“Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tham gia tốt trò chơi đóng kịch
theo tác phẩm văn học”
PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Lý do chọn đề tài.
Giáo dục mầm non là hệ thống đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Giáo dục mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ từ 3
tháng tuổi đến 6 tuổi nhằm giúp trẻ phát triển về thể chất, tinh thần, trí tuệ, thẩm
mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ngoài việc cung cấp vốn từ cho trẻ
thì văn học còn là một loại hình nghệ thuật mà trẻ thơ được tiếp xúc rất sớm ngay
từ tuổi ấu thơ làm quen với các giai điệu nhẹ nhàng, tha thiết qua những lời hát ru,
được nghe những câu chuyện cổ tích ly kỳ, hấp dẫn đầy tình thương yêu và lòng
nhân ái.
Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi chưa biết đọc nên trẻ chưa tự mình tiếp xúc trực tiếp
với tác phẩm văn học dường như phụ thuộc vào cô giáo. Cô giáo dẫn dắt trẻ
LQTPVH không chỉ dừng lại ở việc học mà còn bao gồm cả việc dạy cho trẻ kể lại
chuyện một cách diễn cảm, sáng tạo và đóng vai các nhân vật trong chuyện (đóng
kịch).
Dạy trẻ đóng kịch dựa vào các câu chuyện đã được chuyển thể thành kịch
bản là một hình thức cho trẻ LQTPVH mang tính chất trò chơi. Tổ chức trò chơi
đóng kịch cho trẻ sẽ góp phần rèn luyện và phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo, khả năng ngôn ngữ mạch lạc cũng như sự tự tin của trẻ khi đứng trước tập thể.
Tính tích cực được thể hiện ở chỗ, trẻ tự nguyện nhập vai nhân vật mà mình ưa
thích và say mê luyện tập đầu đến cuối. Xuất phát từ việc yêu thích nhân vật, được
tham gia "diễn" chung với các bạn, tập thể lớp và cô giáo, trẻ sẽ cố gắng thể hiện
tốt trách nhiệm của một "diễn viên" khi đứng trên sân khấu. Trong tình cảm ngây
thơ của trẻ nhỏ, được đứng trên sân khấu luyện tập diễn kịch, dù là khuôn viên
trong lớp học, được các bạn và cô giáo chăm chú theo dõi, vỗ tay tán thưởng là một
1




thành được nhiệm vụ giao phó, nhiệm vụ đó là đào tạo cho thế hệ trẻ tuổi phát triển
một cách toàn diện.
Để tiến tới mục tiêu “Đổi mới căn bản, toàn diện GD và ĐT đáp ứng yêu cầu
CNH – HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập
quốc tế” như NQ29 – NQTW của Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ 8 khóa XI đã
xác định.
Để chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, thời
đại của CNH – HĐH đất nước và mục đích chung của của Giáo Dục mầm non là
phát triển tất cả các khả năng của trẻ, hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của
nhân cách con người, một mặt đáp ứng các nhu cầu phát triển tổng thể hài hoà của
trẻ về các mặt: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức,thẩm mỷ, tình cảm - xã hội. Mặt khác
chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1.
Khác với người lớn trẻ em thật sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức
tiền khoa học trong trường mầm non theo phương châm “chơi mà học, học mà
chơi”. Và trò chơi đóng kịch đóng vai trò hết sức quan trọng giúp trẻ diễn đạt hết
những suy nghĩ của trẻ, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng sáng tạo nghệ thuật. Trò
chơi đóng kịch là môi trường là điều kiện tốt cho trẻ hoạt động, khám phá, trải
nghiệm thể hiện bản thân và là một trong những hoạt động cần thiết trong việc hình
thành nhân cách cho trẻ để từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện.
2. Thực trạng.
2.1. Thuận lợi
- Trường mầm non Quảng Ngọc có khuôn viên rộng rãi, thoáng mát, có đầy
đủ phòng học, có sân khấu ngoài trời. Đặc biệt nhà trường có đầy đủ các phương
tiện nghe nhìn như: ti vi, đầu đĩa, tăng âm, loa đài, đèn chiếu và 2 máy vi tính đã
nối mạng. Có đầy đủ các phông bạt, kiểu chữ để trang trí tiêu đề.
-

