TRƢỜNG ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÊ HỒNG PHONG
Lớp Bồi dƣỡng ngạch chuyên viên K4A - 2015
***

TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP

TÊN ĐỀ TÀI
“Xử lý tình huống kinh doanh sản phẩm thủy sản không đảm
bảo an toàn vệ sinh thực phẩm tại chợ cá Yên Sở năm 2015”

Họ tên học viên: Dương Diệu Thùy
Chức vụ: Chuyên viên
Đơn vị công tác: Chi cục Thủy sản Hà Nội – Sở NN&PTNT
Hà Nội

Hà Nội - 2015


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Nhà trường, Phòng Đào
tạo, quý thầy cô giáo của Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong
đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập tại trường, đồng thời đã
nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi thực
hiện tiểu luận tình huống này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới
quý Thầy, Cô chủ nhiệm lớp, quý thầy cô giáo trong Trường đã
tận tình giúp đỡ, hướng dẫn, chuyển tải những kiến thức, kinh
nghiệm quý báu và động viên chúng tôi thực hiện, hoàn thành tiểu
luận tình huống này.
Trong khoảng thời gian hạn hẹp, tiểu luận tình huống không
tránh khỏi những thiếu sót, những hạn chế về cả nội dung lẫn hình

I. LỜI NÓI ĐẦU
Thực phẩm là nguồn cung cấp năng lượng, các chất dinh dưỡng cần thiết để
con người sống và phát triển. Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đang là vấn
đề bức xúc của mọi người, bởi lẽ VSATTP tác động trực tiếp đến sức khỏe cũng
như chất lượng cuộc sống con người và do đó ảnh hưởng đến chất lượng phát
triển của xã hội và nòi giống. Công tác quản lý chất lượng VSATTP vừa là yêu
cầu cấp bách, vừa có tính chiến lược lâu dài, đồng thời đây cũng là mảng công
tác rất rộng lớn và phức tạp, đan xen với nhau bởi rất nhiều hoạt động. Vì vậy
vấn đề ngăn chặn việc mất an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung và an toàn vệ
sinh thực phẩm thủy sản nói riêng đang rất được quan tâm.
Chi cục Thủy sản Hà Nội là đơn vị chịu trách nhiệm lớn nhất trong lĩnh
vực thủy sản của cả thành phố. Trước tình hình này, Chi cục đã tiến hành kiểm
tra điều kiện sản xuất, kinh doanh và chất lượng các sản phẩm thủy sản tại một
số các chợ đầu mối và các chợ tiêu dùng sản phẩm thủy sản lớn đặc biệt là chợ
Cá Yên Sở. Do đặc điểm là chợ thành lập tự phát nên điều kiện kinh doanh, các
trang thiết bị phục vụ kinh doanh chưa được đồng bộ, chưa đáp ứng đầy đủ các
quy chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Từ tháng 9 năm 2013 Ủy ban nhân dân
thành phố Hà Nội thành lập chốt kiểm dịch động vật thủy sản liên ngành với
chức năng quản lý chất lượng an toàn thực phẩm đối với các loại thủy sản kinh
doanh tại chợ cá Yên Sở đồng thời tuyên tuyên truyền tập huấn về vệ sinh an
toàn thực phẩm cho các hộ sản xuất kinh doanh thủy sản trên toàn địa bàn chợ.
Tuy nhiên do tính chất đặc thù, phức tạp của các chợ đầu mối nên công tác quản
lý, giám sát kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn, vẫn tồn tại nhiều cơ sở kinh
doanh, buôn bán thủy sản không có xuất xứ rõ rằng, thủy sản không đảm bảo vệ
sinh an toàn thực phẩm.
Năm 2015, Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong mở lớp bồi dưỡng
ngạch chuyên viên cho cán bộ công chức mới, chương trình gồm 2 học phần:
1



Trong quá trình hoàn chỉnh tiểu luận, do thời gian nghiên cứu không
nhiều, năng lực thể hiện còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót
về nội dung cũng như hình thức. Kính mong sự góp ý chân thành của quý Thầy,
Cô và bạn đọc.

