Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN HÓA HỌC
THPT(GDTX) THÔNG QUA VIỆC LỒNG GHÉP CÁC CÂU HỎI CÓ VẤN
ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN MÔI TRƯỜNG.
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong sự nghiệp bảo vệ môi trường, giáo dục môi trường được xem là một
trong những biện pháp hàng đầu để bảo vệ môi trường có hiệu quả cao. Giáo dục
môi trường (GDMT) sẽ giúp con người có được những nhận thức đúng đắn về môi
trường (MT), về việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và có ý thức
thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường. Việc giáo dục bảo vệ môi trường có thể
thực hiện bằng nhiều hình thức và cho nhiều đối tượng khác nhau, trong đó việc
giảng dạy ở các trường học, nhất là ở các trường sư phạm , các trường phổ thông
chiếm vị trí đặc biệt. Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ của
tương lai đất nước, những người sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục, khai thác,
sử dụng và bảo vệ các nguồn tài nguyên và môi trường đất nước. Nếu có đầy đủ
những nhận thức về bảo vệ môi trường, thì từ khi đang học trong nhà trường và
đến khi ra đời, dù làm việc gì, ở bất kì nơi đâu, bất kì cương vị hoạt động nào, đều
có thể thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường (BVMT) một cách hiệu quả.
Việc giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ đóng khung ở các hoạt động ngoài
giờ mà còn có thể lồng ghép ở các môn văn hóa trong đó bộ môn hóa học cũng đã
giúp cho học sinh tìm hiểu và nhận thức sâu sắc hơn việc bảo vệ môi trường qua
các hiện tượng, phản ứng hóa học mà các em thấy luôn xảy ra trong thực tế đời
sống.
Vì thế tôi đã thực hiện chuyên đề "Lồng ghép giáo dục môi trường vào bộ
môn hóa học trung học phổ thông" (giáo dục thường xuyên) nhằm giúp cho hoạt
động của cơ quan có hiệu quả.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Cơ sở lí luận.

viên, ở trường THPT.
2.1. Hệ thống câu hỏi liên quan đến môi trường
2.1.a . Ô nhiễm môi trường đất và cách xử lí
Bài 12: Phân bón hóa học. Lớp 11.
Câu 1. Cây trồng hấp thụ hiệu quả lượng chất dinh dưỡng từ phân bón thì tránh
được sự dư thừa trong đất gây ô nhiễm. Bón phân đúng thời điểm làm tăng hiệu
quả hấp thụ của cây trồng. Thời điểm nào sau đây là thích hợp để bón phân ure cho
lúa ?
a. Buổi sáng sớm, sương còn đọng trên lá lúa
b. Buổi trưa
c. buổi chiều vẫn còn ánh nắng
d. Buổi chiều tối, mặt trời vừa lặn.
Câu 2 : Phương án nào sau đây dùng để diệt rêu và làm cho lúa tốt hơn ?
a. Bón vôi bột trước một lát rồi bón đạm
b. Trộn đều vôi bột với đạm rồi bón cùng một lúc
c. Bón đạm trước một lát rồi bón vôi
d. Bón vôi bột trước, vài ngày sau mới bón đạm
Câu 3: Loại phân bón có tác dụng kích thích cây cối sinh trưởng, ra nhiều lá, nhiều
hoa :
a. NH4NO3
b. Ca(NO3)2
c. Ca(H2PO4)2
d. KCl.
Câu 4. Khi bón loại phân đạm NH4NO3, (NH4)2SO4, độ chua của đất tăng lên vì
a. NO3-, SO4 2-, là gốc của axit mạnh
b. Ion NH4+ bị thủy phân cho H+ hoặc H3O+
c. Ion NH4 + rất dễ phản ứng với kiềm cho NH3
d. Lượng đạm trong các loại phân này cao nhất
Câu 5. Khử đất chua bằng vôi và bón đạm cho lúa đúng cách được thực hiện theo
cách nào sau đây ?

