BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CAO NGỌC BÁU

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN ThƠ

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 3 6 7

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CAO NGỌC BÁU

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN
NINH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC
MÃ SỐ: 601401

Ngày, tháng, năm sinh: 17/7/1970

Nơi sinh: Hà Nội

Quê quán: Chương Mỹ - Hà Nội

Dân tộc: Kinh

Chức vụ, đơn vị công tác trước khi học tập, nghiên cứu: Thượng tá, phó giám
đốc Trung tâm GDQP - AN, Trường Đại học Cần thơ.
Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 09 dãy Sole, Đại học Cần Thơ khu I, đường
30/4, phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Điện thoại: 0978.37.39.39
E-mail:
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
1. Cao Đẳng
- Hệ đào tạo: Chính qui.

Thời gian đào tạo từ 09/1991 đến 8/1995

- Nơi học (trường, thành phố): Học viện chính trị
- Ngành học: Chính trị
2. Đại học:
- Hệ đào tạo: Chính qui.

Thời gian đào tạo từ 09/2003 đến 8/2004

- Nơi học (trường, thành phố): Học viện chính trị
- Ngành học: Chính trị
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI


2, lữ đoàn PB6, quân khu 9


02/2007 -

Trường Đại học Cần Thơ

ii

Giảng viên, Trưởng bộ môn, Phó
giám đốc Trung tâm GDQP - AN


LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác
Cần Thơ, ngày … tháng 9 năm 2014
Người nghiên cứu

Cao Ngọc Báu

iii


LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn:

học và đặc điểm tâm lý hoạt động của sinh viên Trường Đại học Cần Thơ. Luận giải
trên phương diện lý luận về xây dựng và vận dụng dạy học nêu và giải quyết vấn đề.
2. Khảo sát thực trạng dạy học môn Giáo dục quốc phòng, an ninh tại Trường Đại
học Cần Thơ Giúp cho các giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên có nhận thức đúng đắn và
cách nhìn tổng thể về lý thuyết cũng như thực tiễn dạy học môn Giáo dục quốc phòng, an
ninhtại Trường Đại học Cần Thơ hiện nay.
3. Cấu trúc nội dung môn học theo hướng giải quyết các tình huống có vấn đề,
xây dựng hệ thống các tình huống có vấn đề học phần 1: Đường lối quân sự và tổ
chức thực nghiệm tại Trường Đại học Cần Thơ.
Kết quả thực nghiệm của 4 bài: Xây dựng nền quốc phòng toàn dân; Chiến
tranh nhân dân bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; Xây dựng lực lượng vũ
trang nhân dân Việt Nam và Nghệ thuật quân sự Việt Nam. Người nghiên cứu nhận
thấy việc vận dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề vào trong quá trình dạy học

v


đã đem lại hiệu quả rõ rệt và tương đối ổn định. Phương pháp này đã phát huy được
tính tích cực, sáng tạo của người học, góp phần nâng cao kết quả học tập môn Giáo
dục quốc phòng, an ninhvà năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên tại Trường Đại
học Cần Thơ. Từ đây có thể khẳng định tính khả thi khi giảng viên lựa chọn và vận
dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề trong dạy học môn Giáo dục quốc phòng,
an ninh.

vi


ABSTRACT
National Defense Education and Security at universities and colleges in
general and at Can Tho University in particular remains problematic. Lecturers try

and relatively stable. This method promoted learners’ activeness, creativeness,
contributed to the enhancement of students’ result in learning National Defense

vii


Education and Security and problem - solving capacity. The result could confirm
feasibility when lecturers choose and wield Problem - solving method in teaching
National Defense Education and Security.

viii


MỤC LỤC
TỰA

TRANG

Lý lịch cá nhân

i

Lời cam đoan

ii

Lời cảm ơn

iii



3

4. Đối tượng nghiên cứu

3

5. Khách thể nghiên cứu

3

6. Giả thuyết nghiên cứu

3

7. Phạm vi nghiên cứu

3

8. Phương pháp nghiên cứu

4

9. Những giá trị đóng góp của đề tài

5

10. Cấu trúc của luận văn

5

1.2.3. Tình huống có vấn đề

18

1.2.4. Tình huống dạy học

19

1.2.5. Dạy học nêu và giải quyết vấn đề

20

1.2.6. Môn học GDQP - AN

22

1.3. Các vấn đề lý luận về dạy học nêu và GQVĐ

23

1.3.1. Cơ sở khoa học dạy học nêu và GQVĐ

23

1.3.1.1. Cơ sở triết học

23

1.3.1.2. Cơ sở tâm lý học


38

2.2. Chương trình môn học GDQP - AN

39

2.3. Thực trạng dạy học môn GDQP - AN tại Trường ĐHCT

42

2.3.1. Thực trạng hoạt động dạy

45

2.3.2. Thực trạng hoạt động học

50

*Kết luận chương 2

56

Chương 3. TỔ CHỨC DẠY HỌC NÊU VÀ GQVĐ MÔN GDQP
– AN TẠI TRƯỜNG ĐHCT
3.1. Các định hướng khoa học để tổ chức dạy học nêu và GQVĐ

