http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
MC LC
M U
NI DUNG

OBO
OKS
.CO
M

I. Bin chng ca c s h tng v kin trỳc thng tng
I.1. Khỏi nim c s h tng v kin trỳc thng tng
I.1.1. Khỏi nim c s h tng

I.1.2. Khỏi nim kin trỳc thng tng

I.2. Quan h bin chng gia c s h tng v kin trỳc thng tng.
I.2.1.Vai trũ quyt ủnh ca c s h tng ủi vi kin trỳc thng tng
I.2.2. Tỏc ủng tr li ca kin trỳc thng tng ủi vi c s h tng
II. Nn kinh t th trng ủnh hng xó hi ch ngha nc ta hin nay
III. Vai trũ ca nh nc trong kin trỳc thng tng ủi vi nn kinh t th
trng nc ta hin nay

III.1. Vai trũ ca nh nc trong kin trỳc thng tng ủi vi nn kinh t th
trng nc ta hin nay

III.2. Ni dung qun lý kinh t ca Nh nc trong nn kinh t th trng
ủnh hng xó hi ch ngha Vit Nam

III.3. Cỏc cụng c ủiu tit v mụ ca Nh nc xó hi ch ngha Vit Nam

l c ch th trng cú s qun lý ca Nh nc. V Vit Nam cng nm trong s
cỏc nc cú c ch vn hnh nn kinh t l c ch th trng cú s qun lý ca Nh
nc. Nhng cú s khỏc bit trong c ch vn hnh ca nc ta ủú l Nh nc
qun lý nn kinh t khụng phi l Nh nc t sn, m l Nh nc xó hi ch
ngha, nh nc ca dõn, do dõn v vỡ dõn ủt di s lónh ủo ca ng Cng Sn
Vit Nam. V vai trũ qun lý ca Nh nc xó hi ch ngha l ht sc quan trng.
Nú ủm bo cho nn kinh t tng trng n ủinh, ủt hiu qu cao, ủc bit l ủm
bo cụng bng xó hi. Khụng ai ngoi Nh nc cú th gim bt ủc s chờnh
lch gia giu v ngheo, gia thnh th v nụng thụn, gia cỏc vựng ca ủt nc
trong ủiu kin kinh t th trng. V ủ lm rừ hn vai trũ ca Nh nc ủi vi
nn kinh t th trng nc ta em xin lm ủ ti: Vai trũ ca Nh nc trong

KI L

kin trỳc thng tng ủi vi nn kinh t th trng nc ta hin nay.

NI DUNG


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
VAI TRề CA NH NC TRONG KIN TRC THNG TNG I
VI NN KINH T TH TRNG NC TA HIN NAY

OBO
OKS
.CO
M

I. Bin chng ca c s h tng v kin trỳc thng tng


vn ủng phỏt trin riờng nhng chỳng liờn h vi nhau, tỏc ủng qua li vi nhau v
ủu hỡnh thnh trờn c s h tng nht ủnh. Song, mi yu t khỏc nhau cú quan h
khỏc nhau ủi vi c s h tng. Cú nhng yu t nh chớnh tr, phỏp lut c s quan
h trc tip vi c s h tng nhng cng c s nhng yu t nh trit hc, tụn giỏo,
ngh thut, ch cú quan h giỏn tip vi nú.


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
-

Trong xó hi cú giai cp thỡ kin trỳc thng tng mang tớnh giai cp vỡ

nú phn ỏnh cuc ủu tranh v mt chớnh tr, t tng ca cỏc giai cp ủi khỏng,
trong ủú ủc trng l s thng tr v mt chớnh tr-t tng ca giai cp thng tr.
Trong kin trỳc thng tng ca xó hi cú giai cp, nh nc gi vai

OBO
OKS
.CO
M

-

trũ ủc bit quan trng vỡ nú tiờu biu cho ch ủ chớnh tr ca mt xó hi nht ủnh.