Đội ngũ giáo viên trẻ năng động, sáng tạo có nhiều giáo viên có năng khiếu về


Nhận thức của trẻ không đồng đều, nhận thức của một số phụ huynh còn thấp,

một số giáo viên chưa linh hoạt sáng tạo.
-

Khó khăn của lớp:

+ Đồ dùng đồ chơi trong lớp còn thiếu theo quy định, ít đồ dùng đồ chơi để làm
cảnh trí.
+ Trang phục cho trẻ đóng kịch theo tác phẩm văn học còn ít tính thẩm mĩ chưa
cao.
+ Chưa có đầy đủ các phương tiện âm thanh để hỗ trợ hoạt động đóng kịch theo tác
phẩm văn học.
+ Đa số trẻ trong lớp mới đi học từ một đến hai năm nên chưa thực sự tự tin thể
hiện vai diễn của mình.
+ Các cháu còn nói tiếng địa phương nhiều.
+ Trẻ trong lớp đông (40 cháu) nên không thể tổ chức cho tất cả trẻ trong lớp hoạt
động đóng kịch theo tác phẩm văn học trong một giờ hoạt động
Để tìm cho mình những giải pháp hợp lý, có hiệu quả việc đầu tiên là tôi kiểm
tra, khảo sát thực tế của lớp tôi chủ nhiệm và khảo sát đánh giá các kỹ năng của trẻ
trong diễn kịch.

4


Bảng khảo sát
TT

Nội dung


%

4

10

6

15

6

15

24

60

Trẻ tự nguyện đóng
vai nhân vật

6

15

8

20

7

đối thoại tốt.

10

7

12,5

9

22,5

20

50

10

6

15

6

15

24

60


thế giới thực vật xung quanh mình; trẻ cảm nhận được mối quan hệ của con người
trong gia đình và xã hội; đặc biệt giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ.
Cho trẻ tiếp nhận truyện độc thoại theo cách tổ chức trò chơi đóng kịch là
cách thức cho trẻ cảm thụ câu chuyện một cách hào hứng và sâu sắc bởi tính trực
quan sinh động của nó. Hơn nữa, qua việc nhập vai vào "nhân vật" trẻ được trải
nghiện những tình cảm tốt đẹp, những kiểu xử lý khôn ngoan để mà học làm
người...
Tính cách của nhân vật tự bộc lộ qua hành động và ngôn ngữ (đối thoại, độc
thoại). Khi chuyển thể phải tập chung vào ngôn ngữ đối thoại để gây được ấn tượng
cho người đọc, người nghe.
Ví dụ: Truyện kể : "chú Dê đen" dũng cảm có tính kịch cao. Truyện gồm
3 nhân vật: Dê đen, Dê trắng, Chó Sói. Qua ngôn ngữ độc thoại của Dê đen, Dê
trắng, ngôn ngữ đối thoại của hai con dê với Chó Sói đã bộc lộ tính cách yếu đuối
nhút nhát của Dê trắng, đối lập hoàn toàn với sự dũng cảm của Dê đen.
3.1.2. Chuyển thể kịch bản.
6


Là quá trình chuyển thể tác phẩm từ chuyện kể kịch bản đây là công việc hết
sức quan trọng, đòi hỏi người giáo viện phải hiểu thật sâu sắc tác phẩm - tính cách
của từng nhân vật trong tác phẩm. Chủ động trong việc sáng tạo hay bổ sung thêm
những tình tiết, sự kiện vào trong kịch bản để tạo nên sự hấp dẫn, lôi cuốn mà
không làm thay đổi nội dung cốt truyện. Tuy nhiên để xây dựng được một kịch bản
đáp ứng được đầy đủ nội dung và thể hiện được tính nghệ thuật thì giáo viên phải
tuân thủ đầy đủ những yêu cầu sau đây:
Xác định nhân vật: phải xác định rõ số lượng nhân vật trong một tác phẩm quá trình phát triển tâm lý - tính cách rõ nét của từng nhân vật, hành động giọng nói
của từng nhân vật phân vai cho hợp lý sao cho phù hợp và làm nổi bật được nội
dung tác phẩm.
Ví dụ: Câu chuyện: " Quả Bầu Tiên" có 3 nhân vật chính.
Tính cách nhân vật: Cậu bé hiền lành, tốt bụng, yêu quý chăm sóc bảo vệ

