ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
--------------o0o--------------

ĐỖ TUẤN TÙNG
Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CƠ SỞ HẠ TẦNG, KINH TẾ - XÃ HỘI
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI
GIAI ĐOẠN 2015 - 2020 TẠI XÃ HÀ THƯỢNG
HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Đào tạo theo địa chỉ

Chuyên ngành

: Địa chính Môi trường

Khoa

: Quản lý Tài nguyên

Khóa học

: 2011 – 2015

Thái Nguyên, năm 2015



: 2011 – 2015

Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lợi

Thái Nguyên, năm 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
--------------o0o--------------

ĐỖ TUẤN TÙNG
Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CƠ SỞ HẠ TẦNG, KINH TẾ - XÃ HỘI
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI
GIAI ĐOẠN 2015 - 2020 TẠI XÃ HÀ THƯỢNG
HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo

: Đào tạo theo địa chỉ

Chuyên ngành

: Địa chính Môi trường

Lớp


Thượng .................................................................................................................43
Bảng 4.12: Tổng số tuyến mương tưới tiêu của xã Hà Thượng ........................44
Bảng 4.13: Đánh giá hiện trạng đầm và đập tích nước của xã Hà Thượng .......45
Bảng 4.14: Kết quả thực hiện tiêu trí bưu điện của xã Hà Thượng ...................46
Bảng 4.15: Hiện trạng nhà ở dân cư xã Hà Thượng tiêu chí kinh tế - xã hội của
Bộ tiêu chí quốc gia về NTM ..............................................................................48
Bảng 4.16: So sánh hiện trạng cơ sở hạ tầng xã Hà Thượng so với các............48
Bảng 4.17: Khái quát đầu tư đường đến năm 2015 ............................................52
Bảng 4.18: Hệ thống kênh, mương nội đồng cần nâng cấp ...............................55
Bảng 4.19: Kế hoạch đầu tư xây dựng đập thủy lợi của xã Hà Thượng............57
Bảng 4.20: Kế hoạch đầu tư hệ thống lưới điện của xã Hà Thượng..................58
Bảng 4.21: Danh mục đầu tư trường học của xã Hà Thượng ............................59
Bảng 4.22: Kế hoạch đầu tư xây dựng trung tâm văn hóa – thể thao xã Hà Thượng...61


iii

Bảng 4.23: Kế hoạch đầu tư xây dựng Nhà Văn hóa xóm của xã Hà Thượng .....62
Bảng 4.24: Danh mục đầu tư chợ của xã Hà Thượng ........................................64
Bảng 4.25: Tổng hợp phát triển hệ thống thoát nước khu dân cư của xã Hà
Thượng .................................................................................................................66


iv

DANH MỤC HÌNH
Hình 1: Cơ cấu lao động xã Hà Thượng năm 2014...........................................22
Hình 2: Cơ cấu kinh tế xã Hà Thượng năm 2014 ..............................................23



: Hội đồng nhân dân

KCXD

: Kết cấu xây dựng

KT – XH

: Kinh tế - xã hội

LN

: Nông lâm nghiệp

Năm TH

: Năm thực hiện

ND

: Uỷ ban nhân dân

NNQL

: Nhà nước quản lý

NTM

: Nông thôn mới


1.1. Đặt vấn đề .......................................................................................................1
1.2. Mục đích đề tài ...............................................................................................2
1.2.1. Mục đích chung ...........................................................................................2
1.2.2. Mục đích cụ thể ...........................................................................................2
1.3. Yêu cầu đề tài .................................................................................................3
1.4. Ý nghĩa đề tài ..................................................................................................3
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu. .........................................................3
1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn................................................................................3
PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU ......................................4
2.1. Cơ sở khoa học của đề tài...............................................................................4
2.1.1. Căn cứ pháp lý xây dựng nông thôn mới....................................................4
2.1.4. Khái niệm nông thôn ...................................................................................7
2.1.5. Đặc trưng của nông thôn mới......................................................................8
2.1.6. Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới ......................................................8
2.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................9
2.2.1. Những thành công bước đầu của “Chương trình xây dựng thí điểm mô
hình nông thôn mới trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá” .....................9
2.2.2. Kinh nghiệm xây dựng NTM của một số nước trên thế giới ...................10
2.2.3. Tình hình xây dựng nông thôn mới ở một số tỉnh trong nước .................11
2.2.5. Tình hình xây dựng nông thôn mới của huyện Đại Từ ............................14
PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
..............................................................................................................................16
3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................16
3.1.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................16
3.1.2.Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................16


i

LỜI CẢM ƠN


PHẦN 1
MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một
chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008
của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân,
nông thôn. Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa
là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn,
hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.
Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới
có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông thôn nói riêng và sự phát
triển của quốc gia nói chung. Xây dựng nông thôn mới nhằm phát triển
toàn diện: hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng toàn diện tạo điều kiện phát
triển kinh tế, giao lưu hàng hóa; cơ cấu kinh tế hợp lý, thu nhập, đời sống
vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao; môi trường và an ninh
nông thôn được đảm bảo; xây dựng nếp sống văn hóa, thay đổi bộ mặt
nông thôn, góp phần xây dựng đất nước giàu đẹp.
Hà Thượng là xã có vị trí địa lý thuận lợi cho việc giao thông đi lại nối
liền với trung tâm thành phố Thái Nguyên và trung tâm huyện Đại Từ, có
tiềm năng về tài nguyên khoáng sản để phát triển ngành công nghiệp khai
thác, đồng thời đó cũng là thế mạnh cho Hà Thượng phát triển công nghiệp,
tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại.
Việc lập Quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Hà Thượng, huyện Đại
Từ giai đoạn 2015 - 2020 là việc làm cần thiết trong Chương trình mục tiêu
Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhằm đảm bảo sự phân bố và phát triển
hợp lý góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của xã phát triển. Đồng thời, khai


2

1.3. Yêu cầu đề tài
- Điều tra chính xác tình hình cơ bản của xã.
- Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã.
- Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội xã.
- Xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chí nông thôn mới phù hợp với quy
hoạch tổng thể kinh tế xã hội, quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo khả thi, sáng
tạo, khoa học nhằm nâng cao hiệu quả tiết kiệm đất đai, tạo cơ sở cho sự phát
triển của xã.
1.4. Ý nghĩa đề tài
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
- Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút kinh nghiệm thực tế phục vụ cho
công tác sau này.
- Có được cái nhìn tổng thể về thực trạng về hệ thống cơ sở hạ tầng
nông thôn trên địa bàn xã.
- Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh
quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong giai đoạn
“công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp – nông thôn” hiện nay.
1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
- Đề tài góp phần vào tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng cơ sở
hạ tầng và đưa ra các giải pháp để xây dựng xã Hà Thượng đạt tiêu chuẩn
nông thôn mới theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở giúp cho xã có những định
hướng phát triển phù hợp với điều kiện của địa phương.
- Giúp địa phương phát huy những điểm mạnh, khắc phục những hạn
chế yếu kém nhằm thực hiện tốt hơn trương trình xây dựng nông thôn mới để
từng bước cải thiện đời sống nhân dân.


4


Nguyên về lập, thẩm định và phê duyệt đồ án quy hoạch nông thôn mới.
- Căn cứ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Đại Từ; Nghị quyết Đại hội
Đảng bộ xã Hà Thượng về mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh
quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã giai đoạn 2011-2015
- Các văn bản pháp lý khác:
- Thông báo 2183/BNN-KTHT ngày 24/07/2009 của Bộ Nông nghiệp
phát triển nông thôn về thực hiện Chủ trương xây dựng nông thôn mới
- Thông báo 2183/BNN-KTHT ngày 24/07/2009 của Bộ Nông nghiệp
phát triển nông thôn về thực hiện Chủ trương xây dựng nông thôn mới.
- Quyết định số 800/QĐ-TTG 04/6/2010 phê duyệt chương trình mục
tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.
- Quyết định số 193/QĐ-TTG ngày 02/2/2010 phê duyệt chương trình
rà soát quy hoạch xây dựng Nông thôn mới.
- Thông tư số 09/2010/TT-BXD ngày 04/8/2010 về quy định lập nhiệm
vụ, đồ án quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng Nông thôn mới.
- Thông tư số 07/2010/TT-BNN ngày 08/2/2010 về hướng dẫn quy
hoạch phát triển sản xuất Nông nghiệp cấp xã theo Bộ tiêu chí Quốc gia về
Nông thôn mới.
2.1.2. Các tiêu chuẩn quy phạm
- Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về quy hoạch xây dựng nông thôn (Quy
chuẩn Việt Nam 14: 2009/BXD).
- Tiêu chuẩn về quy hoạch xây dựng nông thôn ban hành theo Thông tư
số 31/2009/TT-BXD ngày 10/09/2009 của Bộ Xây dựng.
- Quyết định số 2933/BGTVT-KHĐT ngày 11/05/2009 và theo Quyết
định số 315 ngày 23/02/2011 của Bộ Giao thông vận tải hướng dẫn tiêu chí
Nông thôn mới trong lĩnh vực giao thông.


6


- Bản đồ hiện trạng sử dụng đất xã Hà Thượng năm 2010, tỷ lệ
1/10.000.
2.1.4. Khái niệm nông thôn
Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành
phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.
2.1.4.1. Xây dựng nông thôn mới là gì
Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để
cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của
mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công
nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được
đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao.
Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn
dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã
hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp.
Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích
cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp,
dân chủ, văn minh.
2.1.4.2. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới
- Xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội
ngày càng hoàn thiện; cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến;
- Gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và du
lịch; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo qui hoạch; từng bước thực hiện
công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn;
- Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa
dân tộc; trình độ dân trí được nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ;
- Hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; an ninh trật tự được giữ vững; đời
sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện và nâng cao.


ii


- Gồm 19 tiêu chí là: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4:
Điện, 5: Trường học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bưu điện, 9: Nhà
ở dân cư, 10: Thu nhập, 11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình
thức tổ chức sản xuất, 14: Giáo dục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trường,
18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội.
Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: Được thể hiện tại
thông tư số 54/2009/TT – BNNPTNT, ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó đã thống nhất nội dung, cách hiểu, cách
tính toán và các quy chuẩn áp dụng đối với các tiêu chí nông thôn mới.
(UBND tỉnh Thái Nguyên (2012), Dự thảo tài liệu NTM năm 2012
UBND tỉnh Thái Nguyên) [10].
2.2. Cơ sở thực tiễn
2.2.1. Những thành công bước đầu của “Chương trình xây dựng thí điểm
mô hình nông thôn mới trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá”
“Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới trong thời kỳ công
nghiệp hoá, hiện đại hoá” (sau đây gọi tắt là Chương trình thí điểm) nhằm thử
nghiệm các nội dung, phương pháp, cách làm, cơ chế, chính sách. Xác định trách
nhiệm và mối quan hệ chỉ đạo giữa các cấp trong việc xây dựng nông thôn mới.
Đồng thời, xây dựng 11 xã thành các mô hình trên thực tiễn về nông thôn mới để
rút kinh nghiệm cho triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn
mới trên diện rộng. Việc triển khai xây dựng mô hình thí điểm cũng là quá trình tổ
chức thực hiện thử nghiệm 19 tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn cấp xã.
Theo Báo cáo của Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới
Trung ương, đến hết năm 2010 và sau gần 2 năm thực hiện, so với mục đích, yêu
cầu đề ra, Chương trình đã thành công bước đầu và đạt được một số kết quả
quan trọng. Số tiêu chí theo Bộ tiêu chí Quốc gia, các xã đã đạt và cơ bản đạt
được, tăng hơn gấp 2 đến 3 lần so với trước khi triển khai. Đến nay đã có 7/11




11

thôn có thể nói đã hoàn toàn thay đổi với đầy đủ điện, đường, nước sạch, công
trình văn hóa... “Saemaulundong” từ một phong trào ở nông thôn đã lan ra
thành một phong trào đổi mới toàn xã hội Hàn Quốc.
- Malaysia: Chính phủ nước này cho rằng cơ sở để PTNT là phát triển
vốn xã hội (giáo dục, sức khỏe), tăng cường quản trị cấp địa phương, đầu tư
nghiên cứu và khuyến nông, cung cấp các thể chế hỗ trợ như giao thông, tài
chính. Đặc biệt, cần xác định nông dân là nền tảng phát triển quốc gia. GS
Ibrahim Ngah - Đại học Công nghệ Malaysia cho biết, PTNT luôn được coi là
chương trình nghị sự quan trọng của Malaysia. Rất nhiều nỗ lực và nguồn lực
đã được đầu tư để cải thiện phúc lợi của người dân nông thôn, bao gồm phát
triển cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất. Kinh nghiệm của Malaysia cũng chỉ ra
rằng, các phương pháp tiếp cận và các mô hình PTNT cần được triển khai đặc
thù theo địa phương với thời gian phụ thuộc vào tình hình kinh tế, chính trị,
nguồn lực tài chính.
- Trung Quốc: Từ năm 1978, Trung Quốc đã thực hiện nhiều chính
sách cải cách ở nông thôn. Năm 2009, Trung Quốc đầu tư làm mới và sửa
chữa khoảng 300.000 km đường bộ nông thôn; hỗ trợ trên 46 triệu người
nghèo đảm bảo đời sống tối thiểu; triển khai thí điểm 320 huyện về bảo
dưỡng lão xã hội nông thôn. Việc xây dựng NTM ngày càng linh hoạt hơn,
dựa trên quy hoạch tổng thể (ngân sách nhà nước và địa phương).
(http://giongvtnncongnghecao.com.vn/Tin-Tuc/946_781/Kinh-nghiem-xaydung-nong-thon-moi-o-mot-so-nuoc-tren-the-gioi.htm) [14].
2.2.3. Tình hình xây dựng nông thôn mới ở một số tỉnh trong nước
2.2.3.1. Xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Quảng Ninh
Triển khai công tác xây dựng nông thôn mới, các cấp, các ngành,
các địa phương trong tỉnh đồng loạt triển khai, với phương châm: Cùng với sự



Bảng 4.23: Kế hoạch đầu tư xây dựng Nhà Văn hóa xóm của xã Hà Thượng .....62
Bảng 4.24: Danh mục đầu tư chợ của xã Hà Thượng ........................................64
Bảng 4.25: Tổng hợp phát triển hệ thống thoát nước khu dân cư của xã Hà
Thượng .................................................................................................................66


14

có 39/296 trường mầm non, 242/294 trường tiểu học, 57/274 trường THCS và
7/49 trường THPT đạt chuẩn quốc gia. Tất cả các thôn, làng trong tỉnh đều có
nhà văn hóa, thư viện và khu vui chơi giải trí; đồng thời tích cực thực hiện
xóa đói, giảm nghèo, giải quyết các vấn đề xã hội nhằm không ngừng nâng
cao đời sống nhân dân.
Sau 2 năm kể từ khi tỉnh Thái Bình triển khai xây dựng nông thôn mới,
điều thay đổi nhận thấy rõ nhất là trên những cánh đồng ở Thái Bình giờ đây
nhiều người dân đã được sản xuất ở những thửa ruộng to hơn, với bờ vùng bờ
thửa được quy hoạch rộng rãi, khang trang. Đó chính là kết quả của công tác
dồn điền đổi thửa, một nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình xây dựng nông
thôn mới ở Thái Bình hiện nay.
2.2.4. Tình hình xây dựng nông thôn mới của huyện Đại Từ
Hiện nay tất cả các xã thuộc huyện Đại Từ đã hoàn thành đề án xây
dựng NTM giai đoạn 2011 – 2020. UBND huyện chỉ đạo các xã tập trung rà
soát triển khai lập quy hoạch chi tiết như quy hoạch sản xuất, quy hoạch khu
dân cư, quy hoạch nơi thu gom rác thải, giao thông; tăng cường quản lý quy
hoạch đã được phê duyệt; lập kế hoạch 5 năm, hàng năm; xây dựng các dự án
chuyên ngành để triển khai thực hiện; tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hệ
thống đường giao thông nông thôn, hệ thống thủy lợi, điện; tăng cường đầu tư
cơ sở vật chất trường lớp học đạt chuẩn quốc gia; xây dựng cơ sở vật chất văn
hóa, trạm y tế xã khám chữa bệnh.
Tiêu biểu xã thí điểm thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây

nông thôn mới xã Hà Thượng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (8/19 tiêu chí
theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới).
3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
- Địa điểm: Phòng TN&MT huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên.
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2014 đến tháng 11/2015.
3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
3.3.1. Nội dung nghiên cứu
1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.
2. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và không gian kiến trúc hạ tầng cơ
sở của xã Hà Thượng.
3. Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng theo bộ tiêu chí quốc gia về nông
thôn mới.
4. Nghiên cứu xây dựng phương án quy hoạch cơ sở hạ tầng kỹ thuật
theo bộ tiêu chí nông thôn mới.