ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ NỘI TIẾT
Ths. Bs. Nguyễn Phúc Hậu
Phó Chủ Nhiệm BM Sinh lý học
ĐẠI HỌC Y DƯC TP HCM
Chức năng của các cơ quan, bộ phận trong
cơ thể được điều hòa bởi hai hệ thống:
1. Hệ thần kinh
2. Hệ nội tiết.
Hệ thần kinh điều hòa chức năng bằng các
xung động thần kinh
Hệ nội tiết thực hiện sự điều hòa thông qua
các sản phẩm của nó, gọi là hormon.
Chức năng hệ nội tiết là:
1. Kiểm soát các quá trình chuyển hóa khác
nhau của cơ thể diễn ra trong tế bào
2. Quá trình vận chuyển vật chất qua màng
tế bào
3. Hoạt động tế bào như phát triển và bài
tiết
Có nhiều mối liên quan giữa hệ nội tiết và
thần kinh
Sự bài tiết các hormon là do đáp ứng với các
-Thận
-Tâm nhó
Hormon là sản phẩm được bài tiết bởi hệ nội
tiết, phân biệt hai loại hormon
Hormon toàn thể:
Bài tiết bởi các tuyến nội tiết đặc biệt:
- Adrenalin và nor-adrenalin, do tủy thượng
thận bài tiết, đáp ứng với kích thích thần
kinh giao cảm.
Một số ít hormon toàn thể tác dụng đến hầu
hết các tế bào của cơ thể:
Hormon GH của thùy trước tuyến yên làm
phát triển cơ thể
Hormon tuyến giáp thúc đẩy các phản ứng
hóa học của toàn bộ tế bào cơ thể.
Một số hormon chỉ tác dụng trên những tổ
chức đặc hiệu, gọi là tổ chức đích, hay cơ
quan đích:
VD: hormon hướng vỏ thượng thận ACTH
của thùy trước tuyến yên, kích thích tế bào
vỏ thượng thận, gây bài tiết hormon vỏ
thượng thận.
buồng trứng, tinh hoàn và nhau thai.
-Hormon axít amin tyrosin:
Có hai hormon xuất phát từ axít amin
tyrosin, là hai hormon của tuyến giáp có gắn
iốt.
Còn hormon tyrosin của tủy thượng thận
không gắn iốt, nó thuộc loại protein.
Negative feedback
Sự bài tiết hormon được kiểm tra bằng cơ
chế điều hòa ngược âm tính như sau:
Tuyến nội tiết có khuynh hướng là bài tiết
hormon quá mức, hormon sẽ tác dụng mạnh
lên các cơ quan hay tuyến đích.
Các cơ quan đích này sẽ thực hiện chức năng
của nó quá mức bình thường
Tác dụng điều hòa ngược trở về tuyến nội tiết,
gây ra ức chế, làm giảm mức bài tiết của
tuyến.
Yếu tố quan trọng kiểm tra mức bài tiết