BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HIỆU QUẢ THÔNG TIN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
CỦA CÁC ĐÀI TRUYỀN THANH CẤP HUYỆN
Ở TỈNH TIỀN GIANG HIỆN NAY
Ngành

: Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS.

CẦN THƠ - 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là kết quả công trình nghiên cứu
của tôi. Trên cơ sở phát huy những kết quả đạt được của
các công trình nghiên cứu trước, đồng thời bổ sung những
vấn đề mới phù hợp với thực tiễn hiện nay. Các số liệu,
thông tin và kết quả được nêu trong luận văn là trung thực,
đảm bảo tính chính xác cao.

MỤC LỤC
Trang
1

MỞ ĐẦU

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN HIỆU QUẢ THÔNG TIN VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI

1.1. Một số khái niệm
1.2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc
gia xây dựng nông thôn mới và tiêu chí quốc gia về xây dựng
nông thôn mới
1.3. Chính sách của Đảng bộ, chính quyền về xây dựng nông thôn
mới và Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thông tin về xây
dựng nông thôn mới ở Tiền Giang
1.4. Vai trò của báo phát thanh và hệ thống truyền thanh cấp huyện
đối với công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới

12
12

14

22
25

Chương 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN
MỚI CỦA CÁC ĐÀI TRUYỀN THANH CẤP HUYỆN
THUỘC TỈNH TIỀN GIANG



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CNH

:

Công nghiệp hóa

HĐH

:

Hiện đại hóa

NTM

:

Nông thôn mới

PT-TH

:

Phát thanh - Truyền hình

XHCN


1. Lý do chọn đề tài
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông dân và
nông thôn, trong quá trình đấu tranh cách mạng, Đảng Cộng Sản Việt Nam và
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định, đánh giá cao vị trí, vai trò chiến lược
của giai cấp nông dân Việt Nam. Cùng với công nhân và đội ngũ trí thức, giai
cấp nông dân đã phát huy truyền thống yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách
mạng, có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp cách mạng giải phóng dân
tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.
Nhiều năm qua, đặc biệt là gần 30 năm đổi mới, tình hình nông nghiệp,
nông thôn và đời sống của nông dân đã có những bước tiến bộ khá toàn diện
và to lớn: Nông nghiệp tiếp tục phát triển với nhịp độ khá cao theo hướng
nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả; an ninh lương thực quốc gia được
bảo đảm; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ở hầu hết các vùng nông
thôn ngày càng được cải thiện; công tác xóa đói, giảm nghèo đạt thành tựu to
lớn; hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng ở nông thôn được
tăng cường, dân chủ cơ sở được phát huy, an ninh, trật tự được giữ vững; vị
thế chính trị của giai cấp nông dân được nâng cao, cùng với giai cấp công
nhân và đội ngũ trí thức tạo nên nền tảng chính trị vững chắc.
Trước những đòi hỏi và thôi thúc của thực tiễn, Nghị quyết Hội nghị
lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông
dân, nông thôn ra đời, với nhiều mục tiêu lớn được đặt ra, trong đó vấn đề xây
dựng và phát triển nông thôn được xác định là một vấn đề then chốt trong
kịch bản phát triển của đất nước và từ đó được nhắc đến trong nhiều văn bản
quan trọng của Đảng, Nhà nước với cụm từ “xây dựng nông thôn mới”.
“Nông thôn mới” theo Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của
Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) “Về nông nghiệp, nông dân, nông
thôn” là:


2

3
định hướng đến năm 2030 và đến nay đã đạt được một số kết quả quan trọng
bước đầu.
Trong công tác truyền thông, từ năm 2010, các cơ quan thông tin đại
chúng, đặc biệt là Đài Truyền thanh huyện thuộc tỉnh Tiền Giang đã bắt tay
vào việc tuyên truyền “xây dựng nông thôn mới”, cũng như thường xuyên cập
nhật và đăng tải các thông tin về công tác xây dựng nông thôn mới; những
chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về công tác xây dựng nông
thôn mới; các nhân tố điển hình; những khó khăn, vướng mắc trong công tác
xây dựng nông thôn mới... Những thông tin này đã phần nào phản ánh tiến
trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn, tạo cơ sở và nền tảng để người
dân, lãnh đạo địa phương, cũng như Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới các
huyện ở tỉnh Tiền Giang nắm bắt được tình hình xây dựng nông thôn mới,
những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc... kịp thời điều chỉnh cho phù hợp.
Tuy nhiên, từ khi triển khai thực hiện công tác truyền thông về xây
dựng nông thôn mới ở các Đài Truyền thanh cấp huyện trong Tỉnh đến nay,
chưa có một công trình nghiên cứu nào về công tác truyền thông xây dựng nông
thôn mới nhằm đánh giá và xác định nội dung, hình thức nào là phù hợp, cũng
như hiệu quả của công tác truyền thông xây dựng nông thôn mới ở mức nào.
Xuất phát từ những yêu cầu về phát triển nông thôn mới và thực tế
công tác truyền thông phát triển nông thôn mới hiện nay. Chúng tôi tiến hành
nghiên cứu đề tài: “Hiệu quả thông tin về xây dựng nông thôn mới của các
đài truyền thanh cấp huyện ở tỉnh Tiền Giang hiện nay” nhằm góp phần
làm sáng tỏ thêm những kinh nghiệm lý luận và thực tiễn trong công tác
thông tin tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới của các Đài truyền thanh
cấp huyện tỉnh Tiền Giang, qua đó đề ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu
quả thông tin về xây dựng nông thôn mới trên Đài Truyền thanh cấp huyện
tỉnh Tiền Giang, đáp ứng nhu cầu truyền thông phát triển nông thôn mới và
phù hợp hơn với công chúng.




5
tháng 2/2012 tập trung thảo luận một số vấn đề về mục tiêu và giải pháp thực
hiện chương trình này.
Luận văn Thạc sĩ Truyền thông đại chúng của tác giả Lâm Thị Thu
Hồng (thực hiện năm 2009 tại Học viện Báo Chí và Tuyên truyền) có tựa đề:
“Nâng cao chất lượng hoạt động truyền thanh cấp huyện, thị ở các tỉnh miền
Đông Nam Bộ”. Luận văn tập trung làm rõ vai trò, thực trạng hoạt động của
các đài truyền thanh cấp huyện, thị ở các tỉnh miền Đông Nam bộ, trên cơ sở
xác định những thuận lợi, khó khăn cũng như những thành công, nhược điểm
và nguyên nhân của những tác động đó, đồng thời đưa ra những giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đài truyền thanh
huyện, thị trong khu vực quan trọng này.
Luận văn Thạc sĩ truyền thông đại chúng của Phạm Thị Thanh Phương
thực hiện năm 2008 tại Học viện Báo chí và tuyên truyền) có tiêu đề: “Hệ
thống phát thanh, truyền hình các tỉnh miền Đông Nam bộ” (khảo sát từ tháng
1/2007 đến tháng 6/2008). Luận văn tập trung phản ánh thực trạng phát triển
của các Đài phát thanh - Truyền hình địa phương trong khu vực Đông Nam
Bộ, nhằm đưa ra cái nhìn khách qaun về vai trò, vị thế của loại hình báo chí
này thông qua những đóng góp quan trọng, góp phần giúp địa phương phát
huy vai trò lãnh đạo, điều hành thực hiện có hiệu quả các mục tiêu kinh tế -xã
hội đã đề ra.
Năm 2012, tác giả Phạm Văn Phong đã nghiên cứu và bảo vệ luận văn
thạc sĩ ngành Chính trị học với đề tài: “Công tác tuyên truyền xây dựng nông
thôn mới ở Tiền Giang hiện nay” trong đó tác giả nêu thực trạng công tác
tuyên truyền xây dựng nông thôn mới ở Tiền Giang, cũng như giải pháp để
nâng cao hiệu quả tuyên truyền xây dựng nông thôn mới ở Tiền Giang trong
thời gian tới.
Năm 2013 tác giả Nguyễn Phúc Huy đã nghiên cứu và bảo vệ Luận văn

nông thôn mới” đều đề cập đến truyền thông xây dựng nông thôn mới. Tuy


7
nhiên hai luận văn này chọn đối tượng khảo sát là các chương trình trên sóng
truyền hình và VOV1, còn đối tượng khảo sát của chúng tôi là những thông tin
về xây dựng nông thôn mới trên đài truyền thanh cấp huyện tỉnh Tiền Giang.
Các công trình nghiên cứu đi trước hầu như chưa đi sâu vào công tác
truyền thông xây dựng nông thôn mới, chưa hoặc ít đề cập tới những vấn đề
về nội dung và hình thức truyền thông trong công tác xây dựng nông thôn
mới, vấn đề truyền thông và phát triển trong xây dựng nông thôn mới, vai trò
của các cơ quan truyền thông trong xây dựng nông thôn mới. Chính vậy, đề
tài nghiên cứu của chúng tôi không trùng lặp với những công trình nghiên cứu
của các tác giả khác đã công bố cho đến thời điểm này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở tìm hiểu nội dung và hình thức thông tin xây dựng nông
thôn mới của các đài truyền thanh cấp huyện tỉnh Tiền Giang
3.1. Mục đích
Mục đích của luận văn là tìm hiểu hiệu quả thông tin về xây dựng nông
thôn mới của các đài truyền thanh cấp huyện của tỉnh Tiền Giang. Trên cơ sở
đó, luận văn đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả thông tin xây dựng
nông thôn mới cho các đài phát thanh cấp huyện của tỉnh Tiền Giang, qua đó
góp phần đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới của khu vực các tỉnh
tỉnh Tiền Giang.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích nêu trên, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Hệ thống hóa các khái niệm liên quan đến nông thôn mới, xây dựng
nông thôn mới, các chủ trương, quan điểm của Đảng Nhà nước về nông thôn
mới. Làm rõ vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền xây dựng nông
thôn mới.

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: sử dụng thông tin thu thập được từ
các tài liệu như các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, văn bản của Ban
chỉ đạo thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Tiền Giang, báo


9
cáo công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới của các đài truyền
thanh cấp huyện, thị để phân tích các chủ trương, chính sách và nội dung liên
quan đến xây dựng nông thôn mới.
- Phương pháp phỏng vấn qua bảng hỏi: Tổ chức phỏng vấn công
chúng bằng bảng hỏi trên địa bàn 04 huyện, thị tỉnh Tiền Giang đã chọn
nghiên cứu, gồm TP Mỹ Tho; thị xã Gò Công; huyện Gò Công Tây, huyện
Gò Công Đông thuộc tỉnh Tiền Giang năm 2014. Mỗi huyện, thành, thị chọn
từ 1 đến 2 đơn vị xã, trong đó có xã điểm về xây dựng nông thôn mới là 200
người, nhà lãnh đạo quản lý, phóng viên, biên tập viên các chuyên tiết mục,
bạn nghe đài, người dân trực tiếp hưởng các chính sách từ xây dựng nông
thôn mới (bao gồm nông dân, phụ nữ; thanh niên; không phân biệt lứa tuổi...
Nhằm thu thập thông tin chính xác làm cơ sở cho công tác thông tin tuyên
truyền thời gian tới đạt hiệu quả cao. Sử dụng các tin bài trên các đài truyền
thanh cấp huyện thuộc tỉnh Tiền Giang có liên quan đến vấn đề xây dựng
nông thôn mới để nhận diện và phân tích mục tiêu, đặc điểm nội dung và cách
thức truyền thông liên quan.
- Phương pháp phỏng vấn sâu trong đó 4 nhà lãnh đạo quản lý và 10
phóng viên, biên tập viên các đài truyền thanh cấp huyện thuộc Tiền Giang có
kinh nghiệm thực tế về cách thức tổ chức, xây dựng chuyên mục, tiết mục
tuyên truyền xây dựng nông thôn mới từ năm 2014 đến nay nhằm thu thập
được nhiều thông tin trong quá trình thực hiện công tác tuyên truyền xây dựng
nông thôn mới, để bổ sung những cách làm hay những kinh nghiệm để tuyên
truyền đạt hiệu quả cao.
- Phương pháp quan sát: được sử dụng trong việc đi khảo sát thực tế để

Trong thời điểm hiện nay, Luận văn có tính thời sự cấp bách vì nó ra
đời trong khi nước ta đang tập trung xây dựng nông thôn mới. Ở tỉnh Tiền
Giang, bên cạnh những xã đã cán đích, hoàn thành 19 chỉ tiêu nông thôn mới
thì vẫn còn những xã đang rất khó khăn để hoàn thanh những tiêu chí còn lại.


11
Các đài truyền thanh cơ sở là một kênh thông tin hữu hiệu, người bạn của
nông dân, thông tin có hiệu quả sẽ góp phần thực hiện tốt các mục tiêu đề ra
của chương trình xây dựng nông thôn mới.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung
luận văn gồm 3 chương, 10 tiết.


12
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN HIỆU QUẢ THