---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

+Nếu nCO2 ≥ nOH-

.co
m

CÁCH NHANH GIẢI BÀI TẬP VỀ KHÍ CO2 TÁC DỤNG VỚI KIỀM
Xét phản ứng đặc trưng giữa NaOH với CO2 :
+ sản phẩm là muối trung hoà :
2NaOH + CO2 → Na2CO3 +H2O
( dạng ion : 2OH- + CO2 → CO32- + H2O ) (1)
+ sản phẩm là muối axit :
NaOH + CO2 → NaHCO3
(dạng ion : OH- + CO2 → HCO3- )
(2)
Cho rằng phản ứng (2) xảy ra trước phản ứng (1) xảy ra sau
(1) : OH- + CO2 → HCO3(2) : 2OH- + CO2 → CO32- + H2O

thì sản phẩm chỉ có muối axit và nHCO3- = nOH-

oc

từ số mol HCO32- ta suy ra số mol của muối
1
+Nếu nCO2 ≤ 2 nOH- thì sản phẩm chỉ có muối trung hoà và nCO32- = nCO2
từ số mol CO32- ta suy ra số mol của muối

muối trung hoà và


nCO 23
=
y

nHCO3- + nCO32-

ht

+ nCO =
2

= 12 nOH-

nCO32- nHCO3nHCO3-

nOH-

1
nOH2
Ý nghĩa của (*) là xác định khối lượng

+ (n
)
CO32- max

(*)

nCO32-


http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

2
n
3 OH2
+ SO2, H2S tác dụng với kiềm tương tự như CO2 tác dụng với kiềm

+ Từ đồ thị ta thấy

nCO32- = nHCO3- ⇔ nCO

=

.co
m

VÍ DỤ 1:
Cho V lit CO2 (đktc) hấp thụ hoàn toàn trong 0,25 lit dung dịch Ca(OH)2 0,8 M
thu được 2,5 gam kết tủa , tính V.
GIẢI :

nên một

gh
oa
h

oc

nCa(OH)2 = 0,25 . 0,8 =0,2 mol ⇒ nOH- = 2 . 0,2 = 0,4 mol

Dựa vào đồ thị ta nhận thấy rằng với cùng một lượng nCO 2- thu được thì có hai
3

giá trị nCO là nCO2(1) và nCO2(2) , nCO2(1) ứng với nCO2 trong trường hợp (1)
2

ht

Dễ thấy rằng nCO2(2) = nOH- - nCO2(1) = 0,4 - 0,025 = 0,0375 mol ⇒ V = 8,4 lit
Cách 2:
Lượng CO2 không những đủ tham gia phản ứng
Ca(OH)2
+ CO2 → CaCO3 ↓ +H2O (a)
mà còn dư một lượng để tham gia tiếp phản ứng:
CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2
(b)
Đầu tiên thu được lượng kết tủa cực đại : nCaCO3(a) = nCa(OH)2 = 0,2 (mol) = nCO2(a)
Tiếp theo một lượng CO2 tham gia phản ứng (b) làm lượng kết tủa chỉ còn
0,025 mol ⇒ nCa(HCO3)2 = nCaCO3(a) - 0,025 = 0,175 mol = nCO2(b)
Vậy luợng CO2 tham gia 2 phản ứng là nCO2 = 0,2 + 0,175 = 0,375 ⇒ V= 8,4 lit


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

.co
m

VÍ DỤ 2:


oc

nHCO3- = 2nCO - nOH

0,08
=0,16 M
0,5

VÍ DỤ 3:
Hấp thụ hoàn toàn 4,48 lit khí SO2 (đktc) vào 1,25 lil dung dịch NaOH 0,32 M thu
được dung dịch X . Tính nông đọ mol của muối trong dung dịch (thể tích thay đổi
không đáng kể).
GIẢI:
4,48
nSO2 =
= 0,2 mol ; nNaOH = 1,25 . 0,32 = 0,4 mol
22,4

sản phẩm



n
2 OHSO32HSO3- + SO32- HSO3- HSO3=

bl
o

HCO3- → CO2 ↑ + H2O
(a - b) mol
→
(a - b) mol
Vậy V = 22,4(a - b).


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

VÍ DỤ 5:
Cho 112 ml CO2 (đktc) hấp thụ hồn tồn trong 200 ml dung dịch Ca(OH)2 thì
lượng kết tủa thu được là 0,1 g. Tính nồng độ của dung dịch Ca(OH)2 .
GIẢI:
0,112
0,1
nCO2 =
=0,005 mol ; nCaCO3 =
= 0,001 mol
22,4
100

CO2

3

OH-

CaCO3


Bài tốn trên cũng có thể giải theo
cách tương tự là đặt ẩn x là số mol Ca(OH)2
rồi viết các phản ứng xảy ra. Nhưng để giải
nhanh các bài tập trắc nghiệm thì việc giải
nhờ đồ thị là trực quan và đơn giản hơn các
phương pháp đại số. Sử dụng thành thạo việc
biểu diễn các đại lượng trên đồ thị giúp dễ
nCaCO3
nCO2
nhận ra quy luật và mối quan hệ giữa 0,001
các đại lượng nhất là bài tốn cực trị
mol
nOH-=2x
của kết tủa.
nCO2
VÍ DỤ 6:
Cần dùng bao nhiêu lit dung dịch NaOH 0,4 M
0,001
để hấp thụ hồn tồn 7,168 lit CO2 (đktc) sao cho thu được
mol
hai muối với nồng độ bằng nhau (thể tích dung dịch thay đổi
khơng đáng kể).
GIẢI:
Nồng độ bằng nhau nên số mol của hai muối bằng nhau rút ra từ đồ thị trên cùng

nCO32- = nHCO3- ⇔ nCO

2


http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

---------------------------------------------------------

B. 200 ml
C. 150 ml
D. 200 ml hoặc 150 ml
Giải:
Xem X chỉ có CO2 khi đó nX = 0,2 mol
Lượng KOH cần dùng là tối thiểu nên sản phẩm chỉ có muối axit và nCO = nOH-

.co
m

2

⇒ nOH- = nKOH = nCO2=0,2 mol
⇒ VKOH =

0,2
= 200 ml ⇒ chọn câu B
1

gh
oa
h

oc

VÍ DỤ 8:


muối trung hồ và n 2- = n - - n
CO3
OH
CO2
1
+Nếu 2 nOH- ≤ nCO2 ≤ nOH- thì sản phẩm 
muối axit và nHCO3- =2nCO2 - nOH

để thu được kết tủa thì nCO < nOH- ⇔ a < 2b ⇔
2

a


nOH- = 2nCa(OH) ⇒ nCa(OH) =
2

⇒ CMCa(OH) =
2

2

2

0,006
=0,003 mol
2

=

0,003
=0,015 M
0,2

.co
m

mặt khác: nCO 2-=nOH- -nCO ⇒

nCO = 0,12 mol

nOH- =0,024 mol


→ 0,02 mol

ht

tp
://

Ca(OH)2
→ Ca(HCO3)2
0,002 mol → 0,002 mol
vậy khối lượng muối thu được là:
mmuối = 0,02 . 84 + 0,002 . 162 = 2,004 g
Chọn D
BÀI TẬP ÁP DỤNG:
BÀI 1:
Sục V lit khí CO2 vào bình chứa 15 lit dd Ba(OH)2 0,01 M thì thu được 19,7
gam kết tủa Ba(CO)3 . Giá trò của V là:
A. 2,24 lit hoặc 1,12 lit
B. 4,48 lit hoặc 1,12 lit
C. 4,48 lit hoặc 2,24 lit
D. 3,36 lit hoặc 4,48 lit
BÀI 2:
Sục x mol CO2 , với 0,12 mol ≤ x ≤ 0,26 mol , vào bình chứa 15 lit dd
Ca(OH)2 0,01 M thu được m gam kết tủa thì giá trò của m:


