Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

Lời nói đầu
Giải quyết tranh chấp đất đai là một trong những chủ trương lớn của
Đảng và Nhà nước, nhằm giữ gìn ổn định sản xuất, đời sống, tình đoàn kết
trong nội bộ nhân dân, giữ gìn an ninh, trật tự và ngăn ngừa hành vi vi phạm
pháp luật nghiêm trọng có thể xảy ra.
Qua hơn 2 năm thi hành Luật Đất đai 2013 đã thu được những kết
quả quan trọng trong việc bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn tài nguyên
đất đai quốc gia, đảm bảo cơ chế thống nhất quản lý nhà nước về đất đai. Tuy
nhiên, do tác động nhiều mặt của cơ chế thị trường, mà trực tiếp là quá trình
đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu theo vùng, tiểu vùng làm phát sinh tranh
chấp phức tạp, kéo dài, thậm chí có nơi đã trở thành điểm nóng.
Trong quá trình giải quyết tranh chấp, các cơ quan chức năng gặp
không ít khó khăn khi tìm chứng cứ để xác định tính khách quan của vụ việc,
thậm chí có nhiều trường hợp phải suy đoán theo lập luận của các bên. Từ
đó, xảy ra tình trạng khiếu kiện vượt cấp, thư gửi nhiều nơi và quá nhiều cấp
giải quyết mà các bên vẫn khiếu nại, kiến nghị.
Trong công cuộc xây dựng Nhà nước Việt Nam pháp quyền xã hội
chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, việc nâng cao hiệu quả trong hoạt động
giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân có ý nghĩa – vị trí – vai trò
hết sức quan trọng. Bên cạnh đó, việc làm tốt công tác xây dựng luật pháp –
hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà
nước các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở trong giai đoạn hiện nay là vô cùng cần
thiết.
Từ sụ nhận thức trên, với một ít kinh nghiệm về mặt thực tiễn, qua
quá trình học tập, nghiên cứu ở lớp bồi dưỡng bồi dưỡng ngạch chuyên viên khóa 2015, tại trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong, tôi lựa chọn tiểu luận

Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

1

sau nhà bếp.
Sau khi đổi nhà, gia đình bà T đã ăn ở ổn định, thường xuyên, không
có tranh chấp về quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, đến thời điểm năm 2007, gia
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

2


Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

đình bà T có nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường
H, khi đó bà T mới biết; phần diện tích 08m2 nhà cấp 4 mái lợp lá, làm bếp trước
đây, ngày 11/01/2007 đã được UBND quận E cấp Giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất cho gia đình bà Trần Thị C và chồng là ông Hoàng Văn Q, địa chỉ:
127C, phố H, phường H, quận E, Hà Nội.
Từ diễn biến sự việc đó, ngày 09/2/2007, bà Nguyễn Thanh T đã làm
đơn khiếu nại gửi UBND quận E, với nội dung ngày 11/01/2007, UBND quận E
đã cấp 08m2 đất của gia đình bà cho gia đình bà Trần Thị C, theo Giấy chứng
nhận số GA 788888, ngày 11/01/2007. Nay bà T yêu cầu UBND quận E trả lại
cho bà T phần diện tích đất 08m2 nêu trên.
Trên cơ sở đơn thư khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T, địa chỉ: 127A,
phố H, phường H, E. UBND quận E đã ban hành Quyết định số 926/QĐ-UBND
ngày 08/3/2007 của UBND quận E về việc thành lập Tổ Thẩm tra để thẩm tra
việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở cho gia đình bà Trần Thị C và
chồng là ông Hoàng Văn Q, địa chỉ: số 127C, phố H, phường H, quận E, Hà
Nội. Tổ có nhiệm vụ thẩm tra việc cấp giấy chứng nhận đối với gia đình bà Trần
Thị C, và khiếu nại, báo cáo Chủ tịch UBND quận E để xử lý theo quy định.
Quá trình thẩm tra, Tổ nhận thấy, như sau:
* Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của gia đình bà Nguyễn Thanh
T, số 127A, phố H:

