BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
---------------------------------

NGUYỄN THỊ HƯƠNG

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” TRONG
DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Chuyên nghành: Lý luận và phương pháp dạy học môn Hóa học
Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:
TS. LÊ DANH BÌNH

Vinh - 2015
LỜI CẢM ƠN


Với lòng biết ơn sâu sắc của mình, tôi xin cảm ơn Thầy giáo TS. Lê Danh Bình
đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận
văn.
Tôi cũng xin cảm ơn PGS.TS Cao Cự Giác và PGS.TS Lê Văn Năm đã dành
nhiều thời gian đọc và viết nhận xét cho luận văn.
Tôi xin cảm ơn Ban chủ nhiệm khoa Hoá học, Phòng Đào tạo Sau đại học cùng các
thầy giáo, cô giáo thuộc Bộ môn Lí luận và phương pháp dạy học hoá học khoa Hoá học
trường ĐH Vinh đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành luận văn
này.
Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài tôi luôn nhận được sự động viên
của bạn bè, đồng nghiệp và người thân trong gia đình. Tôi xin chân thành cảm ơn!

1.3. Các kỹ thuật dạy học và rèn luyện kỹ năng cho học sinh trong phương pháp BTNB13
1.3.1. Tổ chức lớp học ....................................................................................................13
1.3.2. Kỹ thuật tổ chức hoạt động cho học sinh trong phương pháp BTNB .................14
1.3.2.1. Kỹ thuật tổ chức hoạt động thảo luận cho học sinh......................................14
1.3.2.2. Kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm trong phương pháp BTNB......................16
1.3.2.4. Hướng dẫn học sinh đề xuất thí nghiệm nghiên cứu hay phương án tìm câu
trả lời............................................................................................................................18
1.3.2.5. Hướng dẫn học sinh sử dụng vở thí nghiệm..................................................20


1.3.2.6. Hướng dẫn học sinh phân tích thông tin, hiện tượng quan sát khi nghiên cứu
để đưa ra kết luận........................................................................................................23
1.3.2.7. So sánh kết quả thu nhận được và đối chiếu với kiến thức khoa học...........23
1.3.3. Kỹ thuật đặt câu hỏi của giáo viên .......................................................................24
1.3.4. Rèn luyện các kỹ năng cho học sinh thông qua dạy học theo phương pháp BTNB
..........................................................................................................................................25
1.3.4.1. Rèn luyện ngôn ngữ cho học sinh thông qua dạy học theo phương pháp
BTNB...........................................................................................................................25
1.4. Đánh giá học sinh trong dạy học theo phương pháp BTNB.......................................27
1.5. Thực trạng sử dụng phương pháp BTNB trong dạy học môn Hóa học ở trường THCS
.............................................................................................................................................28
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1......................................................................................................31
Trong chương 1 chúng tôi đã tìm hiểu về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học trên
thế giới và trong nước, tìm hiểu một số phương pháp và kĩ thuật dạy học hiện đại. Bên
cạnh đó, chúng tôi đi sâu nghiên cứu về phương pháp BTNB về các khía cạnh nhứ: khái
niệm, đặc điểm, nguyên tắc cơ bản và phân tích mối quan hệ giữa phương pháp BTNB
với các phương pháp dạy học khác. Ngoài ra chúng tôi đã phân tích nghiên cứu về các kĩ
thuật dạy học và rèn luyện cho HS trong phương pháp BTNB. Sau đó đánh giá HS trong
dạy học theo phương pháp này. Cuối cùng để làm phân tích rõ hơn về phương pháp
BTNB, chúng tôi đã tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp BTNB trong dạy học môn

Bảng 3.5. Kết quả bài kiểm tra 45 phút.............................................................................90
Bảng 3.6. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích..............................................91
Lớp 8A1 và 8A 2 trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai..................................................91
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích..............................................92
Lớp 9A1 và 9A2 trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai...................................................92
Hình 3.4: Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra lớp 9A1 và 9A2..........................................92
Bảng 3.8: Số % HS đạt điểm yếu-kém, trung bình, khá và giỏi......................................92
Hình 3.5: Biểu đồ tổng hợp phân loại kết quả học tập của HS lớp 9.................................93
Trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai...............................................................................93
Bảng 3.9: Kết quả phân tích điểm kiểm tra........................................................................94
3.7. Phân tích kết quả thực nghiệm ....................................................................................94
3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm.....................................................................................95
Tiểu kết chương 3................................................................................................................98
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................................99
1. Kết luận............................................................................................................................99
2. Kiến nghị.........................................................................................................................99


TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................101
......................................................................................................103
PHỤ LỤC..........................................................................................................................1
Chất. Nguyên tử. Phân tử......................................................................................................8
Bài thực hành 2......................................................................................................................9
Bài luyện tập 1.......................................................................................................................9
Công thức hóa học.................................................................................................................9
Bài luyện tập 2.......................................................................................................................9
Kiểm tra 1 tiết........................................................................................................................9
Bài thực hành 3....................................................................................................................10
Định luật bảo toàn khối lượng.............................................................................................10
Bài luyện tập 3.....................................................................................................................10

Thực hành Tính chất hoá học của bazơ và muối ...............................................................15
Kiểm tra 1 tiết về bazơ và muối. .......................................................................................15
Tính chất vật lí chung của kim loại. ...................................................................................15
Tính chất hoá học của kim loại...........................................................................................15
Dãy hoạt động hoá học của kim loại...................................................................................16
Nhôm ................................................................................................................................16
Sắt .....................................................................................................................................16
Hợp kim sắt: Gang, thép......................................................................................................16
Luyện tập chương 2.............................................................................................................16
Thực hành: Tính chất hoá học của nhôm và sắt.................................................................16
Cacbon.................................................................................................................................16
Các oxit của cacbon.............................................................................................................16
Ôn tập học kì I (bài 24).......................................................................................................16
Kiểm tra học kì I (hết tuần 19)............................................................................................17
Axit cacbonic và muối cacbonat.........................................................................................17
Silic. Công nghiệp silicat....................................................................................................17
Luyện tập chương 3.............................................................................................................17
Metan...................................................................................................................................18
Etilen....................................................................................................................................18
Axetilen ..............................................................................................................................18
Kiểm tra 1 tiết .....................................................................................................................18
Benzen................................................................................................................................18


Dầu mỏ và khí thiên nhiên..................................................................................................18
Nhiên liệu............................................................................................................................18
Luyện tập chương 4.............................................................................................................18
Thực hành: Tính chất hoá học của hiđrocacbon.................................................................18
Rượu etilic...........................................................................................................................18
Axit axetic .........................................................................................................................18

1.3. Các kỹ thuật dạy học và rèn luyện kỹ năng cho học sinh trong phương pháp BTNB13
1.3.1. Tổ chức lớp học ....................................................................................................13
1.3.2. Kỹ thuật tổ chức hoạt động cho học sinh trong phương pháp BTNB .................14
1.3.2.1. Kỹ thuật tổ chức hoạt động thảo luận cho học sinh......................................14
1.3.2.2. Kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm trong phương pháp BTNB......................16
1.3.2.4. Hướng dẫn học sinh đề xuất thí nghiệm nghiên cứu hay phương án tìm câu
trả lời............................................................................................................................18
1.3.2.5. Hướng dẫn học sinh sử dụng vở thí nghiệm..................................................20
1.3.2.6. Hướng dẫn học sinh phân tích thông tin, hiện tượng quan sát khi nghiên cứu
để đưa ra kết luận........................................................................................................23


1.3.2.7. So sánh kết quả thu nhận được và đối chiếu với kiến thức khoa học...........23
1.3.3. Kỹ thuật đặt câu hỏi của giáo viên .......................................................................24
1.3.4. Rèn luyện các kỹ năng cho học sinh thông qua dạy học theo phương pháp BTNB
..........................................................................................................................................25
1.3.4.1. Rèn luyện ngôn ngữ cho học sinh thông qua dạy học theo phương pháp
BTNB...........................................................................................................................25
1.4. Đánh giá học sinh trong dạy học theo phương pháp BTNB.......................................27
1.5. Thực trạng sử dụng phương pháp BTNB trong dạy học môn Hóa học ở trường THCS
.............................................................................................................................................28
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1......................................................................................................31
Trong chương 1 chúng tôi đã tìm hiểu về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học trên
thế giới và trong nước, tìm hiểu một số phương pháp và kĩ thuật dạy học hiện đại. Bên
cạnh đó, chúng tôi đi sâu nghiên cứu về phương pháp BTNB về các khía cạnh nhứ: khái
niệm, đặc điểm, nguyên tắc cơ bản và phân tích mối quan hệ giữa phương pháp BTNB
với các phương pháp dạy học khác. Ngoài ra chúng tôi đã phân tích nghiên cứu về các kĩ
thuật dạy học và rèn luyện cho HS trong phương pháp BTNB. Sau đó đánh giá HS trong
dạy học theo phương pháp này. Cuối cùng để làm phân tích rõ hơn về phương pháp
BTNB, chúng tôi đã tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp BTNB trong dạy học môn

Bảng 3.5. Kết quả bài kiểm tra 45 phút.............................................................................90
Bảng 3.6. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích..............................................91
Lớp 8A1 và 8A 2 trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai..................................................91
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích..............................................92
Lớp 9A1 và 9A2 trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai...................................................92
Hình 3.4: Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra lớp 9A1 và 9A2..........................................92
Bảng 3.8: Số % HS đạt điểm yếu-kém, trung bình, khá và giỏi......................................92
Hình 3.5: Biểu đồ tổng hợp phân loại kết quả học tập của HS lớp 9.................................93
Trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai...............................................................................93
Bảng 3.9: Kết quả phân tích điểm kiểm tra........................................................................94
3.7. Phân tích kết quả thực nghiệm ....................................................................................94
3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm.....................................................................................95
Tiểu kết chương 3................................................................................................................98
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................................99
1. Kết luận............................................................................................................................99
2. Kiến nghị.........................................................................................................................99
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................101
......................................................................................................103
PHỤ LỤC..........................................................................................................................1


Chất. Nguyên tử. Phân tử......................................................................................................8
Bài thực hành 2......................................................................................................................9
Bài luyện tập 1.......................................................................................................................9
Công thức hóa học.................................................................................................................9
Bài luyện tập 2.......................................................................................................................9
Kiểm tra 1 tiết........................................................................................................................9
Bài thực hành 3....................................................................................................................10
Định luật bảo toàn khối lượng.............................................................................................10
Bài luyện tập 3.....................................................................................................................10

Thực hành Tính chất hoá học của bazơ và muối ...............................................................15
Kiểm tra 1 tiết về bazơ và muối. .......................................................................................15
Tính chất vật lí chung của kim loại. ...................................................................................15
Tính chất hoá học của kim loại...........................................................................................15
Dãy hoạt động hoá học của kim loại...................................................................................16
Nhôm ................................................................................................................................16
Sắt .....................................................................................................................................16
Hợp kim sắt: Gang, thép......................................................................................................16
Luyện tập chương 2.............................................................................................................16
Thực hành: Tính chất hoá học của nhôm và sắt.................................................................16
Cacbon.................................................................................................................................16
Các oxit của cacbon.............................................................................................................16
Ôn tập học kì I (bài 24).......................................................................................................16
Kiểm tra học kì I (hết tuần 19)............................................................................................17
Axit cacbonic và muối cacbonat.........................................................................................17
Silic. Công nghiệp silicat....................................................................................................17
Luyện tập chương 3.............................................................................................................17
Metan...................................................................................................................................18
Etilen....................................................................................................................................18
Axetilen ..............................................................................................................................18
Kiểm tra 1 tiết .....................................................................................................................18
Benzen................................................................................................................................18
Dầu mỏ và khí thiên nhiên..................................................................................................18
Nhiên liệu............................................................................................................................18
Luyện tập chương 4.............................................................................................................18


Thực hành: Tính chất hoá học của hiđrocacbon.................................................................18
Rượu etilic...........................................................................................................................18
Axit axetic .........................................................................................................................18

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đã và đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, vì vậy hơn bao giờ hết nhà trường phải đào tạo ra những con người năng
động sáng tạo, tiếp thu kiến thức hiện đại gắn với thực tế sản xuất của đất nước và
có khả năng tìm ra giải pháp cho những vấn đề do cuộc sống công nghiệp hiện đại
đặt ra. Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay là một yêu cầu hàng
đầu đặt ra cho ngành giáo dục.
Để việc đổi mới có hiệu quả đòi hỏi phải cải tiến cả nội dung và phương
pháp giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh. Song để HS nắm vững nội
dung chúng ta cần cải tiến các phương pháp dạy học. Mỗi phương pháp dạy học có
ưu điểm và nhược điểm nhất định của nó, không có phương pháp nào hoàn mỹ đối
với mọi mục tiêu giáo dục. Tùy theo mục tiêu cụ thể mà lựa chọn phương pháp giáo
dục thích hợp, sử dụng từng phương pháp dạy học đúng lúc, đúng chỗ và biết kết
hợp những phương pháp khác nhau để sử dụng có hiệu quả làm quá trình nhận thức
của người học dễ dàng hơn, đúng với ý mục tiêu của GV đặt ra.
Hiện nay ở nước ta, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học diễn ra một cách sôi
động cả về lý luận cũng như về thực tiến. Định hướng đổi mới giáo dục được nghị
quyết T.Ư lần 2 BCHTƯ khóa VIII khẳng định: “Đổi mới phương pháp giáo dục và
đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người
học, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến, các phương diện dạy học hiện đại vào
quá trình dạy hoc đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh”.
Theo định hướng trên, nhiều phương pháp dạy học tiên tiến trên thế giới như:
”phương pháp tự phát hiện tri thức”, “phương pháp cùng tham gia”, “phương pháp
tự kiểm tra đánh giá” và mới đây là “phương pháp bàn tay nặn bột” từng bước được
vận dụng vào quá trình dạy học. Là phương pháp dạy học tích cực dựa trên thí
nghiệm tìm tòi-nghiên cứu, áp dụng cho việc giảng dạy các môn khoa học tự nhiên.
Thế giới tự nhiên đối với các em chứa đựng bao điều bí ẩn. Sự tác động của
nó hàng ngày qua mắt các em làm cho các em lạ lẫm, khiến các em tò mò, muốn


điều kiện nâng cao năng lực quan sát, phát triển trí tưởng tượng, lối tư duy sáng tạo,
biết cách tiếp cận và khám phá tri thức, rèn luyện kỹ năng kỹ xảo thực hành cũng
như việc sự vững vàng trong lập luận, trên góp phần quan trọng trong việc rèn luyện
con người để đáp ứng với thời đại mới.
2


Việc đưa phương pháp dạy học này trong dạy môn hóa học ở trường THCS
là hoàn toàn hợp lý. Hướng đổi mới này không những nâng cao hiệu quả dạy học
môn khoa học mà còn phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học và yêu
cầu đào tạo con người trong giai đoạn hiện nay.
“Bàn tay nặn bột” là phương pháp dạy học có nhiều ưu điểm, đóng vai trò
quan trọng trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Mở ra
nhiều triển vọng tốt đẹp nếu thực hiện lâu dài và có hệ thống. Cụ thể:
- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập của học sinh.
- Phát triển năng lực quan sát.
- Phát triển trí tưởng tượng.
- Phát triển tư duy.
- Phát triển ngôn ngữ khoa học và kèm theo sự vững vàng trong lập luận.
- Rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo thực hành, thói quen tự tìm tòi, khám phá.
Như vậy, chúng ta thấy phương pháp “ Bàn tay nặn bột” là phương pháp dạy
học có nhiều ưu điểm, là một trong những con đường nhằm tích cực hoá hoạt động
nhận thức học sinh.
Tuy nhiên hiện nay việc áp dụng phương pháp bàn tay nặn bột chưa được
triển khai một cách có hiệu quả, đặc biệt trong dạy học môn hóa học ở trường
THCS.
Với những lý do trên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Sử dụng phương
pháp bàn tay nặn bột trong dạy học hóa học ở trường THCS” là cần thiết, có ý
nghĩa khoa học và thực tiễn.
2. Mục đích nghiên cứu.

các phương pháp dạy học, chất lượng dạy học môn hóa học, mức độ hiểu biết của
cán bộ, giáo viên về phương pháp “bàn tay nặn bột”.
+ Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động học và dạy của giáo viên, học
sinh để thu thập những thông tin cần thiết.
+ Thực nghiệm sư phạm: Để đánh giá chất lượng và hiệu quả hệ thống kiến
thức, kế hoạch bài giảng đã xây dựng theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức,
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
c. Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng thống kê toán học để xử lý
các kết quả nghiên cứu.
7. Đóng góp của đề tài:
a. Về lý luận:

4


Làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
b.Về thực tiễn:
Thiết kế, xây dựng quy trình sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong
dạy học hóa học ở trường THCS

5


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
1.1.1. Trên thế giới
Đổi mới phương pháp dạy học trên thế giới đã là vấn đề thời sự từ rất lâu.
Cho tới bây giờ với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ (KH và CN)
làm nền tảng cho sự phát triển kinh tế tri thức; với sự toàn cầu hóa và hội nhập quốc

1.1.2. Trong nước
Trong nước ta, định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã và đang được nói tới nhiều. Ở
Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI cũng xác định: “Đối
với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất,
năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho
học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng,
truyền thống, đạo đức, lối sống, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức
vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”.
Và để thực hiện những yêu cầu trên, toàn ngành Giáo dục – Đào tạo cần chú ý nhất
tới đổi mới phương pháp dạy học: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và
học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng
kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi
nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để
người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ
học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã
hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và
truyền thông trong dạy và học”. Đây là hướng đi đúng của nền giáo dục nước ta.
Tuy nhiên, việc thực hiện đang ở giai đoạn bước đầu.

1.2. Phương pháp bàn tay nặn bột
1.3.1. Khái niệm phương pháp BTNB
Phương pháp dạy học BTNB được khởi xướng bởi Giáo sư Georges
Charpak (Giải Nobel Vật lý năm 1992). Đây là phương pháp dạy học khoa học dựa
trên cơ sở của sự tìm tòi - nghiên cứu, áp dụng cho việc dạy học các môn khoa học
tự nhiên. [29, trang 9]

