MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong thời đại chúng ta, báo chí là một hiện tượng đặc biệt phổ biến,
tác động từng ngày từng giờ vào xã hội, quan hệ tới từng địa phương, từng tổ
chức, từng thành viên của xã hội. Dưới ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa
học kĩ thuật và công nghệ, đời sống vật chất, tinh thần của xã hội có những
bước phát triển to lớn và nhanh chóng. Trong điều kiện ấy, quy mô, phạm vi,
hình thức hoạt động của báo chí ngày càng mở rộng, thu hút sự quan tâm chú
ý của đại bộ phận xã hội, trở thành phương tiện có sức mạnh, được sử dụng
vào các mục đích rất khác nhau như: nhân đạo, kinh tế, chính trị, quân sự,…
Ngược lại, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa- xã hội và tính chất đặc thù của
mỗi dân tộc, mỗi đất nước vừa là một trong những điều kiện hình thành báo
chí, vừa là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự vận động của các phương tiện
thông tin đại chúng.
Đất nước ta đang trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa- hiện đại
hóa, mở rộng hợp tác giao lưu, thúc đẩy quan hệ với nhiều nước trên thế giới.
Kinh tế là một trong những lĩnh vực quan trọng góp phần đánh giá sự phát
triển của đất nước. Vấn đề kinh tế luôn là vấn đề nóng bỏng, thu hút sự quan
tâm của đông đảo các đối tượng. Nhờ đó mà có nhiều chương trình kinh tế
trên sóng truyền hình đã ra đời.
Nếu như cuộc sống nói chung và đời sống kinh tế nói riêng có vô số sự
kiện xảy ra thì báo chí cũng có rất nhiều phương thức phản ánh cuộc sống. Đó
chính là sự phong phú, đa dạng của các loại hình, thể loại và hình thức thể
hiện của báo chí. Vấn đề đặt ra cho người làm báo là phải biết lựa chọn những
phương thức thích hợp để phản ánh sao cho hiệu quả nhất.
Cuộc sống với những diễn biến sôi động đã phần nào được xuất hiện
trên màn ảnh truyền hình chân thực và sống động như nó vốn có. Thế nhưng
nếu chỉ dừng ở mức độ thông tin, phản ánh thì chưa đủ. Trình độ dân trí ngày
1




3. Mục đích và nhiệm vụ của khóa luận
3.1 Mục đích
- Tham gia vào hoạt động báo chí ngày nay không chỉ có các nhà báo
chuyên nghiệp mà còn có cả những nhà chính trị, nhà khoa học, nhà kinh tế,
…; không chỉ là độc quyền của các cơ quan báo chí chính thống mà còn xuất
hiện sự góp mặt của các công ty truyền thông ( VIT, S Media, Vietba Media,
…) , Đài truyền hình tư nhân ( VTC). Đây chính là xu hướng xã hội hóa
truyền hình. Xu hướng này tạo ra sự cạnh tranh giữa các Đài truyền hình, các
kênh truyền hình và các chương trình truyền hình. Vì vậy nghiên cứu và tìm
hiểu bản tin chuyên sâu về kinh tế cũng góp phần nắm bắt được xu hướng của
truyền hình hiện đại, hiệu quả tác động của xu hướng xã hội hóa truyền hình.
- Chỉ ra thực trạng khai thác, lựa chọn đề tài cho các bản tin chuyên
sâu về lĩnh vực kinh tế trên VTV1.
- Tìm hiểu nguồn đề tài được lấy từ đâu?
- Có những cách nào để tìm kiếm thông tin, xác đinh đề tài?
- Cách thức khai thác và lựa chọn đề tài như thế nào?
- Chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong cách khai thác, lựa chọn đề tài
của những chương trình bản tin chuyên sâu về kinh tế; nguyên nhân của
những hạn chế. Những yếu tố khách quan, chủ quan tác động trong quá trình
tiếp xúc thông tin, nguồn tin, xử lí thông tin, xác định đề tài.
- Kiến nghị một số giải pháp để nâng cao chất lượng của việc khai
thác, lựa chọn đề tài cho bản tin chuyên sâu nói chung và bản tin chuyên sâu
về kinh tế nói riêng trên sóng truyền hình nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của
công chúng, phát huy được thế mạnh, hiệu quả của truyền hình góp phần thực
hiện xuất sắc sứ mệnh của thông tin báo chí.
3.2 Nhiệm vụ