a. Nước
b. Natri
c. Bột Lưu huỳnh
d. Bột sắt.
Bài 9: Axit nitric và muối nitrat. Lớp 11
Câu 9: Cho các phương trình hóa học sau:
N2 + O2
2NO
2NO
+ O2
2 NO2
4NO2 + 2H2O + O2
4 HNO3
các phản ứng trên giải thích:
a. Quá trình điều chế HNO3 trong công nghiệp
b. Hiện tượng mưa axit của tự nhiên
c. Hiện tượng cung cấp năng lượng đạm tự nhiên cho cây trồng
d. Chu trình biến đổi nitơ trong tự nhiên
Bài 10: Photpho. Lớp 11
Câu 10: Khi làm thí nghiệm với photpho xong, trước khi rửa ống nghiệm, người ta
ngâm ống nghiệm vào:
a. CuSO4
b. Pb(NO3)2
c. AgNO3
d. cả a,b,c
Câu 11: Sự thối rữa của các xác chết động thực vật cũng gây ô nhiễm môi trường
vì nó tạo ra một số chất khí có mùi SO2, NH3, H2S, PH3… Hiện tượng “ ma trơi”
cũng tạo ra chất khí có mùi. Hiện tượng xảy ra ở các nghĩa địa khi có mưa và gió
nhẹ, hiện tượng được giải thích như thế nào?
a. Xác chết bị thối rữa do vi sinh vật hoạt động làm giải phóng một lượng

Trang 3


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

c. % khối lượng Zn có trong thuốc là: 5,2%
d. Kết quả khác
Câu 14. Thuốc diệt chuột là hóa chất độc hại, gây tử vong nếu rơi vào thực phẩm.
Thành phần thuốc diệt chuột có chứa:
a. Ba3P2
b. ZnSO4
c. PH3
d. Zn3P2
Câu 15. Photpho đỏ được lựa chọn để sản xuất diêm an toàn thay cho photpho
trắng vì lí do nào sau đây?
a. Photpho đỏ không độc hại đối với con người.
b. Photpho trắng là hóa chất độc hại
c. photpho đỏ không dễ gây hỏa hoạn như photpho trắng
d. cả a,b,c
Bài 7: Nitơ. Lớp 11 hoặc Bài 26: Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng
của kim loại kiềm thổ. Lớp 12
Câu 16. Khí NO2 có tác hại rõ rệt đối với sức khỏe vì khi nó ở phổi sẽ chuyển hóa
thành các nitrosamin, một trong số các chất này có khả năng gây ung thư. Ngoài ra
NO2 có thể được chuyển vào máu tạo ra hợp chất methemoglobin có hại cho sức
khỏe con người. Để loại bỏ khí NO2 trong công nghiệp người ta dùng hóa chất nào
trong các hóa chất sau:
a. Dung dịch NaOH
b. Dung dịch Ca(OH)2

CO2 được dung dịch B. Sau đó axit hóa dung dịch B tái tạo lại CO2. Vậy A là:
a. Dung dịch Ca(OH)2
b. Dung dịch NaOH
c. Dung dịch Ba(OH)2
d. Cả a,b,c
Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 4


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

Câu 22: Trong công nghệ xử lí chất thải do quá trình hô hấp của các nhà du hành
vũ trụ hay thủy thủ trong tàu ngầm người ta thường dùng hóa chất nào sau đây:
a. Na2O2 rắn
b. NaOH rắn
c. KClO3 rắn
d. Than đá
2.1.b. Ô nhiễm môi trường nước và cách xử lí
Bài 31: Hợp chất của sắt. Lớp 12
Câu 1: Trong nước ngầm, sắt thường tồn tại ở dạng ion sắt(II) hydrocacbonat và
sắt (III) sufat. Hàm lượng sắt trong nước cao làm cho nước có mùi tanh, để lâu có
màu vàng gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và sinh hoạt của con người. Phương
pháp được dùng để loại bỏ sắt ra khỏi nước sinh hoạt là :
a. Dùng giàn phun mưa hoặc bể tràn để cho nước ngầm được tiếp xúc với
nhiều không khí rồi lắng, lọc.
b. Sục khí nitơ vào bể nước ngầm với liều lượng thích hợp
c. Sục không khí giàu oxi vào bể nước ngầm

thải công nghiệp và cation Pb2+, Cu2+ trong nước thải nhà máy là
a. Ca(OH)2
b. NaOH
c. NH3
d. HCl
2.1. c. Ô nhiễm môi trường không khí và cách xử lí
Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 5


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

Bài 16: Hợp chất của cacbon. Lớp 11
Câu 1: Cacbon vô định hình được điều chế từ than gỗ hay gáo dừa gọi là than hoạt
tính. Tính chất nào sau đây của than hoạt tính giúp con người chế tạo các thiết bị
phòng độc, lọc nước :
a. Đốt cháy than sinh ra khí cacbonic
b. Hấp thụ tốt các chất khí, chất tan trong nước
c. Khử các chất khí độc, các chất tan trong nước
d. Không độc hại
Câu 2: Chất khí cacbonmonoxit có trong thành phần loại khí nào sau đây :
a. Không khí
b. Khí tự nhiên
c. khí mỏ dầu
d. khí lò cao.
Câu 3: Khí CO2 thải ra nhiều được coi là ảnh hưởng xấu đến môi trường vì
a. Rất độc

d. Nút bông tẩm nước muối hoặc sục ống dẫn khí vào chậu đựng nước muối.
Bài 29: Oxi- Ozon lớp 10
Câu 8: Oxi từ không khí vào túi phổi là do :
a. Phản ứng với CO2 trong phổi
b. Áp suất riêng phần của nó trong không khí lớn hơn trong túi phổi
c. Áp suất riêng phần của nó trong không khí nhỏ hơn trong túi phổi
d. Trong túi phổi nhiệt độ và tốc độ khuếch tán lớn hơn.
Câu 9: Nhận xét nào sau đây không đúng :
a. Nhiên liệu cháy ở tầng khí quyển trên cao nhanh hơn khi cháy ở mặt đất.
b. Nước giải khát được nén khí CO2 ở áp suất cao hơn có độ chua lớn hơn
c. Thực phẩm được bảo quản ở nhiệt độ thấp hơn sẽ giữ được lâu hơn
Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 6


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

d. Than cháy trong oxi nguyên chất nhanh hơn khi cháy trong không khí.
Bài 22: Clo. Lớp 10, Bài 8: Amoniac và muối amoni. Lớp 11
Câu 10: Hóa chất có thể dùng khử khí Clo làm nhiễm bẩn không khí của phòng thí
nghiệm là:
a. O2
b. O3
c. NH3
d. H2
Câu 9. Người ta dùng NH3 dư để phun vào không khí bị nhiễm Cl2 vì sau phản
ứng thu được sản phẩm không độc hại đến môi trường, đâu là sản phẩm quá trình

Câu 15: Khi xử lí CO, NOx mục đích chính là biến đổi hai khí này thành:
a. N2O, muối cacbonat
b. NO2, CO2
c. N2 , CO2
d. NH3, CO2
Bài 25: Flo- Brom- Iot. Lớp 10, Bài 8: Amoniac và muối amoni. Lớp11
Câu 16. Hơi Brom rất độc, brom rơi vào da sẽ gây bỏng nặng. Vì vậy nếu hít phải
hơi brom có thể cho người đó hít một trong các dung dịch nào sau đây :
a. NaOH đậm đặc
b. NH3 loãng
c. HCl
d. NaOH loãng
2.2. Một số câu hỏi phát huy tính tích cực của học sinh.
Bài 29: Oxi- Ozon. Lớp 10
Câu 1: Vai trò của ozon trong đời sống và công nghiệp như thế nào?
Trả lời: Ozon có khả năng “cải tạo” nước thải, có thể khử các chất độc như:
phenol, hợp chất xianua, nông dược, chất trừ cỏ, các hợp chất hữu cơ gây bệnh…
có trong nước thải và ozon có thể tác dụng với ion kim loại (sắt, thiếc, chì,
mangan…) biến nước thải thành nước sạch vô hại.
Trên tầng cao khí quyển 10-30km quanh trái đất, ozon tồn tại thành một tầng khí
quyển riêng, có khả năng hấp thụ tia tử ngoại phát ra từ mặt trời. Vì các tia tử
Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 7


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu


Bài 30: " Lưu Huỳnh "lớp 10
Câu 5: Tại sao khi đánh rơi nhiệt kế thủy ngân thì không được dùng chổi quét mà
nên rắc bột S lên trên?
Trả lời: Thủy ngân (Hg) là kim loại ở dạng lỏng, dễ bay hơi và hơi thủy ngân là
một chất độc. Vì vậy, khi làm rơi nhiệt kế thủy ngân nếu như ta dùng chổi quét thì
thủy ngân sẽ bị phân tán nhỏ, làm tăng quá trình bay hơi và làm cho quá trình thu
gom khó khăn hơn. Ta phải dùng bột S rắc lên những chỗ có thủy ngân, vì S có thể
tác dụng với thủy ngân tạo thành HgS dạng rắn và không bay hơi.
Hg + S
HgS
Quá trình thu gom thủy ngân cũng đơn giản hơn.
Bài 26: Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ. Lớp
12
Câu 6: Tại sao khi nấu nước giếng ở một số vùng lại có lớp cặn ở dưới đáy ấm?
Cách tẩy lớp cặn này?
Trả lời :Trong tự nhiên nước ở một số vùng là nước cứng tạm thời, là nước có
chứa muối Ca(HCO
3)2, Mg(HCO3)2. Khi nấu sôi sẽ xảy ra phản ứng hóa học.
0
t
Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 8


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

Ca(HCO3)2

ngửi thấy mùi khai?
Trả lời: Khi nước sông, hồ bị nhiễm nặng bởi các chất hữu cơ giàu chất đạm, như:
nước tiểu, phân hữu cơ, rác thải hữu cơ... lượng ure trong các chất hữu cơ sinh ra
nhiều. Dưới tác dụng của men ureaza của các vi sinh vật, ure bị thủy phân thành
CO2 và NH3.
(NH2)2CO + 2H2O
CO2 + 2NH3
lượng NH3 sinh ra hòa tan trong nước dưới dạng một cân bằng động:
NH3 + H2O
NH4+ + OH – ( ∆ H < O)
Như vậy, khi trời nắng ( nhiệt độ tăng), cân bằng trên sẽ chuyển dịch theo chiều
nghịch, tức là NH3 sinh ra do phản ứng phân hủy ure không bị hòa tan trong nước
mà bị tách ra, bay vào không khí làm cho không khí xung quanh sông, hồ có mùi
khai khó chịu

Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 9


Sáng Kiến Kinh Nghiệm

TTGDTX Vĩnh Cửu

III. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Thế giới xung quanh rất phong phú, muôn hình muôn vẻ. Có nhiều hiện
tượng, sự việc khiến các em không khỏi tò mò, thắc mắc. Biết được điều này, các
em lại muốn biết điều khác, từ đó kích thích sự ham hiểu biết của các em. Để khám
phá điều kỳ thú trong thiên nhiên các em sẽ phải chinh phục kiến thức, từ đó càng
yêu thích môn học hơn.

và lồng ghép
Sau khi thực hiện nội dung tích hợp và lồng ghép câu hỏi vào bộ môn
Số
lượng
110
95,65
90
92,78
33
91,67
Hv sau khi
thực
hiện
nội
dung
tích hợp và
lồng ghép
Qua các bài tập trên sẽ giúp các em biết vận dụng kiến thức hóa học để nhận
biết và xác định được các vấn đề môi trường. Biết cách bảo vệ môi trường bằng
những viêc làm thiết thực hằng ngày và hạn chế những chất có hại cho sức khỏe.
Từ đó có khả năng đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường. Với nguyên tắc
thiết kế như trên, chúng ta có thể biên soạn các bài tập tích hợp nội dung giáo dục
bảo vệ môi trường, cho các nội dung khác trong chương trình hóa học phổ thông.

Gv : Lâm Huỳnh Thị Ngọc Hạnh

Trang 10


Sáng Kiến Kinh Nghiệm


Trang 12