+ Tại Quyết định số 01/HGT ngày 20/01/2003, Tòa án nhân dân quận E
có quyết định công nhận thỏa thuận của các đương sự như sau:
- Ông Nguyễn Đức T, nhất trí sẽ giao cho gia đình ông Nguyễn Văn H
660.000.000 (Sáu trăm sáu mươi triệu đồng) để gia đình ông H tự tìm nhà
chuyển đến nơi ở mới.
- Ông Nguyễn Văn H sẽ trả lại toàn bộ ngôi nhà và diện tích đất cho ông
Nguyễn Đức T, cụ thể như sau:
+ Trả lại ngôi nhà cấp 4 với diện tích 32m 2
+ Khu phụ gồm:
- Bếp xây bán mái, diện tích 7,3m2
- Bếp tạm không có mái, diện tích: 2,2m2;
- Nhà vệ sinh bán mái, diện tích: 1,5m2
- Nhà tắm bán mái, diện tích: 2,8m2
- Tường rào, bụi tre trúc.
Toàn bộ công trình trên nằm trên diện tích đất là 154m 2, trong đó có
25m2 ngõ đi chung.
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

4


Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

Ngày 20/01/2003, ông Nguyễn Đức T có đơn đề nghị chuyển quyền sở
hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (không có xác nhận của chính quyền địa
phương) với một số nội dung ghi tại đơn như sau:
- Bên bán: Ông Nguyễn Đức T, địa chỉ: phòng 12 – C4 – khu tập thể;
TT-DĐ-HN.
- Bên mua: bà Trần Thị C, địa chỉ: Số 05 NT, ĐB, Hà Nội.
- Địa chỉ mua bán nhà đất: Số 127C, phố H, E, Hà Nội.

Phường H, trong đó có gia đình bà Trần Thị C, địa chỉ nhà: số 127C, phố H.
+ Ngày 30/5/2006 UBND phường H có biên bản số 08/BB-UB-ĐC về
việc hết hạn thời gian công khai hồ sơ kê khai xin cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất ở, đối với 19 trường hợp hộ gia đình nêu trên.
Nội dung tại biên bản thể hiện: trong thời gian từ ngày 15/5/2006 đến hết
ngày 30/5/2006, UBND phường H không nhận được đơn thư khiếu nại gì về
nhà, đất tại các địa chỉ ghi trong danh sách công khai.
+ Ngày 11/01/2007, UBND quận E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất ở số GA 788888 cho gia đình bà Trần Thị C, Hộ khẩu thường trú: Số 05
NT, BT, ĐB, Hà Nội. Địa chỉ nhà đất được cấp: số 127C, phố H, phường H,
E.
1.2 Xác định mục tiêu xử lý tình huống.
Vấn đề đặt ra hiện nay là cần sớm giải quyết dứt điểm vụ việc này và
làm cách nào để nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc nêu trên. Xét thấy đây là
một vụ việc phức tạp, đụng chạm đến vấn đề đất đai là vấn đề nhạy cảm, bức
xúc, cấp bách cần giải quyết ngay với mục tiêu:
- Xử lý dứt điểm việc khiếu nại của gia đình bà Nguyễn Thanh T, các cơ
quan có trách nhiệm giải quyết theo quy định.
- Việc giải quyết đơn thư khiếu nại phải tuân thủ theo đúng trình tự, quy
định của pháp luật bảo đảm hợp lý, hợp tình, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp
pháp của các bên.
- Phải khắc phục được tình trạng tranh chấp quyền sử dụng đất trong tình
trạng hiện nay, nhằm đảm bảo tăng cường pháp chế XHCN trong lĩnh vực quản
lý và sử dụng đất đai, bảo vệ uy tín, củng cố lòng tin của công dân đối với chính
quyền địa phương các cấp.
- Xử lý nghiêm minh đúng pháp luật đối với mọi hành vi vi phạm pháp
luật về Đất đai, khiếu nại tố cáo của cá nhân, tổ chức, chính quyền có liên quan
đến vụ việc khiếu nại kéo dài, phức tạp này.
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015


khiếu nại sẽ kéo dài, làm ảnh hưởng xấu đến cuộc sống chung của những người
có liên quan, của các gia đình nhà bà Trần Thị C và bà Nguyễn Thanh T, và gây
mất ổn định tình hình an ninh trật tự xã hội trên địa bàn khu dân cư.
- UBND phường H buông lỏng quản lý quỹ đất, quản lý hồ sơ địa chính,
thiếu trách nhiệm trong việc quản lý đất đai, dẫn tới khiếu kiện trong nhân dân.
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

7


Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

Việc chỉnh lý biến động đất đai không được theo dõi và có biểu hiện lợi ích cục
bộ, làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân đối với một bộ phận cán bộ công
chức, qua đó cho thấy sự quản lý điều hành yếu kém của UBND phường H nói
riêng và đối với dịch vụ công của nhà nước nói chung.
1.4 Xây dựng, lựa chọn Phương án xử lý tình huống:
Để vụ việc khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T được giải quyết dứt điểm,
thấu đáo, phù hợp với các quy định của pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp
pháp của các bên, cần cân nhắc giữa 03 Phương án sau:
a. Phương án 1:
- UBND quận E cấp Giấy chứng nhận cho gia đình bà Trần Thị C là
đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
- Bà Nguyễn Thanh T khiếu nại về việc UBND quận E đã cấp Giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Trần Thị C với diện tích 138,7m2, trong
đó có 08m2 là diện tích đất của gia đình bà Nguyễn Thanh T, là không có cơ sở.
+ Phương án này có ưu điểm và nhược điểm sau:
* Ưu điểm:
- Bảo đảm quyền lợi đối với 01 gia đình bà Trần Thị C.
* Nhược điểm:

- Nếu thực hiện theo Phương án này là khá tối ưu, đảm bảo nếu bên nào
chưa thấy thỏa đáng vẫn có thể tiếp tục khiếu kiện ra Tòa án.
* Nhược điểm:
- Khi vụ việc được đưa ra Tòa án, phát sinh thêm thời gian để xử lý vụ
việc, qua đó chưa thể giải quyết dứt điểm ngay, dẫn đến tranh chấp chưa thể
được xử lý triệt để, tránh những xung đột không đáng có.
Chọn Phương án giải quyết:
Mỗi Phương án nói trên đều có những ưu và nhược điểm nhất định. Tuy
nhiên, theo bản thân tôi, Phương án thứ 2 là tối ưu nhất vì nó thỏa mãn được
nhiều yếu tố cần giải quyết nhất; đồng thời cũng phù hợp với quy định của pháp
luật, hợp lý, hợp tình, các bên sẽ đảm bảo được quyền lợi ích hợp pháp của mình
trong vụ việc này, đặc biệt là gia đình bà Nguyễn Thanh T.
1.5 Lập kế hoạch tổ chức thực hiện Phương án:
Sau khi đã chọn được phương án giải quyết hợp lý, UBND quận E cần
giao cho Thanh tra quận E, chậm nhất là 10 ngày làm việc (kể từ khi chọn
phương án giải quyết) phải tham mưu trình UBND quận E ký Quyết định thành
lập Tổ Thẩm tra đề thẩm tra lại việc cấp giấy chứng nhận của bà Trần Thị C, để
giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T, không để tình trạng phát dinh
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

9


Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

khiếu kiện phức tạp, kéo dài. Chậm nhất là 30 ngày phải có báo cáo kết luận về
việc thẩm tra cho đồng chí Chủ tịch UBND quận E.
Tổ thẩm tra bao gồm các thành phần như sau: (thành phần từ 4 đến 6
người), trong đó:
Đồng chí Chánh Thanh tra là Tổ trưởng, các đồng chí Phó Chánh Thanh