không phát huy được tính chủ động sáng tạo, kỹ năng phát trển ngôn ngữ mạch lạc
của trẻ.
Trong khi chuyển thể thành kịch bản cho phép chúng ta có thể thêm hoặc
bớt tình tiết và nhân vật nhưng vẫn đảm bảo nội dung trọng tâm của kịch bản. Một
vở kịch có thể có từ 3-4 nhân vật chính, nếu quá ít nhân vật thì tẻ nhạt nhưng quá
trình nhiều thì vở kịch trở nên lộn xộn, không trọng tâm làm phân tán sự chú ý của
trẻ.
Ví dụ: Trong câu chuyện " Chú Dê đen" vì câu chuyện chỉ có ba nhân vật
nhưng chúng ta có thể thêm nhân vật Thỏ trắng xuất hiện ở đầu câu chuyện cùng
Dê đen và Dê trắng đi kiếm ăn và ở cuối câu chuyện để cùng Dê đen và Dê trắng
đánh lại chó sói.
Hoặc ví dụ: Trong kịch bản " Cây tre trăm đốt" ngoài Lão địa chủ, cô con
gái, anh nông dân chúng ta có thể xây dựng thêm nhân vật bà con hàng xóm vì
trong vỏ kịch các nhân vật độc thoại quá nhiều. Mục đích khi đưa những nhân vật
này vào làm cho vở kịch thêm phần sinh động hơn, vui hơn, tránh được sự đơn
điệu, tẻ nhạt.
8


Ví dụ: Trong chuyện "Tấm Cám" có những chi tiết rất dài thể hiện sự độc
ác của hai mẹ con Cám:
- Trút bớt tôm tép.
- Giết cá bống.
- Trộn gạo vào thóc.
Vì câu chuyện rất dài nên khi xây dưng kịch bản chúng ta có thể bỏ đi một
số chi tiết. Điều đó không ảnh hưởng đến diễn biến, nội dung của kịch bản. Bỏ một
trong ba chi tiết thì mẹ con Cám vẫn độc ác và Tấm vẫn là Tấm chăm chỉ, ngoan
hiền đến nhẫn nhục.
Trong quá trình xây dựng kịch bản giáo viên cần chú ý đến tính kịch. Nếu
vở kịch không có tính kịch thì không hấp dẫn đối với người xem, nhưng đối với

Giọng Dê trắng: Run rẩy - sợ sệt.
11


Giọng Dê đen: To - dứt khoát - rõ ràng.
Giọng Thỏ mẹ: Ân cần - dịu dàng - ấm áp.
Giọng Thỏ em: Nhanh - nhí nhảnh - hồn nhiên.
Giọng Thỏ anh: Chậm - khoan thai.
+ Ngoài ra giáo viên cần chú ý đến những từ cần nhấn mạnh trong các câu
nói của nhân vật.
Ví dụ: Câu nói của Lão địa chủ trong câu chuyện "quả bầu tiên" trong đoạn
thả én con lên trời.
Bay đi én con - mau bay đi kiếm hạt bầu tiên về đây cho ta (thể hiện sự độc ác tham
lam của lão địa chủ).
Câu nói của Chó sói trong câu chuyện "chú Dê đen".
"À ta nhớ ra rồi - ha ha - ở đoạn đường này họ hàng nhà Dê thường hay qua lại.
- Đi liền với ngôn ngữ là cử chỉ - điệu bộ - nét mặt nó đóng vai trò hết sức
quan trọng làm nổi bật tính cách nhân vật tạo nên sự sinh động - hấp dẫn của vở
kịch.
Ví dụ 1: Đoạn Dê đen đi tìm Dê trắng: Mặt lo âu, hốt hoảng - điệu bộ vừa đi
vừa chạy - ngó nghiêng tìm kiếm - giọng nói to - nhanh thể hiện sự lo lắng: "Dê
trắng ơi! bạn ở đâu - các bạn ơi, các bạn có thấy bạn Dê trắng của tôi không?"
Ví dụ 2: Đoạn lão địa chủ trong câu chuyện: "Cây tre trăm đốt" bị dính vào
cây tre: Mặt méo xệch, thở hổn hển, hai tay chắp vái - chân quỳ gối - giọng hốt
hoảng van xin.
- Đối với cách di chuyển của các nhân vật trên sân khấu, giáo viên cũng cần
chú ý để hướng dẫn trẻ - các nhân vật khi xuất hiện thì không nên đứng lâu một chỗ
phải phối hợp với ngôn ngữ - cử chỉ điệu bộ sao cho hợp lý, các nhân vật khi giao
tiếp với nhau phải luôn vận động - đổi chỗ cho nhau hoặc chuyển vị trí khác. Khi
giao tiếp phải nhìn vào mặt nhau có người nói người nghe - không cướp lời nhau thường xuyên giao lưu với khán giả.