2


II. NỘI DUNG TIỂU LUẬN
2.1. Mô tả tình huống
Đôi điều về Chợ cá Yên Sở, Chợ cá làng Sở Thượng hay Chợ cá Yên Sở,
Hoàng Mai, Hà Nội là chợ đầu mối chuyên cung cấp thủy sản cho Thủ đô, nằm
sát đường vành đai 3 thuộc địa bàn phường Yên Sở, quận Hoàng Mai, chợ cá
Yên Sở có diện tích gần 10.000m2, được xem là chợ đầu mối về thủy sản. Chợ
Yên Sở thành lập tự phát, kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt
động kinh doanh thủy sản tại chợ chưa được đáp ứng thường xuyên, chủ yếu do
các hộ kinh doanh phối hợp với Ban quản lý chợ đóng góp xây dựng do vậy về
điều kiện, dụng cụ chứa đựng, phương tiện vận chuyển thủy sản của một số hộ
kinh doanh chưa đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y, hệ thống đường, điện, đèn
chiếu sáng , hệ thống nước cấp và hệ thống nước thải thì không đồng bộ và chưa
đáp ứng theo quy chuẩn Việt Nam.
Chi cục Thuỷ sản Hà Nội tiến hành thành lập đoàn kiểm tra liên ngành về
vệ sinh an toàn thực phẩm của 20 cơ sở sơ chế, thu mua kinh doanh sản phẩm
thuỷ sản tại chợ Cá Yên Sở - Phường Yên Sở - Quận Hoàng Mai - Tp Hà Nội.
Khi kiểm tra đến hộ kinh doanh thu mua và sơ chế sản phẩm thủy sản Bùi
Thị Loan tại chợ, bên cạnh nhiều loại cá thương phẩm tươi sống có đầy đủ giấy
truy xuất nguồn gốc, đoàn kiểm tra phát hiện có 1 lô hàng gồm 300kg cá rôphi
không có giấy xác nhận hoặc chứng minh nguồn gốc xuất xứ đang được lọc
xương trên nền ximang không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Đoàn kiểm
tra đã tiến hành lấy mẫu gửi xét kiệm các chỉ tiêu về bệnh thủy sản, các chỉ tiêu

tục kiểm dịch thủy sản, sản phẩm thủy sản
Thông tư số 45/2014/TT-BNNPTNT ngày 03/12/2014 Quy định việc kiểm
tra cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và kiểm tra, chứng nhận cơ sở
sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản đủ điều kiện an toàn thực phẩm...
Việc hộ kinh doanh của bà Bùi Thị Loan có 1 số sản phẩm thủy sản không có
giấy xác nhận hoặc chứng minh nguồn gốc xuất xứ, sơ chế sản phẩm không có
nguồn gốc rõ ràng, điều kiện sơ chế không đảm bảo yêu cầu vệ sinh an toàn thực
phẩm là sai so với các quy định hiện hành trong việc kinh doanh, buôn bán, sơ
4


chế sản phẩm thủy sản. Cụ thể theo Quy định hiện hành thì hộ kinh doanh Bùi
Thị Loan đã vi phạm các điều sau:
+ Thu mua, kinh doanh sản phẩm thủy sản thương phẩm không có xác
nhận hoặc chứng nhận nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Quy định tại Khoản 3, điều
43 Luật Thủy sản. Theo Điều 28 NĐ 103/2013/NĐ-CP ngày 12/9/2013 Quy
định về xử phạt hành chính trong hoạt động thủy sản quy định Phạt tiền từ
5.000.000 đến 7.000.000 đồng đối với hành vi thu gom, sơ chế, bảo quản, vận
chuyển thủy sản không có xác nhận hoặc chứng nhận nguồn gốc theo quy định
của pháp luật. Hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật vi phạm.
+ Sơ chế thủy sản tại nơi không đảm bảo an toàn vệ sinh an toàn thực
phẩm, dụng cụ chế biến dụng cụ vệ sinh chưa đạt tiêu chuẩn ( Điều 43 Luật
Thủy sản)
+ Hệ thống xử lý nước thải, chất thải rắn và khí thải, trang thiết bị kiểm tra
chất lượng sản phẩm chưa đảm bảo đảm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật
2.2. Mục tiêu xử lý tình huống
Mặc dù Chi cụ Thủy sản cùng các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực
trong quản lý, chấn chỉnh công tác kinh doanh tại chợ Cá Yên Sở; xong tình
trạng thu mua, sơ chế sản phẩm thủy sả không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an
toàn vệ sinh thực phẩm vẫn còn tồn tại; ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu

thủy sản, lĩnh vực bảo vệ môi trường tiến hành xử phạt để thu vào ngân sách nhà
nước do những hành vi vi phạm gây ra.
2.3. Phân tích nguyên nhân, hậu quả
2.3.1. Nguyên nhân
a. Nguyên nhân chủ quan
Công tác quản lý nhà nước chuyên ngành còn lỏng lẻo và thiếu sự phối
hợp.