57

môn GDQP - AN tại Trường ĐHCT
3.1.1. Định hướng nội dung


80

3.5.1. Mục đích thực nghiệm

80

3.5.2. Nội dung thực nghiệm

80

3.5.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm

80

3.5.4. Xây dựng bộ công cụ và chọn mẫu thực nghiệm

80

3.5.5. Thu thập, phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm

81

3.5.5.1. Kết quả thực nghiệm về mặt định tính

81

3.5.5.2. Kết quả thực nghiệm về mặt định lượng

84


ĐHCT

Đại học Cần Thơ

3

GDQP - AN

Giáo dục quốc phòng, an ninh

xi


4

GQVĐ

Giải quyết vấn đề

5

GV

Giảng viên

6

Nxb


Sinh viên

12

THCVĐ

Tình huống có vấn đề

13

THDH

Tình huống dạy học

14

TH

Tình huống

15

TL

Tỉ lệ

xii


DANH SÁCH CÁC BẢNG

50

Bảng 2.8: Mức độ thái độ của sinh viên đối với môn học

51

Bảng 2.9: Mức độ tích cực trong giờ học của sinh viên

52

Bảng 2.10: Mức độ thái độ và hành động của SV trong giờ học

53

Bảng 2.11: Mức độ nguyên nhân SV không thích học

54

Bảng 2.12: Mức độ biện pháp tăng tính tích cực sinh viên

55

Bảng 3.1: Mức độ hứng thú trong giờ học của sinh viên

81

Bảng 3.2: Mức độ tích cực trong giờ học của sinh viên

82


49

Hình 2.4: Tỉ lệ hứng thú của sinh viên với môn học

52

Hình 3.1: So sánh mức độ năng lực GQVĐ của sinh viên

83

SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Quan hệ giữa THDH và THVĐ

20

Sơ đồ 1.2: Quy trình tổ chức dạy học nêu và GQVĐ

34

Sơ đồ 1.3.Mô hình dạy học nêu và giải quyết vấn đề 3 bước

35

BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Tỷ trọng tích luỹ điểm thi của sinh viên hai lớp thực
nghiệm và đối chứng

xiv

88

và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho sinh viên, nhất là sinh viên đại học”[9].

1


Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 (Ban hành kèm theo Quyết định số:
711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ) đã xác định:
“Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo
hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của
người học” [5].
Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại đang diễn ra rất sôi
động ở tất cả các trường học trong đó có các trường đại học và cao đẳng, nó trở thành
một xu hướng và cũng là một yêu cầu tất yếu của việc đào tạo nguồn nhân lực đáp
ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Trên thực tế, từ nhiều năm nay, việc đào tạo cơ bản, bồi dưỡng chuẩn hoá
giảng viên giáo dục Quốc phòng, an ninh của cả nước, trong đó có đội ngũ giảng
viên ở các Trung tâm giáo dục quốc phòng, an ninh đã được coi trọng. Điều này có
ý nghĩa rất quan trọng, góp phần từng bước nâng cao chất lượng đào tạo ở các bậc
đại học, cao đẳng về môn Giáo dục quốc phòng, an ninh, góp phần thực hiện mục
tiêu giáo dục toàn diện, qua đó tạo điều kiện cho thế hệ trẻ có điều kiện tu dưỡng
phẩm chất đạo đức và rèn luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện hai nhiệm vụ
chiến lược: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Dạy và học
những gì trong môn học quan trọng này, dạy và học như thế nào để có chất lượng và
hiệu quả là điều cần phải có quan niệm thống nhất trong sự đa dạng sáng tạo về
phương pháp để đạt được chất lượng hiệu cao hơn.
Tuy nhiên, việc giảng dạy và học tập môn Giáo dục quốc phòng, an ninh ở
các trường đại học, cao đẳng nói chung và Trường đại học Cần Thơ nói riêng vẫn
còn nhiều bất cập. Giảng viên truyền đạt cho hết nội dung quy định trong chương
trình và sách giáo khoa, cố gắng làm cho sinh viên trong lớp hiểu và nhớ những
điều thầy giảng, rất ít hoặc thiếu vắng các hình thức tham quan, ít sử dụng các

4. Đối tượng nghiên cứu
Vận dụng phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề.
5. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học môn GDQP-AN tại Trường đại học Cần Thơ.
6. Giả thuyết nghiên cứu
Hiện nay, môn họcGDQP-AN tại Trường Đại học Cần Thơ chủ yếu được
giảng dạy bằng phương pháp thuyết trình theo hình thức thông báo nên chưa phát
huy được tính tích cực học tập của sinh viên. Nếu áp dụng phương pháp dạy học
nêu và giải quyết vấn đề vào dạy học môn GDQP – ANnhư người nghiên cứu đã đề
xuất thì sinh viên sẽ hình thành được tính tích cực học tập và năng lực giải quyết
vấn đề, qua đó góp phần nâng cao kết quả môn học này tại Trường Đại học Cần
Thơ.
7. Phạm vi nghiên cứu
Môn học GDQP-ANcó 3 học phần với 150 tiết (08 TC). Đề tài chỉ tập trung
vận dụng phương pháp dạy học nêu và GQVĐ trong dạy học phần 1: Đường lối
quân sự của Đảng cộng sản Việt Nam, với 45 tiết (03 TC), thực nghiệm sư phạm

3


bốn bài: Xây dựng nền Quốc phòng toàn dân; Chiến tranh nhân dân bảo vệ tổ quốc
Việt Nam XHCN; Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân và Nghệ thuật quân sự
Việt Nam (thời gian 28 tiết).
8. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài, người nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu
sau:
8.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan tới phương pháp dạy
học nói chung và phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề nói riêng; các thông
tư, quyết định liên quan tới Giáo dục quốc phòng, an ninh đã được xuất bản trên các ấn