ĐỀ Tµi nghiªn cøu khoa häc
s ph¹m øng dông

Tên đề tài:

“Nâng cao hứng thú học tập bài làm văn thuyết minh
cho học sinh lớp 10A2 trường THPT sè 4 thµnh phè
Lµo Cai thông qua phương pháp làm việc theo
nhóm”.
………………………….
Họ tên tác giả: Tập thể giáo viên tổ Văn, Sử, Địa, Ngoại ngữ, GDCD
Đơn vị: Tr


Tóm tắt đề tài
Bản chất của thuyết minh là giúp người đọc, người nghe hiểu và hình dung rõ hơn
về một sự vật, sự việc hay một hiện tượng nào đó. Trong chương trình Ngữ Văn THCS,
học sinh đã được làm quen với kiểu bài này dưới dạng giới thiệu một đồ vật, một thể loại
văn học, một danh lam thắng cảnh, một phương pháp….Trong chương trình Ngữ văn 10,
các em được gặp lại kiểu bài này nhưng có những yêu cầu cao hơn, đối tượng phạm vi
thuyết minh cũng rộng hơn, đòi hỏi người viết phải đáp ứng những yêu cầu chung của
kiểu bài thuyết minh: chính xác, mạch lạc, rõ ràng và phải khơi gợi hứng thú muốn tìm
hiểu sự vật, hiện tượng được thuyết minh cho người đọc.
Để đạt được yêu cầu đó, người viết phải xác định đúng đối tượng, phạm vi thuyết
minh, nắm vững các phương pháp thuyết minh và vận dụng nó cho phù hợp. Ví dụ, khi
cần nêu bật đặc điểm bản chất ta nên sử dụng phương pháp nêu định nghĩa, giải thích, khi
cần nêu tác dụng hoặc tác hại của sự vật có thể dùng phương pháp liệt kê…..Các tri thức
thuyết minh về đối tượng cũng phải được bổ sung, tích lũy qua quá trình quan sát, liên
tưởng, sưu tầm tài liệu. Đồng thời, người viết cũng phải biết vận dụng các hình thức kết
cấu của văn bản thuyết minh để bài viết đạt hiệu quả cao nhất.
Thực tế cho thấy, khi gặp kiểu bài văn thuyết minh, học sinh thường không tích cực

mỡnh cựng tho lun.
- Giỏo viờn hng dn giao vic, theo dừi vic thc hin v ỏnh giỏ kt qu lm vic
ca cỏc nhúm
Tuy nhiờn, trong khi tho lun, cỏc thnh viờn trong nhúm cn phi cú thỏi lm vic
nghiờm tỳc, tớch cc. Thỏi lm vic thiu nhit tỡnh ca mt s thnh viờn s nh
hng xu n kt qu chung ca c nhúm. Trong trng hp ny, giỏo viờn cn un
nn v a ra nhng yờu cu, nhim v c th hn.
Trong Sỏch giỏo khoa hin nay, phần Hớng dẫn học bài không hng dn c th cỏch
trao i nhúm, ch a ra nhng cõu hi để học sinh t son bi v viết đoạn văn luyện


tập. Mt khỏc, dung lng kin thc nhiu bi hc quỏ nng, mt s thy, cụ giỏo cha
tỡm c bin phỏp phự hp kớch thớch s tỡm tũi khỏm phỏ ca hc sinh. Vỡ vy,
trong gi hc mụn Ng Vn, thy cụ ú cha phỏt huy hết c kh nng phỏt hin v
gii quyt vn , giỳp HS x lớ linh hot nhng tỡnh hung, nhng yờu cu khỏc nhau.
Qua kho sỏt thc t (d gi thm lp) trng THPT s 4, tụi thy a s thy
cụ giỏo ó s dng nhiu phng phỏp, k thut dy hc mi nhng cũn nng v hỡnh
thc, vn tho lun cha tht s hp dn, cú khi ch s dng cõu hi sỏch giỏo khoa
mt cỏch n iu. HS có suy ngh tr li cõu hi nhng cha tht s hng thỳ.
Xut phỏt t nhng nguyờn nhõn trờn, chỳng tụi chn gii phỏp lm vic theo
nhúm tng s hng thỳ v tớch cc tham gia hc tp cho hc sinh.
Nghiờn cu v ti ny, đã cú nhiều bài viết đựơc trình bày trong các hội thảo về
đổi mới phơng pháp giảng dạy nh:
- Vũng trũn tho lun ca nh NC Harvey Daniels (ngi dch: TS. Nguyn Th
Hng Nam) cp n vn Worksheets (dch ra Ting Vit l Phiu bi tp phõn vai).
- ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của Lê Minh Cơng MS 720.
-

Ph lc 6.1: Mt s ti minh ha, D ỏn Vit-B, Nghiờn cu khoa hc ng
dng, nh XB i hc s phm, 2010.

16

Nam

12

10

Dân tộc

9

8

- Về ý thức học tập, phần lớn học sinh của hai lớp đều ngoan, có ý thức học tập
- Chọn hai lớp nguyên vẹn: 10A2 là nhóm thực nghiệm và 10A3 là nhóm đối chứng, lấy
bài viết số 5 làm bài kiểm tra trước tác động. Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình
của hai nhóm có sự khác nhau, do đó, tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng
sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm trước khi tác động. Ta có
TBC nhóm đối chứng: 6,0
TBC nhóm thực nghiệm: 6,3
p= 0,135> 0,05. Từ đó, kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai nhóm thực
nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương.
b. Thiết kế :
Chọn thiết kế kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương : Nhóm 1
là nhóm thực nghiệm và nhóm 2 là nhóm đối chứng

Nhóm

Kiểm tra

O4

Ở phép kiểm chứng này, tôi chỉ sử dụng một phép kiểm chứng: dùng phép kiểm
chứng T-test độc lập nhằm để đo thái độ hứng thú học tập của học sinh.
c. Quy trình nghiên cứu :
- Dạy nhóm 1 có sử dụng phương pháp trao đổi nhóm và dạy nhóm 2 không có sử
dụng phương pháp trao đổi nhóm.
- Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường
và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan.
- Cả hai nhóm đều tiến hành cùng một nội dung trong chương trình Ngữ Văn – lớp
10 (Học kì II). Đồng thời tiến hành đo thái độ hứng thú học tập của học sinh thông qua
Bảng đo thái độ trước và sau tác động.

d. Đo lường :
- Nghiên cứu tiến hành đo thái độ trước và sau khi tác động. Bài kiểm tra trước tác động
là bài viết số 5 theo đề chung . Bài kiểm tra sau tác động là bài viết số 6 theo phân phối
chương trình và đề chung của trường.
- Sau khi kiểm tra, ta tiến hành chấm bài theo đáp án đã xây dựng.
- Phân tích dữ liệu và kết quả, ta có bảng phân tích sau:

Kết quả
Nhóm thực nghiệm

Nhóm đối chứng


Trước tác
Giá trị trung bình
Độ lệch chuẩn
Mức độ ảnh hưởng

nhóm thực nghiệm có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng.
Tóm lại, Sau khi tác động kết quả thu được giá trị p =0,001 (p