*Dự kiến tiến độ và thời gian giải quyết vụ việc khiếu nại nói trên cụ
thể như sau:
- Ngày 08/3/2007, UBND quận Tây ban hành Quyết định số 926/QĐUBND của UBND quận E về việc thành lập Tổ Thẩm tra để thẩm tra việc cấp
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở cho gia đình bà Trần Thị C và chồng là
ông Hoàng Văn Q, địa chỉ: số 127C, phố H, phường H, quận E, Hà Nội, theo nội
dung đơn khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T.
- Ngày 20/3/2007, Tổ thẩm tra tiến hành họp Tổ để triển khai nhiệm vụ,
thống nhất kế hoạch đi xác minh và phân công nhiệm vụ tới từng tổ viên trong
Tổ
- Ngày 30/3/2007, Tổ thẩm tra trực tiếp đến cơ sở để triển khai nhiệm
vụ và công bố Quyết định về việc thành lập Tổ thẩm tra, xác minh theo đơn
khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T. Yêu cầu UBND phường H chuẩn bị hồ sơ, tài
liệu có liên quan cung cấp cho Tổ Thẩm tra tiến hành làm việc.
- Ngày 01/4/2007, Tổ thẩm tra trực tiếp làm việc với Phòng Tài nguyên
và Môi trường về các nội dung có liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận cho
gia đình bà Trần Thị C, yêu cầu phòng Tài nguyên và Môi trường cung cấp hồ
sơ tài liệu có liên quan.
- Ngày 05/4//2007 đến 08/4/2007, Tổ thẩm tra tổng hợp viết báo cáo kết
quả thẩm tra, xác minh theo nội dung đơn khiếu nại của bà Nguyễn Thanh T.
đồng thời công bố dự thảo kết luận về việc thẩm tra.
- Ngày 13/4/2007, Tổ thẩm tra hoàn chỉnh báo cáo kết quả thẩm tra các
nội dung khiếu nại của bà Nguyễn Thanh Tấm, báo cáo trình Chủ tịch UBND
quận E xem xét.
- Ngày 16/4/2007, Chủ tịch UBND quận E ban hành Kết luận thanh tra
về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở đối với gia đình bà Trần Thị
C. Yêu cầu các tổ chức cá nhân có liên quan nghiêm túc chấp hành, giao cho
Thanh tra quận theo dõi và đôn đốc việc thực hiện kết luận sau Thanh tra. Kết
quả thực hiện báo cáo Chủ tịch UBND quận trước ngày 15/5/2007.
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, tôi
xin đưa ra một số kiến nghị như sau:
* Khi giải quyết tranh chấp về đất đai phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
- Đất đai thuộc sở hữu của toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý; nhà
nước chỉ giao quyền sử dụng cho công dân; trong quá trình tranh chấp đất đai,
Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

12


Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết sẽ căn cứ vào thời điểm phát
sinh của vụ việc và các chính sách tương ứng của thời kỳ đó để giải quyết.
- Giải quyết các khiếu nại, liên quan đến lĩnh vực đất đai trên cơ sở tôn
trọng quá trình sử dụng đất ổn định của các chủ sử dụng đất, kiên quyết bảo vệ
thành quả cách mạng và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời phải
tôn trọng quy hoạch sử dụng đất của chính quyền địa phương.
- Khi giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai phát sinh những
vấn đề kinh tế, lợi ích vật chất….cần phải đảm bảo lợi ích của nhà nước và quan
tâm đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
* Hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai:
Việc mở rộng thẩm quyền giải quyết để Tòa án xét xử khiếu kiện hành
chính là đúng. Trường hợp Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết lần đầu, người
khiếu nại không đồng ý với quyết định định giải quyết thì có quyền khởi kiện
đến Tòa án nhân dân theo quy định của Luật Tố tụng hành chính hoặc khởi kiện
lần 2 đến UBND cấp tỉnh. Những người khiếu nại thường chọn con đường tiếp
khiếu đến cơ quan hành chính cấp trên hơn là việc khởi kiện ra Tòa án, vì ra Tòa
án phải chịu án phí, đủ thủ tục và qua các cấp của Tòa án xét xử nếu có kháng
án. Do đó, hầu hết người khiếu nại quyết định hành chính tiếp khiếu lên cơ quan

Đề tài: “Xử lý tình huống trong lĩnh vực tranh chấp đất đai”

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Luật Khiếu nại, ngày 11 tháng 11 năm 2011;
- Luật Thanh tra, ngày 15 tháng 11 năm 2010;
- Luật Đất đai - năm 2013;
- Luật Đất đai – năm 2003.

Hoàng Văn Huy – Lớp Bồi dưỡng ngạch chuyên viên – K4a-2015

15