MỤC LỤC


PHẦN MỞ ĐẦU
Trên thế giới có nhiều cách tổ chức hành chính khác nhau.Sự khác nhau đó
phụ thuộc vào những đặc điểm riêng của mỗi quốc gia về địa lí, kinh tế,văn
hóa ,xã hội,…mà từ đó mỗi nước có thể lựa chọn được mô hình tổ chức hành
chính riêng phù hợp với quốc gia mình.Việc xây dựng, tổchức được một nền
hành hính mang lại hiệu lực ,hiệu quả là mong muốn của bất kỳ một quốc gia
nào .Và tiêu biểu cho nền hành chính của các nước tư bản phát triển và ngày
nay vẫn còn là một trong những nền hành chính điển hình của các nước
phươngTây, một nền hành chính mà đã có lúc được các học giả phương Tây
đánh giá là nền hành chính mạnh,đó là France,là nước Pháp. Trong bài này,
em xin được tìm hiểu về: nền hành chính Pháp và những bài học kinh nghiệm
cho Việt nam.
Việc tìm hiểu nền hành chinh Pháp sẽ cho chúng ta biết được rõ hơn nữa
việc tổ chức trong nền hành chính Pháp,những ưu điểm hạn chế của một nền
hành chính tư bản phát triển, và từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm áp
dụng cho Việt nam- một đất nước còn rất nhiều thiếu sót trong việc quản lý
nhà nước và tổ chức hành chính, nhất là trong bối cảnh cải cách hành chính
hiện nay.
Kết cấu bài tiểu luận gồm:
A. Khái quát chung
B. Hành chính nước Pháp
C. Bài học kinh nghiệm cho Việt nam

2


PHẦN NỘI DUNG
A.Khái quát chung về cộng hòa Pháp


hành chính.
B. Hành chính nước Pháp
I.Tổ chức Nhà nước
1.Hình thức chính thể
Nét đặc trưng của bộ máy hành chính trợ giúp cho Nghị viện Pháp là chế độ
cộng hòa lưỡng đầu. Nghĩa là có hai gười đứng đầu bộ máy hành chính kể cả
ở Hạ viện, cũng như ở Thượng viện. Hạ viện có hai vị tổng thư ký và ở Nghị
viện cũng có hai vị trong hai vị này, một là tổng thư ký về lập pháp và một là
tổng thư ký về hành chính. Tổng thư ký về lập pháp có nhiệm vụ trợ giúp cho
hoạt động chuyên môn của Nghị Viện.
Tổng thư ký về hành chính đảm nhiệm việc bảo đảm các điều kiện về tài
chính, cơ sơ, vật chất kỹ thuật và nghiệp vụ hành chính cho Nghị viện. Tổng
thư ký về hành chính chịu trách nhiệm trước ba vị Quản trị viên. Ba vị Quản
trị viên này đều là các nghị sĩ và được Nghị viện bầu.
2.Hình thức cấu trúc
Pháp là một nhà nước đơn nhất, có chủ quyền nhà nước và thống nhất từ
trung ương đến địa phương (Pháp được chia thành 26 đại khu,trong đó có 22
khu trong quốc pháp bản thổ và 4 đại khu hải ngoại .Các vùng được chia tiếp
thành 100 hành tỉnh .Các hành tỉnh được đánh số và số này dùng làm mã bưu
chính cũng như mã trên bảng số xe.
3.Hiến pháp
Tính đến nay,hiến pháp đã được sửa đổi 22 lần để phù hợp với những đòi
hỏi mới của nhà nước pháp quyền và những vấn đề bức thiết của châu Âu.Cơ
cấu quyền lực nước Pháp hiện nay được xây dựng trên cơ sở hiến pháp 1958
và được gọi là nền hành chính thứ V.Và những điều chỉnh trong hiến pháp
1958 đã giúp cho Pháp có được nền chính trị tương đối ổn định trong suốt 50
năm qua.
4.Chế độ chính Đảng
Cộng hòa Pháp theo chế độ đa đảng với một số đảng như: đảng xã hội ,đảng

theo chế độ phổ thông đầu phiếu và có nhiệm kì là 5 năm. Cùng với Thủ
tướng, Tổng thống là người có quyền lực hành pháp ,không phải chịu trách
nhiệm trước nghị viện.
Theo điều 21 của hiến pháp năm 1958 trao quyền lập quy cho Thủ tướng
chính phủ .Như vậy ,trong nền cộng hòa thứ V,Tổng thống về nguyên tắc
không có quyền ban hành văn bản dưới luật mà tham chính viện đã từng công
5


nhận.Tổng thống có quyền quyết định bổ nhiệm thủ tướng ,miễn nhiệm thủ
tướng khi có đơn từ chức của chính phủ do Thủ tướng trình lên .Quyết định
giải tán Hạ viện,giám đốc tham vấn ý kiến của Hội đồng bảo hiến và quyết
định bổ nhiệm thành viên của Hội đồng bảo hiến là những văn bản của Tổng
thống không cần tiếp kí.
Thẩm phán tòa án nhân dân tối cao,các đại sứ ,thẩm phán ,tòa kiểm toán tối
cao ,tỉnh trưởng,vùng trưởng ,đại diện của nhà nước tại các lãnh thổ hải
ngoại,người đứng đầu các cơ quan trung ương do Tổng thống bổ nhiệm sau
khi thảo luận tại phiên họp chính phủ.
Tổng thống là chủ tịch hội đồng thẩm phán tối cao.
Trong lĩnh vực lập pháp ,mặc dù không có quyền sáng lập luật nhưng Tổng
thống có thể gửi thông điệp đến nghị viện thảo luận,quyết định những vấn đề
quan trọng của đất nước. Tổng thống có thể yêu cầu nghị viện thảo luận toàn
bộ hoặc một phần đạo luật,có quyền yêu cầu tòa án hiến pháp xem xét tính
hợp hiến của một đạo luật.
Tổng thống chỉ đạo trực tiếp các lĩnh vực quan trọng :đối ngoại,an ninh
,quốc phòng,xã hội,giáo dục,Tổng thống có quyền thành lập chính phủ ,ra
quyết định chỉ đạo hoạt động của chính phủ ,Tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng
nhưng phải lựa chọn lãnh tụ phe đa số trong hạ viện. Tổng thống có quyền
chấm dứt nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ tướng nhưng chỉ đưa ra quyết định
này khi Thủ tướng đệ đơn từ chức .Tổng thống bổ nhiệm ,cách chức các bộ

cũng như hoạt động của chính phủ
3.Ban tham vấn riêng cho nguyên thủ quốc gia
Có vai trò giúp Tổng thống thực hiện chức năng thống lĩnh quân đội trong
thực thi nhiệm vụ của mình.tham mưu trưởng của quân đội phối hợp chặt chẽ
với tham mưu trưởng quốc gia.
b. Chính phủ
* Cơ chế hình thành của chính phủ
Chính phủ Pháp được thành lập bởi Tổng thống và Nghị viện,chính phủ thi
hành và thực hiện chính sách quốc gia.
* Cơ cấu tổ chức của chính phủ
-Thủ tướng chính phủ
Do Tổng thống bổ nhiệm,là người đứng đầuchính phủ,chịu trách nhiệm
trước Tổng thống. Thủ tướng là người chịu trách nhiệm về quốc phòng và có
nhiệm vụ thực thi các đạo luật ,lãnh đạo hoạt động của chính phủ .Chính phủ
7


xác định và thực thi các chính sách của quốc gia,chính phủ có bộ máy hành
chính và lực lượng vũ trang. Thủ tướng là người điều hành công việc của
chính phủ ,ngoài ra còn là chủ tịch hội đồng tham chính và xử lý hành chính
tối cao.
Thủ tướng tổ chức thực hiện chính sách quốc gia và do đó nắm quyền và
điều hành hệ thống hành chính ,như vậy Thủ tướng là một thiết chế chủ chốt
của bộ máy hành chính nhà nước.
Thủ tướng là người nắm giữ quyền lập quy ,thể hiện ở 2 khía cạnh:
Thứ nhất,Thủ tướng có thẩm quyền đảm bảo việc thực hiện pháp luật ,do
đó,Thủ tướng có quyền ban hành mọi quyết định có tính chất quy phạm cần
thiết để hướng dẫn thi hành luật.
Thứ hai,Thủ tướng có quyền ban hành văn bản dưới luật để quyết định về mọi
vấn đề không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật theo quy định của điều 34

lệnh,thảo luận các dự án luật của chính phủ ,thi hành tình trạng nghiêm giới
khi cần thiết.
Quốc vụ khanh là người phụ trách một lĩnh vực thảm quyền nào đó bên
cạnh một Bộ trưởng thì chỉ tham gia phiên họp Hị đồng bộ trưởng về những
phạm vi thẩm quyền của mình.
Nội các gồm Thủ tướng và các Bộ trưởng ,nội các ấn định thi hành chính
sách quốc gia và chịu trách nhiệm trước quốc hội.Thủ tướng quyết định thành
phần nội các,chủ tọa các phiên họp và điều khiển hệ thống hành chính.
Trong chính phủ còn có Hội đồng liên bộ gồm Bộ trưởng ,Quốc vụ khanh
có liên quan đến những vấn đề nhất định.
Qua việc tổ chức chính quyền trung ương Pháp ,thấy được cơ cáu tổ chức
gọn nhẹ ,tính chuyên môn hóa cao, hoạt động của chính phủ trung ương bao
trùm trên các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội . Hoat động Hội đồng chính
phủ đảm bảo tính dân chủ.
2.Cơ quan hành chính ở địa phương
Cải thiện hiệu quả của quản lý hành chính đối với địa phương là một hoạt
động cần thiết đặt ra đối với nhiều quốc gia trên con đường tìm hiểu hiệu quả
hành chính và dân chủ hành chính ,và Pháp cũng là một nước cũng như thế .
Mục tiêu hướng tới là sự bình đẳng trong đối xử với công dân và áp dụng
hiệu quả chính sách của Nhà nước trên toàn bộ lãnh thổ .Vì vậy ,hành chính
địa phương là sự nối dài hoạt động của chính phủ ,là phương tiện nâng cao
9


hiệu quả hành chính .
Để giữ vai trò đảm bảo tính thống nhất lãnh thổ và việc thực thi các chính
sách quy hoạch lãnh thổ ,các cơ quan hành chính ở Pháp đực tổ chức theo
từng khu vực ,theo vùng, tỉnh, và phân khu.
2.1 Vùng
Cộng hòa Pháp có 26 vùng trong đó có 4 vùng hải ngoại .Thông qua phổ

quyền cho các phó chủ tịch.
Hiện nay ,quyền hành pháp địa phương nằm trong tay chủ tịch hội đồng
tỉnh.
Hỗ trợ cho tỉnh trưởng gồm phó tỉnh trưởng ở địa phương cấp dưới và một
bộ máy giúp việc hành chính ở dinh tỉnh trưởng.Tỉnh được chia thành nhiều
phân khu hành chính đứng đầu mỗi phân khu là phó tỉnh trưởng và chức năng
quyền hạn của phó tỉnh trưởng chỉ giới hạn ở mức hỗ trợ cho tỉnh trưởng.
*Bên cạnh đó ,trong tỉnh còn được chia thành nhiều huyện ,trong huyện lại
có tổng.Cộng hòa Pháp có 329 huyện ,đứng đầu mỗi huyện là huyện trưởng
(hay quận trưởng),chức năng của họ là giúp đỡ các tỉnh trưởng.Các huyện
không có hội đồng riêng,về mặt pháp lý thì không có tư cách pháp nhân.
Huyện được chia tiếp tục thành nhiều Tổng,Pháp có 3879 tổng.Hiến pháp
Quy định mỗi tổng có thể thuộc hai huyện nhưng trên thực tế thì rất hiếm và
hiện nay không có tổng nào như vậy.Tổng có hội đông tổng,nhưng ngoài chức
năng là khu vực bầu cử và chức năng pháp lý ,tổng hầu như không có chức
năng hành chính gì khác .
2.3. Xã
Theo số liệu năm 2008, Pháp có 36 781 xã , và quy mô của mỗi xã rất khác
nhau,điều đó do lịch sử để lại .Xã là địa hạt nhỏ nhất ,co biên giới,có dân
cư.Dân cư trong xã có quyền bầu hội đồng xã thông qua phổ thông đầu phiếu,
hội đòng này chăm lo tất cả mọi hoạt động của xã . Hội đồng nay bầu ra xã
trưởng, là người hành pháp, thực hiện những quyết định của hội đồng xã . Xã
trưởng thực hiện quyền pháp lý, nhất là đối với cảnh sát. Quyền nay không
phải từ trên xuống mà thông qua dân bầu, vì vậy xã trưởng làm chỉ lien quan
đến địa hạt của mình. Đó là tiêu biểu cho đơn vị phân quyền ,tức là quyền của
đơn vị này là quyền do dân bầu ra, chứ không phải là quyền từ trên xuống .
Hội đồng xã họp ít nhất mỗi quy một lần ,xã trưởng có thể triệu tập khi cần
thiết. Đại biểu hội đồng xã có tẻ tự nguyện xin miễn nhiệm hoặc bị bãi nhiệm
trong trường hợp đang đảm nhiệm một chức vụ khác không được phép kiêm
11

công chức. Đặc biệt các giáo viên cũng được coi là công chức, họ chiếm gần
1/2 số công chức trong nền công vụ nhà nước.
b. Phân loại công chức
12


Ở Pháp, nghạch công chức về nguyên tắc tương ứng với chuyên nghành
nghiệp vụ, chính vì vậy mỗi ngạch có một quy chế riêng bao gồm các điều
khoản kỹ thuật về quản lý không có trong khung quy chế chung về công chức.
Tuy nhiên ở Pháp số nghạch công chức (1700 nghạch). Mỗi khung làm việc
tương ứng với một chuyên nghành khá rộng. Mỗi nghạch gắn với một trong
ba loại công chức: A, B, C.
Công chức A chiếm tỷ lệ lớn nhất(37%), không chỉ bao gồm cán bộ hành
chính cao cấp mà còn bao gồm cả giáo viên trung học và giảng viên đại học.
Công chức loại A là tên gọi của các nghạch nổi tiêng( Hội đồng nhà nướ,
thanh tra tài chính...), vì những lý do xã hội hơn là quản lý, chức nghiệp trong
nền hành chính của các thành viên các nghạch này được đảm bảo tốt nhất.
Công chức B: công vụ đòi hỏi năng lực trí tuệ và mức độ trách nhiệm thấp
hơn, loại này đông nhất trong nền công vụ địa phương nhưng chiếm 28%
công chức nhà nước ở trung ương.
Công chức C: Chiếm 30% công chức nhà nước ở trung ương. Việc sắp xếp
công chức theo một trong ba loai cho phép xác định mức độ trách nhiệm của
mỗi thành viên trong nghạch và cả mức lương của họ.
Ngoài ra, ở Pháp còn có công chức loại D. Song hiện nay loại công chức
này còn rất ít.
Đội ngũ công chức Pháp có khoảng 5 triệu người, chia thành 3 nhóm:
Nhóm 1: Công chức nhà nước, chiếm 51%
Nhóm 2: Công chức ở địa phương, chiêm 30%
Nhóm 3:Công chức y tế, chiếm 19%
2. Nền công vụ

nghiệp của họ một cách tạm thời hoặc lâu dài.
c. Hình thức thi tuyển
Đó là qua các cuộc thi cho những sinh viên tốt nghiệp đại học vào nghạch
công chức loai A, thi tuyển trong nội bộ và kể cả áp dung đối với đối tượng
bên ngoài.
d. Hình thức đào tạo
Các cơ sở đào tạo công chức ở Pháp: trường Hành chính quốc gia (ENA),
trường Hành chính khu vực (IRA), trung tâm đao tạo kinh tế, trung tâm đào
tạo giáo dục, trường đào tạo cán bộ công chức và các trung tâm đào tạo tư
nhân.
Công chức Pháp được đào tạo ban đầu cho người mới được tuyển dụng.
14


Đào tạo thi nâng nghạch (từ nghạch B lên nghạch A), và đào tạo thường
xuyên (trong đó công chức có thể chọn các lọai đào tạo phù hợp với công tác,
nguyện vọng của mình).
Nền công vụ, công chức Pháp được tổ chức theo mô hình chức nghiệp nên
có tính ổn định liên tục, công chức được đảm bảo về nghề nghiệp, trong tuyển
dụng đảm bảo tính công khai, minh bạch và công bằng, phát huy khả năng
sáng tạo của công chức. Tuy nhiên đó cũng là nguyên nhân khiến cho công
chức không phát huy hết năng lực của mình, khó xác định được số lượng
nhân viên cần thiết cho mỗi nghạch, dẫn đến tình trạng nới rộng biên chế tổ
chức bộ máy.
IV. Những cải cách hành chính ở Pháp
Hiến pháp ngày 4/10/1958 điều chỉnh sự vận hành của các thể chế nền Cộng
hoà thứ V. Tính đến nay, Hiến pháp đã được sửa đổi 22 lần để phù hợp hơn
với những đòi hỏi mới của Nhà nước pháp quyền và những vấn đề bức thiết
của châu Âu:
1962: Quy định bầu Tổng thống theo hình thức phổ thông đầu phiếu trực

2007: Xác định đoàn cử tri cho Nouvelle-Calédonie.
2007: Quy định quyền miễn trừ của Tổng thống.
2007: Nghiêm cấm áp dụng hình phạt tử hình.
2008: Thay đổi để phê chuẩn Hiệp ước Lisbon.
Cộng hòa Pháp thực hiện phân quyền và tản quyền. Phân quyền được xác
định là sự chuyển giao quyền lực từ các cấp chính quyền sang các đại biểu hội
đồng, các vị dân biểu. Tản quyền là việc chuyển giao quyền lực từ chính
quyền trung ương sang chính quyền địa phương. Việc cải cách này đã đạt
được kết quả tốt, nó đã làm thay đổi cơ bản mối quan hệ giữa tỉnh trưởng và
hội đồng nhân dân địa phương. thực hiện cải cách quản lý ngân sách nhằm
chuyển từ quản lý ngân sách theo đầu vào sang cơ chế quản lý ngân sách theo
kết quả đầu ra. Nâng cao vai trò cuả Quốc hội trong vấn đề ngân sách. Vấn đề
chú trọng không chỉ là chi tiêu như thế nào mà còn là mục đích chi tiêu và chi
thế nào cho hiệu quả. Thực hiện cải cách tài chính công với việc chú trọng
đưa ra các chỉ số kết quả, hiệu quả đối với công việc.
V. Nhận xét chung
Nền hành chính Pháp có những ưu điểm và hạn chế nhất định.
Về mặt ưu điểm, hành chính Pháp mang tính quốc gia, tập trung,có tính pháp
lý cao, chất lượng cao, duy trì được tính liên tục, ổn định, đóng vai trò quyết
16


định trong việc xây dựng sự gắn kết xã hội. Hàn chính Pháp mang tính thứ
bậc cao, được kiểm soát chặt chẽ.Hành chính Pháp mang tính mở,công khai,
thu hút được sự tham gia của người dân.
Tuy nhiên bên cạnh những mặt mạnh đó thì hành chính Pháp có những mặt
yếu. Nhà nước đảm bảo việc làm của công chức tạo nên sự bất bình đẳng, nó
được xem như những đặc quyền trong một xã hội có tỷ lệ thất nghiệp cao, hay
sự ổn định của nền công vụ, bộ máy nhà nước có biên chế lớn lại là những
cản trở cho tính năng động của nền kinh tế hiện đại, cho quá trình toàn cầu

Từ những bài học từ nền hành chính cộng hòa Pháp và thực trạng nền hành
chính Việt nam, có thể đưa ra một số giải pháp để cải cách hành chính nước ta
hiện nay.
- Chuyển đổi mạnh mẽ, căn bản vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cả bộ máy
nhà nước cũng như mỗi cơ quan nhà nước để phù hợp với yêu cầu quản lý
nền kinh tế thị trường và dân chủ hóa đời sống kinh tế xã hội.
- Cải cách cơ bản thủ tục hành chính theo hướng đơn giản phục vụ tốt cho
nhân dân.
- Đẩy mạnh phân cấp địa phương, phát huy tính tích cực, chủ động của chính
quyền địa phương các cấp, phân biệt rõ chức năng, nhiệm vụ cuả mỗi cấp
hành chính, định rõ chức năng, thẩm quyền và tổ chức bộ máy của cơ quan đô
thi và nông thôn.
- Xác định rõ vị trí, cơ cấu, tiêu chuẩn chức danh công chức trong cơ quan
nhà nước để tuyển dụn, bố trí, sử dụng cán bộ công chức.
- Đổi mới công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức -vị trí công tác.
- Tạo lập cơ sở pháp lý nhằm đảm bảo quyền giám sát trực tiếp của nhân
dân, tăng cường các hình thức dân chủ.

18


PHẦN KẾT LUẬN
Có thể nói Hành chính Pháp là một trong những mô hình thành công mẫu
mực về hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước. Cộng hòa Pháp đã trải qua
những bước thăng trầm của lịch sử, nền hành chính Pháp cũng đã có những
bước tiến lớn trong quá trình phát triển và hoàn thiện, phù hợp với giai đoạn
phát triển của chế độ chính trị xã hội. Mặc dù còn có những khuyết điểm và
thiếu sót, nhưng như chúng ta thấy , nối chung Pháp là một nền hành chính
mạnh và hoạt động hiệu quả, đó là một nền hành chính điển hình của các
nước phương Tây.