1

Đề số 6: Đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt vi
phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả.

MỤC LỤC
1.
2.

Lời mở đầu
Đánh giá tính hợp lý của các quy định về hình thức xử phạt vi phạm hành

chính

3.
chính

2.1. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính
2.2. Đánh giá tính hợp lý của các quy định về hình thức xử phạt vi phạm
hành chính:
2.2.1. Về các hình thức xử phạt chính:
a)
Cảnh cáo
b)
Phạt tiền
2.2.2. Về các hình thức xử phạt bổ sung:
a)
Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề:
b)
Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm
hành chính:

BÀI LÀM
1.

Lời mở đầu
Trong thực tế hàng ngày, chúng ta bắt gặp rất nhiều hành vi xâm phạm các

quy tắc quản lý nhà nước, tuy chưa nguy hiểm đến mức bị coi là tội phạm nhưng
cần được xử lý kịp thời để đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội. Những hành vi
ấy được gọi chung là vi phạm hành chính. Từ trước đến nay, rất coi trọng vấn đề
này, nhà nước ta đã có nhiều văn bản quy định về vi phạm hành chính và việc xử
lý, văn bản đang có hiệu lực pháp lý thi hành là trong Pháp lệnh xử lý vi phạm
hành chính 2/2/2002 và sửa đổi bổ sung mới nhất 02/4/2008. Trong thời buổi hiện
nay, khi những vi phạm hành chính đang có chiều hướng gia tăng về số lượng với
tính chất càng ngày càng phức tạp, thì yêu cầu cấp thiết là phải quy định một hệ
thống hình phạt và biện pháp khắc phục hậu quả để áp dụng cho cá nhân hay tổ
chức vi phạm sao cho phù hợp, hiệu quả, phát huy được tính răn đe, giáo dục,
ngăn chặn đẩy lùi và phòng chống hiệu quả nhất. Một trong những phần khá quan
trọng của Pháp lệnh 2002 là quy định về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính
và các biện pháp khắc phục hậu quả. Tìm hiểu những quy định về vấn đề này, từ
đó nhìn nhận liên hệ với thực tế xem các quy định có thực sự hiệu quả và phù hợp
hay không là công việc cần thiết trong giai đoạn đất nước đang thay da đổi thịt,
việc duy trì trật tự xã hội cần thiết hơn bao giờ hết.

2.

Đánh giá tính hợp lý của các quy định về hình thức xử phạt vi

phạm hành chính
2.1. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính thể hiện sự răn đe, trừng phạt của

Cảnh cáo
Điều 13 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính: “Cảnh cáo được áp dụng đối

với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính nhỏ, lần đầu, có tình tiết giảm nhẹ hoặc
đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi
đến dưới 16 tuổi thực hiện. Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản.”
Như một người 15 tuổi khi thay đổi nơi cư trú mà không thực hiện đủ những
quy định về đăng ký hộ khẩu thì chỉ bị phạt cảnh cáo. Điểm này thể hiện chính
sách của nhà nước đối với người chưa thành niên phạm tội, và quy định này là
hoàn toàn hợp lý với ý nghĩa giáo dục nhiều hơn là trừng phạt đối với đối tượng
này.
Với những người trên 16 tuổi thì có ba yếu tố tạo thành điều kiện áp dụng:
vi phạm nhỏ, lần đầu, có tình tiết giảm nhẹ. Điều này phù hợp với ý nghĩa của quy
HÀ DUY TÂN - DS33A058


4

định là giáo dục nhiều hơn trừng phạt. Tuy nhiên, cảnh cáo thể hiện thái độ răn đe
nghiêm khắc của nhà nước đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính, do đó,
vẫn mang tính cưỡng chế nhà nước, gây cho người bị xử phạt những tổn hại nhất
định về mặt tinh thần. Thực tế, cái “tổn thất về mặt tinh thần” của mỗi người là
khác nhau, nên hình phạt cảnh cáo có thực hiện được mục đích phòng ngừa vi
phạm pháp luật hay không, vẫn là điều cần xem xét.
Trong thực tế, do ý thức pháp luật chưa cao và tình trạng tiêu cực trong lực
lượng cán bộ áp dụng chế tài nên dẫn đến tình trạng cảnh cáo ít được áp dụng và
áp dụng không đúng: một số người này có xu hướng phạt nặng người vi phạm
ngay cả khi chỉ đáng phạt cảnh cáo.
Về đối tượng áp dụng là tổ chức: cần thấy rằng, người đại diện khi thực hiện
các quyền và nghĩa vụ của tổ chức thường có nhận thức tốt, thậm chí rất am hiểu

giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật mà chưa đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự”. Điều này dẫn đến tình trạng có lúc, có nơi cùng một vi phạm hành
chính như nhau nhưng mức phạt cụ thể lại khác nhau, nên đã gây thắc mắc trong
nhân dân. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định việc lựa chọn, áp dụng mức tiền
phạt với người vi phạm không được tùy tiện mà phải trong khung phạt và dựa vào
mức trung bình của khung hình phạt, nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt giảm
xuống và ngược lại. Cách thức này khiến người có thẩm quyền ra quyết định hình
phạt có thể dễ dàng hơn khi ra phán quyết cuối cùng.
Việc chia mức phạt tiền thành 5 mức cụ thể ứng với từng lĩnh vực cũng là
điểm khá hợp lý. Khi hạn chế mức phạt tiền trong từng lĩnh vực bằng cách quy
định mức tối đa, pháp luật hướng đến đặc thù trong từng lĩnh vực, tuy nhiên không
được vượt quá khung, đảm bảo áp dụng pháp luật đồng bộ.
Hình phạt tiền cũng thể hiện chính sách của nhà nước đối với người chưa
thành niên vi phạm hành chính là giáo dục nhiều hơn trừng phạt VD: người 15
tuổi không bị phạt tiền khi vi phạm hành chính vì pháp luật quy định không được
áp dụng hình phạt tiền cho người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính;
với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền
không được quá một phần hai mức phạt tiền đối với người thành niên.
2.2.2. Về các hình thức xử phạt bổ sung:
Các hình thức xử phạt bổ sung đã được ghi nhận trong pháp luật và kiểm
nghiệm trên thực tế là cần thiết và hợp lý. Chúng được áp dụng kèm theo các hình
thức phạt chính, khi phạt chính tỏ ra chưa có khả năng phòng ngừa vi phạm pháp
luật mới và theo nguyên tắc chung, phải căn cứ vào tính chất mức độ và các tình
tiết khác của vi phạm hành chính đã được thực hiện, và cũng chỉ áp dụng đối với
các vi phạm hành chính có đặc điểm nhất định.
HÀ DUY TÂN - DS33A058


6


Nam, quy định này còn ngăn ngừa triệt để khả năng tiếp tục vi phạm pháp luật của
người nước ngoài đó trên lãnh thổ Việt Nam.
Tuy vậy, trục xuất là một vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có thể làm ảnh hưởng
đến quan hệ quốc tế và giữa các quốc gia, nên pháp luật quy định thẩm quyền quy
định thủ tục trục xuất thuộc về Chính phủ và thẩm quyền quyết định áp dụng hình
HÀ DUY TÂN - DS33A058


7

thức xử phạt trục xuất thuộc về Bộ trưởng bộ công an là hợp lý, phù hợp với tính
chất quan trọng của vấn đề.

3.

Đánh giá tính hợp lý của các biện pháp khắc phục hậu quả vi

phạm hành chính
3.1. Các biện pháp khắc phục hậu quả:
Về mặt bản chất, các biện pháp khắc phục hậu quả không mang tính trừng
phạt mà chỉ nhằm mục đích khôi phục lại tình trạng ban đầu, khắc phục những hậu
quả mà vi phạm hành chính đã để lại trên thực tế. Các biện pháp khắc phục hậu
quả quy định tại Khoản 3 điều 12 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính 2002 quy
định:
"3. Ngoài các hình thức xử phạt được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều
này, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều
biện pháp khắc phục hậu quả sau đây:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành
chính gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép;
b) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường,

giá trị về sức khỏe, cuộc sống vật chất và những giá trị về mặt tinh thần chung của
cộng đồng. Để bảo vệ con người, vật nuôi, cây trồng khỏi những tác động nguy hại
của những vật, sản phẩm là tang vật của vi phạm hành chính, pháp luật quy định
tang vật này phải được tiêu hủy là hoàn toàn cần thiết. Cũng như vậy, văn hóa
phẩm độc hại cũng gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của nhân dân,
truyền thống văn hóa dân tộc, nên phải bị tiêu hủy. Tiêu hủy nhằm mục đích ngăn
chặn sự phát tán ra cộng đồng những sản phẩm này một lần nữa.
3.2.5. Biện pháp khắc phục hậu quả khác do người có thẩm quyền quyết định
áp dụng theo quy định của Chính phủ
Do pháp luật không thể dự liệu hết và đặt ra toàn bộ những biện pháp khắc
phục hậu quả của mọi vi phạm hành chính nên nhằm khắc phục những lỗ hổng của
pháp luẩ, tình trạng thiếu hành lang pháp lý, Pháp lệnh 2002 đã đặt ra quy định về
vấn đề này.

4.

Các điểm còn thiếu sót và một số yêu cầu để hoàn chỉnh chế tài

xử lý vi phạm hành chính
4.1. Đánh giá chung những điểm còn thiếu sót
Nhóm chế tài các biên pháp khắc phục hậu quả chỉ có thể áp dụng kèm theo
các hình thức phạt. Vi phạm hành chính sẽ không bị xử phạt nếu quá thời hạn 3
tháng, 1 năm, 2 năm đối với vi phạm tương ứng, kể từ ngày vi phạm được thực
hiện. Như vậy, quá thời hạn trên, các chế tài khôi phục sẽ không được áp dụng nếu
vi phạm không bị phạt. Như vậy là không phù hợp với thực tế. Cho nên đúng hơn
pháp luật cần quy định các chế tài khôi phục hành chính có thể được áp dụng độc
lập trong các trường hợp quá hạn xử phạt, mà việc không áp dụng chúng sẽ làm
HÀ DUY TÂN - DS33A058



dân.

HÀ DUY TÂN - DS33A058


11

● Ranh giới, mức độ giữa chế tài hành chính và chế tài hình sự phải được
xác định rõ ràng để đảm bảo mục đích của từng loại chế tài tương ứng với tính
chất mức độ của các loại vi phạm.
Hệ thống chế tài cần có tính ổn định, việc bổ sung thay thế hay bỏ các quy
định nào đó, nhất thiết không được do ý muốn của các nhà làm luật mà phải do
yêu cầu cấp thiết của thực tiễn.
Ngày càng bổ sung các quy định còn thiếu sót trong giai đoạn diễn biến các
vi phạm hành chính trở nên phức tạp và bùng nổ về số lượng như hiện nay.

5.

Kết Luận
Vi phạm hành chính trước hết là vi phạm pháp luật. Đây là dạng vi phạm

pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội. Tuy mức độ nguy hiểm cho
xã hội của nó thấp hơn so với tội phạm nhưng vi phạm hành chính là hành vi gây
thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tập thể, lợi ích của cá
nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình
trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không được
ngăn chặn và xử lý kịp thời. Chính vì lẽ đó, công tác đấu tranh phòng và chống vi
phạm hành chính luôn là vấn đề được xã hội quan tâm. Chính vì vậy, pháp luật đã
quy định một hệ thống hình phạt và biện pháp khắc phục hậu quả để áp dụng cho
cá nhân hay tổ chức. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp

LỆNH XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH NĂM 2002 VÀ PHÁP LỆNH SỬA
ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA PHÁP LỆNH XỬ LÝ VI PHẠM
HÀNH CHÍNH NĂM 2008
8. www.chinhphu.vn
9. www.thuvienphapluat.com

HÀ DUY TÂN - DS33A058