Bài 3

CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG VÀ NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC CÁN BỘ
1.

CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỒ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG

1.1. Khái

niệm cán bộ và công tác cán bộ cúa Đảng

Khải niệm cổn bộ thường được dùng ở các nước xã hội chủ I nghĩa, ở Việt Nam,
một số nhà từ điển học đă đề cập đến khái I niệm này và thống nhất với nhau ở một
số nội dung sau:
Thử nhất, cản bộ theo nghĩa rộng bao gồm cán hộ, công I chúc, viên chức nỏi
chung hoạt động trong các tổ chức của hệ I thống chỉnh trị, cảc đơn vị sự nghiệp
công và thảnh phần kinh t¿ I nhà nước; họ được hình thành thông qua con đường
đào tạo và I bồi dường trong cảc nhà trường và thực tiền. Đây là bộ phận đông đào
và thường ổn định nhất
Thử hai, cản bộ là người làm công tác có chức vụ trong một I cơ quan, một tô
chức, trong đỏ cân nhân mạnh của cả hệ thông I chỉnh trị. Đây ỉà đội ngũ cán bộ
lãnh đạo, quản lý, những người I cố chức vụ, phân biệt với người thường, không cỏ
chức vụ. Bộ I phận cản bộ này được hình thành thông qua việc bầu cử dân chù I
hoặc đề bạt, bổ nhiệm.
Công tác cán bộ của Đảng thực chất ỉà việc xây đựng đội ngu cán bộ» bao
gồm việc đề ra tiêu chuẩn, quy hoạch, đào tạo,
đánh giá, bô nhiệm, đê bạt, luân chuyển, điều động, quàn lỷ khen thưởng, chinh
sách đãi ngộ cán bộ v.v. nhằm phục vụ cho nhiệm vụ chính trị của Đảng trong từng
1

thời gian nhất định. Nói một cách tổng quát, công tác cán bộ của Đảng ở cơ sở là

Trong ỄịUỎ trinh Iflnh đạo eốch mụng và rèn luyện Đảng tạ, Hồ Chi Minh dợy
ring: "Huấn luyện cán bộ lá công việc gốc của ftáng"1. Trong công cuộc dổi mới,
nhất iÀ thời kỳ đầy mạnh công nghỉộp hóa, hiện clựl hốtt đít nưởc, Đáng kháng
định Vôi trỏ quan tfpng của công tác cán bộ vố chí rô mực tỉên eủa cồng tác cán bộ
IÀ xầy dựng độ í ngũ cấn bộ đồng bộ, có chát lượng mả nòng cốt IÀ dội ngữ cán
bộ chủ chát củ« các ngành, các cíp về cơ sở, Đặc biệt lìiện nay phầỉ “tiốp tục đốí
mứi đong bộ các khấu eúa công tÁc Cần bộ, iặ0 chuyên bíôn cơ bản, vững chác
trong công tác cán bội xầy dựng... đội ngũ càn bộ.M thật Bự vỉ Dáng, vi dân, cố
bản lĩnh vấ tri tuệ, đỉ đỉu trong công tAc VÀ gương mỉu trong đạo đức iốl Vống«
bAo đám tinh ki thừit vế phết triétỉỉ xAy (lựng và thực hiện chính MÁch phát triển
nhAn tầẳr.. ,
1

ItA Chí Minh: Toền tậỊ)ị Nab. Chinh M’I lỊUốc gitt, 112002, 1.3 tr 269 1 x«m

Dẳng CộtỊg «ố» Việt Num; Vỗn kiện Dụt hội đại hiếu ỉoùn ưuÁc lân thử X, Nibxldnh
Mị I|ü¿c fịềt H.ỈOOd, ít 2M0-2HI

6


ở cơ sở, cần xác định được những chức danh cán bộ í chủ I chốt để bố trí đúng
người, đúng việc theo tiêu chuẩn và cơ cấu I hợp lý. Đồng thời cũng cần lựa chọn,
bố trí những cán bộ chuyên I môn có đủ năng lực, phẩm chất để thực hiện tốt các
khâu công I việc. Các chức danh cán bộ chủ chốt ở cơ sở bao gồm những I đồng
chí bí thư, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch Hội I đồng nhân dân (sắp tới
sẽ bỏ Hội đồng nhân dân phường), chủ I tịch và phó chủ tịch ủy ban nhân dân, cấp
trưởng các đoàn thề I trong hệ thống chính trị. Các chức danh chuyên môn bao
1


toàn dân tộc, truyền thông yêu nước, đại đoàn kết và gắn bó mật thiết với nhân dân;
tập hợp rộng rãi các loại rán bộ, trọng dụng nhân tài, không phân biệt đảng viên hay
người ngoài Đảng, dân tộc, tôn giáo, người ở trong nước hay người Việt Nam định
cu ở nước ngoài; không định kiến với những người có sai lầm trong quá khứ, nay
đã sửa chữa và có tâm huyết xây dựng đất nước.
Thứ tư, gắn việc xây dựng đội ngũ cán bộ với xây dựng tổ chức và đổi mới cơ
chế, chính sách, với việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hổ Chí Minh.
Thứ năm, thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạnh của nhân dân,
nâng cao trình độ dân trí, phát triển nguồn nhân lực chất ỉượng cao để tuyền chọn,
giáo dục, rèn luyện, bồi đường cán bộ. Phải dựa vào nhân dân dân để phát hiện,
kiểm tra vả giám sát cán bộ.
Thứ sáu, Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản
lý đội ngủ cán bộ theo nguyên tắc tập trung dân chủ, đi đôi với
phá» huy trách nhiệm của các tổ chức vả ngưòi đứng đầu
các tổ Chức trong hệ thông chính trị
Trong các quan điểm nêu trên, Đảng ta đặc biệt nhấn mạnh vai trò, tầm quan
trọng dặc biệt của đội ngũ cán bộ, công tác cán bộ trong các giai đoạn cách mạng
trước đây và hiện nay. Khăng định đây là “công việc gốc”, “là nhân tố quyết định
8

sự thánh bại của cách mạng, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng”. Do
dó, toàn Đảng, các tổ chức cơ sở đảng phải thưởng xuyên quan tâm và làm tốt
công tác trọng yếu này.
Trong xây dựng đội ngũ cán bộ phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ dẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hộí.


Mỗi cấp ủy đảng phải nhận thức sâu sắc giữa đường lối, nhiệm vụ chính trị và
cán bộ có mối quan hệ biện chứng với nhau. Mỗi giai đoạn cách mạng có đường


chốt trong hệ thống chính trị cơ sở. Tuy nhiên, cần chú ý đến những cán bộ có bản
chất công nhân, thực sự trung thành với sự nghiệp cách mạng, tránh thành phần chủ
nghĩa. Trong công tác xây đựng đội ngũ cán bộ cấp ủy cơ sở cần phát huy truyền
thống yêu nước, đoàn kết, tập hợp rộng rãi các loại cán bộ, trọng đụng nhân tài,
không phân biệt đảng viên hay người ngoài Đảng, dân tộc, tôn giáo, v.v. không định
kiến với những người có sai lầm trong quá khứ, nay đã hối cải và sửa chữa.
Coi trọng kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp của đội ngũ ;án bộ cách mạng
để xây dựng các thế hệ cán bộ hiện tại và tương lai. Gắn việc xây dựng đội ngũ cán bộ
với xây dựng tổ chức và đổi mới cơ chế, chính sách. Bởi vì, xây dựng đội ngũ cán bộ
và xây dựng tổ chức, đồi mới cơ chế, chính sách, phương thức, lề lối làm việc có
quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Cán bộ là người lập ra tồ chức, đề ra cơ chế,
chính sách và điều hành bộ máy, tổ chức thực hiện cơ chế chính sách. Song, đến
lượt mình, cán bộ lại chịu sự chi phối, ràng buộc của tổ chức và cơ chế, chính sách. Tổ
chức quyết định phương hướng và hành động của cán bộ. Tổ chức buộc cán bộ phải
hành động theo nguyên tắc và khuôn khổ nhất định. Gắn bó với tổ chức, nhờ tổ
chức, sức mạnh của cán bộ được nhân lên gấp bội. Tách khỏi tồ chức thì cán bộ sẽ
không còn sức mạnh.
Do đó, muốn có cán bộ tốt phải gắn công tác cán bộ với xây dựng tổ chức. Xây
dựng tồ chức phải đi đôi với xây dựng đội ngũ cán bộ. Có nhiệm vụ chính trị mới
lập ra tổ chức, có tổ chức mới bố trí cán bộ. Trên cơ sở nhiệm vụ chính tri mà xác
định cần bao nhiêu cán bộ và loại cán bộ, từ đó lựa chọn bố trí cán bộ cho phù hợp,
không vi cán bộ mà lập tổ chức.
Quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ phải gắn với yê u cầu và nội dung xây
dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mọnh’ xây dựng bộ máy nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa, kiệfl toàn hệ thống chính trị, đổi mới cơ chế, chính sách.
Thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạng nhân1dân, nâng cao
rCl1

trình độ dân trí để tuyển chọn, giáo dục,

cán bộ thông qua các tổ chức đảng và đảng viên trong các cơ quan nhà nước và
các đoàn thề nhân dân, thực hiện đúng quy trình, thủ tục, pháp luật cùa Nhà
miớc, điêu lệ của đoàn thể và tổ chức xã hội.
Tạng cương vai trò lành đạo của các cấp ủy đảng
là một
1
nhan to quyet định sự thành công của công tác
cán bộ. Ở
1
đâu và
lúc nào cấp ủy và tổ chửc đảng, trước hết là người lãnh đạo chủ chốt, cố quan
điểm đúng đắn về công tác cán bộ, thực sự dân chủ, khảch quan, công tâm trong
công tác cán bộ thì ở đổ, lúc đổ công tảc cản bộ thu được kết quả tốt. Trong công


tác cán bộ, những vấn đề về chù trương, chính sách, đánh giá, bố trí, sử dụng, điều
động, đề bạt, khen thưởng, xừ lý kỷ luật cán bộ, v.v. nhất thiết phải do cẩp ủy cỏ
thẩm quyền quyết định theo đa số.
Phân công, phân cấp quản lý cán bộ cho các cấp ủy và tố chửc đàng, đồng thời
thường xuyên kiểm tra việc thực hiện công tảc cán bộ của các ngành, các cấp, coi
đây là một trong những công việc quan ừọng bậc nhất của lãnh đạo.
2.

NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC CÁN Bộ CỦA ĐẢNG ở cơ sở Nghiệp vụ công
tác cán bộ là những công việc chuyên môn về công tác cán bộ nhằm đảm bảo
cho công tác cán bộ đi vào nền nếp, đúng quy trình, có căn cứ khoa học,
tránh được những sai lầm chủ quan, phiến diện, độc đoán, chuyên quyền
trong công tác cán bộ. Sau đây là một số vấn đề nghiệp vụ chủ yếu:

2.1.

2.1.2.

Tiêu chuẩn riêng của các loại cản bộ

Ngoài tiêu chuẩn chung nói trên, từng loại cán bộ còn phải có tiêu chuẩn riêng
sau đây.
- Cản

bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đoàn thể nhân dân.

Có bản Enh chính trị vững vàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, tuyệt
đối trung thành với lý tưởng cách mạng, với chủ nghĩa Mác-Lênỉn và tư tưởng Hồ
Chí Minh. Có năng lực dự báo và định hướng sự phát triển, tổng kết thực tiễn, tham
gia xây đựng đường lối, chính sách, pháp luật; thuyết phục và tổ chức nhân dân thục
hiện, cỏ ỷ thức và khả năng đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lôi của Đảng, chính
sách và pháp luật của Nhà nước.

1
3


Gương mẫu về đạo đức, lối sống. Có tác phong d* khoa học, cỏ khả năng tập hợp
quân chúng, đoàn kết nội ị/

I

Có kiến thức về khoa học lãnh đạo, quàn lý. £)à h \ hệ thống ở các trường của
Đảng, Nhà nước và đoàn thể rdftạPACỏ I
trải qua hoạt động thực tiễn có hiệu quả.



Có kiến thức về kinh tế thị trường và quản trị kinh ^ hiểu biết khoa học, công
nghệ, pháp luật và thông lệ °PoC
Có khả năng tổ chức kinh doanh đạt hiệu quả kinh te Để xây dựng đội ngữ cán bộ đáp ứng yêu cầu của tổ chức cơ sở đảng trong thời
kỳ mới, cấp ủy, tổ chức cơ sở đảng cần căn cứ vào tiêu chuẩn chung cán bộ và tiêu
chuần riêng của từng loại cán bộ nêu trên để cụ thể hóa thành tiêu chuẩn của từng


loại cán bộ, công chức và tiêu chuẩn từng chức đanh cán bộ của mình. Trong đó, cẩn chú
ý hơn đến các chức danh cán bộ chủ chốt của cơ sở.
2.2.

