ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
____________________________
NGUYỄN HỒNG THỦY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN PHƯƠNG HUYỀN
HÀ NỘI – 2015
LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm
ơn tới Quý Thầy cô Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận
tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Phương Huyền,
người cô đã tận tình chỉ bảo giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn
thành bản luận văn này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới các Thầy, Cô giáo Khoa
Quản lý giáo dục, Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã trang bị cho
chúng tôi những kiến thức quý giá trong 2 năm học thạc sĩ.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô trong Hội đồng chấm luận văn tốt
nghiệp Thạc sỹ đã dành thời gian đọc và góp ý cho luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ, động viên, giúp đỡ của Ban giám hiệu
và các đồng nghiệp tại trường Mầm non Hoàng Anh, quận Bình Tân, Thành phố Hồ
Chí Minh, gia đình và người thân đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành
luận văn.
XH
GV
GD
ĐT
TTCM
CSVC
PCCC
CBGV
GDMN
XHH
CSND
UBND
CM
CB GV, YT, TQ, KT, VT, CD,
Cán bộ quản lý
Mầm non
Tổ chức y tế thế giới
Thành phố Hồ Chí Minh
Quỹ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc
Quản lý
Chăm sóc giáo dục
Dư cân – béo phì
Suy dinh dưỡng
Xã hội
Giáo viên
Giáo dục
Đào tạo
Tổ trưởng chuyên môn
Cơ sở vật chất
5. Phạm vi nghiên cứu.....................................................................................
6. Câu hỏi nghiên cứu .....................................................................................
7. Giả thuyết nghiên cứu.................................................................................
8. Ý nghĩa của đề tài .......................................................................................
9. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................
10. Cấu trúc luận văn.......................................................................................
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHĂM
SÓC SỨC KHỎE VÀ PHÒNG BỆNH CHO TRẺ MẦM NON ...............
6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................
1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước.........................................................................
1.1.2. Nghiên cứu trong nước..........................................................................
1.2. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu .............................
1.2.1. Hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ mầm
non..................................................................................................................
1.2.1.1. Sức khỏe...........................................................................................
1.2.1.2. Chăm sóc sức khỏe...........................................................................
1.2.1.3. Phòng bệnh ......................................................................................
1.2.1.4. Trẻ mầm non ...................................................................................
1.2.1.5. Hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em tại
các trường mầm non .....................................................................................
1.2.2. Quản lý trường mầm non ...................................................................
1.2.2.1. Quản lý nhà trường ..........................................................................
1.2.2.2. Trường Mầm non ............................................................................
1.2.2.3. Quản lý trường Mầm non ................................................................
1.3. Quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ
mầm non. .......................................................................................................
1.3.1. Khái niệm quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng
bệnh cho trẻ mầm non ...................................................................................
1.3.2. Nội dung quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng
2.2.3. Mức độ cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu phục vụ hoạt động
chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ...................................................
2.3. Sơ lược về trường mầm non Hoàng Anh, quận Bình Tân, thành
phố Hồ Chí Minh...........................................................................................
2.3.1. Khái quát về trường mầm non Hoàng Anh ........................................
2.3.2. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động chăm sóc sức khỏe và
phòng bệnh cho trẻ ........................................................................................
2.3.3. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên thực hiện hoạt
động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ..........................................
2.4. Thực trạng hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho
trẻ ở trường mầm non Hoàng Anh, quận Bình Tân .....................................
2.4.1. Thực trạng hoạt động khám sức khỏe định kỳ ..................................
2.4.2. Thực trạng hoạt động theo dõi thể lực và tình trạng dinh
dưỡng .............................................................................................................
2.4.3. Thực trạng hoạt động tiêm chủng và phòng dịch ..............................
v
2.4.4. Thực trạng hoạt động chăm sóc trẻ ....................................................
2.4.5. Thực trạng hoạt động tuyên truyền tư vấn, bồi dưỡng kiến
thức kỹ năng về chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ........................
2.5. Thực trạng quản lý chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ở
trường mầm non Hoàng Anh, quận Bình Tân ..............................................
2.5.1. Thực trạng quản lý hoạt động khám sức khỏe định kỳ .....................
2.5.2. Thực trạng quản lý hoạt động theo dõi thể lực và tình trạng
dinh dưỡng ....................................................................................................
2.5.3. Thực trạng quản lý hoạt động tiêm chủng và phòng dịch .................
2.5.4. Thực trạng quản lý hoạt động hoạt động chăm sóc trẻ ......................
2.5.5. Thực trạng quản lý hoạt động tuyên truyền tư vấn, bồi dưỡng
kiến thức kỹ năng về chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ................
khỏe và phòng bệnh cho trẻ cho CBQL, GV, NV......................................
3.2.2. Biện pháp 2: Đầu tư, quản lý cơ sở vật chất ......................................
3.2.3. Biện pháp 3: Phối kết hợp với các bộ phận trong nhà ......................
3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
trẻ ..................................................................................................................
3.2.5. Biện pháp 5: Kế hoạch hóa công tác quản lý hoạt động chăm
sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ..............................................................
3.2.6. Biện pháp 6: Tổ chức các lớp bồi dưỡng về kiến thức, kỹ năng chăm
sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ cho giáo viên, nhân viên...............................
3.2.7. Thực hiện kiểm tra, đánh giá thường xuyên ......................................
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................
3.4. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện
pháp đề xuất. .................................................................................................
Tiểu kết chương 3 ........................................................................................
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ..........................................................
1. Kết luận......................................................................................................
2. Khuyến nghị .............................................................................................
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo ...........................................................
2.2. Đối với Phòng Mầm non Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ
Chí Minh .......................................................................................................
2.3. Đối với Tổ mầm non phòng Giáo dục và Đào tạo quận Bình
Tân .................................................................................................................
2.4. Đối với cán bộ quản lý ..........................................................................
2.5. Đối với đội ngũ giáo viên, nhân viên công tác trong trường ................
2.6. Đối với phụ huynh .................................................................................
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................
PHỤ LỤC..................................................................................................
vii
Quản lí là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác; là quá trình
lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức,
sử dụng các nguồn lực sẵn có để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Trong những năm
gần đây, nhờ sự tăng trưởng của nền kinh tế, sự quan tâm của Nhà nước và các tổ chức
xã hội, trong đó có sự nổ lực phấn đấu của ngành Giáo dục và Đào tạo đã cải thiện
đáng kể chất lượng chăm sóc nuôi dạy trẻ, mà chăm sóc dinh dưỡng là khâu quan trọng
để nâng cao sức khỏe cho trẻ.
Tại trường MN Hoàng Anh quận Bình Tân việc quản lý chăm sóc sức khỏe và
phòng bệnh cho trẻ đã được từng bước quan tâm từ khâu tổ chức ăn, chăm sóc giấc
1
ngủ; theo dõi sức khỏe và phòng bệnh; vệ sinh; bảo vệ an toàn và phòng tránh một số
tai nạn thường gặp; tuyên truyền kiến thức về nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe và
phòng bệnh, phối hợp với cơ quan y tế tiêm chủng cho trẻ theo mùa dịch tại trường.
Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế xuất phát từ sự thiếu hụt kiến thức về chăm sóc sức
khỏe và phòng bệnh cho trẻ từ chính CB, GV, NV nhà trường; Cơ sở vật chất còn hạn
chế; Sự phối hợp giữa nhà trường, cha mẹ trẻ và cơ quan y tế chưa thống nhất và đồng
bộ dẫn đến tình trạng trẻ dư cân – béo phì, suy dinh dưỡng và một số tồn tại khác.
Xuất phát từ thực tế đó đặt ra yêu cầu người cán bộ quản lý phải nghiên cứu để
tìm kiếm các biện pháp quản lý phù hợp tình hình mới. Với những lý do nêu trên chúng
tôi lựa chọn đề tài "Quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh trẻ em tại
trường Mầm non Hoàng Anh quận Bình Tân TP.HCM" để làm luận văn tốt nghiệp
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe
và phòng bệnh trẻ em tại trường mầm non Hoàng Anh quận Bình Tân, đề tài đề xuất
một số biện pháp nhằm nâng cao và hoàn thiện công tác quản lý hoạt động chăm sóc
sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ở trường mầm non Hoàng Anh quận Bình Tân, giúp
trẻ phát triển toàn diện, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
khỏe và phòng bệnh cho trẻ em tại Trường mầm non Hoàng Anh quận Tân Bình
7. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ ở trường
MN Hoàng Anh quận Bình Tân đã được thực hiện nhưng vẫn còn bộc lộ những hạn
chế. Nếu có được các biện pháp quản lý phù hợp và khả thi thì sẽ nâng cao được chất
lượng chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ tại trường đáp ứng yêu cầu phát triển
giáo dục mầm non.
8. Ý nghĩa của đề tài
Góp phần hệ thống hóa các vấn đề lí luận về quản lý hoạt động chăm sóc sức
khỏe và phòng bệnh cho trẻ ở trường MN.
Đánh giá thực trạng hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ tại
trường mầm non Hoàng Anh, quận Bình Tân và cung cấp những minh chứng cụ thể
thực trạng quản lý hoạt động này tại trường.
3
Đề xuất những biện pháp giúp quản lý tốt hoạt động chăm sóc sức khỏe và
phòng bệnh cho trẻ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục mầm non trên địa bàn.
9. Phương pháp nghiên cứu
Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Tìm hiểu, tổng hợp hóa, khái quát,
phân tích và trích dẫn các các tài liệu khoa học có liên quan về chăm sóc và phòng
bệnh cho trẻ MN, quản lý chăm sóc và phòng bệnh cho trẻ ở trường nhằm xây dựng cơ
sở lý luận cho đề tài.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp điều tra: Xây dựng các biểu mẫu, phiếu điều tra nhằm thu thập
thông tin về hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ và quản lý hoạt động
này ở trường Mầm non Hoàng Anh.
- Phương pháp quan sát: Dự giờ, thăm lớp.
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn một số cán bộ quản lý và giáo viên, cô
Quản lý hoat động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh nói chung và quản lý hoạt
động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em nói riêng là vấn đề được quan tâm
từ lâu trên thế giới và coi đó như môt trong các biện pháp để phát triển dân số một cách
bền vững và có chất lượng. Xuất phát từ lí do trên mà có khá nhiều nghiên cứu có liên
quan đến nội dung này.
Tổ chức y tế thế giới (WHO) luôn coi việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh
và trẻ em là mục tiêu hàng đầu cho các hoạt động của họ trên phạm vi toàn thế giới.
Các báo cáo thường niên cũng như nội dung hoạt động của WHO thường xuyên đề cập
đến công tác này với những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ
và trẻ em như một cách thức có trách nhiệm và bền vững để hướng đến mục tiêu phát
triển chất lượng dân số.
Tại Hội nghị Alma-Ata 1978 – Chăm sóc sức khỏe, y tế cho tất cả nhằm đạt
mục tiêu: “Sức khỏe cho mọi người” (SKCMN) bao gồm 8 yếu tố: Giáo dục sức khỏe;
Dinh dưỡng; Môi trường – nước sạch; Sức khỏe bà mẹ trẻ em – Kế hoạch hóa gia đình;
Tiêm chủng mở rộng; Phòng chống bệnh dịch địa phương; Chữa bệnh và chấn thương
thông thường; Thuốc thiết yếu.[15]
WHO The World Health Report 2008 – đưa ra thông điệp: “Primary Health
Care – Now More Than Ever”, Chăm sóc sức khỏe ban đầu “Bây giờ hơn bao giờ hết!”
Mục đích của chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện nay là làm sao cho sức khỏe của mọi
người được tốt hơn (better health for all) một cách công bằng và bình đẳng qua các giải
pháp; cải thiện mạng lưới y tế cơ sở; tổ chức hệ thống y tế gần dân, đáp ứng nhu cầu và
mong đợi (cung cấp tốt dịch vụ y tế); lồng ghép sức khỏe với các lĩnh vực khác (cải
thiện chính sách công) và tiếp tục các mô hình hợp tác liên ngành với sự tham gia của
6
các tổ chức quần chúng, cộng đồng.[14]
Ở phạm vi mỗi quốc gia cũng thường xuyên có những ưu tiên cho công tác
này, chính quyền bang Victoria (Australia) dành hẳn một nội dung về công tác quản lý
hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em ở trường mầm non trên trang
(Mục tiêu 5) và giảm HIV và AIDS, Sốt rét và các bệnh khác (Mục tiêu 6) và nâng cao
tỉ lệ sử dụng nước sạch và vệ sinh môi trường (Mục tiêu 7)
Quản lý hoạt động Chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em tại các
trường mầm non được xác định như một trong những mắt xích quan trọng để hiện thực
các mục tiêu trên và góp phần vào việc nâng cao chất lượng dân số. Nội dung này đồng
thời là một phần trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ và mỗi CBQL tại trường
mầm non đều coi việc quản lý hoạt động này nhiệm vụ trọng tâm của mình. Đề cập đến
Quản lý hoạt động Chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em tại các trường mầm
non có một số tác giả đã đề cập nghiên cứu ở các góc độ khác nhau:
Theo tác giả Lê Thị Thanh thì việc tổ chức và quản lý hoạt động chăm sóc nuôi
dưỡng tại trường mầm non thì cần cập nhật thông tin kịp thời về dinh dưỡng và sức
khỏe trẻ, có ứng dụng linh hoạt, phù hợp; có sự kiên nhẫn, kiên trì, luôn thay đổi hình
thức, khẩu vị để đem đến cho trẻ sự mới lạ; Có sự phân bố hợp lý thời gian các bữa
chính và bữa phụ theo tỉ lệ nhu cầu dinh dưỡng, không nên tính theo chế độ. Nên cho
trẻ tập quen dần khi thay đổi chế độ ăn, không nên rập khuôn, máy móc quá theo sách
vỡ hay chương trình (vì chương trình còn mang tính tham khảo, tùy theo điều kiện hay
vận dụng tùy địa phương; Nên tạo được sự chia sẽ gắn bó với nhau giữa giáo viên và
cấp dưỡng cả về vật chất lẫn tinh thần. [21]
Nhóm tác giả Phạm Mai Chi và Lê Minh Hà đã khá công phu khi đặt ra vấn đề
nghiên cứu Quản lý hoạt động Chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ em tại các
trường mầm non. Những khái niệm đã được các tác giả làm rõ như chăm sóc sức khỏe
cho trẻ em, phòng bệnh trẻ em, những nội dung của hoạt động chăm sóc sức khỏe và
phòng bệnh cho trẻ em cũng như vai trò cụ thể của CBQL trong công tác này.[9]
Đề cập đến một môi trường phòng bệnh và đảm bảo an toàn cho trẻ thì tác giả
Nguyễn Thị Thiên Vân cho rằng trong công tác chăm sóc sức khoẻ, dinh dưỡng và
phòng chống bệnh dịch ở trường thì Nhà trường phải Bồi dưỡng kiến thức chăm sóc
sức khoẻ, dinh dưỡng và phòng chống dịch bệnh cho giáo viên, nhân viên toàn trường;
8
đặc biệt quan trọng của người giáo viên trực tiếp dạy dỗ, chăm sóc trẻ thì bếp ăn với số
lượng đông mà đối tượng là trẻ nhỏ thì việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong
trường mầm non cần được hết sức chú trọng. Đây cũng là một trong những điều kiện
bắt buộc phải thực hiện của các trường mầm non trong cả nước như: [22]
Qua nghiên cứu các nghiên cứu trong nước có thể thấy:
- Đa số các nghiên cứu đều mới chỉ tập trung vào hoạt động chăm sóc sức
khỏe và phòng bệnh cho trẻ em ở trường mầm non với những qui chuẩn mang tính cụ
thể nhằm hướng dẫn thực hiện.
- Những nghiên cứu về Quản lý hoạt động Chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh
cho trẻ em tại các trường mầm non còn chưa nhiều, xu hướng phổ biến vẫn là đề cập
đến vai trò CBQL tại trường mầm non với công tác này hay một vài khía cạnh trọng
quản lý hoạt động mà chưa bao quát được tổng thể hoạt động.
1.2. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1 Hoạt động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh cho trẻ mầm non.
1.2.1.1. Sức khỏe
Khái niệm“Sức Khỏe” có ý nghĩa trừu tượng và rộng rã do vậy liên quan đến
sức khỏe đã có nhiều định nghĩa khác nhau. Thông thường, người ta cho rằng sức khỏe
là tình trạng vắng bóng của bệnh tật. Để thay vào đó một định nghĩa bao hàm nhiều
khía cạnh khác nhau về sức khỏe, vào 1946, Tổ Chức Sức Khỏe Thế Giới “The World
Health Organization” đã định nghĩa: “Sức khỏe không chỉ là tình trạng vắng bóng của
bệnh chứng hay tàn tật, mà còn là tình trạng hạnh phúc về thể chất, tinh thần và xã
hội.”[14]
Ngoài ra, một định nghĩa khác, có tính chất thực tế hơn về sức khỏe, được
đưa ra bởi The Joint Committee on Health Problems in Education of the U.S. National
Educational Association and the American Medical Association: “Sức Khỏe là điều
kiện giúp cá nhân có khả năng huy động tất cả tiềm lực thuộc về trí tuệ, cảm xúc, và
thể chất, để tạo cho đời sống của họ được nhiều thuận lợi nhất.”. Định nghĩa này rất
Alma Ata là sự chuyển biến về quan niệm cũ cho rằng sức khoẻ là trạng thái không có
bệnh sang quan niệm mới là trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần, xã hội và không
bệnh tật. Từ đó dẫn đến sự thay đổi về nội dung chăm sóc sức khoẻ, về đối tượng cần
chăm sóc sức khoẻ, về trách nhiệm của người cán bộ y tế, về vai trò của từng người,
từng ban ngành trong xã hội trong việc phấn đấu không ngừng nâng cao sức khoẻ cho
11
cá nhân, cho cộng đồng và cho xã hội, trong đó có vai trò của Nhà trường.
- Chăm sóc sức khỏe là hoạt động thiết yếu, dựa trên những phương pháp và
kỹ thuật học thực tiễn, có cơ sở khoa học và được chấp nhận về mặt xã hội, phổ biến
đến tận mọi cá nhân và gia đình trong cộng đồng, qua sự tham gia tích cực của họ với
một phí tổn mà cộng đồng và quốc gia có thể đài thọ được ở bất cứ giai đoạn phát triển
nào, trên tinh thần tự lực và tự quyết. Nó là một bộ phận hợp thành vừa của hệ thống y
tế Nhà nước – mà trong đó, nó giữ vai trò trọng tâm và là tiêu điểm chính – vừa của sự
phát triển chung về kinh tế xã hội của cộng đồng. Nó là nơi tiếp xúc đầu tiên của người
dân với hệ thống y tế, đưa sự chăm sóc sức khỏe đến càng gần càng tốt nơi người dân
sống và lao động, trở thành yếu tố đầu tiên của một quá trình săn sóc sức khỏe lâu dài
“Tuyên ngôn Alma –Ata 1978). [23] Như vậy hoạt động chăm sóc sức khỏe có thể tóm
tắt như sau:
+ Chủ thể của hoạt động chăm sóc sức khỏe là toàn bộ các lực lượng xã hội, là
chính từng người dân với nhận thức và trách nhiệm của mình với cộng đồng và xã hội.
+ Nội dung về chăm sóc sức khỏe là công tác dự phòng được thực hiện tích cực
và liên tục, công tác chăm sóc được thực hiện toàn diện.
+ Đối tượng chăm sóc sức khỏe là toàn bộ cộng đồng bao gồm người khỏe và cả
người ốm, trẻ em cho đến người già…
Sự thay đổi trong quan niệm về sức khỏe cũng dẫn đến những thay đổi về
nhận thức và hành động chăm sóc sức khỏe bằng một khái niệm có phần phổ biến và
tích cực hơn là khái niệm “chăm sóc sức khỏe từ ban đầu”
Chăm sóc sức khỏe ban đầu nhấn mạnh đến những vấn đề sức khỏe chủ yếu
Như vậy có thể thấy từ những thay đổi trong quan niệm về sức khỏe đã kéo
theo những sự thay đổi về khái niệm chăm sóc sức khỏe bởi một thuật ngữ có tính phổ
biến hơn là chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Hoạt động này được hiểu là những chăm sóc sức khỏe thiết yếu, dựa trên
những phương pháp và kỹ thuật thực hành, đưa đến tận cá nhân và từng gia đình trong
cộng đồng, được mọi người chấp nhận thông qua sự tham gia đầy đủ của họ, với giá
thành mà họ có thể chấp nhận được nhằm đạt được mức sức khỏe cao nhất có thể
được. Hoạt động chăm sóc sức khỏe đòi hỏi sự tham gia một cách trách nhiệm của tất
cả cộng đồng xã hội, của mọi người dân. Có thể nói đây là một hoạt động được xã hội
13
hóa ở mức độ cao nhất. Khái niệm nêu trên cũng chính là khái niệm chúng tôi thống
nhất sử dụng làm công cụ lí luận cho đề tài.
1.2.1.3. Phòng bệnh
- Từ xa xưa cha ông ta đã có câu phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc phòng bệnh
nhằm mục đích ngăn ngừa, không để bệnh chứng xảy ra, hay chẩn đoán để sớm biết, và
tiêu diệt bệnh chứng vừa mới chớm nở, mà thường không có những triệu chứng biểu
hiện trong giai đoạn sơ khởi. Vì vậy, việc phòng bệnh là một phần của y khoa và ngành
chăm sóc sức khỏe, nhằm để nâng cao sức khỏe và giảm thiểu những nguy hiểm, xuyên
qua những phương cách ứng dụng để tránh bệnh chứng, sự tàn phế, và tình trạng sớm
thiệt mạng đối với con người.
Việc phòng bệnh còn tùy thuộc vào những yếu tố như: tuổi thọ (age), phái tính
(sex), lịch sử gia đình (family history), thói quen (habit) cách sống (lifestyle), và môi
trường thể chất và xã hội (physical and social environment). Tuy nhiên, khi một người
nhận thức được những yếu tố bất lợi trong chính họ, họ cũng có thể tự áp dụng những
bước tiến cải thiện để tối thiểu hóa chúng, xã hội thực hiện công tác quản lý sức khỏe
cộng đồng tốt cũng chính là thực hiện hoạt động phòng ngừa.
Trong những năm qua, ngành y tế đi đầu cùng phối hợp nhiều lực lượng xã
dụng lớn giúp hạ thấp tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Nhưng tùy vào mỗi bệnh chúng ta có
cách phòng khác nhau như: Uống đủ nước (nước đun sôi để nguội), ăn đủ chất đặc biệt
là những thực phẩm giàu chất xơ (bổ sung rau và hoa quả), vệ sinh cá nhân sạch sẽ, vệ
sinh môi trường (nhà cửa sạch sẽ và thông thoáng), ngủ phải giăng mùng, đeo khẩu
trang khi đi đường, đội nón rộng vành khi đi ngoài trời nắng, mặc quần áo phù hợp thời
tiết, phun thuốc diệt côn trùng, vệ sinh mũi hàng ngày, đảm bảo vệ sinh an toàn thực
phẩm.[32]
- Theo tác giả Hải Thượng Lãng Ông (1720-1791) đã khuyên:[33]
“Chớ dùng nước ruộng nước ao,
Nước hồ nước vũng, nước nào cũng dơ.
Chỉ dùng nước giếng nước mưa,
Nước sông nước suối cũng chưa an toàn”
15
Copyright: Tài liệu đại học ©