CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA
CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ
Ở nước ta, cấp xã (xã, phường, thị trấn) là một trong bốn cấp hành chính. Cấp xã là
cấp thấp nhất, gần dân nhất, là cấp trực tiếp tổ chức và vận động nhân dân thực hiện
đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại
đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát
triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Chính quyền cấp xã thực
hiện quản lý nhà nước trên các lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc
phòng. Để chính quyền cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước một cách có hiệu
lực và hiệu quả thì cần phải có đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) chính quyền cấp xã có
năng lực quản lý nhà nước tốt. Thực tế cho thấy ở đâu mà năng lực quản lý nhà nước của
CBCC chính quyền cấp xã tốt thì hiệu lực, hiệu quả quản lý cao. Ngược lại, ở đâu mà
năng lực quản lý nhà nước của CBCC chính quyền cấp xã không tốt thì hiệu lực, hiệu quả
quản lý thấp, tiềm ẩn nguy cơ mất đoàn kết nội bộ, mất dân chủ, tình trạng khiếu nại, tố
cáo kéo dài, tạo nên điểm nóng... làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của cả hệ thống
chính trị ở cơ sở.
Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm và chú trọng đến công tác cán bộ, đặc biệt
trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN
của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, công tác cán bộ càng được chú trọng. Đảng và
Nhà nước ta đã ban hành nhiều Nghị quyết, văn bản quy phạm pháp luật quy định về cán
bộ như: Nghị quyết hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII, Nghị
quyết Hội nghị lần thứ 3, 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII, Văn kiện đại hội
Đảng X, đặc biệt là Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 khoá IX Ban Chấp hành Trung ương
Đảng "về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn",
trong đó nhấn mạnh:
CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA
CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ Ở TỈNH HÀ TĨNH
3.2.1. Chuẩn hoá cán bộ, công chức chính quyền cấp xã
Tiến hành khảo sát thống kê và phân loại CBCC chính quyền cấp xã theo 2 nhóm:
tác đó.
Cần phải thực hiện tuyển dụng trước thay thế sau, để những người bị thay thế chuẩn
bị tâm lý để tránh tình trạng bị đột ngột thay thế, tạo tâm lý hẫng hụt, mất cân bằng khi
nghỉ việc và những người mới tuyển dụng có điều kiện làm quen với công việc và có điều
kiện học hỏi kinh nghiệm của những người tiến nhiệm.
Đối với những người bị thay thế nếu họ đủ năm công tác và đủ số năm đóng bảo
hiểm xã hội thì giải quyết theo chế độ hưu, còn đối với những người chưa đủ năm công
tác và chưa đủ năm đóng bảo hiểm thì giải quyết theo chế độ nghỉ thôi việc hưởng chế độ
một lần hoặc bị mất sức.
Cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể cần gặp mặt những người bị thay thế để làm
công tác tư tưởng, động viên, đánh giá đúng công trạng của họ (vì những người này đã
gắn bó lâu dài với cơ sở và có những đóng góp nhất định cho cơ sở đặc biệt là trong
những lúc có chiến tranh, những lúc khó khăn). Cần giải thích cho họ hiểu chính sách
chuẩn hóa CBCC là để đảm bảo nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao đời sống
kinh tế - xã hội cho nhân dân địa phương.
Ngoài tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức lối sống, tiêu chuẩn về trình độ, cần phải
ban hành thêm các tiêu chuẩn về lề lối, phong cách làm việc, tiếp dân, sự năng động,
nhạy cảm với cái mới, với các vấn đề thực tiễn đặt ra ở địa phương, sự nhiệt tình, hăng
hái trong công tác, hiệu quả công tác đối với nhiệm vụ cụ thể..... Để góp phần nâng cao
năng lực quản lý nhà nước của CBCC chính quyền cấp xã.
3.2.2. Làm tốt công tác quy hoạch cán bộ
Đảng ta xác định: Chuẩn bị đội ngũ cán bộ kế tục là nhiệm vụ thường xuyên và
phải tiến hành theo quy hoạch. Theo đó quy hoạch cán bộ trở thành một trong những
khâu chủ yếu của công tác cán bộ và phải được làm từ cán bộ lãnh đạo cao nhất trong
Đảng, Nhà nước cho đến các cán bộ cơ sở. Về cách làm, trước hết là phải đổi mới nội
dung và phương thức quy hoạch cán bộ, có quy chế, quy trình chặt chẽ và đi vào tiêu
chuẩn hoá. Quy hoạch đi liền với đào tạo, bồi dưỡng để kịp thời chuyển tiếp từng bước
các thế hệ lãnh đạo (Nghị quyết 6 khoá VII); bảo đảm mỗi cấp phải hình thành cho được
biết về những mặt tốt để phát huy và mặt hạn chế để khắc phục. Việc quản lý, kiểm tra
cán bộ quy hoạch cũng cần dựa vào nhân dân và các đoàn thể quần chúng.
Để đảm bảo quy hoạch có tính khả thi, cần phải làm tốt các nội dung sau:
- Khi có sự biến động về cán bộ trong diện quy hoạch thì cần phải kịp thời điều
chỉnh, bổ sung quy hoạch.
- Khi quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì cần phải nghiêm túc thực
hiện, cần phải tiến hành các bước tiếp theo: Đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng, luân
chuyển cán bộ theo đúng quy hoạch.
- Quy hoạch phải đảm bảo thực hiện hết thời hạn, tránh trường hợp thủ trưởng mới
lên thay lại làm quy hoạch mới, trong khi quy hoạch cũ chưa hết thời hạn.
- Những người đang đương chức cần phải có thái độ cởi mở và có trách nhiệm dìu
dắt, rèn luyện những người trong diện quy hoạch.
- Cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về quy hoạch đảm bảo tính khoa học,
cụ thể và thiết thực.
3.2.3. Làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức chính quyền cấp
xã
Công tác đào tạo, bồi dưỡng là nhân tố quyết định chất lượng, năng lực cán bộ.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, thấm nhuần lời
dạy của Bác Hồ "Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng", Đảng ta đặc biệt coi
trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng để từng bước hình thành đội ngũ cán bộ, công chức có
tư duy mới, có kiến thức, có phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn, coi đó là
công việc quan trọng và cấp thiết.
Trước thực trạng "Đội ngũ cán bộ cơ sở ít được đào tạo, bồi dưỡng", cần phải
nhanh chóng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở để nâng cao năng lực quản lý nhà nước cho
họ.
Đào tạo, bồi dưỡng CBCC cơ sở cần quán triệt phương châm "đào tạo cơ bản, bồi
dưỡng theo chức danh, bảo đảm tính thiết thực" [30, tr.179].
Với mục tiêu: "Đào tạo, bồi dưỡng CBCC cấp xã theo tiêu chuẩn chức danh, trang
kiến thức lạc hậu, không thiết thực, bổ sung kịp thời những kiến thức mới, thiết thực đối
với CBCC. Cần tăng thêm phần kỹ năng thực hành, kỹ năng giải quyết tình huống quản
lý nhà nước ở cơ sở để sau khi học xong CBCC có thể vận dụng kiến thức giải quyết
công việc được ngay. Tăng thời lượng thảo luận để học viên thấm nhuần kiến thức và rèn
luyện các kỹ năng. Qua đó giúp học viên trưởng thành lên nhanh chóng.
+ Trường chính trị Trần Phú Hà Tĩnh cần nhanh chóng bố trí chương trình địa
phương vào giảng dạy qua đó giúp học viên hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội,
chủ trương, chính sách, các chương trình kinh tế, hệ thống chính trị ở địa phương một
cách có hệ thống và sâu sắc hơn.
* Về phương pháp giảng dạy:
Hiện nay, phương pháp giảng dạy CBCC ở Việt Nam nói chung và ở Hà Tĩnh nói
riêng đang sử dụng phương pháp thuyết trình: Thầy giảng - trò nghe. Tuy phương pháp
này có những ưu điểm như: Dạy được nhiều nội dung, lớp đông người, không cần đầu tư
nhiều cơ sở vật chất phương tiện máy móc hiện đại, nhưng hạn chế của phương pháp này
là ở chỗ: Người học thụ động, người học ghi nhận và học thuộc những điều giảng viên
trình bày, người học phụ thuộc vào kiến thức chuẩn bị sẵn của giảng viên, người học
không có điều kiện phát biểu, tranh luận. Phương pháp này không phát huy được tính tích
cực, tìm tòi suy nghĩ, không huy động nguồn kiến thức và kinh nghiệm của CBCC, không
rèn luyện được kỹ năng cho người học.
Đổi mới phương pháp giảng dạy CBCC chính quyền cấp xã phải theo phương
châm: Lấy người học làm trung tâm, người học đóng vai trò chủ động, giảng viên đóng
vai trò là người hướng dẫn, người chủ trì.
Để đổi mới phương pháp giảng dạy CBCC chính quyền cấp xã ở Hà Tĩnh có hiệu
quả cần phải thực hiện các nội dung cụ thể sau đây:
- Trước hết là phải đổi mới và nâng cao năng lực giảng dạy cho đội ngũ giảng viên.
Vì giảng viên là nhân tố tiên quyết chất lượng đào tạo, bồi dưỡng. Tiếp tục tập huấn về
phương pháp giảng dạy hiện đại cho giảng viên trường chính trị, các trung tâm chính trị
huyện và những nơi tham gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã. Buộc giảng
- Bố trí, sử dụng cán bộ phải xuất phát từ yêu cầu công việc, trên cơ sở công việc
mới tiến hành chọn người có đủ tiêu chuẩn, năng lực, làm việc có hiệu quả, có uy tín.
Mạnh dạn bố trí, sử dụng cán bộ trẻ có đủ tiêu chuẩn, đã được rèn luyện trong thực
tiễn và có chiều hướng phát triển tốt vào các cương vị lãnh đạo.
- Bố trí, sử dụng cán bộ phải đảm bảo tính ổn định, tính đồng bộ, tính liên tục, bố
trí, sử dụng cán bộ phải kết hợp hài hoà giữa cán bộ giàu kinh nghiệm am hiểu địa bàn
với cán bộ năng động, có tư duy mới, cách làm mới, cán bộ cũ, cán bộ mới, cán bộ nam,
cán bộ nữ để họ bổ sung cho nhau tạo thành sức mạnh tổng hợp của cả bộ máy.
- Cần phải thay đổi quan niệm là ưu tiên người được quy hoạch trước: Người nào
quy hoạch trước thì bố trí sử dụng trước, người nào quy hoạch sau thì bố trí sử dụng sau;
mà cần có quan niệm với mọi cán bộ trong diện quy hoạch đều có điều kiện và cơ hội
phấn đấu như nhau, người nào có đủ tiêu chuẩn, năng lực và chiều hướng phát triển tốt
hơn thì bố trí, sử dụng người đó.
- Kiên quyết loại bỏ những cán bộ bản lĩnh chính trị không vững vàng, dao động cơ
hội, những cán bộ kém về phẩm chất đạo đức, tư cách lối sống; những cán bộ yếu về
năng lực (không có khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong hai năm liên tục) ra khỏi bộ máy
nhằm làm trong sạch bộ máy.
- Khi tiến hành lựa chọn cán bộ để bố trí vào chức danh thì cần phải tiến hành một
cách khách quan, tập thể, dân chủ, có sự tham khảo ý kiến của cán bộ đảng viên, quần
chúng nhân dân.
* Về luân chuyển cán bộ:
Luân chuyển cán bộ về cơ sở là nhằm bồi dưỡng kiến thức thực tiễn, rèn luyện kỹ
năng quản lý nhà nước cho cán bộ về cơ sở và tăng cường cán bộ cho cơ sở, nâng cao
năng lực quản lý nhà nước cho chính quyền cơ sở.
Thực tế hiện nay, việc luân chuyển cán bộ về cơ sở còn ít, chỉ chú ý đến bồi dưỡng,
rèn luyện cán bộ được luân chuyển, chứ chưa chú trọng đến nâng cao năng lực quản lý
nhà nước cho chính quyền cơ sở.
Để nâng cao hiệu quả công tác luân chuyển cán bộ về cơ sở cần thực hiện tốt các
thực hiện tốt các nội dung sau đây:
- Hoàn thiện cơ chế, chính sách về CBCC. Vì đây là cơ sở pháp lý quan trọng để
kiểm tra, giám sát và quản lý cán bộ.
- Cấp uỷ, thủ trưởng và tổ chức Đảng phải trực tiếp quản lý, kiểm tra cán bộ. Tăng cường
vai trò kiểm tra, giám sát của quần chúng nhân dân đối với CBCC.
- Mọi hoạt động của cán bộ đều phải được quản lý, kiểm tra, giám sát chặt chẽ, phải
kiểm tra, giám sát, quản lý cán bộ một cách toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức lối
sống, công việc chuyên môn, quá trình rèn luyện, phấn đấu... công tác kiểm tra, giám sát
quản lý phải làm thường xuyên.
- Kết quả kiểm tra phải chính xác, cụ thể. Coi đây là tiêu chí để đánh giá, bố trí sử
dụng cán bộ.
- Hoàn thiện cơ chế tài chính nhằm hạn chế tham ô, tham nhũng, cần có cơ chế
quản lý các nguồn chi của CBCC. Đánh giá đúng tình trạng tài sản và nguồn gốc tài sản
của CBCC.
- Lựa chọn những người có phẩm chất, đạo đức tốt, có năng lực quản lý giỏi làm tổ
chức cán bộ. Những người có phẩm chất chính trị đạo đức tốt, tinh thông nghiệp vụ, có
tinh thần đấu tranh bảo vệ công lý làm công tác kiểm tra, thanh tra. Cần có cơ chế chính sách
phù hợp để những người này công tâm, khách quan khi tiến hành nhiệm vụ tránh tình trạng
bị lôi kéo, dụ dỗ, mua chuộc.
- Cải cách chế độ tiền lương để CBCC đủ nuôi sống bản thân và con cái. Có cơ chế
thưởng - phạt nghiêm minh, CBCC có công được thưởng nhiều; CBCC vi phạm pháp luật
bị phạt nặng. Để hạn chế tình trạng sách nhiễu nhân dân, tham ô, tham nhũng tài sản Nhà
nước.
3.2.6. Giải pháp hoàn thiện chế độ, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ, công
chức chính quyền cấp xã
Chế độ chính sách đãi ngộ đối với CBCC chính quyền cấp xã là những quy định cụ
thể nhằm động viên CBCC để CBCC làm việc được tốt hơn. Trong những năm qua Đảng
và Nhà nước ta rất quan tâm đến chế độ chính sách đãi ngộ đối với CBCC nhưng đến nay
loại khá, giỏi; sinh viên tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp chính quy đạt loại giỏi ở
những ngành, nghề cấp xã có nhu cầu về công tác tại cơ sở;
- Tích cực tuyên truyền và thực hiện nghiêm túc chính sách thu hút nhân tài về làm
việc tại cơ sở;
- Xây dựng chính sách phù hợp áp dụng cho các đối tượng CBCC đi học theo
hướng khuyến khích hơn;
- Tăng nguồn ngân sách đào tạo.
3.2.7. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước của cán bộ, công chức chính quyền
cấp xã phải gắn với đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp xã
Năng lực quản lý nhà nước của CBCC chính quyền cấp xã và tổ chức hoạt động
chính quyền cấp xã có mối quan hệ mật thiết tác động qua lại lẫn nhau. Trong đó, CBCC
là nhân tố quyết định đến hiệu quả hoạt động chính quyền cấp xã; chính quyền cấp xã
được tổ chức hoạt động tốt là điều kiện quan trọng để CBCC nâng cao năng lực quản lý
nhà nước của mình, nghĩa là chính quyền cấp xã tổ chức và hoạt động yếu kém, trì trệ sẽ
là điều kiện cản trở việc nâng cao năng lực quản lý nhà nước của CBCC. Do đó, muốn
nâng cao năng lực quản lý nhà nước CBCC, chính quyền cấp xã thì cần phải đổi mới tổ
chức và hoạt động của chính quyền cấp xã.
Bên cạnh những ưu điểm:
Hệ thống chính trị ở cơ sở hiện nay còn nhiều mặt yếu kém, bất cập
trong công tác lãnh đạo, quản lý tổ chức thực hiện và vận động quần chúng.
Tình trạng tham nhũng quan liêu, mất đoàn kết nội bộ, vừa vi phạm quyền làm
chủ của nhân dân, vừa không giữ đúng kỹ cương, phép nước xẩy ra ở nhiều
nơi, có những nơi nghiêm trọng. Chức năng, nhiệmvụ của các bộ phận trong
hệ thống chính trị chưa được xác định rành mạch, trách nhiệm không rõ, nội
dung và phương thức hoạt động chậm đổi mới, còn nhiều bất cập của cơ chế
tập trung, quan liêu, bao cấp [30, tr.166].
Cần phải đổi mới tổ chức và hoạt động hệ thống chính trị ở cơ sở nói chung và
chính quyền cơ sở nói riêng.
- Quán triệt tinh thần của Đại hội XVI Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh:
Tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ chốt có bản lĩnh
chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, có trí tuệ tâm huyết, năng
động, sáng tạo đủ sưc đảm đương và hoàn thành nhiệm vụ trước yêu cầu thay
đổi cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn toàn tỉnh... Đảm
bảo sự phân công, phân cấp trong lãnh đạo và quản lý cán bộ,thực hiện tốt
nguyên tắc tập trung dân chủ và nguyên tắc Đảng lãnh đạo công tác cán bộ và
quản lý đội ngũ cán bộ, đồng thời phát huy trách nhiệm của người đứng đầu
và các tổ chức thành viên trong hệ thống chính trị đối với công tác cán bộ [33,
tr.102-103].
- Trên cơ sở đánh giá khách quan về tình hình thực trạng của đội ngũ CBCC chính
quyền cấp xã tiến hành xây dựng quy hoạch cán bộ, nhất là xây dựng đội ngũ cán bộ kế
cận có triển vọng, đảm bảo tính kế thừa và liên tục.
- Chỉ đạo các cấp thực hiện tốt chính sách khuyến khích đào tạo, bồi dưỡng và thu
hút nhân tài về làm việc ở cơ sở.
- Quan tâm đúng mức đến việc đào tạo, bồi dưỡng CBCC nhằm chuẩn hoá đội ngũ
CBCC, chính quyền cấp xã.
- Bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp với năng lực, trình độ, sở trường đảm bảo cho cán
bộ hoàn thành nhiệm vụ.
- Thực hiện luân chuyển cán bộ có năng lực, có chiều hướng phát triển ở tỉnh,
huyện về xã để dẫn dắt cán bộ cở sở, phát triển phong trào ở cơ sở.
- Kiên quyết thay thế những cán bộ sa sút về phẩm chất chính trị, yếu về năng lực,
không bố trí lại những cán bộ vào vị trí lãnh đạo, quản lý chủ chốt ở những nơi phong
trào kém, kinh tế phát triển chậm, chính trị không ổn định, mất đoàn kết, tín nhiệm thấp.
- Thường xuyên kiểm tra, giám sát cán bộ, quản lý cán bộ theo đúng quy chế.
- Xây dựng quy chế, quy định trách nhiệm người đứng đầu cấp uỷ, trách nhiệm của
cấp uỷ cấp trên trực tiếp khi để xảy ra mất đoàn kết trong nội bộ cấp uỷ hoặc tổ chức
Đảng ở cơ sở yếu kém.