Xây dụng quỵ hoạch cán bộ cơ sở
Xây dựng quy hoạch cán bộ cơ sở là một nội dung trọng yếu trong công tác cán
bộ của tổ chức cơ sở đảng, bảo đảm cho công tác cán bộ đi vào nền nếp, có kế
hoạch, chủ động đáp ứng nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của tổ chức cơ sở đảng,
trong quan hệ với nhiệm vụ chính trị của địa phương, ngành và toàn Đảng.
Có quy hoạch cán bộ mới có thể xây dựng được kê hoạch cán bộ. Ke hoạch cán
bộ là những công việc được đề ra một cách hệ thống với những nội dung, dự định
thực hiện trong một thời gian nhất
đánh giá, tuyển chọn, sử dụng, quản lỷ và chính sách đãi ngộ cán bộ.
Như vậy, quy hoạch cán bộ cơ sở phải xuất phát từ: nhiệm vụ chính trị của cơ sở;
thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức hiện có; dự kiến nhu cầu và khả năng phát triển
của đội ngữ cán bộ, công chức, có phương hướng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ một
cách thích

I
hợp. Đặc biệt chú trọng tạo được nguồn cán bộ đủ tiêu chuẩn, đủ số lượng đáp ứng
yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ sở. Cần tập trung vào cán bộ lãnh đạo
Đảng, Nhà nước, đoàn thể nhân dân, cán bộ lãnh đạo lực lượng vũ trang, cán bộ
khoa học và chuyên gia, cán bộ quản lý doanh nghiệp. Quy hoạch cán bộ của tố
chức cơ sở đảng phải gắn với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
2.3.

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tổ chức cơ sở đảng cần tập trung vào
những điểm sau đây:
- Xây

16

dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đối với từng loại cán bộ.

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không chỉ cho hệ thống chính trị cơ sở mà cần mở
rộng cho các tổ chức xã hội và các thành phẩn kinh tế. Đặc biệt chú trọng phát hiện,
đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, tạo nguồn cán bộ lãnh đạo và quản lý của cơ sở; cán bộ
quản lý kinh doanh, cán bộ các doanh nghiệp.



nâng cao chẩt lượng các lộp bổi dirừng ngấn hạn theo chuyên đề. Kết hợp đào tạo
tạì trường, lốp vởì đào tạo, bồì dưỡng cản bộ của cấp ủy cơ sờ thông qua việc
$Ắp xép, bổ tri, luân chuyền cán bộ cùa cấp ủy cơ sở, thông qua việc rèn luyện
I Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa IX, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2002, tr.179.


trong thực tiễn công tác, trong lao động sàn xuất, trong phong trào quần chửng ờ
cơ sờ.
Cỏ ché độ khuyến khích và bắt buộc cản bộ tự học, tự
' Dàng Cộng sản Vìột Nam: PS« kiện Hội nghị lần thừ năm Ban Chập hành
Trung utmg khỏa IX; Nxb,Chinh trị quổc gia, H.2002, tr.179.
nghiên cứu. Định kỳ kiểm tra kiến tiiức và trình đọ nghiệp dấi với tòng loại cáo bộ
cơ sỏ.
Có quy chế kiểm soát việc sử dạng cán bộ sao đào tạo. báo đâm ĩàm đống ngành
nghề và chấp hành sự {èào cong eàa lồ cbésc.
- Kiện toàn hệ thốog đào tạo, bồi doõng cáo bộ.
Các traòng đào tạo, bồi dưỡng cáo bộ ở á|ai phnơng cần dược củng cố, tăng
cường để đảm nhiệm lất việc đào lạo, bồi đưỡng các loại cán bộ theo phân cấp đào
tạo, bồi duỡng cắm bộ* Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật, khái píà
đảo tạo, bồi đưdng, cải tiến việc biên soạn giáo trình, Bắng ca» chất hiợng đội ngô
giảng viên của các trường đào tạo, bồi duõng cán bộ ở địa phương và các trung tâm
bôi dương chính ứị quận, huyện, thị xã, V.V..
2.4.

Xây dụng và thực hiện tôt các qiy chế cống tác cếa M của tổ chức cor sor
đảng

Đây lả khâu rất quan trọng của cdng tác cán bộ. TIỂO cor sỏr các quy chế chung
về cống tác cán bộ, cấp ủy cơ sở cẩn quán triệt, vận dạng đề xây dọng các quy đính
đúdb hợp, Wfâỵ quyết lần thứ ba Ban Chấp hành Trang ương khóa vm vế Chiên

Tùy theo loại cán bộ cần tuyển mà lập hội đồng thi tuyển quốc gia, hội đồng thi
tuyển ngành hoặc địa phương. Quy định nhiệm vụ, chức năng, quy chế làm việc
của các hội đồng thi tuyển, bảo đảm việc thi tuyển tiến hành một cách chặt chẽ,
khách quan và công bằng.
Việc lựa chọn công chức, viên chức ở cơ sở có thể từ nhiều nguồn khác nhau,
song phải thực hiện theo
19 pháp luật. Mọi công dân muốn trở thành công chức, viên
chức cơ sở phải thi tuyền công khai, dân chủ, minh bạch.
Thứ ba, về bầu cử.
Việc bầu cử phải thực hiện đúng pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Đảng, đoàn
thể. Các cán bộ do tổ chức đảng giới thiệu tham gia vào các cơ quan nhà nước, Mặt
trận Tổ quốc, đoàn thể nhân dân phải được tập thể cấp ủy thảo luận và nhất trí giới
thiệu đúng thể lệ, quy chế, quy trình bầu cử.


