Các nhân tố ảnh hưởng đến
đầu tư và công bằng xã hội
Tình hình kinh tế của đất nước
Kinh tế phát triển tốt, bền vững góp phần thu hút đầu tư và thực hiện CBXH
Ảnh hưởng của tăng tưởng kinh tế đến đầu tư và CBXH.
Từ việc kinh tế phát triển cao, Nhà nứớc mới có đủ nguồn lực để thực hiện các
hoạt động đầu tư cho phát triển kinh tế và đầu tư cho CBXH. Tăng trưởng kinh tế
là điều kiện cần trước tiên để cải thiện các chính sách về phúc lợi xã hội, khắc phục
tình trạng đói nghèo của một quốc gia. Thực tiễn những năm vừa qua đã chứng
minh rằng, nhờ kinh tế tăng trưởng cao Nhà nước có sức mạnh vật chất để hình
thành và triển khai các chương trình hỗ trợ vật chất, tài chính và cho các xã khó
khăn phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội cơ bản. Người nghèo và cộng đồng
nghèo nhờ đó có cơ hội vươn lên thoát khỏi đói nghèo. Tăng trưởng kinh tế là điều
kiện quan trọng để xóa đói giảm nghèo trên quy mô rộng; không có tăng trưởng mà
chỉ thực hiện các chương trình tái phân phối hoặc các biện pháp giảm nghèo truyền
thống thì tác dụng không lớn.
CBXH phải dựa trên sự phát triển kinh tế bởi chính phát triển kinh tế tạo ra nguồn
lực từ đó thông qua hoạt động đầu tư tạo ra cơ sở vật chất để giải quyết các vấn đề
về CBXH. Kinh tế phát triển, Nhà nước sẽ có nhiều nguồn thu để thực hiện các
mục tiêu quan trọng trong đó có việc đầu tư nhằm giảI quyết các vấn đề xã hội.
Chính phủ các nước thường dành một tỷ lệ nhất định của GNP để chi cho các hoạt
động đầu tư phát triển cũng như các hoạt động đầu tư cho giáo dục, y tế. Chính vì
vậy, thu nhập quốc dân càng lớn thì khả năng ngân sách chi cho các hoạt động
càng lớn.
Kinh tế phát triển cao cũng là chỗ dựa vững và ổn định cho nhiều tầng lớp lao
động thông qua việc giảI quyết việc làm và nâng cao thu nhập người lao động.
Triển vọng khả quan về nền kinh tế sẽ thúc đẩy các nhà đầu tư tiến hành đầu tư xây
bị thất nghiệp đầu tiên chính là những người không có trình độ học vấn, kỹ năng
không cao. Mà đây chính là đặc điểm của phần lớn người nghèo trong xã hội. Tất
cả những điều đó sẽ dẫn đến nghèo khổ tăng, bất bình đẳng tiếp diễn và nảy sinh
các tệ nạn xã hội.
Ảnh hưỏng của chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các ngành, vùng miền
Nước ta vẫn luôn là một nước nông nghiệp nghèo mà nông thôn chỉ sản xuất thuần
nông, độc canh cây lúa, tự cung tự cấp và dân số tăng nhanh.
Tuy nhiên trong những năm gần đây, cùng với sự đổi mới cơ chế kinh tế, quá trình
chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng đang diễn ra hết sức mạnh mẽ.
Ảnh hưởng của chuyển dịch cơ cấu ngành
Chúng ta đã bắt đầu chuyển dịch nền kinh tế từ một nền nông nghiệp thô sơ lạc hậu
đến nền kinh tế công nghiệp để từ đó hỗ trợ cho nông nghiệp cùng phát triển.
<Cơ cấu ngành kinh tế>
1990 1995 2000
Tốc độ tăng GDP bình quân 5 năm(1986-1990;1991-1995; 1996- 4,4 8,2 6,9
2000),%
Trong đó:
Nông, lâm, ngư nghiệp, %
3,1 4,1 4,3
Công nghiệp và xây dựng,%
4,7 12,0 10,6
trước mắt là tăng trưởng kinh tế nên các hoạt động đầu tư cho CBXH bị xem nhẹ.
Do đó tình trạng bất bình đẳng, nghèo đói cũng có xu hướng tăng.
Ảnh hưởng của chuyển dịch cơ cấu vùng
Bên cạnh đó, trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các vùng, khu vực
khác nhau cũng có tác động nhất định đến đầu tư và CBXH. Các vùng, khu vực
đều có chiến lược phát triển kinh tế riêng trong chiến lược phát triển kinh tế chung
của tổng thể quốc gia trong đó có các chính sách thu hút đầu tư vào khu vực của
mình.
Mặt khác một cơ cấu đầu tư hợp lý sẽ tạo ra sự hài hoà giữa các vùng khác nhau.
Các vùng trọng điểm có thể liên kết và cùng đưa các vùng chậm phát triển khác
cùng đi lên. Tuy nhiên nếu với cơ cấu đầu tư chưa hợp lý, tỷ lệ đầu tư cho nông
nghiệp và nông thôn còn thấp, chủ yếu mới tập trung cho thuỷ lợi; các trục công
nghiệp chính, chú trọng nhiều vào đầu tư thay thế nhập khẩu, thu hút nhiều vốn;
chưa chú trọng đầu tư các ngành công nghiệp thu hút nhiều lao động, chưa chú ý
khuyến khích kịp thời phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; nhiều chính sách trợ
cấp (lãi suất tín dụng, trợ giá, trợ cước...) không đúng đối tượng làm ảnh hưởng
xấu đến sự hình thành thị trường nông thôn, thị trường ở những vùng sâu, vùng xa.
Qua đó sẽ làm tăng sự phân hoá gữa các khu vực, tăng phân hoá giàu nghèo và bất
bình đẳng xã hội.
Do vậy, khi nghiên cứu đến đầu tư và CBXH, chúng ta cũng cần xem xét tác động
chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu đầu tư.
Sự tác động của Chính Phủ
Nhà nước có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế đặc biệt là vai trò trong
việc thực hiện tiến bộ và CBXH. Điều này thể hiện bản chất tốt đẹp, bản chất Xã
hội chủ nghĩa của Nhà nước ta.
Tác động của định hướng phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước
vùng này lại thường hẻo lánh, ít được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nên có sự tụt
hậu giữa các vùng này với các khu vực phát triển nhanh khác. Mặt khác, các vùng
này luôn phải đối chọi với thiên tai khắc nghiệt như lũ lụt hạn hán khiến rủi ro
trong cuộc sống đối với dân cư trong khu vực tăng lên.
Chúng ta đều biết rằng các hộ gia đình nghèo rất dễ bị tổn thương bởi những khó
khăn hàng ngày và những biến động bất thường xảy ra đối với cá nhân, gia đình
hay cộng đồng. Do nguồn thu nhập của họ rất thấp, bấp bênh, khả năng tích luỹ
kém nên họ khó có khả năng chống chọi với những biến cố xảy ra trong cuộc sống
(mất mùa, mất việc làm, thiên tai, mất nguồn lao động, mất sức khỏe...). Với khả
năng kinh tế mong manh của các hộ gia đình nghèo trong khu vực nông thôn,
những đột biến này sẽ tạo ra những bất ổn lớn trong cuộc sống của họ.
Điều kiện xã hội
Yếu tố tiếp theo tác động đến CBXH là các yếu tố về Xã hôi. Đây chính là các yếu
tố về chính bản thân nội tại của người dân cũng như các yếu tố về tập quán, dân
tộc. Chẳng hạn, bất bình đẳng giới làm sâu sắc hơn tình trạng nghèo đói trên tất cả
các mặt. Ngoài những bất công mà cá nhân phụ nữ và trẻ em gái phải chịu đựng do
bất bình đẳng thì còn có những tác động bất lợi đối với gia đình. Tình trạng gia
đình đông con cũng là một vấn đề lớn. Ngoài ra yếu tố dân tộc cũng có tác động
đáng kể khi mà sự chênh lệch giữa dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số khác đang
tăng nhanh và đa số các dân tộc thiểu số có tỷ lệ số hộ nghèo đói cao.