bài hát, tiếng gà gáy, tiếng nước chảy róc rách, tất cả đều là sự hấp dẫn khi được sử
dụng trong quá trình trẻ diễn xuất.
Ngoài ra giáo viên cần chú ý những đồ dùng cần thiết cho các vở kịch:
Cuốc, hái, đao...làm bằng bìa cứng để thuận lợi cho trẻ hoạt động.
Khi tiến hành buổi đóng kịch, cô giáo nên là người giúp trẻ giới thiệu các
vai diễn, đồng thời cô hướng dẫn vai trò của khán giả, cách thể hiện của các diễn
viên, giới thiệu về vở kịch là thời điểm khá quan trọng, nó giúy mọi trẻ hứng thú và
tập chung vào hoạt động
- Tổ chức cho từng nhóm trẻ biểu diễn, mỗi lần nên cho một nhóm biểu diễn
có thể vào các thời điểm: Các cuộc thi, các ngày lễ hội, giờ vui chơi, giờ LQTPH,
giờ chuẩn bị trả trẻ. Cô giáo có thể chuẩn bị hoa tặng phẩm để tặng cho các cháu
sau mỗi lần biểu diễn. Động viên các cháu vỗ tay, khen ngợi các bạn biểu diễn
tham gia các hoạt động đóng kịch. Điều quan trọng là phải làm sao lôi cuốn được
tất cả các trẻ trong lớp tham gia.

Một việc làm cần thiết là giáo viên cho trẻ ôn lại những vở kịch đã dựng và
cô phải thông báo trước cho trẻ. Việc đó giúp cho trẻ cảm thụ sâu sắc hơn về tác
phẩm văn học và nhuần nhuyễn hơn trong kỹ năng nhập vai, đồng thời giúp trẻ tự
tin hơn, diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc, biểu cảm hơn.
Đây là biện pháp mang tính hỗ trợ nhưng nếu thiếu nó thì vở kịch dù có hay
thế nào đi chăng nữa thì cũng thiếu sự hấp dẫn. Không gây được hứng thú đối với
trẻ. Có thể chúng ta phải chuẩn bị công phu, đầy đủ cho các vở kịch biểu diễn trong
các ngày hội, các cuộc thi còn trong các hoạt động khác mặc dù không nên quá chú

14


trọng nhưng cũng phải đảm bảo một số yêu cầu cơ bản để gây hứng thú cho trẻ và
giúp trẻ luôn luôn yêu thích và tư tin tham gia đóng kịch TPVH.
Trẻ mẫu giáo lớn có thể biểu diễn cho các em nhỏ hơn xem, chứ không dừng

trường. Ngay từ đầu năm học cùng với BGH nhà trường tôi đã tham gia ý kiến về
tu sửa CSVC, mua sắm trang thiết bị để hiệu trưởng làm tờ trình, trình lãnh đạo địa
phương để địa phương phê duyệt các kế hoạch về mua sắm trang thiết bị, tu sửa các
đồ dùng, đồ chơi nguyên học liệu phục vụ cho các hoạt động học và vui chơi của
trẻ nói chung và đồ dùng, đồ chơi nguyên học liệu phục vụ cho mãng đóng kịch nói
riêng.
Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường tạo nên sự liên kết giữa trường/lớp
mầm non và cha mẹ, nhằm chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình
chăm sóc - giáo dục trẻ.
Phối kết hợp với các bậc cha mẹ sẽ tạo nên nguồn lực vật chất và tinh thần,
góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ.
Thông qua việc phối kết hợp với các bậc cha mẹ để tuyên truyền hướng dẫn
các bậc phụ huynh cách hướng dẫn trẻ cảm thụ TPVH, thuộc kịch bản, thuộc lời
thoại - hành động của các nhân vật nhất là nhân vật trẻ nhập vại và để họ hiểu được
phần nào công việc của giáo viên hướng dẫn trẻ ở trường mầm non.
Bám sát kế hoạch chuyên môn của nhà trường, ngay từ đầu năm học tôi đã
xây dựng nội dung các kịch bản của các TPVH tuyên truyền cụ thể cho các bậc phụ
huynh để cho phụ huynh hướng trẻ thêm ở nhà.
Có nhiều hình thức và biện pháp phối hợp với cha mẹ của trẻ:
- Đối với nhà trường: Chúng tôi thành lập hội cha mẹ phụ huynh, chi hội của
các khối/lớp. Nhà trường sẽ tuyên truyền kết hợp thông qua các buổi họp phụ
huynh, thông qua đài truyền thanh, qua các buổi lao động công ích,..
- Đối với nhóm/lớp: qua trao đổi trực tiếp hàng ngày, qua góc tuyên truyền,
qua hình ảnh, pa nô có treo ở lớp rồi thông qua các bản tin thông báo riêng của lớp
mình.

16


Ví dụ: Để thực hiện tốt kịch bản "Ba cô gái" thuộc chủ đề "Gia đình" giáo

17


cách của các nhân vật thông qua cử chỉ, thái độ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt. Nói
chung khi các biện pháp này được thực hiện trên trẻ thì đã giúp cho trẻ hoàn thiện
hơn về việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc, trẻ tự tin hơn và thực sự ham muốn được
tham gia đóng kịch
PHẦN III
KẾT QUẢ, BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
1.Kết quả đạt được.
Qua các giải pháp đã nghiên cứu và áp dụng các giải pháp vào lớp học do tôi
chủ nhiệm đã đem lại cho tôi kết quả cụ thể như sau:

Bảng khảo sát
TT

Nội dung

Kết quả
Trẻ Đạt
TB

Tỷ
lệ
%

Trẻ
CĐ

Tỷ lệ


2

Trẻ tự nguyện đóng
vai nhân vật

13

32,5

18

45

7

17,5

2

5

3

Trẻ biết thể hiện vai
nhân vật

15

37,5


37,5

18

45

5

12,5

2

5

4
5

Trẻ biết thể hiện
ngôn phù hợp với
vai diễn
Trẻ biết diễn xuất
đối thoại tốt.

Đối chiếu với kết quả ban đầu ta thấy rằng kết quả đã nâng lên rõ rệt từ chỗ
chỉ có 1/3 số trẻ trong lớp biết diễn kịch thì đến bây giờ trẻ trong lớp tôi đã có 95%
số trẻ biết diễn kịch và kỹ năng diễn kịch nhập vai diễn rất đạt, linh hoạt trong các
vai diễn. Kỹ năng đật câu hỏi, kỹ năng kể chuyện các cháu trong lớp đều thực hiện
được rất tốt. Các cháu diễn kịch rất tự tin, diễn đạt ngôn ngữ lời thoại chôi chảy thể
18


19


- Đối với nhà trường: Hàng năm nên tạo điều điện cho CBGV đi tham quan,
học hỏi kinh nghiệm của các trường có môi trường hoạt động tốt, kịch bản hay, trẻ
diễn đạt, đạt chất lượng cao trong tỉnh cũng như ngoài tỉnh để GV nắm bắt kịp thời
những cái mới, cái hay.
- Đối với địa phương: Đầu tư thêm các trang thiết bị như: Máy chiếu, máy
tính xách tay, các bộ đèn nháy… Tu sữa lại một số hạng mục CSVC như: Làm mái
che cho sân khấu ngoài trời, đầu tư xây dựng thêm khu vui chơi vườn cổ tích cho
trẻ hoạt động.
- Đối với phòng giáo dục: Mở thêm các lớp chuyên đề về việc hướng dẫn xây
dựng kịch bản, diễn đóng kịch theo các TPVH cho các cụm, các trường mầm non
trong trong Huyện. Nên ưu tiên thời gian cho thực hành nhiều hơn nữa.
Rất mong được HĐKH ngành bổ sung, góp ý cho các giải pháp của tôi.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Thanh Hóa, ngày 10 tháng 4 năm
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

20


21