Người được bầu vào các chức vụ cấp trưởng phải đề xuất được đề án, chương
trình công tác trong nhiệm kỳ, cam kết hoàn thành nhiệm vụ, giữ gìn phẩm chất đạo
đức.
Thứ tư, về bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ.
Thực hiện chế độ bổ nhiệm có thời hạn. Hết thời hạn giữ chức vụ, cấp có thẩm
quyền căn cứ vào mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ và yêu cầu công tác để
xem xét quyết định có tiếp tục bổ nhiệm cán bộ giữ chức vụ đó nữa hay không.
Trong thời gian đầm nhiệm chức vụ, người nào vì việc công, vì lý do sức khỏe
hoặc vi hoàn cảnh cá nhân được từ chức, miễn chức; người không hoàn thành
nhiệm vụ, có sai phạm, uy tín giảm sút thì tùy theo mức độ mà bị miễn chức hoặc
cách chức kịp thời.
Cán bộ đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cùng tập thể lãnh đạo đào tạo,
bồi dưỡng người kế nhiệm.
Việc bổ nhiệm và miễn nhiệm cán bộ phải thực hiện đúng quy chế, đúng pháp
luật cùa Nhà nước và Điều lệ Đảng, đoàn thể.

CÁ fềi độ định kỳ cán bộ lụ phẻ binh, ling ngbc và ííếp ^
ý tó CI» đần, sưa chửa nhừng khuy-et điềm mà nhản
•tem
n
Thứ tâm y về chế độ kiểm tra, giám sát.
Cấp ùy và tổ chức đảng có trách nhiệm xây dựng ché độ kiểm tra« giám sát cán
bộ và công tác cán bộ. Kịp thời nêu gương cán bộ tốt, gỉủp đỡ cán bộ gặp khó khăn,
ngăn chặn những biểu hiện lệch lạc, cơ hội, thoái hỏa, biến chất. Kịp thời giám sát,


kiểm tra, kết luận các vụ vỉệc có liên quan đến cán bộ để đánh giá chỉnh xác cán bộ.
Phát hiện và uốn nắn những sơ hở, thiéu sót trong công tác cán bộ.
Thứ chin y về bảo vệ chỉnh trị nội bộ.
Xây dựng quy chế bảo vệ chính trị nội bộ nhăm:
• Bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ Cương lĩnh và
đường lối cùa Đảng, pháp luật của Nhà nước; chống “diễn biến hòa bình” của các
thế ỉực thù địch.
« Bảo vệ sự trong sạch chỉnh trị nội bộ, trước hết là cán bộ ỉãnh đạo cấp chiến lược
và cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị* phát hiện và ngăn chặn kịp thời các phần tử
chống đối và cơ hội về chỉnh trị.
-

Thầm tra kết ỉuận các cán bộ có vấn đề về lịch sử chính trị hoặc cố quan hệ
chính trị phức tạp.

-

Phát hiện và xử lý kịp thời các tồ chức chống đối ngay từ khi chủng nhen nhóm
hoạt động.


cán bộ, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ trong công tác cán bộ.
Khắc phục tình trạng chồng chéo, phân tán, không rõ trách nhiệm, không nắm chắc
cán bộ.
Đổi mới phong cách và phương pháp làm công tác cán bộ- Trang bị các phương
tiện làm việc cần thiết cho chính trị tổ chức cán bộ của tổ chức cơ sở đảng.
Câu hỏi ôn tập
1.

Vì sao Đảng ta khẳng định: Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của
cách mạng, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng?

2.

Những vấn đề nghiệp vụ chủ yếu về công tác cán bộ ở tổ chức cơ sở đảng?
Tàỉ liệu tham khảo

li Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lẩn thứ ba Ban Chấp hành Trung
ương khỏa VUI, Nxb.Chính trị quốc gia, H.1997.
2.

Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biếu toàn quốc lần thứ X,
Nxb.Chính trị quốc gia, H.2006.

3.

Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ chỉn Ban Chấp hành Trung
ương khóa X\ Nxb.Chính trị quốc gia, H.2009.

4.