BÀI DỰ THI TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN
TRƯỜNG THCS …. HUYỆN HOẰNG HÓA
1.Tên tình huống : Tích hợp kiến thức liên môn trong quá trình
giảng dạy bài “ Ô nhiễm môi trường” môn Sinh học lớp 9 trường
THCS.
2. Mục tiêu dạy học :
Hiện nay, bảo vệ môi trường đang là vấn đề nóng bỏng nhất toàn cầu, khi
môi trường bị ảnh hưởng bởi khói bụi do các phương tiện giao thông, các khí
thải độc hại từ các nhà máy, nước và rác thải sinh hoạt... Bảo vệ môi trường là
một trong những vấn đề sống còn của nhân loại, là nhân tố đảm bảo sức khỏe và
chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần quan trọng vào việc phát triển
kinh tế xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế
quốc tế của nước ta. Vì thế, việc vận dụng kiến thức đã học để giải quyết vấn đề
ô nhiễm môi trường là việc làm cần thiết.
Ô nhiễm môi trường chủ yếu do hoạt động của con người gây ra. Việc ô
nhiễm môi trường có mối quan hệ rất lớn đến sự phát triển dân số, kinh tế và vấn
đề ổn định xã hội. Ô nhiễm môi trường liên quan rất nhiều đến các lĩnh vực của
xã hội, đến kiến thức của nhiều môn học như toán, lý, hoá, văn, sử, địa... Để tìm
hiểu các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và biện pháp hạn chế gây ô
nhiễm môi trường, các em phải sử dụng kiến thức của nhiều môn học, nhiều lĩnh
vực, chính vì vậy chúng tôi- những giáo viên trực tiếp giảng dạy đã xây dựng
bài giảng tích hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy bài: “Ô nhiễm môi
trường” Sinh học 9 - Trường THCS.
Mục tiêu cụ thể là:
a) Về kiến thức
Hướng dẫn học sinh sử dụng những kiến thức của các bộ môn như: Sinh
học, Toán học, Vật lý, Văn học, Lịch sử, Địa lý... vào từng nội dung của từng
bài học khi cần thiết.
Trong bài giảng ô nhiễm môi trường cần đạt kiến thức như sau:
+ Tích hợp kiến thức môn Địa lý, Hoá học, Vật lý để tìm hiểu nguyên nhân
gây ô nhiễm môi trường và từ đó có ý thức bảo vệ môi trường sống.

tốt những kiến thức những môn đã học vào việc tìm hiểu kiến thức mới của bài
học.
+ Các em nhận thức được ý thức và trách nhiệm trước tình hình môi trường
đang bị ô nhiễm hiện nay.

4. Ý nghĩa của bài giảng này:
Việc kết hợp kiến thức của nhiều môn học khác nhau để giải quyết một vấn
đề nào đó cho một môn học là một việc làm hết sức cần thiết.Với việc tích hợp
như vậy yêu cầu đối với người thầy không chỉ đơn thuần nắm bắt nhuần nhuyễn
kiến thức bộ môn mình được đào tạo và trực tiếp giảng dạy mà người thầy còn
phải thường xuyên nghiên cứu tìm hiểu kiến thức về những môn học có liên
quan đến môn học chuyên môn của mình. Điều đó giúp người thầy mở rộng
thêm vốn hiểu biết của mình. Còn đối với các em học sinh việc vận dụng tích
hợp kiến thức của nhiều môn sẽ giúp các em hiểu rõ được sự cần thiết phải học
toàn diện tất cả các môn học, không nên coi nhẹ môn học nào. Ngoài ra các em
còn thấy được sự thống nhất trong Chương trình giáo dục phổ thông, các bộ
môn mà các em được học đều là tập hợp những kiến thức khoa học, chúng có
2


mối quan hệ chặt chẽ với nhau, môn này bổ trợ cho môn kia. Từ đó sẽ khích lệ
được sự say mê học tập hăng hái tìm tòi, nghiên cứu, khám phá kiến thức mới và
giúp các em có được kiến thức phổ thông toàn diện.
Việc vận dụng kiến thức nhiều môn trong giảng dạy và học tập sẽ giúp học
sinh phát huy sự độc lập suy nghĩ, tư duy, sáng tạo trong học tập. Giáo viên tiếp
cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong chương trình sách
giáo khoa. Tiết học sẽ trở nên sinh động, học sinh sẽ hứng thú học bài nhiều hơn
và hiệu quả học tập cao hơn.
5. Thiết bị dạy học, học liệu
Tranh hình SGK Sinh học 9.


- Qua kiến thức Văn học trong bài “Thông tin về ngày trái đất năm
2000” - Ngữ văn 8 và liên hệ thực tế, các em có nhận xét gì về tình hình môi
trường hiện nay?
Hoạt động 2: Tìm hiểu các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường.
1. Ô nhiễm do các chất khí thải ra từ các hoạt động công nghiệp và sinh
hoạt.
Ô nhiễm không khí

CO2 , SO2
CO , NO2

+ Sử dụng kiến thức hoá học:
Hãy nêu các chất khí độc hại gây ô nhiễm môi trường? (CO, CO2, SO2,
NO2, ...)
Những hoạt động nào thải ra các loại khí này ? (Hoạt động công nghiệp,
GTVT, cháy rừng, sinh hoạt...)
Trong quá trình đốt cháy nhiên liệu khí được sử dụng để đốt cháy và khí
thải ra là gì?
- Liên hệ thực tế: việc đốt cháy nhiên liệu trong gia đình như: than, củi,
gas…sinh ra lượng CO2, khí này tích tụ sẽ gây ô nhiễm. Vậy trong từng gia
đình phải có biện pháp thông thoáng khí để tránh tích tụ khí độc.
Không nên đốt củi, lò than để sưởi trong nhà kín vì sinh nhiều khí CO, CO 2.
Không khí bị ô nhiễm gây ngộ độc gây bệnh ung thư phổi, viêm phế quản… có
thể dẫn đến chết người.
VD: Hiện nay số người mắc bệnh ung thư tăng 30% dân số. Các nhà máy
Gang – Thép, các lò than công nghiệp… thải ra nhiều khí CO, nhiều khí độc hại,
bụi bẩn nên nước mưa bị nhiễm độc không sử dụng được, lượng rác thải sinh
hoạt với khối lượng lớn.
4

Hiệu ứng nhà kính

Thiên tai, lũ lụt

Nhiệt độ tăng, băng tan

Nước biển dâng cao

+ Sử dụng kiến thức toán học
Bằng những con số toán học cụ thể người ta đã đưa ra các thống kê:
7


- Hàm lượng khí CO2 bình thường trong không khí là 0.03% thì cây phát
triển bình thường, nhưng nếu tăng cao quá 0.2% thì cây bị đầu độc và có thể bị
chết. (Cạnh các lò gạch, lò vôi, nhà máy,...)
Một số số liệu tham khảo tình trạng ô nhiễm không khí :

Theo thống kê thế giới, hàng năm con người thải vào bầu khí quyển:
+ 20 tỉ tấn CO2, NO2, CH4
+ 600.000 tấn hơi thuỷ ngân , hơi chì và các chất độc hại khác.
+ 700 triệu tấn bụi
- Qua kiến thức của nhiều môn học như Toán , Lý , Hóa Văn, Sử, Địa … học
sinh nắm được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí và tác hại của
chúng.
2. Ô nhiễm môi trường do hoá chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá học
+ Sử dụng kiến thức hoá học, kiến thức thực tế :
Cho HS quan sát một số hình ảnh về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong
trồng trọt và qua quan sát hình trong SGK các em trả lời các câu hỏi sau :




+ Qua tài liệu kiến thức môn Lịch sử và bằng phép toán thống kê giúp
ta thấy rõ tác hại của việc sử dụng thuốc diệt cỏ của Mỹ trong chiến tranh:
Tại một số vùng thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế bị Mĩ rải chất diệt cỏ, rụng lá
(chất độc hóa học điôxin) trong chiến tranh, các tật, bệnh di truyền bẩm sinh (tật
u não, khe hở môi hàm, lác mắt, đục thể thuỷ tinh, chân khoèo...) chiếm tỷ lệ
2.34 - 9.3%, tăng rõ rệt so với thành phố Huế là nơi không bị rải chất độc hoá
học.

3. Ô nhiễm do các chất thải rắn:
+ Sử dụng kiến thức môn Hoá học, kiến thức thực tế cho HS thảo luận
trả lời các câu hỏi sau:
?1.Kể tên các loại chất thải rắn gây ô nhiễm môi trường ?
?2.Các loại chất thải rắn có thể được chia làm mấy loại?
?3. Việc phân loại rác đó nhằm mục đích gì?
Có hàng trăm loại rác thải:

11


Được chia làm ba loại:
* Rác hữu cơ: Lá cây, xác động thực vật...
* Rác vô cơ: gạch, đá…
* Rác thải không phân huỷ: bao bì nilông, kim loại tổng hợp, bơm kim tiêm y tế...
- Từ đó đề ra các biện pháp xử lý các loại rác thải thích hợp chống ô nhiễm môi
trường:
* Rác thải hữu cơ: tái sản xuất làm phân bón vi sinh...

• Rác thải không phân hủy: thu gom đưa vào tái chế để sử dụng...

Bộ lọc xử lý khói bui cho bếp, nhà máy, lò nug

Nhà máy xử lý nước thải

* Sử dụng kiến thức môn Công nghệ:
- Chọn giống cây trồng mới có khả năng chống chịu bệnh tốt, cho năng suất cao.
- Bố trí cây trồng hợp lý, luân canh, bón phân hợp lý để nâng cao sức đề
kháng của cây, hạn chế việc sử dụng hoá chất bảo vệ thực vật.

14


* Sử dụng kiến thức môn Công dân:
? Là người học sinh em phải làm gì để bảo vệ môi trường?
- Tích cực trồng và bảo vệ cây xanh, xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực, tham gia ngày làm sạch môi trường, đổ rác đúng nơi quy định…
- Tuyên truyền vận động cho mọi người nâng cao ý thức bảo vệ môi trường
bằng mọi hình thức.
- Tham gia thực hiện giờ trái đất để tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ
môi trường.
b. Những hành động cụ thể để bảo vệ môi trường
* Vệ sinh Xanh - Sạch - Đẹp trường, lớp học
Ngoài vệ sinh lớp học hằng ngày, cứ đến ngày chủ nhật cuối cùng của
tháng, chúng em thực hiện một buổi lao động công ích, làm sạch các khu vực *
* Hạn chế sử dụng túi ni lông
Túi ni lông khi đốt cháy tạo ra chất độc, gây khó thở, ung thư và các dị tật
bẩm sinh cho trẻ; khí CO2 làm tăng hiệu ứng nhà kính, thúc đẩy quá trình biến
đổi khí hậu. Theo các nhà khoa học chất phụ gia hóa dẻo trong túi ni lông có thể
làm tổn thương, thoái hóa thần kinh và tủy sống; chất tạo màu trong túi ni lông
gây hại cho não và là một trong những nguyên nhân gây ung thư; chất DOP

sân trường, các chậu cây trong lớp học,….
Cách tiến hành:
- Chuẩn bị một thùng xốp có nắp thoáng khí, đáy của thùng có lỗ thoáng để
tiếp xúc với không khí. Đặt thùng cách mặt sàn khoảng 5cm, đặt 1 khay ở dưới
để hứng nước (nếu có).
- Để dưới đáy thùng các vật liệu như lá khô, trấu, rơm hoặc một phần đất
xốp dày khoảng 15cm. Tiếp đó cho các loại rác hữu cơ như lá rau, vỏ hoa quả,
bã chè, bã cà phê,… (Chú ý không cho các chất béo, mỡ thịt, các sản phẩm bơ
sữa vì chúng sẽ gây mùi ; không cho các loại lá cây bị sâu bệnh, phân chó mèo
vì có thể có sán và không được phân hủy hết trong quá trình ủ)
- Rảy chút nước vào để đảm bảo độ ẩm vừa đủ ở mức như ta vắt một miếng
mút.
- Cung cấp oxi bằng cách đảo trộn thường xuyên và cho thêm các rác hữu
cơ mới vào thùng phân ủ hằng ngày.
- Sau 30 ngày chúng ta có một thùng phân ủ với đầy đủ các chất dinh dưỡng
để bón cho cây, vừa tiết kiệm chi phí mà lại không gây ô nhiễm môi trường.

7. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
a) Cách thức kiểm tra dự án sử dụng nhiều hình thức để kiểm tra,
đánh giá kết quả học tập của học sinh .
+Hình thức kiểm tra miệng đầu giờ: Có thể sử dụng 1 câu hỏi hoặc 1 bài tập
nhỏ để kiểm tra 1 nội dung bài học mà học sinh đã được học ở những tiết học
trước đó hoặc có thể yêu cầu học sinh tái hiện lại kiến thức bài học trước bằng 1
số sơ đồ tư duy tổng quát ngắn gọn.
+Hình thức kiểm tra trong phần củng cố bài sau mỗi tiết học:Giáo viên
kiểm tra phần nắm bắt kiến thức bài vừa học có thể bằng 1 số câu hỏi hoặc bài
tập tổng quát kiến thức, 1 sơ đồ tư duy hoặc viết 1 báo cáo ngắn gọn về tình hình
thực tế ở địa phương phù hợp với nội dung bài học,hoặc 1 trò chơi nội dung có
liên quan đến nội dung bài học.
Cụ thể chúng tôi cho học sinh giải quyết một số tình huống:

môi trường, có ý thức tuyên truyền vận động mọi người đều có trách nhiệm
trong việc bảo vệ Trái đất – ngôi nhà chung của chúng ta.
Trên đây là bài giảng tích hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy môn sinh
học lớp 9 trường THCS mà nhóm chúng tôi đã thực hiện và đã đạt được kết quả
nhất định. Rất mong nhận được sự đóng góp của các đồng nghiệp để hiệu quả
bài giảng ngày một tốt hơn nữa.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!

17


18