TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HUẾ
KHOA VẬT LÝ
---- d & c ----

TIỂU LUẬN
MÔN: LÝ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI

Đề tài:

VAI TRÒ KHÔNG KHÍ DẠY HỌC VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO KHÔNG
KHÍ DẠY HỌC

Giảng viên hướng dẫn:

Học viên thực hiện:
Rơ Mah Giang
Phan văn Hào
Trần Thị Hải
Trần Thị Hằng

PGS.TS:Lê Văn Giáo

Lớp: LL &PP giảng dạy vật lý k23

1


Huế, 4 – 2015
MỤC LỤC
Mục lục……………………………………………....................................................2
Mở đầu………………………………………………………………………………3

hái,đam mê học tập,nghiên cứu thì còn xuất hiện một bộ phận không nhỏ học sinh lười
biếng,chán học. Có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên.Theo tôi do không khí
dạy học chưa thực sự sôi nổi,cuốn hút học sinh hoặc thiếu sự quan tâm,chia sẽ hoặc có sự
nhàm chán,căng thẳng diễn ra trong lớp học nên tác động đến hứng thú học tập của học
sinh.Nếu tình trạng mất hứng thú kéo dài sẽ làm học sinh mất phương hướng học tập dẫn
tới mất động cơ học tập và chất lượng học tập của học sinh sẽ giảm sút.
Như vậy việc tạo ra và duy trì không khí dạy học đóng một vai trò rất quan trọng
trong dạy học.Bởi lẽ việc tạo ra và duy trì không khí dạy học đó chính là việc tạo ra và
duy trì môi trường giáo dục tích cực,phù hợp nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của
học sinh;phát triển tình cảm, hình thành nhân cách,phát triển năng lực của học sinh và đó
cũng là cơ hội để giáo viên phát hiện và khắc phục những quan niệm sai lệch của học sinh
trong quá trình dạy học.
Thấy được tầm quan trọng của “ không khí dạy học” nên tôi đã chọn đề tài này nghiên

3


cứu nhằm giúp việc dạy học của mình đạt hiệu quả hơn đem lại chất lượng dạy học nói
riêng và chất lượng giáo dục nói chung.

NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. KHÔNG KHÍ DẠY HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA KHÔNG KHÍ DẠY HỌC
1.1.Khái niệm
Về mặt tâm lý học:
“ Không khí dạy học là một khái niệm tâm lý sư phạm,thuộc phạm trù đạo
đức.Nó biểu hiện ở mặt tâm lý trong mối quan hệ và sự tác động qua lại giữa giáo
viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh.”
Để hiểu về khái niệm “ không khí dạy học” trước hết ta phải hiểu khái niệm“
không khí ” là gì,phân bố ra sao và có vai trò như thế nào đến đời sống chúng ta?;
“ Không khí ” là một khái niệm,một thuật ngữ gắn liền với chuyên nghành hóa

Lớp học là một xã hội thu nhỏ,lớp học có không khí dạy học là lớp học có môi
trường giáo dục tích cực và phù hợp thông qua biểu hiện ở những mặt khác nhau của
mối quan hệ giáo viên – học sinh,học sinh – học sinh.Những mặt này được bao hàm
trong nhận xét của J.Piaget: “ Trường học là một xã hội thực sự,trong đó ý nghĩa của
các trách nhiệm và những chuẩn mực của sự hợp tác đủ để dạy dỗ học sinh mà không
cần thiết làm cô lập học sinh co mình lại trong chủ nghĩa cá nhân của nó để tránh
những sự cưỡng ép có hại hoặc những điều nguy hiểm do sự ganh đua gây ra”.Còn
theo D.K.Nachtigall: “ Một bộ phận quan trọng của các điều kiện quan trọng có ảnh
hưởng đến quá trình dạy học,được diễn tả bằng khái niệm: không khí dạy học.Khái
niệm này nêu lên tác dụng qua lại một cách năng động của tất cả các yếu tố tâm lý và
xã hội ảnh hưởng đến quá trình dạy học trong lớp”.
Việc tạo ra và duy trì không khí dạy học đóng vai trò rất quan trọng nhằm tích cực
hóa hoạt động nhận thức của học sinh đem lại chất lượng trong dạy hoc.
1.2. Biểu hiện của lớp học có không khí dạy học
Để nhận biết một lớp học có không khí dạy học hay không,theo chúng tôi cần dựa
vào những biểu hiện sau:

5


Thứ nhất,các thành viên trong lớp quan hệ với nhau một cách cởi mở, chân thành và
luôn có sự thông cảm lẫn nhau xuyên suốt tiết học.Có rất nhiều dẫn chứng để nói về
biểu hiện này,trước hết là nói đến phong thái của người thầy khi bước vào lớp kết hợp
với nét mặt nhẹ nhàng tươi tắn, tạo sự thoải mái cho học sinh là điều hết sức cần thiết
bởi lẽ đó chính là sự cởi mở đầu tiên mà người giáo viên giành cho học sinh của
mình.Nó tạo sự tự tin và giảm bớt được sự lo sợ của học sinh trong quá trình kiểm tra
bài cũ cũng như trong các hoạt động dạy học tiếp theo.Học sinh không thuộc bài
cũ,không làm bài tập trong quá trình dạy học không có nghĩa các em không hợp tác
mà điều quan trọng nhất người thầy phải tìm hiểu được nguyên nhân của nó.Có như
vậy mới chia sẽ,gần gũi và gắn bó với học sinh.Nếu nguyên nhân đó thuộc về khách

trình học tập của mình.Đó cũng chính là tấm gương sáng cho các em noi theo và đầy sự
kính trọng.Tôn trọng học sinh là tôn trọng chính bản thân mình Học sinh vừa là chủ thể
vừa là khách thể trong quá trình dạy học cho nên khi giáo dục phải hết sức tế nhị,tôn
trọng học sinh tránh tình trạng xúc phạm đến danh dự gây sự mặc cảm tự ti hoặc gây mâu
thuẫn hiềm khích giữa giáo viên và học sinh làm không khí dạy học căng thẳng, hiệu quả
dạy học không cao.
Thư tư,lớp học có không khí dạy học gắn liền với biểu hiện ở thái độ tích cực, hứng thú
của người thầy và học sinh trong dạy học.Thái độ tích cực,hứng thú của người thầy quyết
định thái độ tích cực, hứng thú của học sinh.Nếu không có thái độ tích cực,không có sự
hứng thú từ người thầy thì hoạt động dạy học sẽ bị “tê liệt” ; học sinh sẽ mất hứng
thú,cảm thấy nhàm chán tẻ nhạt,không tập trung vào việc học dẫn tới một số thái độ
không tích cực như làm việc riêng,nói chuyện trong lớp..thì cũng ảnh hưởng không nhỏ
đến chất lượng dạy học.Đương nhiên,thái độ tích cực,hứng thú của học sinh cũng tác
động đến hoạt động dạy học của giáo viên.
Cuối cùng,chủ động, sáng tạo trao đổi kiến thức với thầy cô và bạn bè cũng tạo không
khí dạy học sôi nổi và tích cực.
1.3.Vai trò của không khí dạy học trong quá trình dạy học
Không khí dạy học là môi trường giáo dục tốt để học sinh phát triển và rèn luyện. Nó là
điều kiện cần thiết và không thể thiếu được để giờ học vận hành một cách có kết quả,là
một yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển trí tuệ và tình cảm của học
sinh.P.Peynman khi bàn về vấn đề nhà trường và vấn đề giáo dục đã nhấn mạnh: “ Tôi tin
rằng lời giải duy nhất đối với vấn đề giáo dục là sự nhận thức rằng kết quả dạy học tốt
nhất đạt được nếu như tồn tại mối quan hệ trực tiếp và con người,giữa thầy giáo và học
sinh,đó là một trạng thái trong đó học sinh tự thảo luận về những suy nghỉ,nghỉ về công

7


việc và bàn bạc về những điều đó”.
Chúng ta,ai cũng biết rằng cây cối muốn tươi tốt,ra hoa kết trái phải trồng trên một loại


CHƯƠNG 2.MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO KHÔNG KHÍ DẠY HỌC
2.1.Những nhân tố chính ảnh hưởng đến không khí dạy học
Về tinh thần và thái độ của học sinh:
Làm cho học sinh phải thấy được ý nghĩa của việc học và luôn có ý thức tự giác
chuyển những kiến thức thu nhận thành vốn hiểu biết của mình;
Về vai trò của giáo viên:
Giáo viên phải thể hiện vai trò là người tổ chức,giúp đỡ hướng dẫn học sinh tìm tòi và
phát hiện kiến thức,nhằm ngày càng tăng cường mức độ tự lực của học sinh trong học
tập.Khi tổ chức quá trình dạy học phải thể hiện được sự hợp tác chặt chẽ và cộng đồng
trách nhiệm của mọi thành viên trong lớp học.
Làm thế nào để tạo ra không khí dạy học tốt?
Không khí dạy học phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố trong những nhân tố trên, chỉ một
yếu tố không tốt thì không khí dạy học cũng không tốt.
Theo lời Ginott: “ Tôi phải đi đến một kết luận đáng sợ: Tôi là yếu tố quyết định
trong lớp, thái độ của riêng tôi quyết định không khí lớp học, trạng thái hằng ngày của
tôi tạo ra thời tiết lớp học, là thầy giáo tôi tự cho mình một quyền vô hạn, có thể làm cho
trẻ em vui lên hay bất hạnh, tôi có thể nâng lên hay hạ xuống, làm tổn thương hay băng
bó vết thương,…tạo nên hay giảm bớt sự khủng hoảng. Trẻ em sẽ được hưởng lòng nhân
từ hay một điều khác”
2.2.Một số biện pháp tạo ra và duy trì không khí dạy học
Việc tạo ra và duy trì không khí dạy học trong một lớp học là một công việc rất khó
khăn đòi hỏi có sự phối kết hợp chặt chẽ giáo viên với học sinh,là những nhân tố chính
ảnh hưởng đến sự tạo ra và duy trì không khí dạy học
2.2.1.Về vai trò của giáo viên:
Giáo viên giữ một vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra và duy trì không khí dạy học

9



sự là lúc học sinh bị lôi kéo. Đôi khi giáo viên có thể đưa ra những câu trả lời không hoàn
toàn chính xác một cách cố ý. Như thế giáo viên có thể kiểm tra được khả năng tập trung
của học sinh. Học sinh hoàn toàn có thể đưa ra những phản biện hợp lý để lật lại toàn bộ

10


vấn đề.
Đừng biến giờ học trở thành cuộc đối thoại giữa giáo viên với một học sinh. Hãy khuấy
động không khí lớp học bằng những nhận xét hợp lý và có giá trị. Các học sinh khác trong
lớp cùng tham gia phản biện thì giờ học thú vị hơn rất nhiều. Tâm lý của học sinh luôn
không muốn thua kém nhau và muốn giành được sự đánh giá cao hơn của giáo viên. Nếu
tinh tế, chắc chắn giáo viên sẽ biết cách để thúc đẩy điều này.
Điều cuối cùng những nhận xét cần phải đúng thời điểm và với mức độ phù hợp. Và tất
nhiên là trên cơ sở giáo viên đã phân tích và đánh giá được chính xác.Có như thế thì giáo
viên mới có thể hoàn toàn thuyết phục được các học sinh của mình.
Một giờ học thành công phải có sự tương tác giữa giáo viên và học sinh. Ngoài ra còn
cần sự tương tác giữa các học sinh trong lớp với nhau. Những bí quyết trên cũng có thể
giúp giáo viên một phần không nhỏ để tạo được một không khí học tập tràn đầy năng
lượng và hứng khởi trong giờ học.
2.2.2.Vai trò của học sinh trong không khí dạy học và tích cực hóa hoạt động nhận
thức của học sinh
Về vai trò của học sinh:Học sinh phải là chủ thể ý thức được việc tự học ; tự giác
trong học tập và hợp tác với giáo viên trong quá trình học tập của mình;ghóp phần tạo
không khí dạy học sôi nổi,tích cực.Muốn như vậy người giáo viên phải tích cực hóa hoạt
động nhận thức của học sinh.
Tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh có liên quan đến nhiều vấn đề,
trong đó các yếu tố như động cơ, hứng thú học tập, năng lực, ý chí của cá nhân, không khí
dạy học… đóng vai trò rất quan trọng. Các yếu tố liên quan chặt chẽ với nhau và có ảnh
hưởng tới việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh trong học tập. Trong đó có

tới lôgic của bài giảng. Một bài giảng gồm các mắt xích nối với nhau chặt chẽ , phần
trước là tiền đề cho việc nghiên cứu phần sau, phần sau bbổ xung làm rõ phần trước. Có
như vậy thì nhịp độ hoạt động, hứng thú học tập và quá trình nhận thức của học sinh mới
tiến triển theo một mạch liên tục không bị ngắt quãng.
Tổ chức cho học sinh hoạt động. Thầy giáo và học sinh là những chủ thể của quá trình
dạy học, vì thế tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh phải do chính những chủ đề
này quyết định. Trong việc xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của từng chủ thể có ý nghĩa rất
quan trọng, nó giúp cho chủ thể định hướng hoạt động của mình. Trong giờ học thầy giáo

12


không được làm thay học sinh, mà phải đóng vai trò là người tổ chức quá trình học tập
của học sinh, hướng dẫn học sinh đi tìm kiếm kiến thức mới. Còn học sinh phải chuyển từ
vai trò thụ động sang chủ động tham gia tích cực và sáng tạo vào quá trình học tập tánh
tình trạng ngồi chờ và ghi chép một cách máy móc. Muốn vậy, cần phải tăng cường hơn
nữa việc tổ chức cho học sinh thảo luận và làm việc theo nhóm.
2.2.3. Khai thác và sử dụng các phương pháp, phương tiện dạy học
Khai thác và phối hợp các phương pháp dạy học một cách có hiệu quả, đặc biệt
chú trọng tới các phương pháp dạy học tích cực. Việc tích cực hoá hoạt động nhận thức
của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức và điều khiển quá trình dạy học của
thầy giáo. Bỡi vậy, trong tiến trình dạy học, thầy giáo cần phải lựa chọn và sử dụng các
phương pháp dạy học hiệu quả, đặc biệt là các phương pháp dạy học tích cực như:
- Phương pháp nêu vấn đề
- Phương pháp phát triển hệ thống câu hỏi
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp dạy và học theo nhóm nhỏ
Có như vậy mới khuyến khích tính tích cực sáng tạo của học sinh trong học tập.
Đặc biệt trong quá trình dạy học để kích thích hứng thú học tập của học sinh giáo viên
nên khai thác và sử dụng các công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học một cách có hiệu quả

1. Một số vấn đề dạy học Vật lí ở trường phổ thông “ PGS-TS Lê Văn Giáo. PGS-TS
Lê Công Triêm”; NXB Giáo dục.
2. Tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh trong dạy học vật lí ở trường phổ thông
“ Nguyễn Đức Thâm- Nguyễn Ngọc Hưng” NXB ĐH Quốc gia Hà Nội
3. Dạy học Vật lí ở trường phổ thông theo định hướng phát triển hoạt động tích
cực,tự chủ, sáng tạo và tư duy khoa học “ NXB ĐH Sư phạm”
4. Một số vấn đề về lí luận dạy học hiện đại “TS. Trần Đức Vượng”
5. Luân án tiến sĩ “Lê Văn Giáo”

15


16