---------------------------------------------------------

A. 12 g ≤ m ≤ 15 g
C. 0,12 g ≤ m ≤ 0,24 g


BÀI 4:
Cho 4,48 lit CO2 (đktc) vào 40 lit dd Ca(OH)2 thu được 12 g Kết tủa. Nồng độ
của dd nước vôi là:
A. 0,004 M
B. 0,002 M
C. 0,006 M
D. 0,008 M
BÀI 5:
Sục V lit khí CO2 (đktc) vào bình chứa 2 lit dd nước vôi 0,01 M thu được 1 g
kết tủa . Các giá trò của V là:
A. 0,112 lit và 0,336 lit
B. 0,112 lit và 0,224 lit
C. 0,336 lit và 0,672 lit
D. 0,224 lit và 0,672 lit
BÀI 6:
Cho 0,448 lit khí CO2 (đktc) hấp thu 100 lm dd chứa hỗn hợp NaOH 0,06 M và
Ba(OH)2 0,12 M thu được m gam kết tủa, giá trò của m là:
A. 1,182 g
B. 3,940 g
C. 2,364 g
D. 1,970 g
BÀI 7:
Sục V lit khí CO2 (đktc) vào dd 2 lit Ca(OH)2 0,1 M thu được 2,5 g kết tủa. Giá
trò của V là:
A. 0,56 hoặc 11,2
B. 8,4
C. 11,2
D. A hoặc B
BÀI 8:

3


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

ht

tp
://

bl
o

gh
oa
h

oc

.co
m

Phải dùng bao nhiêu lit CO2 (đktc) để hoà tan hết 20 g CaCO3 trong nước, giả
sử chỉ có
50% CO2 tác dụng. Phải thêm tối thiểu bao nhiêu lit dd
Ca(OH)2 0,01 M vào dd sau phản ứng để thu được kết tủa tối đa. Tính khối
lượng kết tủa:
A. 4,48 lit CO2 , 10 lit dd Ca(OH)2 , 40 g kết tủa

B. V =
;a=
197
197
22,4.(x+2y)
x-y
C. V =
;a=
197
197
22,4.(x-2y)
x+y
D. V =
;a=
197
197
BÀI 13:
Dẫn 5,6 lit CO2 vào 2 lit dd nước vơi 0,1 M , lượng kết tủa thu được là:
A. 10 g
B. 20 g
C. 15 g
D. 5 g
BÀI 14:
Sục 2,688 lit khí SO2 (đktc) vào 1 lit dd KOH 0,2 M, phản ứng hồn tồn coi thể
tích dd thay đổi khơng đáng kể. Nồng độ M của chất tan trong dd là:
A. K2SO3 : 0,08 M ; KHSO3 : 0,04 M
B. K2SO3 : 1 M
; KHSO3 : 0,04 M
C. KOH : 0,08 M ; KHSO3 : 0,12 M
D. Tất cả đều sai.

trắng ,trị số của V là:
A. 0,896 lit
B. 1,12 lit
C. 0,896 lit và 1,344 lit
D. A và B
BÀI 17:
Cho 1,12 lit khí sunfurơ (đktc) hấp thụ vào 100 ml dd Ba(OH)2 có nồng độ a M
thu được 6,51 g ↓ trắng, trị số của a là:
A. 0,3
B. 0,4
C. 0,5
D. 0,6
BÀI 18:
Hoà tan hoàn toàn 11,2 g CaO vào nước ta được dd A. Cho V lit CO2 (đktc) lội
qua dd A thu được 2,5 g kết tủa. Giá trị của V là:
A. 8,4 hoặc 0,56
B. 8,4 hoặc 0,672
C. 8,96 hoặc 0,56
D. 8,96 hoặc 0,672
BÀI 19:
Hấp thụ hoàn toàn 4,48 lit CO2 (đktc) vào 500 ml dd hỗn hợp gồm NaOH 0,1 M
và Ba(OH)2 0,2 M sinh ra m g kết tủa. Giá trị của m là:
A. 11,82
B. 9,85
C. 17,73
D. 19,7
BÀI 20:
Hấp thụ hoàn toàn 2,688 lit khí CO2 (đktc) vào 2,5 lit dd Ba(OH)2 nồng độ a
mol/lit thu được 15,76 g kết tủa giá trị của a là:
A. 0,032

