Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

LờI Mở ĐầU
Nh chúng ta đã biết, trớc đây, lịch sử xã hội loài ngời đã trải qua giai
đoạn không cần biết đến hợp đồng. Đó là giai đoạn cha có sự phân công lao
động cha có sự trao đổi sản phẩm của lao động. Nhng từ khi loài ngời phát
triển đến giai đoạn có sự phân công lao động, có sự trao đổi sản phẩm, hàng
hoá thì hợp đồng xuất hiện.
Và hiện nay thì luật Việt Nam có hai chế định pháp lý lớn về hợp đồng.
Đó là chế định Hợp Đồng Dân Sự và chế định Hợp Đồng Kinh Tế. Pháp lệnh
Hợp Đồng Dân Sự ban hành ngày 1-7-1991, và pháp lệnh Hợp Đồng Kinh Tế
ban hành ngày 25-9-1989.
Hợp Đồng Dân Sự và Hợp Đồng Kinh Tế là hai hợp đồng mà các nhà
kinh doanh rất dễ bị nhầm lẫn trong việc thi hành pháp luật của nớc ta. Nếu
họ không có sự hiểu biết rõ và chắc chắn về hai Hợp Đồng này thì họ sẽ bị
mắc sai lầm trong việc thi hành chúng. Do đó việc phân biệt giữa hai Hợp
Đồng Dân Sự và Hợp Đồng Kinh Tế có ý nghĩa rất quan trọng. Việc phân
biệt này sẽ giúp các nhà kinh doanh xác định đợc khi các bên ký kết Hợp
Đồng thì phải tuân theo quy định của Nhà Nớc về Hợp Đồng Dân Sự và khi
có tranh chấp sẽ do toà Dân Sự giải quyết. Còn khi các bên ký kết Hợp Đồng
Kinh Tế thì phải tuân theo quy định về Hợp Đồng Kinh Tế và khi có tranh
chấp xảy ra sẽ do toà Kinh Tế giải quyết.

1


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A


a. Cá nhân:
Mỗi một ngời, tức là cá nhân đều là chủ thể của hợp đồng dân sự:
-Ngời đủ 18 tuổi trở lên tự mình giao kết, thực hiện các hợp đồng dân sự.
-Ngời cha đủ 18 tuổi thì giao kết và thực hiện các hợp đồng dân sự phải đợc
ngời đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ các hợp đồng dân sự phục vụ cho
nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.
b. Pháp nhân:
Một tổ chức đợc công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau:
-Đợc cơ quan Nhà nờc có thẩm quyền thành lập, cho phép thành lập, đăng ký
hoặc công nhận.
-Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ.
-Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài
sản đó.
-Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập.
c. Hộ gia đình:
Những hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung để hoạt động kinh
tế chung trong quan hệ sử dụng đất đai, trong hoạt động sản xuất nông, lâm,
ng nghiệp và một số lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác do pháp luật quy định
là chủ thể của hợp đồng dân sự trong các lĩnh vực đó. Chủ hộ là đại diện của
hộ gia đình giao kết các hợp đồng dân sự vì lợi ích chung của cả hộ gia đình.
Những ngời thành viên trong gia đình có thể là chủ hộ.

3


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A


Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

ii- Hợp đồng kinh tế:
1. Hợp đồng kinh tế là gì?
Hợp đồng kinh tế đợc định nghĩa trong Điều 1 của Pháp lệnh hợp đồng kinh
tế ngày 25-9-1989: "Hợp đồng kinh tế là sự thoả thuận bằng văn bản tài liệu
giao dịch giữa các bên ký kết về việc thực hiện công việc sản xuất, trao đổi
hàng hoá dịch vụ, nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và các thoả
thuận khác có mục đích kinh doanh với sự quy định rõ ràng về quyền và nghĩa
vụ của mỗi bên để xây dựng và thực hiện kế hoạch của mình".
2. Phân tích khái niệm hợp đồng kinh tế.
Hợp đồng kinh tế phải đợc ký kết bằng văn bản hoặc bằng tài liệu giao
dịch thể hiện dới các dạng là công văn, điện báo, đơn chào hàng, đơn đặt hàng.
Để đảm bảo cho hợp đồng đợc thực hiện, khi ký kết hợp đồng kinh tế,
các bên có thể thoả thuận áp dụng biện pháp đảm bảo tài sản sau đây: thế chấp
tài sản; cầm cố tài sản; bảo lãnh tài sản.
Những tổ chức, cá nhân đợc pháp luật cho tham gia ký kết hợp đồng kinh
tế đều là chủ thể hợp đồng kinh tế. Hợp đồng đợc ký giữa các chủ thể.
-Pháp nhân với pháp nhân.
-Pháp nhân với cá nhân có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp
luật.
-Hai cá nhân có đăng ký kinh doanh .

5


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

bên trong quan hệ hợp đồng dân sự là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nh nhu
cầu ăn, mặc, đi lại, học tập nghỉ ngơi... các bên tham gia hợp đồng dân sự xuất
phát từ nhu cầu tiêu dùng.
Thứ hai: Về chủ thể của hợp đồng theo điều hai pháp lệnh hợp đồng kinh
tế thì hợp đồng kinh tế đợc ký kết giữa pháp nhân với pháp nhân, hay pháp
nhân với cá nhân có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật. Đối với
hợp đồng dân sự, mọi pháp nhân và cá nhân có năng lực pháp luật và năng lực
hành vi đều có thể là chủ thể của hợp đồng.
Thứ ba: Về hình thức, hợp đồng kinh tế phải đợc ký kết bằng văn bản. Đó
là bản hợp đồng hay các tài liệu giao dịch mang tính văn bản có chữ ký của
các bên xác nhận nội dung trao đổi, thoả thuận nh công văn, đơn chào hàng...
Ký kết hợp đồng kinh tế bằng văn bản là một quy định bắt buộc mà các chủ
thể của hợp đồng phải tuân theo. Đối với hợp đồng dân sự, pháp luật không bắt
buộc mọi hợp đồng dân sự phải ký kết bằng văn bản. Hợp đồng dân sự có thể
đợc ký kết bằng văn bản hoặc thoả thuận miệng tuỳ theo nội dung của từng
quan hệ hợp đồng và ý chí của các bên ký kết.
Thứ t: Về thủ tục giải quyết tranh chấp của hợp đồng kinh tế là thơng lợng; đa ra trọng tài kinh tế cấp tỉnh. Nếu không đợc thì đa ra toà án kinh tế.
Còn hợp đồng dân sự thì thủ tục giải quyết tranh chấp là hoà giải, đa ra giải
quyết ở địa phơng, rồi cuối cùng là đa ra toà án dân sự cấp huyện.

1. mẫu hợp đồng dân sự

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập - tự do - hạnh phúc

7

Điện thoại: 033612703 Fax: 002277689

8


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

Tài khoản số: 4311011004 tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông
thôn.
Hai bên thoả thuận ký kết hợp đồng mua - bán điện với những điều
khoản sau:
* Đ1: Bên bán và bên mua đồng ý mua điện để sử dụng cho sinh hoạt
với các thông số sau:
1. Tần số: 50HZ+-0,2 HZ
2. Điện áp: V+- 50%
*

Đ2: Điện năng thanh toán đợc sử dụng qua công tơ và đặt tại nhà.

Công tơ đợc kiểm định theo quy định củaNĐ số45/2001/NĐ-CP.
Các biên bản kiểm tra treo tháo công tơ đang vận hành theo từng thời
gian kèm theo đợc coi là phụ lục của hợp đồng này.
* Đ3: Ghi chỉ số công tơ.
Mỗi tháng bên bán điện ghi chỉ số công tơ điện vào ngày 5 hàng tháng
(có thể dịch chuyển trớc và sau 1 ngày)
* Đ4: Giá bán điện.
Gía bán điện thực hiện theo điều 38 của NĐ 45/2001 NĐ/CP và căn cứ
vào tình hình sử dụng điện mà 2 bên thống nhất.

Bên bán điện

(đã ký)

(đã ký)

10


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

2. Mẫu hợp đồng kinh tế.
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc.
Hợp đồng cho thuê xe ô tô 5 chỗ tự lái
( Nhận hợp đồng chạy đờng dài 2000đ/km)
Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2003
Bên cho thuê xe( bên A): Vũ Hồng Giang
Địa chỉ: Số nhà 66 - ngách 19/78 tập thể Lạc Trung Quận Hai Bà Trng
Hà Nội.
Điện thoại: 8623225
Có xe ô tô matiz màu đỏ
Biển số: 29s-1982
Số khung: 01507
Số máy: 480928
Bên thuê xe(bên B): Dơng Văn Biển
Địa chỉ: số 3 Thanh Lơng Hai Bà Trng - Hà Nội.
CMTND: 100775298

nặng, thì bên thuê phải bồi thờng cho bên ngời bị thiệt hại mà còn phải bồi thờng nguyên xe khi nhận xe.
Địa điểm, sửa chữa khôi phục do bên chủ xe quyết định (là đại lý uỷ
quyền của nhà máy, công ty DEAWOO, tiền lu xe sửa chữa là: 300.000đ/1
ngày và đêm)
Sau 1 tuần mà bên thuê xe không bồi thờng để sửa xe thì bên chủ xe có
quyền thanh lý tài sản mà bên thuê xe đã đặt.
Nếu bên thuê xe không bồi thờng để sửa xe thì bên chủ xe có quyền
thanh lý tài sản mà bên thuê xe đã đặt.
Nếu bên thuê xe làm mất xe thì bên thuê xe phải đền bù giá trị chiếc xe
là: 140.000.000 VNĐ

12


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

Hai bên cam kết:
Nếu bên cho thuê phát hiện bên thuê bất kỳ do chủ quan hay khách quan
có hành vi gian lận km hoặc thay tráo phụ tùng xe hoặc để cho kẻ khác tháo
trộm thì bên thuê xe sẽ tự nguyện bồi thờng toàn bộ giá trị thiệt hại từ 5-20
triệu tiền phạt. Hai bên cùng nhau bàn bạc thống nhất trên tinh thần đoàn kết
nếu không thoả mãn thì yêu cầu cơ quan pháp luật giải quyết .
Hợp đồng làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản, có giá trị pháp lý nh
nhau.
Bên cho thuê xe ký

Bên thuê xe ký.


+ Có quyền tự mình tham gia vào các quan hệ pháp luật.
2. Theo Pháp lệnh Hợp đồng dân sự ngày 1-7-1991 thì pháp nhân là một
tổ chức có đủ các điều kiện sau:
+ Có tài sản riêng và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
14


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

+ Tham gia vào các quan hệ pháp nhân một cách độc lập, có thể là
nguyên đơn hoặc bị đơn trớc toà án.
+

Đợc thành lập hợp pháp và đợc pháp luật công nhận là một tổ chức

độc lập.
Về cơ bản, quan niệm về pháp nhân của hai văn bản này là giống nhau,
nó đều nói lên bản chất của pháp nhân nhng rõ ràng là không thống nhất với
nhau và cả hai văn bản đều không nói gì đến tên của pháp nhân. Một tổ chức
phải có tên riêng cùng với các điều kiện đã nói ở trên mới có thể trở thành một
chủ thể độc lập đợc.
- Về hình thức của hợp đồng dân sự: hình thức của hợp đồng là phơng
thức thể hiện nội dung của hợp đồng. Các bên có thể giao kết hợp đồng dới
hình thức: trao đổi miệng hoặc văn bản viết hoặc bằng hành vi cụ thể. Đối với
hình thức trao đổi miệng thì hình thức này không đủ cơ sở pháp lý để các cơ
quan có thẩm quyền kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giải quyết các tranh
chấp, xử lý các vi phạm nếu có.
- Về quyền và nghĩa vụ của các bên khi thực hiện điều khoản giá cả,

Tài liệu tham khảo
1. Bộ luật dân sự nớc Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam.
2. Pháp lệnh về hợp đồng dân sự.
3. Pháp lệnh hợp đồng kinh tế.
4. Giáo trình Luật dân sự - Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
5. Bình luận khoa học về luật dân sự Việt Nam
6. Giáo trình luật kinh tế - Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

17


Tiểu luận luật dân sự

Hoàng Hữu Thám - Lớp Luật 27A

MụC LụC
Phần I: các khái niệm chung về hợp đồng.

I. Hợp đồng dân sự.
1. Khái niệm
2. Phân tích khái niệm

II. Hợp đồng kinh tế
1. Khái niệm
2. Phân tích khái niệm
phần ii: sự giống nhau và khác nhau giữa các hợp
đồng
I. giống nhau
ii. khác nhau



:00D211

Hà Nội, tháng 12 năm 2003
19


TiÓu luËn luËt d©n sù

Hoµng H÷u Th¸m - Líp LuËt 27A

20