PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1- Lý do chọn đề tài
Quản lý hoạt động dạy học là một trong những chức năng
cơ bản của quản lý. Đó là hoạt động nghiệp vụ mà bất kỳ nhà
quản lý ở cấp nào, cương vị nào cũng phải thực hiện để thu nhận
thông tin phản hồi về tình hình thực hiện các kế hoạch, các quyết
định quản lý cũng như mức độ đạt được của mục tiêu quản lý
của cấp thừa hành. Trong những năm gần đây công tác đổi mới
phương pháp dạy học (PPDH) nói chung, đổi mới phương pháp
dạy học ở bậc trung học phổ thông hệ GDTX nói riêng là một
trong những nhiệm vụ được nhà nước đặc biệt quan tâm nhằm
tăng cường hiệu quả hoạt động của mỗi từng trung tâm.
Quản lý hoạt động day học ở GDTX rất đa dạng, phức tạp
và cần thiết phải đổi mới quản lý, tích cực, chủ động và quyết
tâm trong đổi mới quản lý dạy học ở Trung tâm GDTX Bảo Yên,
không chỉ là trách nhiệm của lãnh đạo các cơ quan quản lý giáo
dục, là công cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu quả dạy và
học, còn là nhiệm vụ trọng tâm của trung tâm.
Hoạt động dạy học trên lớp là hình thức tổ chức chủ yếu
của quá trình dạy học và việc chỉ đạo đổi mới PPDH của nhà
quản lý là thu nhận những thông tin hết sức xác thực, cô đọng,
phong phú về trình độ chuyên môn, phương pháp dạy học, năng
lực, phong cách sư phạm của giáo viên, về tình hình, chất lượng
học tập của học sinh. Qua đó, nhà quản lý xác định những sai
lệch của hoạt động sư phạm thực tế so với quyết định quản lý đã
đề ra để kịp thời điều chỉnh, uốn nắn giúp giáo viên thực hiện tốt
vai trò trong việc giảng dạy trên lớp theo hướng đổi mới.
Xuất phát từ lý do trên với cương vị là giám đốc trung tâm
đã từng tiến hành đổi mới PPDH trên lớp đối với học viên của
trung tâm GDTX Bảo Yên, tôi xin chia sẻ với các anh chị em
đồng nghiệp về một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý việc
học cuối cùng của bậc THCS và bậc trung học phổ thông. Hoàn
chỉnh tất cả các khâu mà giáo dục phổ thông đặt ra để đạt được
mục tiêu cấp học, hình thành cho thế hệ trẻ nhân cách sống mà
xã hội yêu cầu. Đó là lớp thanh niên có kiến thức cơ bản phổ
thông vững chắc về tự nhiên, xã hội. Biết tư duy sáng tạo, năng
động, dám nghĩ, dám làm, có kỹ năng làm việc và biết cách ứng
xử trong cuộc sống; có nhân sinh quan duy vật biện chứng, biết
yêu thương đồng loại, chan hoà với mọi người. Lớp thanh niên
này sẽ tiếp tục học lên các bậc học cao hơn để được đào tạo
thành các cán bộ khoa học - kỹ thuật, các chuyên gia lành nghề,
các nhà khoa học nhân tài của đất nước. Một bộ phận thanh niên
này sẽ được đào tạo nghề để trở thành những công nhân kỹ thuật
lành nghề cung cấp cho các ngành kinh tế - văn hoá - xã hội của
đất nước.
Trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước hiện
nay, nhu cầu về nguồn nhân lực tăng nhanh về số lượng và đa
dạng về loại hình lao động, cũng như chất lượng của nguồn nhân
lực để có thể tiếp thu công nghệ mới, nhanh chóng nắm bắt, đuổi
kịp nhịp độ phát triển của các nước trong khu vực và trên thế
giới.
Những định hướng chiến lược phát triển giáo dục của Đảng,
nhà nước, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã chỉ
rõ vị trí, vai trò, nhiệm vụ trọng tâm, cũng như phương thức
quản lý các trung tâm GDTX. Vậy cần có sự quan tâm đúng mức
và có biện pháp quản lý cho phù hợp để nâng cao hiệu quả giáo
dục ở trung tâm GDTX.