3



- Điều tra xã hội học để phân loại đối tượng của các chương trình, nắm
bắt nhu cầu, sở thích của từng đối tượng.
- Phỏng vấn sâu để thấy rõ quan điểm của khán giả về chương trình
bản tin chuyên sâu đó, ý kiến của họ.
- Phỏng vấn anket cho thấy sự khách quan trong ý kiến của khán giả và
tìm ra xu hướng.
- Phân tích, so sánh những thông tin đã có trên cơ sở thực tế, khoa học
một cách cụ thể, chi tiết và tìm ra nguyên nhân, hướng đến giải pháp nâng cao
chất lượng.
- Tổng hợp, thống kê kết quả của các phương pháp trên để rút ra kết
luận.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6.1 Đối với bản thân
- Xác định được nguồn đề tài phục vụ cho các bản tin chuyên sâu
- Tìm ra phương pháp để tiếp cận đề tài, khai thác, lựa chọn và sử dụng
như thế nào cho hợp lí, hiệu quả.
- Thấy được sự khác biệt trong cách khai thác, lựa chọn đề tài cho các
bản tin chuyên sâu về kinh tế với các chương trình bản tin khác. Trên cơ sở đó
rút kinh nghiệm cho bản thân trong việc phải khai thác, lựa chọn đề tài thế
nào?
- Góp tiếng nói cải tiến, nâng cao hiệu quả của các chương trình.
6.2 Lí luận
- Nghiên cứu về mặt lí luận về việc khai thác và lựa chọn đề tài cho các
bản tin chuyên sâu trên sóng truyền hình.
- Tìm ra mối tương quan trong xu hướng xã hội hóa truyền hình
- Dự báo sự phát triển của truyền hình, hướng đi của các chương trình
truyền hình trong tương lai.
7. Kết cấu
5

+ Chọn là “ xem xét, so sánh, lấy cái hợp yêu cầu trong nhiều cái cùng
loại”. ( Theo “ Từ điển Tiếng Việt- trang 178)
- Khai thác và lựa chọn đề tài là gì?
+ Khai thác và lựa chọn đề tài( cho báo chí)
Là tìm kiếm, phát hiện các sự kiện, hiện tượng, vấn đề nảy sinh trong đời
sống xã hội mà mọi người còn ít biết đến để phản ánh trên báo chí sao cho đạt
hiệu quả tốt nhất.
+ Khai thác và lựa chọn đề tài được thể hiện ở hai khía cạnh sau:
Thứ 1: Khai thác, lựa chọn đề tài cho 1 tác phẩm báo chí độc lập. Đây
là công việc cần thiết trong quá trình tác nghiệp độc lập của phóng viên.
Thứ 2: Khai thác, lựa chọn đề tài cho các chuyên mục, chương trình,…
Đây là công việc mang tầm vĩ mô, mang tính tập thể cao, kết hợp giữa công
7


