Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP
TRONG MÔN TOÁN TIỂU HỌC

Người viết: ……………………………
Chức vụ:……………………….
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1 Xuất phát từ vị trí, vai trò môn Toán cấp Tiểu học:
Cấp tiểu học là cấp học rất quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình
thành và phát triển toàn diện nhân cách của học sinh. Trên cơ sở cung cấp những
tri thức ban đầu về xã hội và tự nhiên, phát triển các năng lực tư duy, trang bị các
phương pháp và kỹ năng ban đầu về hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn,
bồi dưỡng và phát huy các tình cảm, thói quen và đức tính tốt đẹp của người Việt
Nam.
Toán học là một môn khoa học nghiên cứu một số mặt của thế giới thực, có
một hệ thống kiến thức cơ bản và phương pháp nhận thức rất cần thiết cho đời sống
sinh hoạt và lao động. Do vậy môn toán là một trong những môn học cơ bản quan
trọng nhất của chương trình tiểu học. Vì chỉ có học tốt môn toán mới có thể giúp
học sinh có kỹ năng tính toán để học tiếp lên các lớp trên và vận dụng trực tiếp vào
cuộc sống thiết thực hàng ngày.
Để đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, cùng với việc đổi mới
phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học
sinh, người thầy cần phải chuẩn bị cho từng học sinh phương pháp học tập thích
ứng với đời sống xã hội, hòa nhập vào phát triển cộng đồng. Tôn trọng lợi ích, nhu
cầu, tiềm năng của người học. Trong giờ học toán, người thầy không chỉ quan tâm
tới lý thuyết mà còn chú trọng đến các kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức năng
lực phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Qua đó học sinh tự nắm được kiến
Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
1


Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
2


Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

Qua thực tế giảng dạy và quản lý tại đơn vị tôi nhận thấy đội ngũ giáo viên
cũng đã vận dụng nhiều các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học khác nhau,
phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh. Tuy nhiên việc giáo viên tổ
chức trò chơi trong các tiết học còn rất ít, hiệu quả của trò chơi mang lại chưa cao;
có một số ít giáo viên chưa tổ chức trò chơi học học tập trong môn toán cho học
sinh. Điều đó do những nguyên nhân chủ yếu sau:
- Nguyên nhân khách quan: Giáo viên thiếu tài liệu tham khảo, ít được bồi
dưỡng, chưa nắm vững cách thức tổ chức trò chơi nên khi tổ chức trò chơi lồng
ghép trong tiết dạy giáo viên gặp rất nhiều khó khăn như: không làm chủ được hoạt
động, xử lý các tình huống phát sinh còn lúng túng, mất nhiều thời gian…
- Nguyên nhân chủ quan: Giáo viên ngại khó ít chịu tìm tòi học hỏi, sự chuẩn
bị các đồ dùng phục vụ trò chơi chưa chu đáo, một số giáo viên còn xem nhẹ tác
dụng trò chơi, ít đánh giá đúng tác dụng của trò chơi qua mỗi bài học.
Việc ít tổ chức các trò chơi học tập trong môn toán hoặc có tổ chức nhưng
hiệu quả mang lại chưa cao của giáo viên đã làm cho tiết học toán khô khan, học
sinh chưa hứng thú học tập từ đó chất lượng môn Toán tại đơn vị còn hạn chế.
Theo thống kê kết quả xếp loại môn toán cuối năm học 2009-2010 như sau:
XL Giỏi
XL Khá
XL TB
XL Yếu
SL
TL

phần thiết thực vào việc hình thành khắc sâu kiến thức cơ bản của bài học cũng như
rèn luyện kĩ năng cơ bản của từng tiết học. Nếu giáo viên lựa chọn được trò chơi
phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học, tổ chức đúng cách, đúng cách
và đúng hướng sẽ giúp cho các em thư giãn, bớt căng thẳng, phục hồi sức học tập
và trí óc nhanh hơn.
Sử dụng trò chơi học tập toán là đưa trò chơi vào trong lớp học và tổ chức
vui chơi ngay trong lớp học, giờ học toán hằng ngày. Có nghĩa là chơi trong phạm
vi không gian chật hẹp trong phạm vi thời gian ngắn khoảng từ 3-7 phút với số
lượng tham gia là học sinh của một nhóm, tổ, hoặc cả lớp. Hình thức chơi chủ yếu
là tổ chức theo nhóm nối tiếp nhau thực hiện một công việc chung, mỗi em thực
hiện một thao tác hoặc một phần công việc.
Mỗi trò chơi được gắn với một nội dung bài học cụ thể. Dựa vào hình thức
chơi và luật chơi có thể thay thế các trò chơi một cách linh hoạt như thay số, tên
gọi… Từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên có nhiều cơ hội tổ chức trò chơi để
phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp.
* Ưu điểm:
- Trò chơi học tập là một phương tiện có nghĩa trong việc góp phần thực
hiện đổi mới phương pháp dạy học toán ở tiểu học, phát huy được tính tích cực,
độc lập, sáng tạo của học sinh.
- Trò chơi học tập là một hình thức học tập bằng hoạt động hấp dẫn học
sinh do đó duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với bài học.
- Trò chơi làm thay đổi cách học tập chỉ bằng học tập trí tuệ. Do đó tính
chất căng thẳng của giờ học được giảm nhẹ, quá trình học diễn ra một cách tự nhiên
Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
4


Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

nhất là những giờ học kiến thức lí thuyết mới hoặc sau một số bài học, khi học sinh


+ Tổ chức người tham gia trò chơi: Số người tham gia, số đội tham gia,
người quản trò, trọng tài… Giáo viên cần lựa chọn quản trò có năng lực phù hợp
với yêu cầu của trò chơi.
+ Chuẩn bị phương tiện: Các dụng cụ dùng để tổ chức trò chơi. Các dụng
cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ.
+ Cách chơi: Từng việc làm cụ thể của người chơi hoặc đội chơi, thời gian
chơi, những điều người chơi không được làm,…Luật chơi đơn giản giúp học sinh
dễ nhớ, dễ thực hiện.
+ Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi, các giải của cuộc chơi
(nếu có).
- Bước 3: Thực hiện trò chơi.
- Bước 4: Nhận xét sau cuộc chơi. Bước này bao gồm những việc sau:
+ Giáo viên hoặc học sinh làm trọng tâm nhận xét về thái độ tham gia trò
chơi của từng đội những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm .
+Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần thưởng
cho đội đoạt giải .
+ Một số học sinh nêu kiến thức trong bài học mà trò chơi đã thể hiện.
4. Giới thiệu một số trò chơi đã được sử dụng trong giờ học toán:
* Lớp 1:Trò chơi “Nhanh tay nhanh trí”, Bài luyện tập phép cộng trừ
trong phạm vi 10.
- Mục đích: Củng cố ý nghĩa của phép cộng và phép trừ, rèn kĩ năng cộng,
trừ trong phạm vi 7.
- Chuẩn bị:
Mỗi học sinh bày sẵn 8 tấm bìa ghi các số từ 0 đến 7 trên bàn.
0
1
- Cách chơi:

2

bộ thẻ số, học sinh có nhiệm vụ thêm vào một số nào đó (bằng caùch nhẫm hoặc
bằng tính viết. Để sao cho số học sinh viết trên bảng con khi cộng với số của thẻ
giáo viên giơ lên vừa đủ 100. Bạn nào nhanh chóng tìm được số đúng theo quy
định sẻ được nhận 1 bông hoa điểm 10. Trò chơi lại tiếp tục như vậy cho đến hết
thời gian. Kết thúc trò chơi em nào có nhiều bông hoa điểm 10 sẽ đạt giải nhất của
cuộc chơi, các bạn khác xếp thứ tự theo số hoa mình nhận được.
- Phát triển trò chơi: Tương tự trò chơi này có thể tổ chức được ở các dạng bài
trừ các số trong phạm vi 100, Cộng, trừ các số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn.chục
nghìn, trăm nghìn.ở các lớp khác.
* Lớp 3: Trò chơi : “Hỏi đáp”, Bài luyện tập nhân và chia trong phạm vi 7
- Mục đích: Luyện tập tính nhẫm nhân và chia trong phạm vi 7. Củng cố về
quan hệ giữa phép tính nhân và chia.
- Chuẩn bị: Học sinh học thuộc lòng các bảng nhân, chia trong phạm vi 7.
Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
7


Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

7 x 4 = ---

28 : 7= ---

7 x 8 = ---

54 : 7 = ---

7 x 5 = ---

35 : 7 = ---



Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

+ GV chuẩn bị cho 2 đội mỗi đội 1 rổ đựng 10 thẻ bằng giấy bìa cứng. Trong
đó mỗi thẻ đều có ghi giá trị của các cột a+b, b+a; (a+b)+c, a+(b+c); a x b, b x a; (a
x b)x c, a x ( b x c) giống nhau.
+ Chia lớp ra thành hai đội mổi đội chọn ra 4 bạn số học sinh còn lại cổ vũ.
+ GV phát thẻ cho 2 đội.
- Cách chơi:
Hai đội đứng xếp hàng sẵn sàng chơi theo kiểu “Tiếp sức”.Giáo viên phổ biến
luật chơi và nội dung chơi. Thời gian 5 phút. Khi giáo viên hô trò chơi “Hiểu ý
đồng đội” “Bắt đầu”và tính giờ thì lần lượt từng bạn của hai đội bạn thứ nhất cằm
tấm thẻ có giá trị (VD thẻ có giá trị là 125+52) đính vào cột a+b trên bảng rồi chạy
về vỗ vào tay bạn thứ hai tiếp tục cằm thẻ có giá trị ( VD 25+125 ) chạy đính đúng
vào cột b+a .Cứ thế tiếp tục cho đến hết 2 vòng. Mỗi vòng 1 bạn chỉ được tính 1
thẻ. Nếu 1 vòng đính 2 thẻ là phạm vi. Hoặc chạy về chưa vỗ vào tay bạn mà lấy
thẻ chạy lên cũng phạm vi. Đội nào xong trước đính đúng các giá trị của mỗi cột là
thắng cuộc. Hoặc hết giờ mà 2 đội đính chưa xong các cột thì đội nào đính nhiều
thẻ đúng hơn là thắng cuộc. Đội thua phải hát 1 bài thưởng cho đội thắng.
- Phát triển trò chơi: Có thể áp dụng để dạy các bài: Tính chất kết hợp của
phép cộng (trang 45); Tính chất giao hoán của phép nhân (trang 58); Tính chất kết
hợp của phép nhân (trang 60); Luyện tập tính chất giao hoán, kết hợp của phép
cộng, nhân.
Hoặc có thể vận dụng để học sinh thực hiện các bài tập dạng: Nêu kết quả tính
và viết chữ số thích hợp vào chỗ trống; tính bằng cách thuận tiện nhất; tìm hai biểu
thức có giá trị bằng nhau.
* Lớp 5: Trò chơi: “Ai nhanh –Ai đúng”, Bài Nhân một số thập phân với
10, 100, 1000, …
- Mục đích: Giúp học sinh biết cách thực hiện phép nhân một số thập phân

buộc thì trò chơi đó sẽ mất tính hấp dẫn không có ý nghĩa. Các trò chơi dạy học
toán phải được giới hạn về thời gian và không gian nên khi tổ chức giáo viên cần
lưu ý:

Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
10


Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

- Trong nhà trường trò chơi dạy học phụ thộc vào khả năng bản thân của mỗi
thầy cô giáo hướng dẫn, có thể tố chức như một hoạt động dạy học toán, có như
vậy thì tiết học mới phong phú lôi cuốn được nhiều học sinh tham gia học tập.
- Tổ chức trò chơi, tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện các trò chơi học tập
với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng bài
học, với đặc điểm và trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của lớp và địa phương.
Đồng thời tổ chức trò chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học
sinh hứng thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung học các nội dung
khác của bài học một cách có hiệu quả.
- Khi giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện trò chơi nên chọn nhóm học
sinh ngang khả năng để có kết quả cuối cùng tương đương với nhau sẽ kích thích
các em chung sức tranh đua nhau tìm kết quả từ đó tiết học sẽ sinh động hơn. Trò
chơi phải có quy tắc nhất định có như vậy mới tạo nên sự công bằng giữa các tham
gia trò chơi.
- Đặc biệt phải nắm vững luật chơi, nhận thức được giá trị đích thực của giá
trị cuộc chơi đem lại, không để thời gian kéo dài ảnh hưởng đến giờ học hoặc làm
trẻ mất đi hứng thú biết thay đổi và kết hợp tốt giữa giọng điệu và ngữ điệu một
cách linh hoạt sẽ tạo nên cảm giác hồ hởi, phấn khởi cho các em khi tham gia.
- Giáo viên phải có thái độ chuẩn mực, vui vẻ, hòa nhã, dễ gần gũi học sinh.
Phải công bằng, luôn quan tâm động viên, tránh làm cho những học sinh không

2009-2010 có sử dụng trò chơi để dạy học toán trong suốt năm học kết quả học
sinh đạt được như sau:
Lớp1A
Thời điểm
Cuối HK I

TS
HS

XL Giỏi
SL

28

3

Cuối HK II 28

9

TL
10,71
32,14

XL Khá

XL TB

XL Yếu


21,42

1

3,57

Lớp 3B
Nguyễn Văn A – Trường TH ……………………
12


Đề tài: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán Tiểu học

TS

Thời điểm
Cuối HK I

HS

XL Giỏi
SL

32

5

Cuối HK II 32

8


2

6,25

17

53,12

7

21,87

25,00

Lớp 5C
TS

Thời điểm
Cuối HK I

HS

XL Giỏi
SL

27

4


14

51,85

1

3,12

13

48,14

7

25,92

* Cụ thể qua bảng thống kê chất lượng môn toán toàn trường cuối năm học 20102011 như sau:
TS HS
408

XL Giỏi
SL
TL
144 35,29

XL Khá
SL
TL
180 44,11


14