1.1. Một số đặc điểm của cấpTHPT hệ GDTX.
- Cấp THPT hệ GDTX gồm ba năm học từ lớp 10 đến lớp 12,
có uy tín về chuyên môn, là con chim đầu đàn của tập thể giáo
viên. Người Giám đốc có chức năng tổ chức mọi hoạt động giáo
dục trong trung tâm, làm sao cho các chủ trương, đường lối, các
nội dung, phương pháp giáo dục được thực hiện một cách hiệu
quả.
Như vậy, Giám đốc là chủ thể quản lý trung tâm, là nhân tố
quan trọng trong sự phát triển của trung tâm. Khi xác định vị trí,
vai trò của Giám đốc.
1.2.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Giám đốc trung tâm
GDTX.
- Xây dựng, tổ chức bộ máy trung tâm.
- Xây dựng quy hoạch phát triển trung tâm; xây dựng và tổ
chức thực hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá
kết quả thực hiện trước Hội đồng trung tâm và các cấp có thẩm
quyền.
- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội
đồng tư vấn trong trung tâm; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất
các thành viên của Hội đồng trung tâm trình cấp có thẩm quyền
quyết định.
- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân
công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên;
thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân
viên.
- Quản lý học viên và các hoạt động của học viên do trung
tâm tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học viên, ký
xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học
cho học sinh tiểu học hoặc THCS (nếu có).
- Quản lý tài chính, tài sản của trung tâm.
- Quản lý dạy học gồm hoạt động dạy và hoạt động học và
có hai chủ thể cùng hành động, đó là: người dạy và người học.
Sự tồn tại của hai hoạt động này quy định lẫn nhau, đó là đặc
điểm quan trọng nhất của hoạt động dạy học.
- Hoạt động dạy học trên lớp là một trong ba dạng hoạt
động cơ bản của nhà trường phổ thông để thực hiện mục tiêu và
kế hoạch đào tạo.
* Quản lý đổi mới phương pháp dạy học:
Trong dạy học, mỗi giáo viên phải hiểu rõ:
- Đổi mới PPDH là vấn đề cốt lõi của quá trình dạy học, là
đòn bẩy trực tiếp để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong trung
tâm. Giáo viên phải hiểu rõ đổi mới PPDH là sử dụng hợp lý các
PPDH để tổ chức quá trình dạy học nhằm phát huy tính tích cực
chủ động học tập của học viên, dạy cho học viên phương pháp
học tập, phát huy tốt các trụ cột của việc học, giúp học viên có
khả năng tự học để có thể học suốt đời. giáo viên phải biết vận
dụng kết hợp các phương pháp trong một giờ dạy phù hợp với
đặc trưng môn học và kiểu bài lên lớp, phù hợp với đối tượng
học viên và điều kiện dạy học.
CHƯƠNG II:
THỰC TRẠNG CỦA VẪN ĐỀ:
NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA
GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM GDTX
1.Tình hình trường lớp, giáo viên, học viên trung tâm
GDTX Bảo Yên năm học 2013 - 2014
1.1- Đội ngũ quản lý.
Qua điều tra cho thấy Giám đốc trung tâm có trình độ
2.1. Nhận thức và quan điểm của Giám đốc về mục đích
của đổi mới giáo dục Trung học phổ thông hệ GDTX.
Mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát
triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam; tiếp cận
trình độ giáo dục phổ thông ở các nước phát triển trong khu vực
và thế giới.
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tăng cường bồi
dưỡng cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, yêu quê hương và gia đình;
tinh thần tự tôn dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa; lòng nhân ái,
ý thức tôn trọng pháp luật; tinh thần hiếu học, chí tiến thủ lập
thân, lập nghiệp.
Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo
và năng lực tự học của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc
tổ chức phân luồng sau trung học cơ sở và trung học phổ thông,
chuẩn bị tốt cho học sinh học tập tiếp tục ở bậc sau trung học
hoặc tham gia lao động ngoài xã hội. Đổi mới giáo dục phổ
thông nhằm hình thành và phát triển ở học sinh nền tảng tư duy
của con người trong thời đại mới.
2.2 Thực trạng xây dựng kế hoạch đổi mới quản lý PPDH
ở trung tâm GDTX.
2.2.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch quản lý đổi mới PPDH
Kế hoạch đổi mới quản lý giáo dục phổ thông được Hiệu
trưởng quan tâm xây dựng ngay từ đầu năm học cùng với việc
xây dựng kế hoạch năm học được công bố công khai sau khi
thống nhất trong hội nghị cán bộ công chức của nhà trường. Chỉ
đạo các Phó giám đốc và các tổ trưởng chuyên môn triển khai
thực hiện trong toàn trung tâm.
quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng dạy
học.
d. Lựa chọn và sử dụng hợp lý phương tiện dạy học và công
nghệ thông tin trong dạy học
Phương tiện dạy học có vai trò quan trọng trong việc đổi mới
PPDH.Việc sử dụng phương tiện dạy học cần phù hợp với mối
quan hệ giữa phương tiện dạy học và PPDH. Đa phương tiện và
công nghệ thông tin vừa là nội dung dạy học vừa là phương tiện
dạy học trong dạy học hiện đại. Phương tiện dạy học mới cũng
hỗ trợ việc tìm ra và sử dụng các phương pháp dạy học mới.
e. Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và
sáng tạo của học sinh.
Kỹ thuật dạy học là cách thức hành động của giáo viên và học
sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều
khiển quá trình dạy học.
f. Lựa chon và sử dụng các PPDH phù hợp với đặc thù bộ
môn.
PPDH có mối quan hệ biện chứng với nội dung dạy học. Vì
vậy bêm cạnh những phương pháp chung có thể sử dụng cho
nhiều bộ môn khác nhau thì việc sử dụng các PPDH đặc thù có
có vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn. Các PPDH đặc thù
bộ môn được xây dựng trên cơ sở lý luận dạy học bộ môn. Ví dụ
thí nghiệm là một PPDH đặc thù của các môn khoa học tự nhiên
(Hóa học, Vật lý, Sinh học,…)
g. Chú trọng bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên.
Phương pháp học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng
trong việc tích cực hóa, phát huy tính sáng tạo của học sinh. Có
những phương pháp nhận thức chung như phương pháp thu thập,
các nội dung tối thiểu.
Chỉ đạo đổi mới PPDH đối với học viên là đổi mới phương
pháp học tập.
Đổi mới PPDH là nhiệm vụ chung của nhà trường. Do đó cần
có chính sách, cơ chế phù hợp, tạo điều kiện và khuyến khích
tính sáng tạo, độc lập và trách nhiệm của giáo viên trong việc đổi
mới phương pháp dạy học.
3.1 Thực trạng việc tổ chức, xây dựng lực lượng đánh giá
đổi mới PPDH của trung tâm.
- Tổ chức đánh giá đổi mới PPDH
- Chế độ bồi dưỡng, đãi ngộ lực lượng dự giờ.
Có đến 65% tổ trưởng chuyên môn và giáo viên được hỏi
cho là khó khăn chủ yếu khi tham gia vào công tác dự giờ, đánh
giá giờ dạy trên lớp là không có đủ thời gian (tổ trưởng chuyên
môn được tính 03 tiết/tuần, giáo viên giỏi không có chế độ
khuyến khích để nghiên cứu bài trước khi dự, thời gian góp ý
rút kinh nghiệm rất hạn chế nên ít có thời gian đầu tư cho công
tác dự giờ, đánh giá giờ dạy và đa số chỉ thực hiện công tác dự
giờ, đánh giá góp ý cho đồng nghiệp.
3.2 - Nhận xét chung về thực trạng việc Giám đốc dự giờ
dạy trên lớp của giáo viên ở trung tâm GDTX Bảo Yên.
Những năm qua, công tác quản lý đổi mới nói chung và
quản lý đổi mới PPDH của giáo viên ở trung tâm GDTX Bảo
Yên được Ban Giám đốc quan tâm, được thực hiện thường
xuyên. Ban Giám đốc và giáo viên đều nhận rõ vai trò trách
nhiệm của mình trong công tác đổi mới phương pháp dạy học và
xác định rõ việc Giám đốc dự giờ giáo viên có ý nghĩa quyết
định quan trọng đối với việc đổi mới PPDH để nâng cao chất
trung tâm nhằm thu nhận thông tin phản hồi về tình hình thực
hiện các nhiệm vụ đề ra trong kế hoạch năm học.
- Giám đốc trung tâm đã tuân thủ quy trình xây dựng kế
hoạch đổi mới quản lý PPDH.
- Giám đốc trung tâm đánh giá đúng thực trạng hoạt động
dạy học trên lớp theo hướng đổi mới, tìm hiểu những thuận lợi,
khó khăn về điều kiên dạy học của giáo viên, để xác định
phương hướng, biện pháp tổ chức đổi mới PPDH phù hợp để
quan đó tìm ra biện pháp học tập có hiệu quả nhất đối với các
lớp và mỗi từng đối tượng học viên.
- Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch dự giờ theo hướng đổi
mới PPDH hàng tuần, hàng tháng, hàng năm.
1.2. Tổ chức xây dựng lực lượng kiểm tra đổi mới PPDH
Để tiến hành biện pháp tổ chức xây dựng lực lượng kiểm tra
đổi mới PPDH hiệu quả, Giám đốc trung tâm GDTX Bảo Yên đã
thực hiện như sau:
- Trước hết xác định rõ việc xây dựng cơ cấu, thành phần
ban kiểm tra đổi mới PPDH giúp Giám đốc trong quá trình thực
hiện việc kiểm tra theo hướng đổi mới rất quan trọng. Giám đốc
phải biết cách tìm hiểu, nắm vững đội ngũ giáo viên về năng lực,
phong cách, sở trường sở đoản để phát hiện và bồi dưỡng, bổ
sung vào lực lượng kiểm tra của trung tâm, xây dựng lực lượng
kế cận ngày càng vững mạnh. Giám đốc phải biết lựa chọn, bội
dưỡng, phát huy đúng vai trò của lực lượng kiểm tra đưa hoạt
động đổi mới PPDH vào nền nếp.
- Mạnh dạn phân cấp: Phân công, giao trách nhiệm cụ thể rõ
ràng cho Phó giám đốc và tổ trưởng chuyên môn.
- Giám đốc có kế hoạch theo dõi, đôn đốc việc thực hiện
thiếu, biện pháp này là tiền đề là điều kiện cho biện pháp kia,
biện pháp sau là kết quả của biện pháp trước. Giám đốc phải sử
dụng một cách linh hoạt, sáng tạo những biện pháp đó thì kết
quả của việc quản lý đổi mới PPDH đối với giáo viên của Giám
đốc sẽ đạt được hiệu quả như mong muốn và chất lượng giảng
dạy của giáo viên sẽ được được nâng cao.
CHƯƠNG IV:
HIỆU CỦA CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
3.1. Kết quả đạt được :
Từ những năm 2011 trở về trước, việc quản lý đổi mới
PPDH của trung tâm GDTX Bảo Yên chuyển biến chậm do
chưa tháo gỡ được những bất cập trong quy trình tổ chức triển
khai như Giám đốc xây dựng được kế hoạch, chỉ đạo triển khai
dạy học theo phương pháp mới nhưng chưa đảm bảo tính khoa
học, khả thi. Có quan tâm đến việc sử dụng công nghệ tin học
vào dạy học, đồ dùng dạy học, nhưng chưa vận dụng tốt các
phương pháp dạy học một cách linh hoạt trong qúa trình dạy học
trên lớp, xây dựng và chỉ đạo dự giờ nhận xét còn mang tính chủ
quan của cá nhân dẫn đến những giáo viên được dự giờ nhận xét
theo hướng đổi mới PPDH rất sợ bị dự giờ. Việc xây dựng đội
ngũ dự giờ, nhận xét mới chỉ được Giám đốc lựa chọn từ kinh
nghiệm quản lý do đó trình độ chuyên môn của thành viên ban
kiểm tra chuyên môn chưa đồng đều dẫn đến kết quả đổi mới
PPDH chưa cao, một số giáo viên chưa thực sự tự giác dạy học
theo phương pháp dạy học mới để đáp ứng yêu cầu của nhà
trường .
Vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy học của trường gặp
khó khăn. Do đó để khắc phục tình trạng trên, sau khi phân tích
tìm hiểu nguyên nhân, Giám đốc trung tâm đã mạnh dạn áp