việc của cá nhân phóng viên với sự lựa chọn, định hướng của Ban biên tập
nhằm xây dựng nên một chương trình với chủ đề, tư tưởng rõ ràng, kết cấu
chặt chẽ, nội dung phong phú, có phong cách.
- Khai thác và lựa chọn đề tài cho chương trình truyền hình ?
Là tìm kiếm, phát hiện các sự kiện, vấn đề đang hiện hữu hay còn khuất
lấp trong đời sống xã hội, sau đó gạn lọc, tổng hợp lại để thông tin, phản ánh
trên sóng truyền hình trong một chương trình cụ thể sao cho đạt hiệu quả cao
nhất.
Khai thác và lựa chọn đề tài có mối quan hệ mật thiết với nhau trong quá
trình xác định đề tài báo chí. Có khai thác thì mới có cái để lựa chọn. Khai
thác càng nhiều thì sự lựa chọn càng phong phú. Có sự lựa chọn thì mới có
những đề tài hay, hấp dẫn, riêng, lạ. Như vậy, khai thác và lựa chọn đề tài có
ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện và hình thành đề tài cho các tác phẩm
báo chí, các chương trình truyền hình. Không có đề tài hay nếu quá trình khai
thác và lựa chọn đề tài diễn ra cẩu thả, không nghiêm túc.

phú nhưng cũng vô cùng phức tạp về cuộc sống, về mọi lĩnh vực kinh tế, văn
hóa, xã hội, chính trị,…Đó chính là môi trường sinh động sản sinh ra đề tài
cho các chương trình truyền hình. Trong hoạt động sáng tạo của nhà báo, việc
xác định đề tài mà cụ thể là khai thác và lựa chọn đề tài chính là quá trình “
gạn lọc, khơi trong”, đặc tả hiện thực cuộc sống.
Việc khai thác và lựa chọn đề tài cụ thể, rõ ràng sẽ giúp phóng viên xác
định được tư tưởng, chủ đề của chương trình. Bởi chủ đề của một tác phẩm
chính là đề tài đã được xác định. Nói cách khác, đây là vấn đề chính, vấn đề
trọng tâm xuyên suốt từ đầu đến cuối tác phẩm. Mặt khác, việc xác định đề tài
còn giúp cho nhà báo khoanh vùng được đối tượng, giúp cho việc thu thập
thông tin, thu thập những tài liệu liên quan thuận lợi, phù hợp. Đồng thời xác
định đề tài còn giúp cho khán giả có cái nhìn cận cảnh, nhận thức rõ ràng nhất
những gì đang diễn ra xung quanh cuộc sống của họ. Khai thác, lựa chọn đề
tài tốt đồng nghĩa với việc chọn được một món ăn ngon, phù hợp với nhu cầu,
9


khẩu vị của người thưởng thức. Và ngược lại, việc khai thác, lựa chọn đề tài
cho chương trình truyền hình không tốt đồng nghĩa với việc sẽ có một sản
phẩm tồi, thiếu hấp dẫn, không thu hút được sự quan tâm của công chúng.
Việc khai thác và lựa chọn đề tài như thế nào còn quyết định hình thức
của chương trình đó. Vì vậy giải thích tại sao với đề tài này phóng viên chỉ
dừng lại ở mức độ đưa thông tin còn với đề tài kia phóng viên có thể sử dụng
những hình thức khác như bình luận, phân tích, phóng sự,….
Cũng từ đề tài sẽ quyết định nội dung của chương trình. Phản ánh vấn
đề gì, phương pháp phản ánh, bố cục, cấu trúc văn phong, chi tiết , sự kiện,
sắp xếp các chi tiết để làm nổi bật chủ đề của tác phẩm.
Việc khai thác, lựa chọn đề tài như thế nào còn góp phần quyết định sự
phong phú , đa dạng, hấp dẫn của các chương trình truyền hình. Đề tài nào thu
hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng thì đề tài đó sẽ có sức thuyết

Nam thì bản tin chuyên sâu đầu tiên về lĩnh vực kinh tế mới được ra đời từ
năm 2006 trên sóng của Đài truyền hình Việt Nam và cũng đã tạo ra những
hiệu ứng tốt, những con mắt nhìn thiện cảm của khán giả dành cho chương
trình.
Sở dĩ, có sự ra đời của những bản tin chuyên sâu là do nhu cầu thông
tin của công chúng. Trình độ dân trí ngày càng cao, nhu cầu của khán giả
cũng ngày càng khắt khe hơn. Khán giả cần thông tin không chỉ đủ mà còn
phải sâu sắc, toàn diện. Những yêu cầu đó không thể đáp ứng trong một bản
tin tổng hợp. Bên cạnh đó, đời sống kinh tế xã hội đang có những bước
chuyển lớn mạnh nhưng cũng nhiều phức tạp trên nhiều lĩnh vực. Báo chí có
nhiệm vụ, chức năng lí giải, định hướng tư tưởng cho công chúng trên những
lĩnh vực quan trọng nhạy cảm của xã hội. Từ những lí do đó mà có sự xuất
hiện của các bản tin chuyên sâu trên sóng truyền hình.
3.2 Đặc trưng của bản tin truyền hình chuyên sâu.
Trước hết,cần khẳng định tin tức là một thể loại vô cùng quan trọng
trong đời sống báo chí. Tin tức là thể loại được sử dụng nhiều nhất và có sớm
11


nhất nhằm thông tin về sự kiện quan trọng trong đời sống xã hội. Tin tức đã
có từ lâu và ngày càng phát triển mạnh mẽ, phong phú. Ở hầu hết các tòa soạn
báo, tạp chí hay các đài phát thanh - truyền hình thì thể loại tin luôn chiếm vị
trí hàng đầu. Bản tin truyền hình có vị trí đặc biệt không thể thiếu trong các
chương trình truyền hình. Các chương trình bản tin được xem là mang tính
báo chí chính thống trong loại hình báo chí truyền hình. Bản tin truyền hình
chuyên sâu cũng mang đầy đủ bản chất của 1 tin tức, 1 bản tin tổng hợp. Đó
là:
- Một chuỗi thông tin, sự kiện được tổng hợp lại.
Không có sự kiện thì không có tin. Sự kiện không chỉ là nội dung chủ
yếu của tin mà còn có dung lượng lớn nhất trong một bản tin. Sự kiện là sự

cần đi thẳng vào hạt nhân của sự kiện nên cần một lối ngôn ngữ đơn giản,
ngắn gọn, trực tiếp.
- Thông tin được nhiều người quan tâm và cần được định hướng trong
dư luận.
Báo chí là phương tiện thông tin thiết yếu với đời sống xã hội, là công
cụ văn hóa. Nhà báo có trách nhiệm cung cấp cho công chúng hình ảnh chân
thật, đúng bản chất về quá trình của sự kiện và tình huống được thông tin,
thông qua đó hướng dẫn dư luận. Với khả năng tác động một cách rộng lớn,
nhanh chóng và mạnh mẽ vào toàn bộ xã hội, hoạt động của truyền hình có
vai trò và ý nghĩa hết sức to lớn trong công tác tư tưởng. Vì vậy trong quá
trình khai thác và lựa chọn thông tin, nhà báo cần nhạy cảm chú ý đến những
thông tin thu hút sự quan tâm, chú ý của nhiều người và cần định hướng trong
quảng đại quần chúng.
Bên cạnh những điểm chung đó, điểm chính làm nên sự khác biệt giữa
bản tin truyền hình chuyên sâu với những bản tin tổng hợp chính là ở mục
đích thông tin. Cả một chương trình bản tin chỉ tập trung vào 1 lĩnh vực , đi
sâu phân tích, lí giải chi tiết những sự kiện, vấn đề nảy sinh trong lĩnh vực đó
để đem lại cho người xem cái nhìn toàn diện, cụ thể, thuyết phục về những gì
13


đang xảy ra. Chính điểm khác biệt có bản này đã dẫn tới một loạt những khác
biệt trong quá trình tác nghiệp giữa việc sản xuất bản tin chuyên sâu với bản
tin tổng hợp khác. Đó là sự khác biệt về phạm vi đề tài, tính chất thông tin và
đối tượng tiếp nhận.
Nếu như trong các bản tin tổng hợp đề tài được khai thác và lựa chọn
từ mọi mặt, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, văn hóatư tưởng, giáo dục, y tế, an ninh- quốc phòng cho thấy diện mạo chung của xã
hội thì trong một bản tin chuyên sâu đề tài chỉ được khai thác và lựa chọn từ
một lĩnh vực chuyên biệt nhằm làm cho khán giả hình dung rõ diện mạo của
lĩnh vực đó.

mà trong các bản tin chuyên sâu người ta còn tìm thấy cả những phóng sự,
bình luận, nhận định, phân tích, lí giải thuyết phục, sắc sảo cho những thông
tin đã xảy ra. Điều đó yêu cầu phóng viên phải có sự am hiều nhất định về
lĩnh vực mà mình theo đuổi.
Do đặc điểm của bản tin chuyên sâu là tập trung đi sâu, chi tiết vào 1
lĩnh vực cụ thể nên ngôn ngữ cũng mang đặc thù của lĩnh vực đó với những
thuật ngữ chuyên dùng, bảng, biểu,… ngoài những yêu cầu đối với ngôn ngữ
của tin tức nói chung. Còn đối với ngôn ngữ của các bản tin tổng hợp, thường
chỉ sử dụng ngôn ngữ thông dụng, toàn dân làm sao để tất cả mọi tầng lớp,
vùng miền đều hiểu được.
Cũng do đặc điểm khác biệt của bản tin chuyên sâu là đi sâu vào 1 lĩnh
vực cụ thể nên đối tượng người xem cũng khu biệt hơn. Khi theo dõi các bản
tin chuyên sâu không phải ai cũng hiểu được, vì vậy không phải tất cả mọi đối
tượng đều quan tâm tới các bản tin chuyên sâu. Khán giả thường chỉ tập trung
vào lĩnh vực mà mình quan tâm, tìm kiếm thông tin mà mình cần.
Ví dụ : Khán giả của chương trình: “ VN&Index” thường là những
người hoạt động trong lĩnh vực tài chính- chứng khoán hoặc những người
tham gia vào hoạt động này. Thậm chí trong chương trình: “ Bản tin tài
chính” đối tượng đã được khu biệt với những người quan tâm đến tình hình
15


kinh tế- tài chính. Tuy nhiên, ngay trong đối tượng đã được khu biệt đó, có
những khán giả cũng chỉ theo dõi đến lĩnh vực mà mình quan tâm, có ảnh
hưởng đến mình. Như trong cả bản tin đó, họ chỉ theo dõi thông tin bất động
sản hay sự tăng giảm của giá vàng hay USD.
3.3 Sự khác biệt trong khai thác và lựa chọn đề tài cho bản tin truyền hình
chuyên sâu với bản tin truyền hình tổng hợp và các chương trình truyền
hình khác.
Từ những đặc trưng của bản tin truyền hình chuyên sâu đã qui định

thường chỉ lấy nguồn từ một số ban ngành có liên quan.
Mặt khác, nguồn tin phục vụ cho các bản tin chuyên sâu không những
ít mà còn rất khó so với các bản tin tổng hợp hay các chương trình truyền hình
khác.
Thứ nhất, vì nguồn tin ít hơn nên khai thác cũng khó hơn, lựa chọn khó
hơn. Như trong các bản tin tổng hợp, các chương trình truyền hình, trong một
chương trình bao gồm thông tin trên nhiều lĩnh vực nên hầu như chỉ đưa
thông tin nổi bất nhất trong lĩnh vực đó mà thậm chí là không thể đưa thông
tin trên tất cả mọi lĩnh vực mà chỉ lựa chọn những thông tin đặc biệt trên một
số lĩnh vực. Nguồn tin phong phú, thông tin đa dang, vì vậy, phóng viên có
điều kiện để lựa chọn những thông tin đặc sắc, chất lượng hấp dẫn tạo thành
nguồn đề tài dồi dào cho mình. Nhưng trong bản tin chuyên sâu, nguồn cung
cấp đề tài bị ràng buộc hạn chế hơn. Vì tất nhiên thông tin phản ánh trên một
lĩnh vực thì nguồn cung cấp thông tin không thể phong phú bằng trên nhiều
lĩnh vực nên việc khai thác, lựa chọn đề tài gặp khó khăn hơn là điều tất yếu.
Thứ hai, trong bản tin tổng hợp hay các chương trình truyền hình khác, trong
một chương trình bao gồm nhiều đề tài khác nhau của các lĩnh vực khác nhau.
Nhưng trong bản tin chuyên sâu thì đề tài chỉ được khai thác và lựa chọn trên
một lĩnh vực. Vì vậy cần sử dụng nhiều thông tin trong lĩnh vực đó để vẫn
đảm bảo thời lượng của chương trình trong khi nguồn cung cấp thì có hạn. Do

17


đó, cũng gây khó khăn cho phóng viên trong quá trình tìm kiếm, lựa chọn
thông tin làm đề tài.
Thứ ba, vì là bản tin chuyên sâu nên thông tin mang tính chuyên môn
cao. Không giống như các chương trình hay bản tin tổng hợp khác, phóng
viên không nhất thiết phải nắm bắt rõ chuyên ngành mình cần khai thác thông
tin thì trong bản tin chuyên sâu, thông tin không chỉ khai thác ở yếu tổ nổi

dưới góc độ khác để cho ra đời những sản phẩm báo chí khác nhau.
Nếu như bản tin tổng hợp, đề tài thường được khai thác ở góc độ chung
nhất, dễ hiểu nhất bằng hình thức thông báo hoặc phóng sự ngắn để người
xem có thể hình dung ban đầu về sự kiện, sự việc xảy ra thì đối với các bản
tin chuyên sâu, đề tài được “ mổ xẻ”, phân tích dưới nhiều khía cạnh, nhiều
góc độ, tầm nhìn của nhiều đối tượng. Nội dung đề tài có thể đi sâu vào bản
chất của vấn đề để tìm ra nguyên nhân, dự báo diễn biến, kết quả. Ngoài ra,
đối với các bản tin chuyên sâu thông tin về vấn đề đó sẽ được liên tục cập
nhật hàng ngày, hàng giờ theo diễn biến của vấn đề cung cấp cho người xem
cái nhìn cụ thể, toàn diện, đầy đủ về sự kiện nổi bật trong lĩnh vực đó.
Ví dụ: Vấn đề tăng giá xăng dầu. Nếu bản tin thời sự 19 h chỉ thông báo
cho người xem ngày/tháng/năm sẽ tăng giá xăng, mức tăng là bao nhiêu, ý
kiến của người dân về việc tăng giá thì bản tin tài chính đưa tin ở góc độ
khác. Cũng là việc tăng giá xăng nhưng các phóng viên của bản tin tài chính
sẽ thực hiện đề tài dưới góc độ lí giải nguyên nhân cuả việc tăng giá từ đâu,
giá dầu thô là như thế nào, thực trạng của việc tăng giá, nhận định của chuyên
gia về tình hình xăng dầu, ý kiến của họ về vấn đề tăng giá và giải pháp.
Ngoài ra, biến động về giá dầu sẽ luôn được các phóng viên cập nhật và đưa
tin thông báo trong những bản tin khác.
Như vậy, có thể thấy vì bản tin chuyên sâu tập trung đi sâu vào một
lĩnh vực nên có điều kiện để phân tích thấu đáo, tỉ mỉ về một vấn đề thuộc
lĩnh vực đó mà có ảnh hưởng đến nhiều vấn đề khác.

19


3.3.3 Cách thức khai thác đề tài cho bản tin chuyên sâu mang tính tổng
hợp.
Theo “Từ điển Tiếng Việt” thì cách thức là hình thức diễn ra của một
hành động. ( Trang 116)

Trên mọi lĩnh vực như thế, họ không khó khăn gì trong việc lựa chọn một số
thông tin hấp dẫn, xây dựng lên ý tưởng đề tài. Tuy nhiên, đối với bản tin
chuyên sâu trên một lĩnh vực thì thông tin thường bị động hơn vì khan hiếm
hơn nên mức độ chủ động tìm kiếm thông tin phải rất cao. Bởi xét cho cùng,
trong 1 ngày chỉ trên 1 lĩnh vực, không phải lúc nào cũng đa dạng thông tin và
những thông tin đó cũng có sức thuyết phục người xem. Điều này chứng tỏ
phóng viên phải hết sức chủ động, linh hoạt trong các thức khai thác nguồn
thông tin làm đề tài. Phóng viên cần đi sâu vào lĩnh vực đó, phải có cách nhìn
các vấn đề đó dưới góc độ mới để thu hút người xem lại gần với thông tin của
mình. Phóng viên không thể thụ động tiếp nhận thông tin đã có sẵn mà phải
chủ động đi tìm, đi mò, đi kiếm.
Ví dụ: Mức độ tìm kiếm khai thác thông tin trong bản tin chuyên sâu về
lĩnh vực kinh tế. Kinh tế là một lĩnh vực khó và phức tạp bởi những sự kiện,
sự việc biến đổi bất ngờ thậm chí là không thể lường trước được. Vì vây, việc
khai thác thông tin trên lĩnh vực này là rất khó. Bởi thông tin kinh tế thì
không ít nhưng những thông tin hấp dẫn thì thường bí mật, yêu cầu người
phóng viên phải chủ động đào sâu, tìm tòi, linh hoạt,mềm dẻo để nắm bắt
được những thông tin có giá trị tạo thành những đề tài hấp dẫn.
3.3.5 Quá trình lựa chọn đề tài phụ thuộc vào đối tượng khán giả
hẹp, chuyên môn sâu.
Bất cứ một chương trình truyền hình nào từ những chương trình báo chí
mang tính chính thống đến những chương trình trò chơi giải trí cũng đều
hướng đến một mục đích chung là làm hài lòng nhu cầu của đối tượng tiếp
nhận. Sự hài lòng của đối tượng này cũng là một phương pháp đánh giá chất
lượng của chương trình. Cũng vì thế mà mỗi chương trình đều có sự nghiên
21


cứu về đối tượng khán giả của mình về nhu cầu, sở thích để khai thác và lựa
chọn đề tài cho phù hợp. Không thể không quan tâm công chúng của mình

phải được căn cứ trên cơ sở đối tượng tiếp nhận của bản tin đó, đòi hỏi phóng
viên cần nghiên cứu kĩ về nhu cầu, trình độ đối tượng của mình để khai thác,
lựa chọn đề tài cho phù hợp, không bị cho là “ múa rìu qua mắt thợ”.
3.3.6 Việc khai thác, lựa chọn đề tài phụ thuộc nhiều vào thời điểm
thông tin.
Như chúng ta đã biết, không có sự kiện, sự việc xảy ra trong cuộc sống
thì cũng không có thông tin. Mà có thông tin mới có đề tài. Càng nhiều sự
việc, sự kiện thì càng có cơ hội để khai thác và lựa chọn những đề tài hấp dẫn,
cuốn hút người xem. Việc khai thác, lựa chọn đề tài phụ thuộc vào nhiều yếu
tố. Đó có thể là nguồn tin hay là đối tượng tiếp nhận hoặc đôi khi là thời điểm
thông tin. Nếu thời điểm thông tin không đúng lúc sẽ gây ra nhiều hậu quả
khôn lường. Đặc biệt trong những bản tin chuyên sâu về kinh tế mà cụ thể là
về mảng tài chính, chứng khoán thì thời điểm thông tin là một vấn đề có ý
nghĩa rất quan trọng.
Ví dụ: Giá cả luôn liên quan mật thiết đến đời sống vật chất của công
chúng, đến điều kiện sống của họ. Mà hiện nay, đời sống kinh tế trong nước
cũng như thế giới có nhiều bất ổn. Giá cả lên xuống thất thường,biến động
từng ngày, từng giờ khó mà dự đoán trước được. Nếu khai thác lựa chọn
không đúng thời điểm có thể gây bất ổn trong đời sống nhân dân.
3.3.7 Việc khai thác đề tài phải đặt trong mối quan hệ ràng buộc giữa các
góc độ của các thông tin trong bản tin.
Từ những đặc trưng của bản tin truyền hình chuyên sâu đã qui định
cách thức khai thác đề tài riêng. Yêu cầu đặt ra đối với phóng viên tác nghiệp
là làm thế nào để tìm kiếm được thông tin chính xác, kịp thời, lựa chọn những
thông tin nào có giá trị hấp dẫn đối với người xem, có ảnh hưởng, tác động
lớn đối với đời sống kinh tế- xã hội. Trên một lĩnh vực, hầu như các sự kiện
đều có mối tương quan mật thiết với nhau theo quan hệ nhân- quả. Do vậy,
23




Kinh tế bao gồm 2 lĩnh vực là sản xuất và dịch vụ.
Kinh tế bao gồm các ngành: Tài chính- ngân hàng, thương mại, du lịch,
công nghiệp, xây dựng, giao thông, bảo hiểm.
Bản tin truyền hình chuyên sâu về lĩnh vực kinh tế là một tổng hợp các
thông tin trên lĩnh vực kinh tế bao gồm cả hình ảnh và âm thanh đã được khai
thác và lựa chọn để phát sóng nhờ sự hỗ trợ của các thiết bị kĩ thuật. Bản tin
đó thông tin một cách đầy đủ các sự việc, sự kiện nảy sinh trong đời sống
kinh tế và có những lí giải, phân tích, mổ xẻ những sự kiện nổi bật nhằm làm
rõ hơn nội tình, diện mạo của nền kinh tế.
4.2 Mối quan hệ giữa kinh tế với báo chí
Trong xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra một cách mạnh mẽ trên thế giới
như hiện nay hoạt động thông tin nói chung và báo chí nói riêng ngày càng
đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Ở nước ta, báo chí là công cụ
chính trị của Đảng, của Nhà nước, của đoàn thể xã hội và của nhân dân. Vì
vậy, ý nghĩa của thông tin báo chí rất quan trọng. Với nội dung thông tin có
định hướng đúng đắn, chân thật, có sức thuyết phục, báo chí có khả năng hình
thành dư luận xã hội, dẫn đến hành động xã hội, phù hợp với sự vận động của
xã hội theo những chiều hướng có chủ định
Ngay từ khi ra đời báo chí đã phát huy vai trò và sức mạnh của nó trong
tiến trình phát triển kinh tế văn hoá xã hội; trong việc nâng cao dân trí, giáo
dục nhân cách con người. Ngày nay báo chí và kinh tế là hai yếu tố có mối
quan hệ gắn chặt, tương hỗ với nhau. Nền kinh tế thị trường cùng với sự phát
triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã làm nên một nền công nghiệp
báo chí hùng mạnh, giúp cho quá trình “làm báo” dễ dàng hơn, tiếp cận được
công chúng nhanh hơn, đáp ứng được nhu cầu giải trí, thông tin của độc giả
gần như ngày lập tức.
Nền kinh tế thị trường đã tác động đến hoạt động báo chí trên nhiều
phương diện. Đặc biệt nền kinh tế thị trường đã làm cho đời sống báo chí có
25