Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI HẤP DẪN
CHO TRẺ 5-6 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chon đề tài
Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non. Hoạt động vui chơi
là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện
qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có
hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để
trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn
“ Làm quen với toán”. Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao. Muốn làm tốt
được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say
sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt
động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng
học tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng. Đối với môn học
này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu,
khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao
và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá
trình tham gia các hoạt động của trẻ. Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quan
sinh động, đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực tiễn.
Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh. Từ đó
hình thành hệ thống hoá kiến thức một cách chính xác, khoa học. Nhật thức về
toán học có liên quan mật thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông
qua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh,
phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượng khách quan. Trên cơ sở đó bổ sung
thêm vốn ngôn ngữ và góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất
cho trẻ.
Việc dạy cho trẻ nắm chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với
biểu tượng toán sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này dễ

- Nhiệm vụ: Đề tài giải quyết mâu thuẫn giữa việc tổ chức của giáo viên,
giáo viên chưa linh hoạt và nhẹ nhàng, trẻ chưa tích cực, còn thụ động khi hoạt
động với việc giáo viên phải làm sao để nâng cao chất lượng làm quen với toán
một cách hợp lý mà mang lại hiệu quả tích cực nhất.
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm
quen với toán
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trẻ 5 – 6 tuổi lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp quan sát hoạt động của đồng nghiệp.
- Phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng trên trẻ.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao. Do trẻ ở độ tuổi
mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào. Nên nhiệm vụ của giáo viên là
phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản
nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, để có sự phát triển và hướng tới
một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói:
“ Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
2
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

* Khái quát.
- Lớp lá 3: Tổng số học sinh: 25, Nữ: 10. Dân tộc: 4. Nữ dân tộc: 3.
- Giáo viên chủ nhiệm: 2 giáo viên.
- Trình độ chuyên môn giáo viên: 1 cao đẳng, 1 đại học.
Đầu năm học 2015 - 2016 có khoảng 55% các cháu yêu thích bộ môn toán
như các cháu đã biết xác định cao thấp, màu sắc, số lượng, hình khối, kích thước
nhận biết được khá tốt. Còn lại 35% trung bình 10% cháu yếu kém chưa xác
định được bộ môn toán, không phân biệt được hình khối, số lượng đó là những
cháu chưa đi học lớp 4 - 5 tuổi.
2.1. Thuận lợi, khó khăn:
* Thuận lợi:
3
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

Năm học 2015 - 2016 được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường
tôi chủ nhiệm một lớp 5 - 6 tuổi. Học theo chương trình đổi mới với sĩ số là 25
trẻ. Cha mẹ học sinh cũng biết được nhu cầu của con em mình ở độ tuổi 5 – 6
tuổi rất cần được học bộ môn làm quen với toán và hiểu tầm quan trọng của việc
toàn dân đưa trẻ đến trường.
Là một lớp 5- 6 tuổi nên rất được nhà trường quan tâm trong việc mua
sắm đồ dùng phục vụ cho bộ môn toán.
Về cơ sở vật chất đã được nhà trường quan tâm đáp ứng nhu cầu đồ dùng
đồ chơi. Đảm bảo 2 cháu 1 bàn mỗi cháu 1 ghế. Và được sự quan tâm của phòng
giáo dục đã trang bị cho lớp 1 ti vi.
Giáo viên đã kết hợp với phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu sẵn có để
làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ học tập được tốt hơn.
Nhà trường quan tâm đến việc học tập của các cháu, mỗi tháng đều lên kế

- Giáo viên nắm vững phương pháp, có thêm nhiều kinh nghiêm để tổ
chức tốt hoạt động.
- Trẻ mạnh dạn, tự tin, sáng tạo hơn trong các hoạt động.
* Mặt yếu:
- Để tổ chức tốt hoạt động làm quen với toán, giáo viên phải biết tìm tòi
tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có để tạo ra các đồ dùng đồ chơi hấp dẫn lôi
cuốn trẻ, tuy nhiên khả năng sáng tạo còn hạn chế vì vậy mà một số hoạt động tổ
chức chưa sáng tạo, linh hoạt.
2.4. Nguyên nhân
* Nguyên nhân thành công:
- Cơ sở vật chất của trường thuận lợi, lớp học được trang bị đầy đủ như
các đồ dùng môn toán phục vụ cho các hoạt động của giáo viên.
- Giáo viên có trình độ chuyên môn, được đào tạo qua trường lớp, yêu
nghề mến trẻ ham học hỏi, tìm tòi khám phá.
* Nguyên nhân hạn chế:
- Một số trẻ là người đồng bào dân tộc, nên việc tiếp thu kiến thức chưa
thật tốt, chưa thật sự tích cực trong các hoạt động.
2.5. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
- Từ kết quả khái quát thực trạng của đề tài, tôi có thể đưa ra những phân
tích và đánh giá sau:
+ Giáo viên nắm được phương pháp tổ chức hoạt động làm quen với toán
tuy nhiên sự sáng tạo và linh hoạt trong quá trình tổ chức chưa cao vì vậy mà
chất lượng giáo dục chưa hiệu quả. Chính vì vậy chưa lôi cuốn và thu hút được
trẻ, trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động.
+ Giáo viên tổ chức hoạt động còn cứng, các đồ dùng đồ chơi chưa phong
phú hấp dẫn, giáo viên chưa bao quát trẻ tốt vì vậy việc khuyến khích trẻ hoạt
động chưa được giáo viên chú trọng, trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn và tự tin
để tham gia hoạt động.
+ Giáo viên chưa thường xuyên cho trẻ tiếp xúc nhiều với làm quen với
toán (Trong các hoạt động mọi lúc, mọi nơi), mà đa phần trẻ tiếp xúc với toán

được xếp theo hình thức sau.
- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật.
- Hàng rào xung quanh lăng Bác xếp bằng khối vuông
- Cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ
- Bóng đèn trên cột trụ được xếp bằng khối cầu.
Khi gợi mở cho trẻ vào chủ điểm vào bài giáo viên nói. Hôm nay cô cùng
các con sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thủ đô Hà Nội, khi đi đến trước mô hình cô
hỏi trẻ: Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ? Mô hình lăng Bác có
gì đặc biệt không? Trẻ nêu được là “ Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật,
hàng rào xếp băng khối vuông,.... đó là những khối đã học rồi ạ”. Cô nhắc lại và
nhấn mạnh yêu cầu, để hiểu kỹ hơn về đặc điểm riêng của từng khối đó hôm nay
cô và các con sẽ cùng khám phá tìm hiểu nhé! ( Cô và trẻ vào bài)
Nhưng đối với bài làm quen với biểu tượng về số lượng tôi cũng gợi ý dẫn
dắt trẻ đưa trực quan ra bằng bài thơ .
VD: Bài số 8( tiết 1) chủ điểm thế giới động vật. Tôi đọc cho trẻ nghe bài
thơ “ Mèo đi câu cá”, sau đó tôi hỏi trẻ : trong bài thơ nói về ai? Trẻ trả lời : Nói
về anh em nhà mèo đi câu cá! Tôi đã chuẩn bị sẵn đồ dùng trực quan của mình
và trẻ, giống nhau là 2 nhóm : Mèo và cá có số lượng 8 Tôi nói: Vậy chúng
mình cùng nhau xếp tương ứng mèo và cá ra để tạo nhóm mới.

6
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

Việc gây hửng thú ngay từ đầu tiên tiết học bằng đồ dùng trực quan không
những tạo được sự chú ý cho trẻ ngay từ đầu mà còn tạo cho trẻ một tâm lý thoái
mái để trẻ dễ dàng tiếp thu nội dung trọng tâm của tiết học.
Biện pháp 2: Việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng trực quan đúng lúc,



Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

động tác thừa hay các câu hỏi lặp đi lặp lại nhàm chắn, tôi thường sử dụng các
câu chuyện sáng tạo.
VD: Có một bạn thỏ rất ngoan, hôm nay trên đường đi học bạn thỏ gặp
cô, và bạn thỏ đã nói thầm vào tai cô đấy! Chúng mình có muốn biết bạn thỏ nói
gì không nào? ( Trẻ hào hứng nghe và rất muốn được biết điều mà Thỏ nói với
cô giáo) Tôi lại nói tiếp: Bạn thỏ nhờ cô hỏi các bạn lớp mình xem có biết ngày
20/11 là ngày gì không nào? Trẻ trả lời đúng .Tôi nói tiếp : Bạn thỏ cảm ơn các
bạn lớp mình đã giúp cho bạn ấy biết bí mật của ngày 20/11 nên đã tặng lớp
mình một món quà ( món quà đó là một trò chơi ôn luyện được chuẩn bị
trước)Khi đưa trực quan là nội dung tích hợp của các môn học khác, vào hoạt
động làm quen với biểu tượng toán bằng câu hỏi nhẹ nhàng, hợp lý điều đó đã
phát huy được tính tích cực một cách cao nhất ở trẻ, khi tham gia các hoạt động.
VD: Để khắc sâu kiến thức về khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ
nhật tôi đặt câu hỏi?
Bạn nào thích chơi khối cầu và khối trụ?
Bạn nào thích chơi khối vuông và khối chữ nhật?
Trẻ tự trả lời, tôi sẽ phân thành các nhóm.
+ Nhóm thích chơi khối cầu, khối trụ về nhóm nặn khối cầu, khối trụ.
+ Nhóm thích chơi khối vuông, khối chữ nhật về nhóm tìm hình bằng giấy
màu tương ứng để dán các mặt khối, Điều này trẻ rất hào hứng thi đua, khi cùng
nhau tham gia vào các hoạt động.
Với việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý, hấp dẫn trẻ tôi đã
tạo ra các tình huống liên tục trong suốt quá trình trẻ tham gia các hoạt động “
Làm quen với biểu tượng toán” giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách chính xác,
sâu sắc và bền vững.
Biện pháp 3: Sưu tầm một số đồ chơi mới.

Môi trường cũng là một yếu tố trực quan trực tiếp, tác động hàng ngày
đến trẻ. Chính vì vậy, việc xây dựng cảnh quan môi trường xung quanh được tôi
đặc biệt quan tâm.
- Trang trí, sấp xếp lớp học phòng học hài hoà hợp lý sẽ tạo được sự chú
ý, sẽ hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào giờ học theo giai đoạn, theo chủ điểm, theo nội
dung từng bài
- Tuỳ vào nội dung của từng bài để bố trí trực quan xung quanh lớp giá đồ
chơi, tranh treo tường cho hợp lý để trẻ luyện tập cũng như liên hệ thực tế.
Ví dụ: Chủ điểm gia đình
+ Treo tranh về gia đình đông con, ít con để trẻ đếm số lượng người và
giáo dục trẻ.
+ Đồ dùng gia đình xếp ở giá đồ chơi để trẻ có thể luyện đếm.
Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng
- Trong các tiết học làm quen với toán tôi cũng có thể sử dụng một số thao
tác ứng dụng công nghệ thông tin cho việc giảng bài của mình
VD: Trong tiết tạo nhóm số lượng trong chủ điểm động vật tôi đã kể cho
trẻ nghe câu chuyện con gà trống và tôi đưa ra nhóm con gà trống thì lần lượt
các con gà được xuất hiện trên màn hình với tiếng gáy ò ó o .....các hiệu ứng, âm
thanh, tiếng động các hình ảnh sinh động làm hứng thú với trẻ từ đó gây được
sự chú ý với trẻ hơn.
Biện pháp 6: Phối hợp với phụ huynh
Làm quen với toán là một hoạt động có thể nói phải luyện tập thường
xuyên. Đối với trẻ nhỏ dễ nhớ lại dễ quên. Nếu không được tập luyện thường
xuyên thì sau những ngày nghỉ trẻ hay quên. Vì thế tôi thường xuyên trao đổi
với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ để phụ huynh luyện cho trẻ.
9
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Hiệu quả khi sử dụng các biện pháp?
Với những câu hỏi khảo nghiệm tôi đã nhận được câu trả lời từ đồng
nghiệp.:
+ Đồng nghiệp hoàn toàn nhất trí với những biện pháp mà tôi đưa ra,
những biện pháp đã rất phù hợp.
+ Đồng nghiệp tổ chức hoạt động tự tin hơn, tổ chức nhẹ nhàng và lôi
cuốn hơn, đồng thời phát huy được tính chủ động sáng tạo của trẻ.
+ Trẻ hoạt động tích cực hơn, mạnh dạn và tự tin hơn.
10
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

Bên cạnh việc khảo sát, qua việc áp dụng đề tài trong lớp. Bản thân tôi
cũng tự tin và có nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết kết hợp đan xen các hình
thức cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy, biết tận dụng những cái
mới lạ vào các hoạt động để các cháu hứng thú hơn.
Phụ huynh dần hiểu ra được phương pháp học tập của chương trình Mầm
non tuy đơn giản như trò chơi nhưng lại mang nhiều kết quả tích cực.
* Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu:
- Đây là một đề tài sát thực với thực tế của lớp lá 3 Trường Mầm non Hoa
Hồng hiện nay giúp giáo viên có thêm một số kinh nghiệm và biện pháp để
giảng dạy tốt hoạt động làm quen với toán. Trẻ phát triển toàn diện, đặc biệt là
phát triển nhận thức, chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào lớp 1.
4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu tìm tòi, triển khai áp dụng các biện pháp sử
dụng đồ dùng trực quan, các yếu tố nêu trên vào hoạt động cho trẻ làm quen với
biểu tượng toán sơ đẳng. Tôi đã thu được kết quả rất khả quan như sau.

đối với các trường Mầm non phải đặc bịêt là các giáo viên Mần non cần nắm
vững những nội dung chương trình và thường xuyên mở rộng nội dung chương
trình.
Ngoài việc cung cấp cho trẻ những kiến thức, kỹ năng mới mà còn phải
thường xuyên tổ chức cho trẻ luyện tập bằng các biện pháp phù hợp nhằm ôn
luyện, củng cố và nâng cao chất lượng các biểu tượng về hình khối cho trẻ.
Tôi xây dựng hệ thống tổ chức trò chơi học tập nhằm ôn luyện, củng cố
làm quen những kiến thức, kỹ năng về hình khối như phân biệt nhận biết các
dạng từ đơn giản đến phức tạp, kết quả thu được phù hợp với giả thuyết khoa
học mà tôi đã đưa ra.
Trong quá trình nghiên cứu thực trạng, tôi nhận thấy biểu tượng hình khối
của trẻ còn nghèo nàn, hạn chế.
Nguyên nhân hoàn toàn không phụ thuộc vào phía trẻ. Không phải là do
trẻ không có khả năng lĩnh hội những kiến thức, kỹ năng cơ bản và mở rộng về
nội dung toán học sơ đẳng nói chung mà do chúng ta chưa giúp trẻ ghi nhớ sâu
sắc và mở rộng những biểu tượng toán học sơ đẳng đó.
Chính vì vậy công việc nghiên cứu tìm tòi những biện pháp dạy học có
hiệu quả để hỗ trợ phương pháp hình thành biểu tượng về hình khối nói riêng
và biểu tượng về toán học nói chung là rất cần thiết và luôn luôn đổi mới những
người tâm huyết với nghề, với trẻ.
2. Kiến nghị
Để thực hiện tốt hoạt động làm quen với toán cho trẻ Mầm non thông qua
việc thực hiện các biện pháp trên đã phần nào đạt được một số kết quả như đã
nêu. Bản thân xin có một số đề xuất sau :
* Đối với phòng giáo dục.
- Tổ chức bồi dường thường xuyên cho các giáo viên Mầm non về chuyên
đề toán để giúp giáo viên nắm bắt, tiếp cận những vấn đề đổi mới.
- Tổ chức các nội dung thi dạy để các giáo viên có điều kiện phát huy trao
đổi, rút kinh nghiệm về khả năng tổ chức cũng như sử dụng các biện pháp dạy
học phù hợp.


Trịnh Thị Hằng
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
...
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

13
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

Tài liệu tham khảo
1, Giáo dục học mầm non ( tập 1.2) Đào thanh Âm – NXB Đại học Quốc gia Hà
Nội 1997
2, Toán và phương pháp hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo. Đinh Thị
Nhung- NXB Đại Học Quốc gia Hà nội 2000
3, Phương pháp hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mầm non.TS. Đỗ
Thị Minh Liên – NXB Đại học sư phạm 2003
4,Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm non. Nguyễn Thị Ánh tuyết – NXB giáo dục
1994

14
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng