế nào để học sinh không có
suy nghĩ đó. Từ những lí do trên bản thân tôi nghĩ ra cách soạn giảng các bài học
thêm đối với môn học Ngữ văn. Hy vọng đề tài này là sự chia sẻ kinh nghiệm
của cá nhân với đồng nghiệp. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của đồng
nghiệp để đề tài tôi được hoàn thiện hơn, ứng dụng vào công tác giảng dạy.
II.TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận và thực tiễn
1.1 Cơ sở lí luận
Luật giáo dục nêu rõ “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính
tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp
học, từng môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tế, tác động đến tình cảm , đem lại niềm vui, hứng thú học tập
cho học sinh”. Tôi chú trọng đến một trong những yếu tố mà luật giáo dục đã đề




Về bản thân, tôi cũng đam mê văn học nên các bài đọc thêm trong chương
trình cũng là tâm điểm gây sự tìm tòi khám phá của tôi. Vì vậy mà việc xác định
nội dung cần đạt trong các bài đọc thêm tương tối dễ dàng.
- Về học sinh, nhìn chung ở mỗi lớp học ít nhiều đều có những học sinh
tích cực và hứng thú học văn. Việc kết hợp giữa giáo viên và học sinh trong việc
dạy và học giờ đọc thêm hết sức thuận lợi, tiện cho việc nắm bắt mức độ đọc
hiểu của học sinh. Từ đó người giáo viên có cách soạn giảng phù hợp.
1.2.2.Khó khăn
- Về giáo viên
Hiện nay có rất ít tài liệu đề cập đến nội dung và kiến thức của các bài đọc thêm.
Nên nguồn tài liệu hổ trợ đề tài không tìm ra, đặc biệt là những tài liệu nói về
cách soan giảng.
Với nguồn hiểu biết hạn hẹp cộng với lòng đam mê, tôi mạo muội viết đề tài
này bằng những quan niệm suy nghĩ cá nhân do vậy đề tài khai thác sẽ chưa đầy
đủ, sâu sắc.
Với những khó khăn trên chắc chắn đề tài sẽ không tránh khỏi sai sót. Tôi mong
chờ nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy cô.
- Về học sinh
Mặc dù có học sinh đam mê học văn nhưng đó chỉ là số ít còn lại đa phần
học sinh trung bình - yếu nên khả năng đọc hiểu và cảm nhận các bài đọc
thêm là rất thấp.Đồng thời đa phần học sinh đều xem nhẹ bài đọc thêm vì
không nằm trong yêu cầu của đề thi.Vì vậy trong quá trình giảng dạy dù
người giáo viên hết sức cực lực mà kết quả vẩn chưa cao.
2. Nội dung thực hiện đề tài
2.1. Cách soạn
Soạn là một khâu quan trọng quyết định kết quả của tiết dạy và học, giáo
viên soạn tốt bài dạy sẽ dễ dàng thực hiện, học sinh soạn tốt học rất dễ hiểu. Với
những nội dung có sẳn đến khi dạy giáo viên chỉ cần dựa vào đó mà trình bày
theo hệ thống logic, học sinh dựa vào đó trả lời câu hỏi.

về xã hội Trung Quốc thời Tưởng Giới Thạch nếu như không nói các em sẽ có
cái nhìn phản cảm về xã hội Trung Quốc. Từ đó đặt tiếp các câu hỏi có liên quan
để tìm hiểu nội dung văn bản.


Câu hỏi: Trong những ngày bị giam cầm tác giả cảm nhận điều gì về nhà tù
Trung Quốc?
Học sinh trả lời : đó chính là thực trạng đen tối thối nát của xã hội Trung Quốc
mà mọi người tưỡng là yên ấm tốt lành.
Câu hỏi : Phân tích sắc thái châm biếm, mỉa mai ở câu cuối( Trời đất Lai Tân
vẫn thái bình)
Học sinh trả lời: Châm biếm mỉa mai sự yên ấm tốt lành chỉ là cái vỏ để che đậy
thực trạng thối nát bên trong.
Trả lời được câu hỏi gợi mở bên trong thì hai câu hỏi còn lại trong sách
giáo khoa không khó khăn gì với học sinh. Trong phần câu hỏi sách giáo khoa đã
gợi cho các em hiểu được bộ máy quan lại ở Lai Tân không làm tròn trọng trách
của mình-kẻ thì lo đánh bạc, kẻ thì tham ô hối lộ, kẻ thì làm việc riêng qua việc
soạn bài ở nhà. Nắm được các ý trên là học sinh đã hiểu được nội dung của bài.
Qua ví dụ ta thấy chỉ với hai câu hỏi xoáy sâu vào nội dung và những câu
hỏi gợi mở đã giúp học sinh nắm được nội dung và tư tưởng văn bản trong thời
gian hạn hẹp.
Một ví dụ khác: Khi dạy đoạn trích Rama buộc tội- sử thi Ramayana của
Vanmiki (lớp 10)nội dung cần đạt: thấy được vẻ đẹp tinh thần của nhười Ấn Độ
cổ đại trong cuộc chiến vì danh dự, nghĩa vụ và tình yêu.
Đối với đoạn trích này buộc học sinh phải đọc trước ở nhà và nắm vững cốt
truyện để hiểu được lời lẽ buộc tội và ruồng bỏ vợ của nhân vật Rama cũng như
những mâu thuẫn trong tâm trạng của một nhân vật anh hùng cổ đại. Từ đó đặt
câu hỏi gợi mở:
Câu hỏi 1: Trong những lí do mà Rama đưa ra để giải cứu Xita có lí do nào xuất
phát từ tình yêu của chàng dành cho Xi ta kông?

tù Trung Quốc?
Câu trả lời : đó chính là thực trạng đen tối thối nát của xã hội Trung Quốc mà
mọi người tưỡng là yên ấm tốt lành.


Câu hỏi sách giáo khoa: Trong ba câu đầu bộ máy quan lại ở Lai Tân đã được
miêu tả như thế nào? Ban trưởng, cảnh trưởng, huyện trưởng có làm đúng chức
năng của những người đại diện cho pháp luật không?
Câu trả lời: Họ không làm đúng chức trách của mình, ban trưởng thì lo đánh bạc
Giam phòng ban trưởng thiên thiên đổ, cảnh trưởng thì lo tham lam tiền phạm
nhân bị giải Cảnh trưởng tham thôn giải phạm tiền, còn huyện trưởng thì làm
việc riêng Huyện trưởng thiêu đăng biện công sự.
Câu hỏi sách giáo khoa: Phân tích sắc thái châm biếm, mĩa mai ở câu thơ cuối?
Câu trả lời: Từ vẫn thái bình thể hiện sắc thái châm biếm, mĩa mai xã hội Trung
Quốc thời Tưởng Giới thạch, sự yên ấm tốt lành chỉ là cái vỏ để che đậy thực tế
thối nát bên trong.
Đó là một số câu hỏi ví dụ để thấy được sự kết hợp ngững câu hỏi gợi mở
với những câu hỏi sách giáo khoa là rất tiện lợi trong việc soạn giảng bài đọc
thêm- tiết kiệm được thời gian, lớp học sinh động, kiến thức cô đọng.
Chú ý khi đặt câu hỏi cần dựa vào những hình ảnh then chốt và những từ
ngữ đăc sắc mà trong thơ gọi là "thi nhãn".Đây là yếu tố rất quan trọng giáo viên
đặc biệt quan tâm để tiết kiệm được tthời gian tiết học. Những hình ảnh then
chốt góp phần quan trọng không kém vào việc thể hiện chủ đề của tác phẩm nếu
giáo viên dựa cào đó đặt câu hỏi thì nội dung bài học hiện lên một cách rõ nét
hơn.
Ví dụ: Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc
Giải người cảnh trưởng kiếm ăn quanh
Chong đèn huyện trưởng làm công việc
Trời đất Lai Tân vẫn thái bình
(Lai Tân-Hồ Chí Minh)