6


b. Nguyên nhân khách quan
 Sự bất cập, chồng chéo trong hệ thống căn bản pháp luật liên quan đến vụ
việc
 Việc vận chuyển sản phẩm thủy sản từ địa phương này đến địa phương
khác chưa được kiểm soát chặt chẽ, do lực lượng thú y thủy sản quá mỏng, mặt
khác cán bộ thú y không có thẩm quyền chặn xe khi phát hiện vận chuyển thủy
sản để kiểm tra
 Vì lợi ích, cơ sở giết mổ đã cố tình thực hiện các hành vi trái pháp luật.
Cá không có nguồn gốc xuất xứ vẫn thu mua và chế biến, tiết kiệm kinh phí
kiểm dịch, tiết kiệm đầu tư trang thiết bị cơ sở vật chất
 Sự thiếu hiểu biết về các quy định của pháp luật về việc kinh doanh thủy
sản của chủ và nhân viên cơ sở
 Công tác tuyên truyền còn ít và chưa sâu sát được đến người kinh doanh.
Việc tổ chức tuyên truyền tác hại của việc thu mua, buôn bán sơ chế sản phẩm
thủy sản không rõ nguồn gốc, không đảm bảo yêu cầu an toàn vệ sinh thực phẩm
cho người kinh doanh chưa được quan tâm đúng mức, kinh phí, nhân lực còn
hạn hẹp
2.3.2. Hậu quả
Việc kinh doanh, thu mua, buôn bán sản phẩm thủy sản không rõ nguồn

- Đối tượng triển khai là những cá nhân, tổ chức thu mua, bảo quản, chế
biến và kinh doanh thuỷ sản tại Chợ cá Yên Sở
- Tổng số lớp dự kiến 1, số người tham gia 60 người/lớp.
- Thời gian đào tạo 03 ngày.
- Nội dung đào tạo:
+ Giới thiệu về các văn bản pháp quy quy định về vệ sinh an toàn thực
phẩm.
8


+ Những mối nguy gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm thủy sản.
+ Kiểm soát mối nguy an toàn vệ sinh thực phẩm trong thu gom, sơ chế,
bảo quản, và vận chuyển nguyên liệu thủy sản theo quan điểm HACCP.
Nội dung:
Giới thiệu về HACCP;
Mô hình quản lý chất lượng theo quan điểm HACCP;
Nhận diện mối nguy trong quá trình thu gom, sơ chế, bảo quản và vận
chuyển nguyên liệu thủy sản;
Điều kiện kiên quyết;
Quy phạm sản xuất (GMP);
Quy phạm vệ sinh (SSOP);
Thiết lập hồ sơ giám sát thực hiện GMP, SSOP, HACCP.
+ Khái quát về kiểm soát chất lượng an toàn vệ sinh thủy sản theo quan
điểm của HACCP.
- In tờ rơi: Tổ chức in phát 5.000 tờ rơi có nội dung tuyên truyền về kiến
thức vệ sinh an toàn thực phẩm thuỷ sản cho các đối tượng sản xuất, kinh doanh,
chế biến, sơ chế, thu gom và người tiêu dùng thuỷ sản trên địa bàn Quận Hoàng
Mai
Nội dung tờ rơi;
- Các yếu tố gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm thuỷ sản.

 Tiết kiệm kinh phí thu hồi, tiêu hủy lô hàng của cơ quan quản lý
Hạn chế
 Chưa áp dụng triệt để quy định của pháp luật
 Có gây căng thẳng giữa cơ sở và cơ quan quản lý
10


 Phức tạp hơn phương án 1 vì cần áp dụng các quy định về xử phạt, các
căn cứ xử phạt
Phƣơng án 3: Tiến hành chỉ lỗi, lập biên bản xử phạt hành chính, kết hợp
hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu số cá không rõ nguốn gốc xuất xứ cùng số
cá đã được sơ chế. Lô hàng của bà Bùi Thị Loan không có giấy xác nhận hoặc
chứng minh nguồn gốc xuất xứ, kèm theo đó là sơ chế không đảm bảo yêu cầu
vệ sinh an toàn thực phẩm, điều này là trái quy định và hộ kinh doanh chắc chắn
phải bị xử phạt. Nếu để lô hàng tiếp tục lưu thông mà không tiêu hủy sẽ gây ảnh
hường đến người tiêu dùng.
Ưu điểm
 Có tính dăn đe cao, làm gương cho những cơ sở kinh doanh khác tại chợ
phải ý thức chấp hành pháp luật không vì lợi ích cá nhân mà làm ảnh
hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng,
 Tạo lòng tin, an tâm cho người sử dụng.
 Đúng theo quy định của pháp luật, tăng cường tính pháp chế
 Góp phần tạo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa các cơ sở kinh doanh
thủy sản tại chợ cá
Nhược điểm
 Có thể gây căng thẳng giữa Đoàn kiểm tra, cơ quan quản lý với hộ kinh
doanh
 Gây thiệt hại nhiều về kinh tế cho hộ kinh doanh
 Nhà nước cần chi kinh phí cho việc tịch thu, tiêu hủy sản phẩm
Kết luận

Stt Nội dung công việc

Chủ thể thực hiện

Thời gian

Điều kiện

9h ngày

Kiểm tra,

27/8/2015

giám sát

9h30 ngày

Kiểm tra,

27/8/2015

kinh phí

chuyển 300kg cá rophi đã Ban quản lý chợ cá Yên

10h ngày

Kinh phí,


kiểm tra

liên

ngành
Đại diện cơ sở hộ kinh
doanh Bùi Thị Loan
Cán bộ lấy mẫu
Đoàn Kiểm tra liên

2

Lấy mẫu gửi phân tích

ngành
Đại diện cơ sở
Cơ quan phân tích

Huy

động

chuyên
3

01

dùng

xe

tích và ra quyết định xử
phạt

giám sát

liên ngành
Đại diện đoàn kiểm tra
Chi cục thủy sản Hà
Nội

Ngày

Kiểm tra,

4/9/2015

giám sát

Ngày

Kiểm tra,

4/9/2015

giám sát

Ngày

Kiểm tra,


xấu. Người có sai phạm phải chịu những hình thức kỷ luật thích đáng. Cơ quan
có cán bộ sai phạm ngoài việc phải xử lý cán bộ còn phải có trách nhiệm khắc
phục hậu quả, đồng nghĩa với có những thiệt hại về uy tín và kinh tế.
“Phòng cháy hơn chữa cháy” hay “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là những
thuật ngữ dân gian, nhưng trong quản lý đó lại là những định hướng quan trọng:
cần phải có những phương án phòng ngừa rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động
của cơ quan, tổ chức, đơn vị bằng nhiều giải pháp.
Trong các phần trình bày trên, tiểu luận đã đề cập đến việc nâng cao tinh
thần trách nhiệm, nâng cao năng lực, trình độ nhận thức, kỹ năng giải quyết và
xử lý công việc cho cán bộ, nhân viên, coi đây là một giải pháp khả thi để phòng
ngừa những tình huống xấu. Tuy trong tiểu luận chưa tính toán được kinh phí
cho việc khắc phục hậu quả và kinh phí dành cho việc nâng cao năng lực cán bộ
nhưng rõ ràng kinh phí dành cho việc nâng cao năng lực cán bộ có thể ước tính
được và có hiệu quả lâu dài, cơ bản giải quyết được vấn đề từ gốc rễ. Trong khi
đó kinh phí để giải quyết hậu quả khó lường trước được và chỉ giải quyết được
vấn đề trước mắt mà thôi.
Vậy, có thể kết luận rằng, việc nâng cao năng lực cho cán bộ, nhân viên
làm việc trong các cơ quan, tổ chức đơn vị là một công tác quan trọng, trọng
tâm, cần được chính cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng cán bộ, nhân viên cũng
như các cấp, các ngành quan tâm đầu tư, tổ chức thực hiện.
3.2. Đề xuất.
Đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng cán bộ: Cần có tiêu chí tuyển
chọn và bản mô tả công việc cụ thể, rõ ràng cho từng vị trí tuyển dụng; thường
xuyên tổ chức kiểm điểm, đánh giá kết quả và có điều chỉnh thường xuyên cho
phù hợp với thực tế.

15


Đối với các cơ quan có chức năng tổ chức đào tạo, nâng cao năng lực cần

7. Chi cục Thủy sản Hà Nội, Báo cáo tổng kết nhiệm vụ chuyên môn năm
2014 phương hướng và kế hoạch năm 2015.
8. Chỉ thị số 403/TTg ngày 11/7/1995 của Thủ tướng Chính phủ về việc
chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ động vật thủy sản và kiểm tra vệ
sinh thủy sản thực phẩm có nguồn gốc động vật thủy sản.
9. Công văn số 7305/BNN - KHCN ngày 31 tháng 12 năm 2007 của Bộ
Nông nghiệp & PTNT về việc kinh phí hỗ trợ thực hiện dự án vệ sinh an
toàn thực phẩm năm 2008.
10.Quyết định 118/2008/QĐ-BNN ngày 11/12/2008 của Bộ Nông Nghiệp và
Phát Triển Nông Thôn ban hành Quy Chế kiểm tra và chứng nhận chất
lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm hàng hoá thuỷ sản
11.Quyết định số 60/2008/QĐ-BTC ngày 31/7/2008 của Bộ tài chính về việc
quy định chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí quản lý chất
lượng, an toàn vệ sinh và thú y thủy sản.
12.Chức năng nhiệm vụ của Chị cục tại Quyết định số 1897/QĐ-UBND về
thành lập Chi cục Thủy sản Hà Nội ngày 07 tháng 11 năm 2008

17