7




8


đến lượng thông tin được ghi nhớ mà là những ý tưởng hay khái niệm hiểu biết sâu
hơn cùng với sự lớn lên của học sinh.
Tiến trình tìm tòi nghiên cứu của học sinh là một quá trình phức tạp. Học
sinh tiếp cận vấn đề đặt ra qua tình huống (câu hỏi lớn của bài học); nêu các giả
thuyết, các nhận định ban đầu của mình, đề xuất và tiến hành các thí nghiệm nghiên
cứu; đối chiếu các nhận định (giả thuyết đặt ra ban đầu); đối chiếu cách làm thí
nghiệm và kết quả với các nhóm khác; nếu không phù hợp học sinh phải quay lại
điểm xuất phát, tiến hành lại các thí nghiệm hoặc thử làm lại các thí nghiệm như đề
xuất của các nhóm khác để kiểm chứng; rút ra kết luận và giải thích cho vấn đề đặt
ra ban đầu. Trong quá trình này, học sinh luôn luôn phải động não, trao đổi với các
học sinh khác trong nhóm, trong lớp, hoạt động tích cực để tìm ra kiến thức.
1.2.2.2. Kiến thức, kĩ năng khoa học phù hợp với học sinh theo độ tuổi
Giáo viên phải tự đặt ra các câu hỏi như: Có cần thiết giới thiệu kiến thức
này không? Cần thiết giới thiệu kiến thức này vào thời điểm nào? Cần yêu cầu học
sinh hiểu kiến thức này ở mức độ nào? Giáo viên có thể tìm câu hỏi này thông qua
việc nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa và tài liệu hỗ trợ giáo viên (sách giáo
viên, sách tham khảo, hướng dẫn thực hiện chương trình) để xác định rõ hàm lượng
kiến thức tương đối với trình độ cũng như độ tuổi của học sinh và điều kiện địa
phương.
1.2.2.3. Tính dân chủ thể hiện rõ
Học sinh được trình bày ý kiến của học sinh về sự vật, hiện tượng trước khi
được tìm hiểu về bản chất sự vật, hiện tượng. Đây là những quan niệm được hình
thành trong vốn sống của học sinh, dù nó có mâu thuẫn với các giải thích khoa học
mà học sinh sẽ được học. Mâu thuẫn chỉ bị phá bỏ khi học sinh tự mình làm thí
nghiệm, tự rút ra kết luận, đối chiếu với quan niệm ban đầu để tự đánh giá quan
niệm của mình đúng hay sai.

Giáo viên dành sự tự chủ cho học sinh có nghĩa là tôn trọng và lắng nghe ý
kiến của học sinh, chấp nhận các lỗi sai và sự hiểu lầm ban đầu, học sinh được chủ
động làm thí nghiệm, chủ động trao đổi, thảo luận… Giáo viên dành sự tự chủ cho
học sinh cũng chính là thay đổi vai trò của giáo viên trong quá trình dạy học từ giáo

10


viên đóng vai trò trung tâm chuyển sang học sinh đóng vai trò trung tâm, chủ động
chiếm lĩnh kiến thức.
d) Cần một lượng tối thiểu là 2 giờ/tuần trong nhiều tuần liền cho một đề tài.
Sự liên tục của các hoạt động và những phương pháp giáo dục được đảm bảo trong
suốt thời gian học tập. Một chủ đề khoa học được giảng dạy trong nhiều tuần sẽ
giúp cho học sinh có thời gian để tìm hiểu, nghiên cứu, xây dựng và hình thành kiến
thức. Điều này cũng có lợi cho học sinh trong việc khắc sâu, ghi nhớ kiến thức thay
vì giảng dạy ồ ạt, nhồi nhét kiến thức, "cưỡi ngựa xem hoa". Các kiến thức trong
chương trình các bậc học, lớp học đều có sự kế thừa, liên quan với nhau. Giáo viên
khi thiết kế hoạt động dạy học cần chú ý đến tính kế thừa của các vấn đề đã được
đưa ra ở cấp học dưới. Càng có sự trao đổi thông tin, thống nhất giữa giáo viên các
bậc học, các lớp thì hoạt động dạy học càng có hiệu quả.
e) Học sinh bắt buộc có mỗi em một quyển vở thí nghiệm do chính các em
ghi chép theo cách thức và ngôn ngữ của chính các em. Vở thí nghiệm là một đặc
trưng quan trọng của phương pháp BTNB. Ghi chép trong vở thí nghiệm được thực
hiện bởi từng cá nhân học sinh. Thông qua vở thí nghiệm giáo viên cũng có thể tìm
hiểu sự tiến bộ trong nhận thức hay biết mức độ nhận thức của học sinh để điều
chỉnh hoạt động dạy học, hàm lượng kiến thức cho phù hợp. Ghi chép trong vở thí
nghiệm không những giúp học sinh làm quen với công tác nghiên cứu khoa học mà
còn giúp học sinh rèn luyện ngôn ngữ.
f) Mục tiêu chính là sự chiếm lĩnh dần dần của học sinh các khái niệm khoa
học và kĩ thuật được thực hành, kèm theo là sự củng cố ngôn ngữ viết và nói. Ở