hiểu được nội dung văn bản thì phải dựa vào đâu?Làm thế nào để hiểu đúng mục
đích mà tác giả sử dụng ngôn ngữ đó? Đó là vấn đề mà học sinh thường thắc
mắc. Vậy thì giáo viên nên hướng dẫn học sinh cụ thể những yếu tố quan trọng
trong văn bản là đều dựa vào những ngôn từ nghệ thuật, ngô ngữ nghệ thuật là
phương tiện chuyển tải nội dung văn bản nên khi khai thác một tác phẩm văn
học ta dựa vào hai yếu tố: nội dung và nghệ thuật để thấy được giá trị tư tưởng


của tác phẩm. Từ nghệ thuật làm nỗi bật nội dung nên giáo viên hướng dẫn học
sinh chú ý vào những từ ngữ hình ảnh mà tác giả đã sữ dụng trong văn bản.
Bước 2: Giảng những từ ngữ, hình ảnh then chốt
Phần soạn bài ở nhà giáo viên đà chuẩn bị các câu hỏi. Khi lên lớp giáo
viên chú ý đến việc khích lệ tinh thần xung phong của học sinh tạo không khí
sinh động trong giờ học và phân bố thời gian cho hợp lí.
Ví dụ : Vào đầu giờ giáo viên có thể kiểm tra việc chuẩn bị bài học thêm
của học sinh ở nhà bằng những câu hỏi đơn giản để học sinh lấy điểm cộng và
những câu hỏi đó phải liên quan đến nội dung bài sắp học. Sau đó đặt các câu
hỏi đã chuẩn bị sẵn trong phần soạn để học sinh trả lời. Giáo viên hướng dẫn và
giảng những từ ngữ then chốt rồi chốt lại nội dung một cách ngắn ngọn.
Ví dụ : Dạy bài Nhớ đồng của Tố Hữu ( lớp 11 ). Đặc điểm bài thơ tương
đối dài nên giáo viên chọn yếu tố đặc sắc để giảng. Cũng từ phương pháp đặt câu
hỏi gợi mở kết hợp với câu hỏi sách giáo khoa, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm
hiểu nội dung văn bản và giảng giải những từ ngữ khen chốt điển hình như điệp
khúc " Gì sâu bằng những trưa thương nhớ, hiu quạnh bên trong một tiếng hò ".
Trong câu đó có từ ngữ cần giải thích là những trưa, tiếng hò . Từ những chỉ số
nhiều, sự việc lập lại nhiều lần kết hợp với từ trưa, tức là buổi trưa – không phù
hợp lắm cho tiếng lòng thổn thức. Ấy vậy mà trong lòng tác giả lại gợi lên nỗi
nhớ khi tiếng hò vang vọng. Chắc hẳn nỗi nhớ ấy luôn luôn rạo rực trong lòng,
một nỗi nhớ da diết triền miên. Từ đó ta khẳng định tác giả là người luôn tha
thiết với cuộc đời, khao khát được sống cuộc sống bên ngoài nhà tù.

11a8
10a9

Mức độ hứng thú
90%
85%
80%
90%

Mức độ hiểu bài
80%
70%
75%
85%

IV. KẾT LUẬN
Sau khi xác định được phương pháp soạn giảng bài đọc thêm, bản thân đã
không còn lo sợ như trước đây – sợ không kịp giờ, sợ học sinh nhàm chán, . . .
mà soạn giảng các bài đọc thêm rất nhẹ nhàng. Đầu tư vào việc soạn- giảng các
bài đọc thêm sẽ làm cho người giáo viên thêm yêu văn chương hơn, từ đó khích
lệ tinh thần làm việc và ta sẽ thấy được niềm vui khi sáng tạo ra một cái gì đó
mới mẻ.
Tuy nhiên tất cả những vấn đề vừa trình bày ở trên hoàn toàn xuất phát từ
những suy nghĩ chủ quan nên tôi chân thành mong đợi nhận được sự đóng góp


nhiệt tình của quý thầy cô để sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện và
thiết thực hơn.
V.ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
1.Đề xuất

1. Kiến thức
Bài Lai Tân
- Thực trạng thối nát của nhà tù Tưởng Giới Thạch ở Lai Tân.
- Thái độ châm biếm của tác giả.
Bài Nhớ đồng
- Tâm trạng nhớ đồng của nhà thơ
- Vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ
2. Kĩ năng
Đọc-hiểu văn bản
C.TIÊN TRÌNH LÊN LỚP
1.Ổn định lớp
2. Bài mới
Hoạt động của GV & HS
GV: Gọi học sinh đọc tiểu dẫn

Nội dung cần đạt
Bài 1: LAI TÂN –Hồ Chí Minh -

CH:Em hãy cho biết bài thơ được

I. TÌM HIỂU CHUNG

sáng tác trong hoàn cảnh nào?

( sgk)

CH:Năm 1942, Bác Hồ sang Trung

II. ĐỌC –HIỂU


đen tối, thối nát của xã hội Trung

được tác giả miêu tả như thế nào?

Quốc thời Tưởng Giới Thạch.

CH: Ban trưởng, cảnh trưởng,

b. Sắc thái châm biếm của tác giả


huyện trưởng họ làm gì?

Sự thái bình yên ấm chỉ là cái vỏ

CH: Qua đó ta hiểu thêm điều gì xã

vô thực bên ngoài che đậy thực

hội Trung Quốc thời Tưởng Giới

trạng đen tối.

Thạch?

2. Nghệ thuật

CH: Phân tích sắc thái mĩa mai

- Chọn nhân vật, miêu tả chi tiết


CH: Vì sao tiếng hò lại có sức gợi

a. Tiếng hò đối với tác giả

cảm như vậy đối với nhà thơ?

- Tiếng hò quê hương (Sông

CH: Chỉ ra những câu thơ được

Hương)

dùng làm điệp khúc trong bài thơ?

- Lời ru ngọt ngào của mẹ

CH: Xác định những hình ảnh hiện
về trong nỗi nhớ của tác giả.

b. Nỗi nhớ của tác giả

CH: Tất cả những hình ảnh đó thể

- Nhớ quê hương : vùng quê nghèo

hiện nỗi nhớ gì?

- Nhớ mẹ quê, những người nông



thực hiên lí tưởng cao đẹp – hoạt

CH: Những từ ngữ nào thề hiện

động cách mạng.

điều ấy.

2. Nghệ thuật

CH: Cụm từ chao ôi gợi cảm giác

- Sử dụng hình ảnh gần gũi quen

gì.

thuộc

CH: Khát vọng tự do, khát vọng

- Giọng thơ da diết, khắc khoải

hành động là lí tưởng say mê của

trong nỗi nhớ.

tác giả, điều đó được thể hiện qua

3. Ý nghĩa của văn bản

Sách giáo khoa, sách giáo viên –Ngữ văn lớp 10,11,12

3.

Sách Hướng dẫn học Ngữ văn, nhà xuất bản tổng hợp Thành Phố Hồ

Chí Minh.

Người thực hiện: Danh Kiều Oanh


SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
Đơn vị : Trường THPT Trần
Phú

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Long Khánh, ngày

tháng

năm 2013

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2012 -2013
Tên sáng kiến kinh nghiệm: CÁCH SOẠN GIẢNG BÀI ĐỌC THÊM
MÔN HỌC NGỮ VĂN - THPT
Họ và tên tác giả: Danh Kiều Oanh

Chức vụ: Giáo viên

2. Hiệu quả (Đánh dấu X vào 1 trong 4 ô dưới đây)
-

Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao 

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng
trong toàn ngành có hiệu quả cao 
-

Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao 

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại
đơn vị có hiệu quả 
3. Khả năng áp dụng (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây)
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Tốt 
Khá 
Đạt 
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và
dễ đi vào cuộc sống:
Tốt 
Khá 
Đạt 
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả
trong phạm vi rộng:
Tốt 
Khá 
Đạt 
Phiếu này được đánh dấu X đầy đủ các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của
người có thẩm quyền, đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh