SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP MỚI
ĐỂ TỔ CHỨC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI CHƠI
TRÕ CHƠI ĐÓNG KỊCH
ĐẠT KẾT QUẢ CAO

1


A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
I . Lời mở đầu
Nghệ thuật là một phƣơng tiện toàn diện và vô tận để giáo dục thẩm mỹ
cho trẻ. Cùng với các loại hình nghệ thuật khác nhƣ hội hoạ, âm nhạc …đóng
kịch cũng là một hoạt động nghệ thuật ở trƣờng mầm non đƣợc trẻ em rất yêu
thích. Nó có ý nghĩa giáo dục toàn diện nhân cách trẻ
Trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học là một nội dung của hoạt động
vui chơi trong trƣờng mầm non . Nó không chỉ đơn thuần là trò chơi mà còn là
hoạt động mang tính chất nghệ thuật và ngƣợc lại nó không chỉ là hoạt động
nghệ thuật mà còn là trò chơi . Hai yếu tố này đƣợc kết hợp chặt chẽ trong nội
dung cũng nhƣ trong quá trình tổ chức vui chơi.
Trong trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học trẻ không chỉ biến mình
thành ngƣời lớn mà còn phải “ hoá thân” thành các nhân vật với nội tâm phong
phú, phức tạp với những cá tính khác biệt, với những hành động vừa thực tế, vừa
kỳ ảo … Để đóng đƣợc vai này trẻ phải trải qua một quá trình lao động nghệ
thuật gần giống nhƣ ngƣời nghệ sĩ . Kết quả của trò chơi đóng kịch có một ý
nghĩa rất quan trọng nó giúp trẻ tích luỹ đƣợc kinh nghiệm sống qua trải nghiệm
các nhân vật trong tác phẩm, nó ảnh hƣởng trực tiếp đến sự phát triển ngôn ngữ
và sự phát triển xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ ở trẻ. Qua trò chơi đóng kịch trẻ
lĩnh hội đƣợc ngôn ngữ giàu hình ảnh, học đƣợc giọng nói diễn cảm rõ ràng và


Đại học: 1 Đ/c

Trung cấp : 21 Đ/c. ( có 12 Đ/c đang theo học Đại học)
Tổng số trẻ đến trƣờng là 310 cháu và đƣợc chia làm 13 nhóm, lớp. ( Nhà
trẻ 2 nhóm; Mẫu giáo 11 lớp )
Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi trong nhà trƣờng tƣơng
đối đầy đủ . Đồ dùng học tập luôn đƣợc trang bị đến từng nhóm lớp . Nhà
trƣờng đã làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục nên đã có sự chỉ đạo, giúp đỡ của
lãnh đạo các cấp, sự phối kết hợp chặt chẽ của các bậc phụ huynh trong nhà
trƣờng về công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
b. Khó khăn:
Nhà trƣờng đã có khu trung tâm nhƣng vẫn còn các lớp học khu lẻ nên
còn khó khăn trong việc chỉ đạo chuyên môn
Một số giáo viên mới ra trƣờng nên chƣa có kinh nghiệm trong giảng dạy
3


Đồ dùng, đồ chơi tuy đã đƣợc trang bị nhƣng chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu
chơi của trẻ nhất là các đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho trò chơi đóng kịch nên
chƣa tạo đƣợc hứng thú cho trẻ và chƣa phát huy đƣợc tính tích cực độc lập,
sáng tạo của trẻ.
Trẻ đi học không đều, nhiều trẻ đến 5 – 6 tuổi mới ra lớp nên còn nhút
nhát, chƣa mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp
2. Kết quả khảo sát kỹ năng đóng kịch của trẻ mẫu giáo lớn
Số
được
khảo

trẻ


15

22

57

26

5

15

57

43

%

13%

18%

47%

22% 4%

13%

47%

gian đặc biệt là truyện cổ tích nhƣ câu truyện : Tấm Cám, Cây Khế, Ba cô gái,
Tích chu, Cáo, thỏ và gà trống …. những câu truyện cổ tích này mang đầy đủ
phẩm chất của kịch bản. Trong truyện có mâu thuẫn kịch tính, có sự cọ sát tính
cách, có những tình huống gai góc và chứa đầy xúc cảm; hội thoại ngắn gọn
diễn cảm, ngôn ngữ đơn giản, giàu hình ảnh cũng nhƣ các sự kiện diễn ra nhanh
chóng. Tất cả những đặc điểm trên của truyện cổ tích đã giúp cho trẻ dễ nhập vai
chơi trong đóng kịch
2. Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học sẽ đóng kịch :
Muốn cho trẻ nhập vai tốt trong khi đóng kịch, sau khi đã lựa chọn tác
phẩm văn học phù hợp với trẻ giáo viên phải tổ chức cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học mà trẻ sẽ đóng kịch bằng cách đọc kể tác phẩm văn học cho trẻ
nghe để giúp trẻ cảm nhận, và hiểu nội dung tƣ tƣởng của tác phẩm, hiểu phẩm
chất, tính cách của của các nhân vật. Trẻ càng hiểu và trải nghiệm sâu sắc tác
phẩm thì càng phản ánh đúng đắn chính xác vào trong trò chơi của mình. Cảm
nhận sâu sắc tác phẩm văn học là một trong những điều kiện để diễn kịch thành
công. Trong khi lắng nghe tác phẩm văn học, trẻ đã có những cảm xúc, tình
cảm, trạng thái nhất định và thể hiện chúng một cách công khai . Những xúc
cảm tình này sẽ là cơ sở để trẻ hiểu tác phẩm và thể hiện thái độ đối với những
sự kiện và nhân vật trong tác phẩm. Trong khi nghe truyện sẽ đóng kịch, trẻ sẽ
đánh giá đúng đắn nhân vật trong truyện và trẻ sẽ hình dung cần phải làm gì
5


trong tình huống ấy
Ví dụ : Khi nghe truyện “ Cáo, thỏ và gà trống” trẻ có thể hình dung đƣợc:
Gà trống khi đi lại nhấc cao chân, khi hát thì nhƣ tiếng chuông kêu và tự tin và
trẻ sẽ nhận xét đúng một số tính cách của gà trống : dũng cảm, hiền từ, dễ mến
còn Thỏ thì thật thà, yếu đuối …
3 . Xem tranh minh hoạ kết hợp đàm thoại với trẻ về tác phẩm văn học sẽ
đóng kịch :

đều thể hiện vẻ sợ hãi . Còn bản chất của dê đen là mạnh mẽ dũng cảm nên khi
lên núi tìm lá non những bƣớc đi mạnh mẽ nên khi gặp chó sói dê đen vẫn bình
tĩnh đối đáp với chó sói : Giọng nói rắn rỏi, rất khoát, bƣớc đi mạnh mẽ ….
Trong khi cho trẻ xem tranh minh hoạ giáo viên đặt ra những câu hỏi để
giúp trẻ hiểu thấu đáo những cá tính và sự kiện và tác giả dựng nên, tạo điều
kiện cho trẻ hình dung đƣợc bối cảnh phát triển tình tiết
Ví dụ : Trong khi xem tranh minh hoạ câu truyện “ Chú dê đen” nên đặt
các câu hỏi : Bức tranh vẽ về ai ? Các chú dê trắng và dê Đen đang làm gì ? Bản
chất của dê trắng và dê Đen nhƣ thế nào ? Vì sao ? Tƣ thế của dê trắng và dê
Đen nhƣ thế nào ? Vì sao ? Chú dê đen và dê trắng đã gặp chó sói ở đâu ? Thái
độ của chó sói khi gặp dê trắng thì thế nào ? vì sao ? Thái độ của chó sói khi gặp
dê Đen thì thế nào ? vì sao ? Hệ thống câu hỏi này sẽ giúp trẻ hiểu chính xác và
đúng đắn tính cách của các nhân vật trong tác phẩm và tạo ra đƣợc mối quan hệ
giữa biểu tƣợng và nội dung
Tóm lại việc đọc một tác phẩm văn học kèm theo việc xem chi tiết các
bức tranh minh hoạ cần đóng kịch sẽ giúp trẻ hình thành đƣợc những biểu tƣợng
cụ thể về tính cách nhân vật, về hành động và quan hệ giữa chúng để khi đóng
kịch trẻ sẽ tự xây dựng đƣợc hình tƣợng phù hợp với nội dung văn học.
Việc trẻ bắt trƣớc máy móc cách đọc của cô giáo sẽ không đem lại những
kết quả mong muốn. Việc giúp đỡ hƣớng dẫn trẻ làm quen với nội dung tác
phẩm sẽ gây đƣợc ở trẻ những xúc cảm tƣơng ứng, làm cho việc biểu diễn của
trẻ đƣợc chân thực, giọng nói có sức diễn cảm, hấp dẫn và những tình cảm ấy sẽ
giúp trẻ biểu lộ trong những động tác khéo léo khi lên sân khấu
4. Chuyển thể tác phẩm văn học sang kịch bản
Đây là một trong những yếu tố có tính chất quyết định đến thành công
của trò chơi đóng kịch. Khi đã tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
7


cần dựng kịch tôi chỉ đạo giáo viên tiến hành chuyển thể tác phẩm văn học thành



những ý kiến nhận xét của mình, gây dựng mối liên hệ giữa các nhân vật với các
tình huống tƣơng tự trong cuộc sống mà trẻ đã gặp, những cuộc trao đổi trò
chuyện này một lần nữa đã giúp trẻ có những biểu tƣợng đúng đắn hơn về hình
tƣợng các nhân vật có trong tác phẩm, hiểu đƣợc những tính cách các nhân vật
và xác định đƣợc thái độ của mình đối với các nhân vật . Gắn với việc trẻ có
những biểu tƣợng đúng đắn về hình tƣợng các nhân vật trẻ còn phải khám phá ra
những nguyên nhân nảy sinh các tƣ tƣởng và hành động của các nhân vật
Ví dụ : Trong câu truyện “ Chú Dê đen” cô phải trò chuyện để trẻ hiểu
đƣợc nguyên nhân nảy sinh các hành động của các nhân vật trong vở kịch nhƣ :
Tại sao mà chó sói lại có thể to tiếng, quát nạt với dê trắng nhƣ thế ? Thái độ của
dê đen trƣớc con sói hung ác ấy có giống dê trắng khôg ? Tại sao ? …Vở kịch
này đã gợi nên cho chúng ta điều gì ?
Trong khi phân tích các hành động của kịch cô phải phân tích cho trẻ hiểu
đƣợc ngôn ngữ của các nhân vật trong kịch vì ngôn ngữ nhân vật là một phƣơng
tiện quan trọng để phát triển hình thành ở trong kịch
Ví dụ : Trong câu truyện : Chú dê đen
Chú dê trắng nói với ai ? Giọng nói nhƣ thế nào ?
Chú dê đen nói với ai ? Giọng nói của chú dê đen nhƣ thế nào ?
Giọng con sói nói với chú dê trắng nhƣ thế nào ? Vì sao con sói lại nói
với giọng nhƣ thế ?
Giọng con sói với chú dê đen thì nhƣ thế nào ? Vì sao con sói lại nói với
chú dê đen giọng nhƣ thế ? …..
Sau khi đã đọc và cùng phân tích nội dung kịch bản cô cho trẻ tự nhận vai
diễn . Thông thƣờng thì trẻ chỉ thích nhận những vai diễn giàu cảm xúc, hấp dẫn
những vai tốt bụng, xinh đẹp …trẻ thƣờng chối những vai phản diện. Giáo viên
phải phân tích để trẻ hiểu đƣợc ý nghĩa của tất cả các vai trong vở kịch và định
hƣớng gợi ý để trẻ nhận vai diễn cho phù hợp nhƣng phải để trẻ thật sự thoải
mái khi nhận vai diễn có nhƣ vậy trẻ mới hứng thú tích cực luyện tập và có

riêng của trẻ đồng thì cũng chỉ rõ những những chỗ chƣa đạt và gợi ý cho trẻ
cách sửa
Ví dụ: Bạn Nam đi nhƣ thế trông đã giống dáng đi lặc lè của bác gấu chƣa ?
Cô nghĩ nếu con đi chậm hơn, lắc ngƣời và dậm chân mạnh hơn chút nữa thì sẽ
giống lắm đấy. Bạn Nam có muốn làm lại không ?” hoặc “Ai có thể thể hiện tốt
10


vai này” ?
Ở những trẻ yếu hơn và có vẻ nhút nhát thì cô giáo cần khuyến khích,
động viên trẻ tham gia tích cực, trực tiếp và có thể diễn mẫu cho trẻ xem ngay từ
đầu để trẻ có thể thể hiện vai diễn
Sự thành công của vở kịch không chỉ quyết định ở khả năng nhập vai của
mỗi trẻ mà còn quyết định bởi sự phối hợp hài hoà, nhịp nhàng giữa các vai. Cô
giáo dạy trẻ phối hợp giữa các vở diễn, cách xắp xếp đội hình, chuyển cảnh ….
để vở kịch đƣợc tiếp nối liền mạch
Để việc nhập vai ngày càng tốt hơn, cô giáo cần tổ chức cho trẻ luyện tập
vào các thời gian thích hợp nhƣ giờ làm quen với tác phẩm văn học , giờ sinh
hoạt chiều, giờ hoạt động góc ….
6. Tổ chức cho trẻ biểu diễn
Kết quả của trò chơi đóng kịch là tổ chức cho trẻ biểu diễn cô giáo cần
chuẩn bị cho buổi diễn thật long trọng để thu hút và tạo hứng thú cho trẻ nhập
vai và thể hiện tốt vai chơi của mình. Vai trò của cô giáo trong suốt buổi diễn là
rất quan trọng, cô là ngƣời tổ chức toàn bộ cuộc chơi, là ngƣời nhắc vở và có thể
là ngƣời dẫn truyện
Để buổi biểu diễn thành công cần có sân khấu và hoá trang. Thiếu nó cuộc
chơi sẽ kém phần sinh động, hấp dẫn, sẽ mất đi những xúc cảm ban đầu để trẻ
bƣớc vào cuộc chơi. Vì vậy, cần phải chuẩn bị một cách chu đáo
+ Chuẩn bị sân khấu :
Tôi chỉ đạo giáo viên dùng vải làm thành một màn kéo và căng trên một

một hình thức giải trí và là một phƣơng tiện giáo dục thực sự hiệu quả ở trong
trƣờng mầm non, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục nghệ thuật và phát triển ngôn
ngữ cho trẻ

12


C/ KẾT LUẬN
1. Kết quả nghiên cứu
Khi áp dụng các biện pháp tổ chức trò chơi đóng kịch dựa theo tác phẩm
văn học mà tôi đã nghiên cứu vào thực hiện tại các lớp mẫu giáo Lớn trƣờng
mầm non Thạch Cẩm, tôi nhận thấy chất lƣợng tăng lên rõ rệt. Trẻ mạnh dạn tự
tin và rất có hứng thú tham gia các trò chơi khi cô tổ chức
Kết quả khảo sát các kỹ năng đóng kịch của trẻ mẫu giáo lớn khi sử dụng
các biện pháp trên
Số trẻ
được
khảo

Nội dung và kết quả khảo sát
Trẻ hiểu nội dung tác phẩm và

Trẻ biết nhập vai chơi và thể

hiểu được tính cách của các

hiện sáng tạo trong khi chơi

sát



60

0

%

25%

33%

42%

0

21%

29%

50%

0

Qua quá trình tổ chức cho trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi đống kịch theo các
biện pháp mới, bản thân tôi đã rút ra bài học kinh nghiệm nhƣ sau:
Trò chơi đóng kịch là một hoạt động mang tính chất nghệ thuật thể hiện ở
lứa tuổi mầm non, trẻ rất hiếu động ham học, ham chơi dƣới mọi hình thức.
Muốn cho trẻ có hứng thú trong trò chơi cô giáo cần phải đƣa ra những biện
pháp hiệu quả nhất để thu hút trẻ vào hoạt động chơi
Mỗi giáo viên cần lựa chọn áp dụng các nguyên tắc dạy học để tổ chức