1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Lịch sử không chỉ đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội mà trong chừng
mực không nhỏ còn là công cụ giáo dục tình cảm, đạo đức, phẩm chất. Đó là giáo
dục lòng yêu nước, trung thành với dân tộc, với cách mạng, với Đảng... là việc noi
gương người xưa để hành động trong ngày hôm này.
Nhưng hiện nay trong xã hội và nhà trường môn lịch sử và bị xem là là môn phụ.
Kết quả học tập của học sinh rất yếu kém và đáng báo động. Vậy nguyên nhân do
đâu? Phải chăng dạy và học lịch sử hiện nay chưa tìm ra một “ kim chỉ nam” đúng
đắn chuẩn xác để định hướng đi chung. Hiện nay việc dạy và học sử đang thu hút sự
chú ý của toàn xã hội.
Xuất phát từ thực tế đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các ban ngành liên quan đã có
những biện pháp để nâng cao hiệu quả dạy sử và học sử trong trường phổ thông. Có
rất nhiều cá nhân và tổ chức quan tâm đến vấn đề này, đặc biệt là những giáo viên
trực tiếp dạy sử hiện nay cũng có những nỗ lực để tìm ra con đường , biện pháp nâng
cao hiệu quả việc dạy và học lịch sử hiện nay.
Và trên thực tế đã xuất hiện nhiều quan niệm, phương pháp dạy và học đáp ứng
phần nào những đòi hỏi đó. Tuy vậy khoa học luôn đòi hỏi tìm ra những biện pháp ,
con đường mới để áp dụng vào thực tiễn cho hiệu quả. Vì thế việc tìm ra con đường
nhằm nâng cao việc dạy và học lịch sử là điều hết sức quan trong cần thiết trong giai
đoạn hiện nay.
Là một giáo viên trực tiếp dạy học lịch sử, trong tôi cũng đang có những suy
nghĩ về việc dạy học lịch sử hiện nay. Tôi cũng mong tìm ra con đường biện pháp
tích cực để áp dụng trong công việc của mình đang làm và tìm ra nhiều hướng đi
hơn cho tư duy của bản thân trong quá trình dạy lịch sử.

1


2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề.
Giai đoạn 1919 - 1930 là phần quan trọng của lịch sử Việt Nam cận đại, với

khắc sâu kiến thức của tiết học.
* Sử dụng Bản đồ tư duy để kiểm tra bài cũ.
Trước khi dạy Tiết 17 Mục II- Bài 12: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt từ
năm 1919-1925 (Lịch sử 12) giáo viên yêu cầu học sinh lên bảng điền các thông tin
còn thiếu để hoàn thiện BĐTD ở tiết 16 (Mục I: Những chuyển biến mới về kinh tế,
chính trị, văn hóa, xã hội ở Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất)

5


Như vậy qua việc hoàn thiện BĐTD, học sinh nói rõ hơn về thái độ chính trị và khả
năng cách mạng của từng gia cấp, tầng lớp xã hội Việt Nam sau chiến tranh thế giới
thứ nhất, hay nói cách khác là nhận xét về mối quan hệ giữa các nhánh thông tin với
từ chìa khóa trung tâm. Đây chính là phần hiểu bài của học sinh mà giáo viên cần
căn cứ vào đó để đánh giá, nhận xét.
* Sử dụng Bản đồ tư duy để ra bài tập về nhà.
Để dạy tốt bài 13 (Lịch sử 12): Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm
1925 đến năm 1930, mục II, ý 2: Đảng cộng sản Việt Nam ra đời. Giáo viên giao
nhiệm vụ cho học sinh về nhà tìm hiểu nội dung của bài học theo các câu hỏi cuối
mỗi mục trong bài, mặt khác yêu cầu học sinh sưu tầm một số tranh ảnh có liên quan
6


đến bài học và thể hiện được tính sáng tạo, thẩm mỹ cao. Sau đó khi dạy bài mới
giáo viên cho học sinh đối chiếu so sánh nội dung đã chuẩn bị ở nhà xem đúng
không, đầy đủ chưa, đồng thời giáo viên phải chuẩn bị một Bản đồ tư duy có đầy đủ
nội dung kiến thức của bài học này để giới thiệu và nhấn mạnh kiến thức cho học
sinh nắm chắc, nhớ sâu bài.
Lưu ý: sơ đồ tư duy này có thể dùng ở bài 13 tiết 2 hoặc cả bài 14 tiết 2 – SGK cơ
bản

Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng.
Từ đó học sinh sẽ hiểu rõ hơn về đời sống cực khổ của người công nhân, nông dân
Việt Nam trong xã hội thuộc địa nửa phong kiến.
- Dạy bài 12 tiết 2 – SGK 12 cơ bản, khi giảng về hành trình tìm đường cứu nước
của Nguyễn Ái Quốc, khi Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất Những luận cương về
vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I. Lê-nin, giáo viên đọc đoạn thơ sau.
8


“ Xóm thợ Pa ri nghèo cuối ngõ
Tưng bừng gác trọ đón bình minh
Mác - Lê nin đến từng trang đỏ
Chân lý đây rồi lẽ tử sinh”.
( Theo chân Bác - Tố Hữu ).
“ Luận cương Lê nin đến Bác Hồ và Người đã khóc
Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê nin
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin”.
( Người đi tìm hình của nước - Chế Lan Viên).
- Dạy bài 13 tiết 2 – SGK cơ bản, khi tới phần ý nghĩa sự thành lập Đảng Cộng sản
Việt Nam, giáo viên đọc đoạn thơ sau:
“ Như đứa trẻ sinh nằm trên cỏ
Không quê hương sương gió tơi bời
Đảng ta sinh ở trên đời
Một hòn máu đỏ nên người hôm nay
Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt
Đảng ta đây sương sắt da đồng
Đảng ta muôn vạn công nông
Đảng ta muôn vạn tấm lòng niềm tin
Đảng ta Mác - Lê nin vĩ đại

nhu cầu rất lớn về gỗ nên ông đã mạnh dạn chung vốn với một người Pháp để cung
cấp tà vẹt gỗ cho Sở xe hỏa. Suốt 3 năm ròng rã, ông lặn lội khắp các tỉnh để tìm gỗ
đảm bảo yêu cầu cung cấp cho các đối tác. Bằng uy tín của mình, Bạch Thái Bưởi
đã thiết lập được những mối quan hệ làm ăn khá bền vững. Nguồn lợi nhuận không
nhỏ thu được từ công việc này, thay bằng việc chọn một nghề chắc tay để kiếm lời
như cho vay lãi, tậu ruộng, mua nhà, hưởng cuộc sống an nhàn, ông lại tiếp tục dấn
10


thân vào sự nghiệp buôn bán, lĩnh vực mà người Việt vốn hết sức lép vế trước người
ngoại quốc.
Bạch Thái Bưởi luôn xác định thương trường là chiến trường, không thể đứng yên
một chỗ. Trong thời kỳ này, nghề buôn ngô xuất cảng đang hái ra tiền nên ông đã
hùn vốn để theo đuổi. Tuy nhiên, khi nghề này trở nên thịnh hành thì giá ngô ngày
một cao, lại gặp cảnh mất mùa nên những hợp đồng cung cấp ngô bị phá sản khiến
ông trắng tay phải làm lại từ đầu. "Buông dầm cầm chèo", sự linh hoạt, nhạy bén
của Bạch Thái Bưởi luôn khiến ông phải vận động, khi đắc thắng, ông không hề tự
bằng lòng và khi thất bại, ông không chịu thúc thủ. Và rồi, ông đã lấy lại được
những gì đã mất khi đấu giá thành công một hiệu cầm đồ ở Nam Định. Từ đây, ông
có cơ hội phất lên và tiếp tục tham gia thầu thuế chợ, buôn rượu, mở nhà in, khai
thác mỏ…
Đầu thế kỷ XX, Bạch Thái Bưởi nhận thấy nghề vận tải trên các con sông có tiềm
năng rất lớn nên quyết tâm theo đuổi. Năm 1909, nhân việc một hãng tàu Pháp chở
thư và hành khách đường sông Bắc kỳ vừa hết hạn hợp đồng với chính phủ, Bạch
Thái Bưởi đã thuê lại 3 chiếc tàu của hãng này. Ông lập tức mở tuyến vận tải Nam
Định - Hà Nội và Nam Định - Bến Thủy (Nghệ An). Đây là hai tuyến tàu khách
trọng yếu lúc bấy giờ. Vốn không phải chủ tàu chuyên nghiệp lại không có một chiếc
tàu nào nên Bạch Thái Bưởi phải đối đầu với các chủ tàu vừa sành nghề, vừa rộng
vốn. Biết rằng mình đang gặp cảnh "trứng chọi đá", song ông vẫn quyết tâm theo
đuổi. Ông vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt từ các chủ tàu người Pháp, người Hoa

Tiềm lực ngày càng mạnh, thế đứng ngày càng vững nhưng Bạch Thái Bưởi không
bao giờ chịu bằng lòng với những thành quả đạt được. Ông tham vọng tổ chức một
đội tàu thật lớn, có quy mô hoành tráng. Với tầm nhìn xa, tư duy chiến lược, ông đã
chủ trương thu mua tất cả các tàu cũ, nhất là tàu của các đối thủ cạnh tranh. Điều
đặc biệt là ông cố ý mua đắt hơn rất nhiều so với giá thị trường nhằm cắt cơ hội của
các đối thủ. Bước đi chiến lược ấy rõ ràng có cơ sở, bởi trước đó, ông đã thương
lượng thành công và mua lại một xưởng sửa chữa tàu của người Pháp khi người chủ

12


qua đời. Những con tàu sau khi được tân trang, nâng cấp đã phát huy hiệu quả,
mang lại nguồn lợi nhuận đáng kể.
Sau gần chục năm kinh doanh trên sông nước, Bạch Thái Bưởi đã tạo dựng một cơ
ngơi khép kín từ chạy tàu đến đóng tàu, sửa chữa tàu với hàng loạt chi nhánh ở
nhiều nơi. Đến năm 1916, công ty hàng hải mang tên Giang Hải Luân thuyền Bạch
Thái Bưởi đã ra đời với lá cờ hiệu màu vàng có hình chiếc mỏ neo và 3 ngôi sao đỏ.
Với tư duy lớn, lại giàu lòng tự tôn dân tộc, ông đã từng bước khẳng định được trí
tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam trong xã hội thực dân nửa phong kiến. Năm 1919,
tại Cửa Cấm (Hải Phòng), ông đã cho hạ thủy con tàu Bình Chuẩn hoàn toàn do
người Việt tự thiết kế và thi công. Con tàu này dài tới 46m, rộng hơn 7m, cao 3,6m,
trọng tải 600 tấn, công suất trên 400 mã lực, chạy bằng hơi nước, vận tốc đạt 8 hải
lý/giờ. Một năm sau đó, tàu Bình Chuẩn xuất phát từ Hải Phòng và cập bến Sài Gòn
trong sự chào đón nồng nhiệt của công chúng. Đây được xem là sự kiện nổi bật nhất
trong Phong trào chấn hưng thương trường cổ động thực nghiệp của giới tư sản
Việt Nam lúc bấy giờ.
Được mệnh danh là "Chúa sông Bắc kỳ", mỗi năm, công ty của Bạch Thái Bưởi chở
tới hơn 5.000 chuyến, với 1,5 triệu hành khách và hơn 15 vạn tấn hàng. Không chỉ ở
trong nước, công ty của ông mở rộng tầm hoạt động khắp Đông Dương và các nước
lân cận như Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore… Tên tuổi ông không những gắn

sinh hiểu rõ hơn về đời sống cực khổ của người nông dân, họ bị thực dân, đại địa
chủ dồn đến bước đường cùng, giáo viên chiếu đoạn phim chị Dậu bán con và bán
chó trích trong phim Chị Dậu.
- Bài 12 tiết 2 – SGK 12 cơ bản, khi dạy mục 3 hoạt động của Nguyễn Ái Quốc,
giáo viên chiếu đoạn phim trích trong tập phim tài liệu “ Hồ Chí Minh – chân dung
một con người”. Đoạn phim tư liệu về cuộc hành trình cứu nước của Bác sẽ khơi dậy
thêm trong các em lòng khâm phục và kinh yêu Bác Hồ trong cuộc hành trình đầy
gian vì độc lập tự do cho Tổ quốc.
2.3.5. Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh.
a. Cơ sở đề xuất các giải pháp.
14


Trong những năm qua, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đã và đang thực hiện cuộc
vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, trên khắp cả
nước, các nhà trường đã và đang phát động tổ chức thực hiện cuộc vận động này.
Để góp phần tiếp tục đẩy mạnh cuộc vân động này tại trường học thì việc lồng ghép
giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là rất cần thiết. việc tích hợp tư tưởng Hồ
Chí Minh trong dạy học lịch sử sẽ đem đến cho học sinh một buổi học lí thú, một
niềm tin, nhận thức đúng đắn, tránh những tư tưởng sai lệch do những thông tin
ngoài luồng, do tác động của xã hội.
b. Tổ chức, triển khai thực hiện.
Trong một bài dạy có thể dùng hình ảnh, tư liệu, phim tư liệu, kể chuyện đạo đức Hồ
Chí Minh, trích dẫn những câu nói của Bác hoặc tư liệu văn học về Bác để giáo dục
tư tưởng của Bác đối với học sinh ( ở những phần trên đã trình bày). Sau đây là trích
dẫn một số câu nói, bài phát biểu của Người.
- Bài 12 tiết 2 SGK cơ bản- Hoạt động của nguyễn ái Quốc.
+ Tháng 7 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất “Những luận
cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lê nin”, giáo viên đọc đoạn trích
trong Hồ Chí Minh toàn tập.

tranh của vô sản ( 1919- 1930 ).
Thời

Nội dung.

kì.

phong trào đấu tranh của tư phong trào đấu tranh của
sản dân tộc.
vô sản.
- Chấn hưng nội hoá. Bài trừ Có 25 cuộc đấu tranh quy
ngoại hoá.

mô tương đối lớn.

Các cuộc - Chống sự chèn ép của tư bản 8/ 1925 công nhân Ba Son
đấu tranh Pháp: Chống độc quyền thương bãi công.
chủ yếu.

cảng Sài Gòn, chống độc quyền
xuất cảng lúa gạo Nam Kì.

16


1919-

Lập Đảng Lập hiến nhưng chưa
Tổ chức.



chủ yếu.

1928 - 1929 có 40 cuộc

1930 khởi nghĩa Yên Bái.

đấu tranh.
25. 12. 1927 Lập Việt Nam

19261930.

Tổ chức.

Quốc dân đảng.

1929 lập 3 tổ chức Cộng
sản.
3. 2. 1930 lập Đảng Cộng
sản Việt Nam.

Mục tiêu Đánh đuổi giặc Pháp, đánh đổ Kết hợp mục tiêu kinh tế
đấu tranh. ngôi vua, thiết lập dân quyền.

với chính trị.
Đảng ra đời xác định 2
mục tiêu: Độc lập dân tộc,
ruộng đất cho dân cày.

17


Ba Son (8/1925) đánh dấu bước tiến

- Năm 1924 công nhân các nhà mới của phong trào công nhân Việt
máy dệt Nam Định, xay sát Hải Nam, chuyển từ đấu tranh tự phát
Dương, Rượu Hà Nội đấu tranh sang tự giác.
đòi tăng lương…
- 8/1925 công nhân thợ máy
xưởng Ba Son (Sài Gòn) bãi công
ngăn cản tàu chiến Pháp chở lính
sang đàn áp phong trào đấu tranh
cách mạng của nhân dân Trung
Quốc.
Gia đoạn - Từ 1926-1927, nước ta liên tiếp - Các phong trào đấu tranh mang
1926-1929 nổ ra các cuộc bãi công của công tính chất chính trị, bước đầu liên kết
nhân viên chức, học sinh. Tiêu nhiều ngành, nhiều địa phương.
18


biểu là cuộc bãi công nhân của - Các cuộc đấu tranh có tổ chức và
1000 công nhân đồn điền cao su lãnh đạo, phối hợp chặt chẽ.
Cam Tiêm, đồn điền cao su Phú - Khẩu hiệu đấu tranh được nâng
Riềng…
cao, ngoài đòi quyền lợi kinh tế thì
- Từ 1928 - 1929 có 40 cuộc đấu họ còn đấu tranh đòi quyền lợi chính
tranh nổ ra trong toàn quốc, tiêu trị.
biểu là phong trào công nhân nhà => Chứng tỏ giai cấp công nhân đã
máy xi măng Hải Phòng, nhà máy trưởng thành và phong trào công
diêm cưa Bến Thuỷ, công nhân nhân mang tính tự giác.
Ba Son (Sài Gòn)… Họ đòi tăng

03 KK
1 Bạc, 1 KK

0
01
01

KẾT LUẬN
Dù giảng dạy ở bộ môn nào, người giáo viên cũng đạt được những yêu cầu chung
lí luận dạy học theo đúng quan điểm của Đảng và Nhà nước qui định. Bất cứ giáo
viên bộ môn nào cũng đều phải có tư tưởng, tình cảm đúng đắn, lành mạnh, trong
sáng, có tấm lòng nhiệt thành đối với nghề nghiệp, góp phần giáo dục, giảng dạy
cho thế hệ trẻ theo mục tiêu đào tạo của Đảng và Nhà nước. Bất cứ người giáo viên
bộ môn nào cũng phải không ngừng nâng cao sự hiểu biết kiến thức của bộ môn, mở
rộng sự hiểu biết kiến thức chung có liên quan đến bài giảng, có phương pháp dạy
tốt, không ngừng hoàn thiện, cải tiến phương pháp dạy và nghiệp vụ sự phạm để
đảm bảo cho vai trò người thầy giáo được nâng cao.
20


Qua kinh nghiệm nhỏ về “Một số biện pháp giảng dạy giai đoạn lịch sử Việt
Nam 1919-1930 nhằm phát huy tính tích cực và tạo hứng thú cho học sinh" theo
đặc thù bộ môn, kinh nghiệm này dù nhỏ, khá đơn giản, nhưng có thể hình thành
được những hiểu biết ban đầu giúp cho học sinh nhận thức và hứng thú hơn và chủ
động, tích cực khi học tập bộ môn Lịch sử.
Kinh nghiệm nhỏ trên góp phần cho bản thân tôi tích lũy kinh nghiệm, vốn kiến
thức phục vụ trong quá trình giảng, học tập để nâng cao trình độ kiến thức, chuyên
môn.Với thời gian hạn hẹp và khả năng còn nhiều hạn chế cùng với kinh nghiệm
giảng dạy còn ít, chắc chắn sáng kiến còn nhiều thiếu sót, vì vậy tôi rất mong nhận
được những ý kiến đóng góp của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp.