Giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về mặt
hình thức
Đề cương đề tài mã số:LA2743

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Giao dịch dân sự là một trong những phương thức hữu hiệu cho cá nhân,
pháp nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác xác lập và thực hiện các quyền nghĩa vụ dân
sự nhằm thỏa mãn các nhu cầu trong sinh hoạt, tiêu dùng và trong sản xuất, kinh
doanh. Giao dịch dân sự càng có ý nghĩa quan trọng trong điều kiện của nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta trong giai
đoạn hiện nay.
Xuất phát từ tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của giao dịch dân sự,
Bộ luật dân sự (BLDS) nước ta đã quy định cụ thể, chi tiết, chặt chẽ và tương
đối hoàn thiện về việc xác lập, thực hiện cũng như các điều kiện có hiệu lực của
giao dịch dân sự. Các quy định đó của BLDS đã tạo ra hành lang pháp lý thông
thoáng và an toàn cho các chủ thể tham gia giao dịch dân sự, tạo nên sự ổn định
của các quan hệ tài sản trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước,
góp phần vào quá trình hội nhập khu vực và thế giới.
Thực tiễn giải quyết tại Tòa án nhân dân (TAND) thì vấn đề giải quyết
các hậu quả khi giao dịch dân sự vô hiệu không thuần túy chỉ căn cứ vào quy
định của BLDS, mà còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự thỏa thuận
của các bên khi tham gia giao dịch hoặc phụ thuộc vào thời điểm phát sinh, như
giao dịch được xác lập trước ngày ban hành Pháp lệnh hợp đồng dân sự, trước
Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com


pháp lý quan tâm trong các thời kỳ, dưới những góc độ khác nhau.
Nhìn chung, vấn đề giao dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả
pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu chủ yếu được đề cập trong các bài giảng
trong giáo trình luật dân sự của Trường Cao đẳng Kiểm sát, Trường Đại học
Luật Hà Nội, Khoa Luật Đại học Quốc gia, trong một số ấn phẩm như: Bình
Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com

Thông tin Liên hệ - Ban biên tập:
Hotline trực tiếp: 093.658.3228 (Mr. Minh)
Điện thọai hỗ trợ: 043.99.11.302
Email: [email protected]


luận Bộ luật dân sự của Bộ Tư pháp và trong một số bài viết của một số tác giả
ở góc độ hẹp, đó là: TS. Bùi Đăng Hiếu: Giao dịch dân sự vô hiệu tương đối và
giao dịch dân sự vô hiệu tuyệt đối; Vũ Mạnh Hùng: Một số ý kiến về đường lối
giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng mua bán nhà; Hoàng Thị Thanh: Quy
định "giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân theo các quy định về hình thức";
Phan Tấn Phát: Giao dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý của giao dịch dân
sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức… Cũng có công trình được
giải quyết tốt hơn như luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Trần Trung Trực:
Một số vấn đề giao dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý của nó... Tuy nhiên,
sau khi tìm hiểu và nghiên cứu các công trình có liên quan thì chưa có công trình
nào giải quyết vấn đề này một cách toàn diện và thấu đáo. Do vậy, việc nghiên
cứu đề tài "Giao dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của
giao dịch dân sự vô hiệu" không bị trùng lắp với các công trình đã công bố.

- Phân tích và lý giải nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của giao dịch
dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu;
- Lược sử quá trình điều chỉnh pháp luật Việt Nam về giao dịch dân sự
vô hiệu qua các thời kỳ và quy định của một số nước trên thế giới về giao dịch
dân sự vô hiệu để làm nổi bật tính kế thừa truyền thống và những bước phát triển
trong quy định pháp luật về giao dịch dân sự vô hiệu của nước ta hiện nay;
- Nghiên cứu thực tiễn giải quyết các tranh chấp về giao dịch dân sự, về
cơ sở pháp lý để tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu và kinh nghiệm giải quyết
hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu tại TAND;
- Nghiên cứu thực trạng và đánh giá hiệu quả của những quy định pháp
luật hiện hành về giao dịch dân sự vô hiệu và các quy định về hậu quả pháp lý
của giao dịch dân sự vô hiệu;
- Đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về
giao dịch dân sự vô hiệu và cơ sở pháp lý để giải quyết hậu quả pháp lý của giao
dịch dân sự vô hiệu.
4. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi của luận án tiến sĩ chuyên ngành luật dân sự, tác giả tập
trung nghiên cứu các quy định của pháp luật dân sự (theo nghĩa hẹp) về giao
dịch dân sự vô hiệu và việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô
hiệu; nghiên cứu thực tiễn giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô
hiệu của TAND, làm sáng tỏ thêm lý luận còn nhiều quan điểm khác nhau.
5. Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp luận được sử dụng trong việc nghiên cứu đề tài luận án
là triết học Mác - Lênin. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả dựa trên các quan

Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com

dụng và đưa ra những kiến nghị trong việc hướng dẫn áp dụng pháp luật nhằm
bảo đảm tính thống nhất khi thực thi pháp luật. Luận án đã đề xuất hướng và đường lối giải quyết hậu quả pháp lý khi giao dịch dân sự bị vô hiệu, nhất là vấn
đề xác định thiệt hại, cách tính thiệt hại.
Sau khi phân tích các cơ sở lý luận, thực tiễn áp dụng hậu quả pháp lý
đối với giao dịch dân sự vô hiệu, luận án đã có những kiến nghị cụ thể về sửa
Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com

Thông tin Liên hệ - Ban biên tập:
Hotline trực tiếp: 093.658.3228 (Mr. Minh)
Điện thọai hỗ trợ: 043.99.11.302
Email: [email protected]


đổi, bổ sung và loại bỏ các quy định không còn phù hợp với thực tế nhằm hoàn
thiện pháp luật thực định. Cụ thể là: kiến nghị kết cấu lại chương 5 BLDS quy
định về giao dịch dân sự. Các quy định này không nên để tại phần thứ nhất
BLDS mà chuyển về phần hợp đồng và phần thừa kế sẽ phù hợp hơn. Bỏ Điều
136 BLDS vì không cần thiết; loại bỏ điều kiện không tuân thủ quy định về hình
thức của giao dịch để tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu; sửa đổi các Điều 141,
BLDS về vấn đề nhầm lẫn, Điều 142 BLDS về lừa dối, đe doạ dẫn đến giao dịch
dân sự vô hiệu…
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
của luận án gồm 3 chương, 10 mục.

Hệ thống Website :

1.3.3. Thời kỳ từ 1945 đến nay............................................................................52
1.4. CÁC QUY ĐỊNH GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU TRONG PHÁP LUẬT
MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI....................................................................61
1.4.1. Người tham gia giao dịch không có năng lực hành vi đầy đủ...................61
1.4.2. Người tham gia giao dịch không đúng thẩm quyền..................................63
1.4.3. Giao dịch giả tạo........................................................................................64
1.4.4. Giao dịch trái pháp luật và đạo đức - xã hội..............................................65
1.4.5. Không tuân thủ qui định về hình thức.......................................................67

Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com

Thông tin Liên hệ - Ban biên tập:
Hotline trực tiếp: 093.658.3228 (Mr. Minh)
Điện thọai hỗ trợ: 043.99.11.302
Email: [email protected]


1.4.6. Nhầm lẫn...................................................................................................70
1.4.7. Lừa dối.......................................................................................................73
1.4.8. Đe dọa........................................................................................................75
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1....................................................................................77
Chương 2 Xác định Giao dịch dân sự vô hiệu và hậu quả pháp lý của giao
dịch dân sự vô hiệu theo quy định hiện hành của pháp luật việt nam.....79
2.1. XÁC ĐỊNH GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU THEO CÁC QUY ĐỊNH
HIỆN HÀNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM..................................................79
2.1.1. Người tham gia giao dịch phải có năng lực hành vi dân sự......................80



2.4.1. Nhận thức chung về người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu
...........................................................................................................................127
2.4.2. Điều kiện để xác định người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu
...........................................................................................................................131
2.4.3. Giải quyết hậu quả pháp lý giao dịch vô hiệu, khi có người thứ ba ngay
tình cần được bảo vệ..........................................................................................132
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2..................................................................................135
Chương 3...........................................................................................................136
THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ TUYÊN BỐ GIAO DỊCH DÂN
SỰ VÔ HIỆU, GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA GIAO DỊCH DÂN
SỰ VÔ HIỆU. NHỮNG VƯỚNG MẮC VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
PHÁP LUẬT.....................................................................................................136
3.1. THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG PHÁP LUẬT, TUYÊN BỐ GIAO DỊCH
DÂN SỰ VÔ HIỆU VÀ GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ PHÁP LÝ GIAO DỊCH
DÂN SỰ VÔ HIỆU TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN.............................................136
3.2. MỘT SỐ VƯỚNG MẮC THƯỜNG GẶP TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI
QUYẾT GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU VÀ XỬ LÝ GIAO DỊCH DÂN SỰ
VÔ HIỆU TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN.............................................................138
3.2.1. Một số vướng mắc thường gặp trong quá trình giải quyết giao dịch dân sự
vô hiệu...............................................................................................................138
3.2.2. Một số vướng mắc thường gặp trong quá trình giải quyết hậu quả pháp lý
khi Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu...................................................160
3.2.2.1. Đối với trường hợp giải quyết hậu quả giao dịch dân sự vô hiệu theo
Điều 146 BLDS..................................................................................................160
3.2.2.2. Xử lý sản đối với trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều
cấm pháp luật hoặc do bị lừa dối đe dọa (khoản 2, Điều 142 và Điều 137BLDS)
...........................................................................................................................169


NHỮNG CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC
CÔNG BỐ.........................................................................................................189
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................190

Hệ thống Website :

http://thuvienluanvan.com
http://timluanvan.com
http://choluanvan.com

Thông tin Liên hệ - Ban biên tập:
Hotline trực tiếp: 093.658.3228 (Mr. Minh)
Điện thọai hỗ trợ: 043.99.11.302
Email: [email protected]


Đề cương bạn đang xem tại

Thuvienluanvan.com

được trích dẫn từ bản nội dung

đầy đủ.
Quý độc giả nào có nhu cầu tham khảo toàn bộ nội dung có thể đặt mua tài liệu này từ thư viện.
Vui lòng truy cập tại đây:

http://thuvienluanvan.com/datmua.php

link để xem)