nOH- = 2nCa(OH)2 = 0,3 mol


http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

---------------------------------------------------------

.co
m

1
Khi x = nOH- = 0,15 mol thì lượng kết tủa đạt cực đại m↓max = 15 g (1)
2
( ↓ là CaCO3 )
1
. khi x = 0,12 thì x < nOH- , nhớ lại
2
1
Nếu nCO2 ≤ 2 nOH- thì sản phẩm chỉ có muối trung hoà và nCO32- = nCO2
⇒ n↓ = nCO2 = 0,12 mol ⇒ m↓ = 12 g (2)
1
. khi x = 0,26 mol ( nOH-< x < nOH- ) ,nhớ lại:
2



gh
oa
h


muối axit và nHCO3- =2nCO2 - nOH

tp
://

nCO2 = nOH- - nCO32-= nOH- - n↓ = 0,06 - 0,01 = 0,05 ⇒ V=1,12 lit
Chọn A
BÀI 4:
nCO2 = 0,2 mol

nCO32- = nCaCO3 =0,12 mol

ht

nCO2 < nCO32- ⇒ một phần kết tủa bị hoà tan

bài toán rơi vào trường hợp:

muối trung hoà và n 2- = n - - n
CO3
OH
CO2
1
nOH- ≤ nCO2 ≤ nOH- thì sản phẩm 
2
muối axit và nHCO3- =2nCO2 - nOH

⇒nOH- = nCO32- + nCO2 = nCaCO3 + nCO2 = 0,2 + 0,12 = 0,32 mol
1
Mặt khác nOH- = 2nCa(OH)2 ⇒ nCa(OH)2 = nOH- = 0,16 mol

muối trung hoà và n 2- = n - - n
CO3
OH
CO2
1
nOH- ≤ nCO2 ≤ nOH- thì sản phẩm 
2
muối axit và nHCO3- =2nCO2 - nOH-

nOH- = 0,03 mol

gh
oa
h

nCO2 = nOH- - nCO32- = nOH- - nCaCO3 = 0,04 - 0,01 = 0,03 mol
⇒ V = 0,672 lit
Chọn D
BÀI 6:
nCO2 = 0,02 mol

1
Nhận thấy : 2 nOH- ≤ nCO2 ≤ nOH- nên nCO32- = nOH- - nCO2 = 0,01 mol
nBa2+ = 0,012 mol > nCO32+

CO320,01 mol

→ BaCO3 ↓
→ 0,01 mol


CO2
1
nOH- ≤ nCO2 ≤ nOH- thì sản phẩm 
2
muối axit và nHCO3- =2nCO2 - nOH


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

nNa2CO3 = nCO32- = 0,28 - 0,2 = 0,08 mol ⇒ CM = 0,16 M

.co
m

nNaHCO3 = nHCO3- = 2.0,2- 0,28 =0,12 mol ⇒ CM = 0,24 M
Chọn B
BÀI 10:
Ý 1: Phải dùng bao nhiêu lit CO2 (đktc) để hoà tan hết 20 g CaCO3 trong
nước, giả sử chỉ có
50% CO2 tác dụng
nCaCO3 = nCO32- = 0,2 mol

CaCO3
+ CO2 + H2O → Ca2+ + 2 HCO30,2 mol → 0,2 mol
→
0,4 mol
do chỉ có 50 % CO2 phản úng ( hiệu suất 50 %) nên cần lượng CO2 cần dung là:
nCO2 = 2.0,2 = 0,4 mol ⇒ V = 8,96 lit

44V
mCO =
2
22,4
giả sử x là khối lượng dd ban đầu thì sau phản úng khối lượng dd là:

ht

tp
://

m’ = x + mCO - a (1)
2
mặt khác khối lượng dd sau phản ứng tăng b g nên m’ = x + b (2)
44V
từ (1) và (2) suy ra mCO - a = b ⇔ mCO = a+b ⇔
=a+b
2
2
22,4
22,4(a+b)
⇔V=
44
Chọn A
BÀI 12:
CO2
+ Ba(OH)2 → BaCO3 + H2O
x
x
x

x+y
x+y
⇒a=
197
197

nSO2 = 0,05 mol

bl
o

gh
oa
h

oc

.co
m

Chọn A
BÀI 13:
Chọn D
BÀI 14:
Chọn A
BÀI 15: (ĐỀ KHỐI A 2007)
Cho từ từ dd chứa a mol HCl vào dd chứa b mol Na2CO3…
⇓
ý của người ra đề là phản ứng xảy ra theo tùng nấc một:
Nấc 1:

2
2
2
Chọn B
BÀI 18:
Chọn A
BÀI 19:
nCO2 = 0,2 mol
nOH- = 0,25 mol
1
n ≤ nCO2 ≤ nOH- nên n 2- = nOH- - nCO = 0,05 mol
CO3
2 OH2
nBa2+ = 0,1 mol > nCO 23


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

⇒ nBaCO3 = nCO 2- = 0,05 mol
3

⇒ mBaCO3 = 9,85 g
Chọn B
BÀI 20:
Chọn C

.co
m

trong dd, khối lượng kết tủa.(Thể tích dd thay đổi không đáng kể)


http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

---------------------------------------------------------

BƯỚC GIẢI
2

V
)
22,4

= nCO =
2

Tính nOH- = nbazơ .hoá trị kim loại

nOH- = 0,25.2 = 0,5 mol

1
+Tính nOH2

1
+ nOH- = 0,25 mol
2

+So sánh : nCO với nOH2
1


.co
m

BƯỚC 1

Tính nCO ( thường lấy

CỤ THỂ TỪ VÍ DỤ

thì sản phẩm chỉ có muối trung

hoà và nCO 2- = nCO
3
2

1
3.Nếu 2 nOH- ≤ nCO ≤ nOH- thì sản phẩm
2

muối trung hoà và nCO = nOH - nCO

muối axit và nHCO =2nCO - nOH
3

Tính nCO 2- và nHCO 3

tp
://



Ví dụ : Cho V lit khí CO2 hấp thụ hoàn toàn trong 2 lit dd Ba(OH)2 0,05 M thì
thu được 5,91 g kết tủa. Tính V.


http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

---------------------------------------------------------

BƯỚC GIẢI
Tính : nOH-

+ nOH- = 0,2 mol

n↓
Xét 2 trường hợp:
1.dư bazơ:

+ n↓ = 0,03 mol

nCO (1) = n↓ ⇒V1CO2

nCO (1) = n↓ = 0,03 mol

2.một phần kết tủa bị hoà tan:

V1CO2 = 0,672 lit
2.một phần kết tủa bị hoà tan:

2

BƯỚC 1

VÍ DỤ

của V thì lấy V2 CO2 ,nếu yêu cầu đưa ra giá
trị nhỏ nhất thì lấy V1CO2

gh
oa
h

nCO2(max) = nOH- - n↓ = nOH- - nCO2 (min)

Dạng 3: biết nCO2 , n↓ , tính nOH-

Ví dụ: cho 2,24 lit CO2 (đktc) hấp thụ trong 2 lit dd Ba(OH)2 a M thu được
11,82 g kết tủa trắng. Tính a.

BƯỚC 1

bl
o

BƯỚC GIẢI
Tính nCO , n↓
2

nCO = 0,1 mol
2
n↓ = 0,06 mol

Vừa rồi là các kinh nghiệm mà mình có mong muốn chia sẻ với mọi người, các
công thức do mình tự rút ra, mình cũng biết cách khác để giải bài tập dạng này
n
là tính tỉ số bazơ nhưng cách này khá phức tạp khi bài toán là hỗn hợp bazơ của
nCO2
kim loại kiềm với kim loai kièm thổ.


---------------------------------------------------------

http://bloghoahoc.com - Đề thi thử - Tài liệu Hóa Học

Hi vọng bài viết này sẽ giup ích cho các bạn khi gặp vướng mắc trong bài tập
CO2 tác dụng với dd bazơ. Trong quá trình biên soạn sẽ gặp không ít các sai sót
rất mong được sự đóng góp của mọi người.

ht

tp
://

bl
o

gh
oa
h

oc