BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
------------------

NGUYỄN PHƯƠNG MAI

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
CỦA SINH VIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: Quản trị kinh doanh
MÃ SỐ: 60340102

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2015


BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
------------------

NGUYỄN PHƯƠNG MAI

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING
CỦA SINH VIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: Quản trị kinh doanh
MÃ SỐ: 60340102


Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Đào tạo sau đại học đã tạo điều kiện, giúp đỡ
tôi trong quá trình học tập và làm luận văn. Tôi cũng xin cảm ơn tất cả đồng nghiệp,
bạn bè và người thân đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình tìm kiếm tài liệu để bổ
sung kiến thức trong quá trình thực hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên năm nhất – khoá 14D Trường Đại học
Tài chính – Marketing đã trả lời bảng câu hỏi khảo sát và đóng góp ý kiến quý báu làm
nguồn dữ liệu cho việc phân tích và hình thành kết quả nghiên cứu này.
Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã cố gắng hoàn thiện luận văn một cách tốt
nhất, trao đổi và tiếp thu ý kiến đóng góp của quý Thầy, Cô và bạn bè; tham khảo
nhiều tài liệu song cũng không thể tránh khỏi sai sót. Rất mong nhận được những
thông tin đóng góp, phản hồi quý báu từ quý Thầy, Cô và bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn!

HỌC VIÊN

Nguyễn Phương Mai


MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU ........................................................... 1
1.1. LÝ DO NGHIÊN CỨU .............................................................................. 1
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU ..................... 3
1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ........................................... 3
1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............................................................. 4
1.5. Ý NGHĨA VÀ NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA NGHIÊN CỨU ........... 5
1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI ..................................................................................... 6
CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ................... 7
2.1. CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC CHỌN TRƯỜNG ............. 7
2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA NGHIÊN CỨU .............................................. 9

4.3.3. Kiểm tra sự vi phạm các giả định mô hình hồi quy ............................... 54
4.4. KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT VỀ QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG
CỦA SINH VIÊN THEO ĐẶC ĐIỂM NHÂN KHẨU – XÃ HỘI HỌC
(KIỂM ĐỊNH GIẢ THUYẾT H6) .................................................................. 57
4.4.1. Kiểm định sự khác biệt về quyết định chọn trường của sinh viên theo
giới tính ............................................................................................................ 57
4.4.2. Kiểm định sự khác biệt về quyết định chọn trường của sinh viên theo hộ
khẩu .................................................................................................................. 57
4.4.3. Kiểm định sự khác biệt về quyết định chọn trường của sinh viên theo
nhóm ngành học ............................................................................................... 58
4.5. ĐO LƯỜNG GIÁ TRỊ TRUNG BÌNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG CỦA SINH VIÊN ........................... 59
4.6. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU............................................... 61
CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................... 65
5.1. KẾT LUẬN............................................................................................... 65
5.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ .............................................................................. 68
5.2.1. Nâng cao vai trò của các cá nhân có ảnh hưởng và những điều kiện ưu
tiên của sinh viên trong việc chọn trường ........................................................ 69
5.2.2. Xây dựng chế độ học phí hợp lý và nâng cao danh tiếng nhà trường ... 69
5.2.3. Đẩy mạnh công tác truyền thông ........................................................... 71
5.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO ... 71


PHỤ LỤC 1 Dàn bài thảo luận ................................................................................. i
PHỤ LỤC 2 Bảng phỏng vấn .................................................................................. ii
PHỤ LỤC 3 Thống kê mô tả ................................................................................... v
PHỤ LỤC 4 Kết quả Cronbach’s Alpha ............................................................... vi
PHỤ LỤC 5 Kết quả phân tích nhân tố (EFA) ................................................... xiii
PHỤ LỤC 6 Kết quả phân tích hồi quy............................................................... xix
PHỤ LỤC 7 Kiểm định sự khác biệt ................................................................. xxiii

47
của sinh viên
Bảng 4.10. Tóm tắt kết quả phân tích nhân tố (EFA) cho các biến độc lập
47
Bảng 4.11. Kết quả EFA thang đo quyết định chọn trường của sinh viên
49
Bảng 4.12. Ma trận hệ số tương quan giữa các biến độc lập với biến phụ
50
thuộc
Bảng 4.13. Chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp của mô hình
51
Bảng 4.14. Kiểm định độ phù hợp của mô hình
51
Bảng 4.15. Các thông số thống kê của từng biến trong mô hình hồi quy bội
52
Bảng 4.16. Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu
53
Bảng 4.17. Ma trận tương quan hạng Spearman’s Rho
56
Bảng 4.18. Kiểm định sự khác biệt về quyết định chọn trường của sinh
57
viên theo giới tính
Bảng 4.19. Kiểm định sự đồng nhất phương sai của các biến hộ khẩu
58
thường trú
Bảng 4.20. Kiểm định sự đồng nhất phương sai của các biến nhóm ngành
58
học
Bảng 4.21. Kiểm định sự khác biệt việc chọn trường của sinh viên theo
59


15

Hình 2.5. Mô hình chọn trường đại học của Kee Ming

17

Hình 2.6. Mô hình nghiên cứu của Trần Văn Quí và Cao Hào Thi

18

Hình 2.7. Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Phương Toàn

19

Hình 2.8. Mô hình “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường
của sinh viên”

26

Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu thực hiện

27

Hình 4.1. Phân phối chuẩn của phần dư

55

Hình 4.2. Đồ thị phân tán giữa các phần dư và giá trị dự đoán đã chuẩn
hóa

Nhận thức kiểm soát hành vi

QH

Quốc hội

SN

Chuẩn chủ quan

TDTT

Thể dục thể thao

THPT

Trung học phổ thông

TPB

Thuyết hành vi hoạch định

TP.HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TRA

Thuyết hành động hợp lý


viên, đo lường mức độ ảnh hưởng (tầm quan trọng) của các yếu tố ảnh hưởng đến
iv


quyết định chọn trường Trường Đại học Tài chính – Marketing của sinh viên, qua đó
đề xuất một số kiến nghị rút ra từ kết quả nghiên cứu đặt cơ sở cho việc hoạch định
chính sách và các giải pháp thu hút sinh viên của nhà trường.

v


CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu gồm các vấn đề như lý do nghiên cứu, mục
tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu,
phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa và những đóng góp mới của nghiên cứu.
1.1. LÝ DO NGHIÊN CỨU
Kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, vì vậy đòi hỏi các trường đào tạo nguồn
nhân lực phải có chất lượng đáp ứng yêu cầu của xã hội thời kỳ hội nhập nhằm thu hút
lượng học sinh thi vào trường mình ngày càng tăng. Lựa chọn trường để dự thi và theo
học là một điều quan trọng, đây là ngưỡng cửa đầu tiên mở ra một định hướng tương
lai nghề nghiệp của mỗi người học, cũng là thời gian chuẩn bị những kiến thức, kỹ
năng cơ bản cho nghề nghiệp sau này và đó cũng là giai đoạn hình thành cơ sở nhận
thức và phán đoán của mỗi người.
Một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh hiện nay của các trường
là chất lượng đào tạo và tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm ổn định. Trước bối cảnh
như vậy, tính cạnh tranh của môi trường giáo dục đại học ngày càng thể hiện rõ nét về
các mặt như chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, chất lượng của đội ngũ giảng viên,…
Sự cạnh tranh giữa các trường đại học trong việc thu hút sinh viên đòi hỏi các trường
cần hiểu được những gì ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của sinh viên khi chọn

2009
2010
2011
2012
2013
2014

Khối Khối
A
A1
8474
9261
21402
20550
18238
8103 5475
7088 7301

Khối
D1
7235
7371
14982
10992
14500
7925
9816

15709
16632

2192
2313
2548
3814
4574
4040
3645

Cộng
ĐH

CĐ

900
1000
1300
1800
2400
3900
3900

1200
1300
1000
1600
1600

2100
2300
2300

Ba là, đề xuất một số kiến nghị rút ra từ kết quả nghiên cứu đặt cơ sở cho việc
hoạch định chính sách và các giải pháp thu hút sinh viên của Trường Đại học Tài
chính – Marketing.
● Câu hỏi nghiên cứu
 Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của sinh viên?
 Mức độ ảnh hưởng của các ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của sinh
viên được đánh giá như thế nào?
 Trường Đại học Tài chính – Marketing cần làm gì trong việc hoạch định chính
sách và các giải pháp thu hút sinh viên?
1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là quyết định chọn trường của sinh viên và các
yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Tài chính – Marketing của sinh
viên và những vấn đề khác có liên quan đến việc xây dựng và kiểm định mô hình lý
thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Tài chính –
Marketing của sinh viên. Cụ thể là:

3


 Các lý thuyết về ý định hành vi như: hành động hợp lý (TRA), thuyết hành vi
hoạch định (TPB), các nghiên cứu về quyết định chọn trường, yếu tố ảnh hưởng đến
quyết định chọn trường của học sinh, sinh viên.
 Quy trình xây dựng và kiểm định mô hình nghiên cứu lý thuyết về các yếu tố
ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Tài chính – Marketing của sinh viên.
Đối tượng khảo sát là những sinh viên bậc đại học năm thứ nhất hệ chính quy đại
trà của Trường Đại học Tài chính - Marketing. Kích thước mẫu là 480, được chọn
bằng phương pháp lấy mẫu xác suất - hệ thống dựa theo danh sách sinh viên các ngành
học với bước nhảy SI = N/n (N là tổng số sinh viên năm 1 hệ chính quy đại trà; n là
kích thước mẫu).
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2014 – tháng 06/2015.

sinh viên quyết định chọn Trường Đại học Tài chính – Marketing để thi tuyển và theo
học (sinh viên đang theo học bậc đại học năm thứ nhất hệ chính quy đại trà tại Trường
Đại học Tài chính – Marketing). Kích thước mẫu n = 480, được chọn bằng phương
pháp lấy mẫu xác suất - hệ thống dựa theo danh sách sinh viên các ngành học với bước
nhảy SI = N/n (N là tổng số sinh viên năm 1; n là kích thước mẫu).
+ Thông qua phần mềm xử lý SPSS 20, đánh giá sơ bộ độ tin cậy và giá trị của
thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha qua đó loại bỏ các biến quan sát không
đạt độ tin cậy, giá trị hội tụ và phân biệt và phân tích nhân tố khám phá EFA
(Exploratory Factor Analysis) qua đó tái cấu trúc các biến quan sát còn lại vào các yếu
tố (thành phần đo lường) phù hợp, đặt cơ sở cho việc hiệu chỉnh mô hình nghiên cứu
và các giả thuyết nghiên cứu, các nội dung phân tích tiếp theo.
+ Phân tích hồi quy tuyến tính bội nhằm kiểm định mô hình nghiên cứu, các giả
thuyết nghiên cứu và đo lường tầm quan trọng của các yếu tố.
+ Kiểm định T-Tests; Anova; Kruskal – Wallis nhằm kiểm định có hay không
sự khác biệt về quyết định chọn trường Đại học Tài chính – Marketing của sinh viên
theo các đặc điểm nhân khẩu – xã hội học của sinh viên (giới tính, hộ khẩu thường trú,
ngành học)
1.5. Ý NGHĨA VÀ NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA NGHIÊN CỨU
Một là, kết quả của nghiên cứu giúp cho các nhà hoạch định chính sách và các
nhà quản trị có cách nhìn đầy đủ và toàn diện hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết
định chọn trường Đại học Tài chính – Marketing của sinh viên. Vì vậy, hy vọng kết
quả nghiên cứu này sẽ đặt cơ sở cho việc hoạch định chính sách, chiến lược phát triển
5


Trường Đại học Tài chính – Marketing và các giải pháp thu hút sinh viên chọn trường
để thi và theo học.
Hai là, nghiên cứu này là một thể nghiệm xây dựng, kiểm định mô hình lý thuyết
và thang đo các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Đại học Tài chính
– Marketing của sinh viên. Vì vậy, hy vọng đây là cơ sở để triển khai các nghiên cứu

Ở chương này tổng kết các lý thuyết liên quan đến đề tài nghiên cứu và đề xuất
mô hình nghiên cứu lý thuyết và phát triển thang đo nháp 1 các khái niệm nghiên cứu.
2.1. CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC CHỌN TRƯỜNG


Hành vi: là một loạt các hành động và tính cách của cá nhân, sinh vật, các hệ

thống hoặc các tổ chức nhân tạo kết hợp với bản thân hay môi trường của họ, trong đó
bao gồm các hệ thống khác hoặc các sinh vật xung quanh cũng như đặc điểm của môi
trường sống.
Dưới góc độ sinh học mặc dù có một số bất đồng về việc làm như thế nào để
xác định chính xác hành vi trong một bối cảnh sinh học, một trong những giải thích
thông thường dựa trên một phân tích gộp các tài liệu khoa học cho rằng "hành vi là
trong nội bộ phối hợp phản ứng (hành động hoặc không hành động) của các sinh vật
sống toàn bộ (hoặc cá nhân nhóm) với các kích thích bên trong và bên ngoài. Hành vi
có thể được coi là bất kỳ hành động của một sinh vật thay đổi mối quan hệ của nó với
môi trường.
Dưới góc độ nhân khẩu học hành vi con người được cho là bị ảnh hưởng bởi hệ
thống nội tiết và hệ thần kinh. Nó là một chuỗi các hoạt động (phản ứng, cách ứng xử)
của cơ thể, có mục đích cụ thể là nhằm đáp ứng lại kích thích bên ngoài.


Quyết định: theo từ điển tiếng Việt, quyết định là một động từ chỉ việc có ý

kiến dứt khoát về việc làm cụ thể nào đó, là kết quả lựa chọn một trong các khả năng,
sau khi đã có sự cân nhắc.
Theo Luật giáo dục đại học - Luật số 08/2012/QH13:


Đại học: là cơ sở giáo dục đại học bao gồm tổ hợp các trường cao đẳng,



Lựa chọn: là thuật ngữ được dùng để nhấn mạnh việc phải cân nhắc, tính

toán để quyết định sử dụng loại phương thức hay cách thức tối ưu trong số những điều
kiện hay cách thực hiện để có thể đạt được mục tiêu trong các điều kiện khan hiếm
nguồn lực.


Hướng nghiệp: là sự tác động của một tổ hợp các lực lượng xã hội, lấy sự

chỉ đạo của một hệ thống sư phạm làm trung tâm vào thế hệ trẻ, từ đó giúp các em biết
đến một số ngành nghề phổ biến để khi tốt nghiệp ra trường các em có thể lựa chọn
cho mình một cách có ý thức các nghề nghiệp trong tương lai phù hợp với năng lực
của bản thân và đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Hướng nghiệp là công tác hết sức quan trọng, thông qua hoạt động hướng
nghiệp sẽ giúp các em hiểu về nghề, hiểu về chính bản thân mình để có thể lựa chọn
cho mình một ngành nghề tương lai phù hợp với sở thích, năng lực bản thân, hoàn
cảnh gia đình, nhu cầu thực tế của xã hội. Do đó, hoạt động hướng nghiệp ngày càng
được coi trọng. Hiện nay đã có nhiều hình thức hướng nghiệp cho học sinh, bước đầu
8


mang lại hiệu quả cao, giúp học sinh giảm bớt được lo âu, căng thẳng khi chọn ngành
học cho mình.


Tư vấn hướng nghiệp: là tư vấn về sự hỗ trợ khách quan và cả cách nỗ lực

chủ quan trong quá trình hướng nghiệp. Nó có lợi cho người đang cần tư vấn hướng

chủ quan đối với hành vi đó.
BI = W1.AB + W2.SN. Trong đó, W1 và W2 là các trọng số của thái độ (AB) và
chuẩn chủ quan (SN).
Thái độ (Attitude Toward Behavior) là yếu tố cá nhân thể hiện niềm tin tích cực
hay tiêu cực, đồng tình hay phản đối của một người đối với hành vi và sự đánh giá đối
với kết quả của hành vi đó. Chuẩn chủ quan (Subjective Norms) là nhận thức, suy nghĩ
về những người ảnh hưởng (có quan hệ gần gũi với người có ý định thực hiện hành vi
như: người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp) cho rằng nên thực hiện hay
không nên thực hiện hành vi (Ajzen 1991, tr. 188).

Niềm tin về hậu
quả của hành vi

Thái độ đối với
hành vi
Ý định thực
hiện hành vi

Niềm tin quy
chuẩn về hành vi

Hành vi

Chuẩn chủ quan

Ảnh hưởng
Phản hồi

(Nguồn: Ajzen & Fishbein, 1975)


chuẩn chủ quan

Chuẩn
chủ quan

Niềm tin về
kiểm soát

Nhận thức
kiểm soát hành
vi

HÀNH
VI

Ý ĐỊNH

Kiểm soát hành
vi thực sự
(Nguồn: Ajzen, 1991)

Hình 2.2. Mô hình thuyết hành vi hoạch định (TPB)
 Thái độ (Attitude Toward Behavior - AB) được hiểu như là cảm xúc tích cực
hay tiêu cực cá nhân bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý và các tình huống đang gặp
phải. Một sinh viên có thể có một thái độ tích cực đối với công việc kinh doanh vì cha
hoặc mẹ của sinh viên đó là một doanh nhân. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến thái độ
đối với hành vi kinh doanh, như: sẵn sàng chấp nhận rủi ro, quỹ tích kiểm soát, sự tự
do, độc lập,... (Krueger và cộng sự 2000).
11


niềm tin rằng mọi người đều có suy nghĩ hợp lý và đưa ra những quyết định hợp lý dựa
12


trên thông tin sẵn có. Vì thế, động cơ vô thức không được đưa vào xem xét trong mô hình
TPB. Nghĩa là, TPB chưa khắc phục được hết những hạn chế của TRA (Krueger và cộng
sự 2000). Thực tế các yếu tố để xác định ý định không giới hạn bởi thái độ, chuẩn chủ
quan và kiểm soát hành vi như Ajzen (1991). Vì thế, nhiều nghiên cứu thực nghiệm
cho thấy rằng chỉ có 40% biến thiên ý định của hành vi có thể được giải thích bằng
TPB của Ajzen (1991).
2.3. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG
2.3.1. Nghiên cứu của Chapman (1981)
Mô hình tổng quát về việc chọn trường đại học của các học sinh của
D.W.Chapman (1981) cho thấy có 2 nhóm yếu tố ảnh hưởng nhiều đến quyết định
chọn trường:
 Nhóm các yếu tố cá nhân
Tình trạng kinh tế: Tình trạng kinh tế cá nhân đóng vai trò như một cơ sở ảnh
hưởng đến thái độ, hành vi liên quan đến việc chọn trường đại học.
Mức độ mong đợi về giáo dục: Mức độ mong đợi về giáo dục ảnh hưởng đến
những kế hoạch học đại học của sinh viên, là những ao ước hoặc những ước muốn bày
tỏ những hy vọng của cá nhân về tương lai.
Năng lực: Năng lực cá nhân ảnh hưởng đến thành quả học tập ở bậc THPT và
thành tích các bài kiểm tra có liên hệ chặt chẽ với kỳ thi tuyển sinh vào đại học.
Kết quả học tập ở THPT: Kết quả học tập ở THPT là một trong các cơ sở để
những trường đại học chấp nhận hoặc từ chối sinh viên.
 Nhóm các yếu tố bên ngoài
Người thân (chuẩn chủ quan): Sinh viên bị gia đình và bạn bè tác động mạnh mẽ
bởi những lời nhận xét và lời khuyên trong việc chọn lựa trường đại học.
Những đặc điểm của trường đại học: Chi phí, sự hỗ trợ tài chính, địa điểm, các