I.2.Quan h bin chng gia c s h tng v kin trỳc thng tng
I.2.1 Vai trũ quyt ủnh ca c s h tng ủi vi kin trỳc thng tng
C s h tng v kin trỳc thng tng l hai mt ca ủi sng xó hi, chỳng

tế.
Trong mỗi chế ñộ xã hội, sự tác ñộng của các bộ phận của kiến trúc thượng

OBO
OKS
.CO
M

tầng không phải bao giờ cũng theo một xu hướng.

Sự tác ñộng của kiến trúc thượng tầng ñối với cơ sở hạ tầng diễn ra theo hai
chiều. Nếu kiến trúc thượng tầng tác ñộng phù hợp với các quy luật kinh tế khách
quan thì nó là ñộng lực mạnh mẽ thúc ñẩy kinh tể phát triển; nếu tác ñộng ngược lại,
nó sẽ kìm hãm phát triển kinh tế, kìm hãm phát triển xã hội.

II. Nền kinh tế thị trường ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay
Mô hình kinh tế của Việt Nam ñược xác ñịnh là nền kinh tế hàng hóa nhiểu
thành phần, vận ñộng dọc theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, ñịnh
hướng xã hội chủ nghĩa (Nói ngắn gọn là kinh tế thị trường ñịnh hướng xã hội chủ
nghĩa). Hiện nay nền kinh tế thị trường của nước ta còn ở trình ñộ kém phát triển, bởi
lẽ cơ sở vật chất kỹ thuật của nó còn lạc hậu, thấp kém, nền kinh tế ít nhiều còn
mang tính tự cấp tự túc. Tuy nhiên, nước ta không lặp lại nguyên vẹn tiến trình phát
triển kinh tế của các nước ñi trước: kinh tế hàng hóa giản ñơn chuyển lên kinh tế thị
trường tự do, rồi từ kinh tế thị trường tự do chuyển lên kinh tế thị trường hiện ñại,
mà cần phải và có thể xây dựng nền kinh tế thị trường hiện ñại, ñịnh hướng xã hội
chủ nghĩa theo kiểu rút ngắn. Chính vì vậy mà phải ñẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
ñại hóa ñể phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất, trong một thời gian tương ñối

KI L


thấp, các loại thị trường chưa hình thành ñầy ñủ, ñồng bộ. Và kinh tế thị trường
mang tính ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa, nó khác với kinh tế thị trường tư bản chủ
nghĩa, nó do Đảng Cộng sản lãnh ñạo và Nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý.
Trong ñiều kiện ngày nay, hầu như tất cả các nền kinh tế của các nước trên
thế giới ñều có sự quản lý của nhà nước ñể sửa chữa một mức ñộ nào ñó “những thất
bại của thị trường”. Tức là cơ chế vận hành nền kinh tế của tất cả các nước ñều là cơ
chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Nhưng ñiều khác biệt trong cơ chế vận

KI L

hành nền kinh tế chủa nước ta là ở chỗ Nhà nước quản lý nền kinh tế không phải là
nhà tư sản, mà là nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân, do dân và vì dân ñặt
dưới sự lãnh ñạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ
nghĩa nhằm sửa chữa “những thất bại của thị trường”, thực hiện các mục tiêu xã hội,
nhân ñạo, mà bản thân cơ chế thị trường không thể nào làm ñược, ñảm bảo cho nền
kinh tế thị trường phát triển theo ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt sự lãnh ñạo


http://kilobooks.com
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
của Đảng Cộng sản và vai trò quản lý của Nhà nước ñối với kinh tế thị trường ñịnh
hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là tất yếu, bởi vì:
Đây là một ñặc ñiểm bản chất của kinh tế thị trường ñịnh hướng xã hội

OBO
OKS
.CO
M

-

Đảng Cộng sản và Nhà nước xã hội chủ nghĩa là những lực lượng lãnh

ñạo và quản lý xã hội. Những lực lượng này có khả năng nhận thức và vận dụng các
quy luật kinh tế khách quan, chuyển hóa chúng thành ñường lối, chính sách, pháp
luật, kế hoạch... ñể tổ chức thực hiện, ñưa vào cuộc sống, nâng cao ñời sống của


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
qun chỳng nhõn dõn ủụng ủo nhm thc hin mc tiờu dõn giu, nc mnh, xó
hi cụng bng, dõn ch, vn minh.

OBO
OKS
.CO
M

ng Cng sn v Nh nc xó hi ch ngha l nhng thnh t c bn ca
h thng chớnh tr, ca kin trỳc thng tng chớnh tr. Tng cng s lónh ủo ca
ng v vai trũ qun lý ca Nh nc chớnh l tng cng s tỏc ủng ca chớnh tr
xó hi ch ngha ủi vi kinh t th trng ủ thỳc ủy kinh t th trng phỏt trin
ủỳng ủnh hng xó hi ch ngha; ngc li, s phỏt trin ca kinh t th trng s
buc ng phi t ủi mi, t chnh ủn, nht l ủi mi phng thc lónh ủo, cũn
Nh nc phi ủi mi t chc v phng thc hot ủng, phi ci cỏch hnh chớnh
cho phự hp vi yờu cu, qui lut ca kinh t th trng.

III. Vai trũ ca nh nc trong kin trỳc thng tng ủi vi nn kinh t
th trng nc ta hin nay

III.1. Vai trũ ca nh nc trong kin trỳc thng tng ủi vi nn

tế quốc tế. Tuy nhiên, sự quản lý kinh tế của nhà nước xã hội chủ nghĩa và sự quản lý
kinh tế của nhà nước tư sản có sự khác nhau cơ bản. Sự quản lý của nhà nước tư sản
ñới nền kinh tế thị trường nhằm ñem lại lợi nhuận tối ña cho các tổ chức ñộc quyền.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh ñạo của Đảng Cộng sản quản lý nền kinh tế
thị trường nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh; ñảm bảo cho mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa ở nước ta có những vai trò sau ñây:
-

Một là, Nhà nước ñảm bảo sự ổn ñịnh chính trị, kinh tế, xã hội và thiết

lập khuôn khổ luật pháp ñể tạo ñiều kiện cần thiết cho hoạt ñộng kinh tế, vì ổn ñịnh
chính trị, xã hội là ñiều kiện cần thiết ñể phát triển kinh tế. Nhà nước còn phải tạo ra
hành lang luật pháp cho hoạt ñộng kinh tế bằng cách ñặt ra các ñiều luật cơ bản về
quyền sở hữu tài sản và hoạt ñộng thị trường, ñặt ra những quy ñịnh chi tiết cho hoạt
ñộng của các doanh nghiệp. Khuôn khổ luật pháp mà Nhà nước thiểt lập có tác ñộng
sâu sắc tới các hành vi của các chủ thể kinh tế, ñiều chỉnh hành vi kinh tế của họ.
-

Hai là, Nhà nước ñịnh hướng cho sự phát triển kinh tế và thực hiện

ñiều tiết các hoạt ñộng kinh tế ñể ñảm bảo cho nền kinh tế thị trường tăng trưởng ổn
ñịnh. Nhà nước xây dựng các chiến lược và quy hoạch phát triển, trực tiếp ñầu tư vào

KI L

một số lĩnh vực ñể dẫn dắt nền kinh tế - xã hội ñáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế.
Nền kinh tế thị trường khó tránh khỏi những chấn ñộng bởi các cuộc khủng hoảng
kinh tế và lạm phát, Nhà nước phải sự dụng chính sách tài chính và chính sách tiền tệ
ñể ổn ñịnh môi trường kinh tế vĩ mô, tạo ñiều kiện cho phát triển kinh tế .

nc ta.

III.2 Ni dung qun lý kinh t ca Nh nc trong nn kinh t th trng
ủnh hng xó hi ch ngha Vit Nam
-

Quyt ủnh chin lc phỏt trin kinh t - xó hi. Ton b s phỏt trin

ca nn kinh t ph thuc trc ht vo ủng li v chin lc phỏt trin kinh t.
xõy dng chin lc ủỳng, cú cn c khoa hc, cn phõn tớch ủỳng thc trng
kinh t - xó hi, xỏc ủnh rừ mc tiờu phỏt trin, la chn phng ỏn ti u. Mun
vy, cn thc hin dõn ch húa, khoa hc húa, th ch húa quyt sỏch.
-

K hoch núi ủõy l k hoch thc hin mc tiờu ca quyt ủnh

KI L

chin lc, nú l s trin khai v c th húa quyt ủnh chin lc. K hoch xỏc
ủnh mc tiờu di hn, trung hn v ngn hn, nờu ra cỏc bin phỏp v phng thc
thc hin cỏc mc tiờu ủú.
-

T chc. T chc l mt ni dung ca qun lý nhm ủm bo thc

hin k hoch ủó ủnh. Nú bao gm vic b trớ hp lý c cu, xỏc ủnh rừ chc nng,
quyn hn, trỏch nhim ca cỏc t chc v da vo yờu cu c th ca cỏc c cu ủ
l chn v b trớ cỏn b thớch hp.




Hệ thống pháp luật là một công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước, nó tạo

ra khuôn khổ pháp luật cho các chủ thể kinh tế hoạt ñộng kinh tế, phát huy mặt tích
cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, ñảm bảo cho nền kinh tế phát
triển theo ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa. Hệ thống phát luật bao trùm mọi hoạt ñộng
kinh tế - xã hội, bao gồm những ñiều luật cơ bản về hoạt ñộng của các doanh nghiệp
(Luật doanh nghiệp), về hợp ñồng kinh tế, về bảo hộ lao ñộng, bảo hiểm xã hội, bảo

KI L

vệ môi trường,vv.. Các luật ñó ñiều chỉnh hành vi của các thể kinh tế buộc các doanh
nghiệp phải chấp nhận sự ñiều tiết của Nhà nước.
-

Kế hoạch hóa. Cơ chế vận hành nền kinh tế thị trường ñịnh hướng xã

hội chủ nghĩa là kế hoạch kết hợp với thị trường. Kế hoạch và thị trường là hai công
cụ quản lý của Nhà nước, chúng ñược kết hợp chặt chẽ với nhau. Sự ñiều tiết của thị
trường là cơ sở phân phối các nguồn lực, còn kế hoạch khắc phục tính tự phát của thị
trường, làm cho nền kinh tế phát triển theo ñịnh hướng của kế hoạch. Kế hoạch nói ở


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
ủõy ủc hoch núi ủn ủõy ủc hoch ủnh trờn c s th trng, bao quỏt tt c
cỏc thnh phn kinh t, tt c cỏc quan h kinh t, k c quan h th trng.
-

Lc lng kinh t ca Nh nc. Nh nc qun lý nn kinh t khụng


ca nú trong ủiu tit kinh t v mụ ngy cng tng cựng vi s phỏt trin ca kinh

KI L

tt th trng ủnh hng xó hi ch ngha. Chớnh sỏch tin t phi khng ch ủc
lng tin phỏt hnh v tng quy mụ cho tớn dng. Trong chớnh sỏch tin t, lói sut
l cụng c quan trng, l phng tin ủiu tit cung, cu tin t. Vic tht cht hay
ni lng cung ng tin t, kỡm ch lm phỏt thụng qua hot ủng ca h thng ngõn
hng s tỏc ủng trc tip ủn nn kinh t.
-

Cỏc cụng c ủiu tit kinh t ủi ngoi.


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
m rng v nõng cao hiu qu kinh t ủi ngoi Nh nc s dng nhiu
cụng c, trong ủú ch yu l thu xut- nhp khu, bo ủm tớn dng xut khu, tr
cp xut khu Thụng qua cỏc cụng c ủú Nh nc cú th khuyn khớch xut

OBO
OKS
.CO
M

khu, bo h hp lý sn xut trong nc, nõng cao kh nng cnh tranh hng húa ca
nc ta; gi vng ủc ủc lp, ch quyn, ba v ủc li ớch quc gia trong quan
h kinh t quc t.



OBO
OKS
.CO
M

bổ sung. Vì vậy, trước mắt phải tiếp tục khẩn trương hồn thiện hệ thống pháp luật
kinh tế theo Cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng. Đồng thời sửa đổi, bổ sung
các luật, pháp lệnh hiện hành và ban hành các luật mới phù hợp với thực tiễn vận
động nhanh chóng của nền kinh tế quốc dân (như luật cạnh tranh, luật chống độc
quyền, luật chứng khốn và thị trường chứng khốn, luật bảo hộ quyền sở hữu tư
nhân...). Cần cải tiến cơng tác làm luật, tăng cường vai trò của Quốc hội, các Ủy ban
của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội chun trách trong tiến trình xây dựng, đưa ra
và phê chuẩn các dự án luật.

IV.2. Hình thành đồng bộ cơ chế quản lý nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa

Tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố cấu thành thị trường chung bao gồm thị
trường hàng hóa và dịch vụ, thị trường lao động, thị trường khoa học và cơng nghệ,
thị trường vốn, thị trường chứng khốn, thị trường bảo hiểm, thị trường tiền tệ, thị
trường bất động sản, v.v..

Nhà nước tạo mơi trường pháp lý thuận lợi, bình đẳng cho các doanh nghiệp
cạnh tranh và hợp tác để phát triển. Thơng qua chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,

KI L

chính sách phù hợp nhằm sử dụng hiệu quả lực lượng vật chất của Nhà nước để định
hướng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo chủ động cân đối vĩ mơ nền kinh tế, điều

s dng vn, chng lóng phớ, tht thoỏt vn. Gn ci cỏch ngõn hng vi ci cỏch
doanh nghip nh nc.

IV.4. y mnh ci cỏch hnh chớnh

Trong nhng nm qua, Vit Nam ủó tin hnh mt bc ci cỏch nn hnh
chớnh, nhng phi tha nhn rng, "Ci cỏch hnh chớnh tin hnh chm, thiu kiờn
quyt, hiu qu thp. T chc b mỏy nh nc cng knh, trựng lp chc nng vi

KI L

nhiu tng nc trung gian v nhng th tc hnh chớnh phin h, khụng ớt trng hp
trờn v di, trung ng v ủa phng hnh ủng khụng thng nht, gõy khú khn
cho vic phỏt trin kinh t - xó hi v lm gim ủng lc phỏt trin".
Vỡ vy, trong nhng nm ti phi n lc hn na theo Chng trỡnh tng th
ci cỏch hnh chớnh nh nc giai ủon 2001-2010 do Chớnh ph phờ duyt nhm
nõng cao nng lc qun lý ca Nh nc trong ủiu kin phỏt trin kinh t th trng
ủnh hng xó hi ch ngha.


http://kilobooks.com
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
Cải cách tổ chức bộ máy các cấp từ trung ương ñến ñịa phương theo hướng
tinh gọn, có hiệu lực, hiệu quả, phân ñịnh rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và

OBO
OKS
.CO
M


.CO
M

tế thị trường. Nó giúp định hướng phát triển nền kinh tế thơng qua chiến lược,
chính sách, kế hoạch, quy hoạch và các cơng cụ quản lý vĩ mơ; phát triển tất cả các
thành phần kinh tế trên cơ sở đa dạng hóa các quan hệ sở hữu. Và tạo lập mơi
trường pháp lý lành mạnh về kinh tế để phát triển lực lượng sản xuất, tạo điều kiện
thuận lợi cho các chủ thể kinh tế hoạt động bình đẳng và tạo mơi trường cạnh tranh
lành mạnh. Cuối cùng thực hiên các chức năng kiểm tra, kiểm sốt các hoạt động
kinh tế theo đúng pháp luật và chính sách Nghiêm trị các tệ nạn bn lậu, gian lận,
trốn thuế, tham nhũng, quan liêu….

Em xin chân thành cảm ơn Khoa đã gợi ý đề tài, cơ giáo đã hướng dẫn tận tình
để em hồn thành bài tiểu luận thuận lợi. Trong q trình thực hiện còn bộc lộ
nhiều thiếu sót, kính mong cơ đóng góp sửa chữa để em có thể hồn thiện tiểu luận
của mình.

KI L

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình triết học Mác - Lênin
Văn kiện đại hội Đảng

Giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin
Tạp chí Đảng Cộng Sản


http://kilobooks.com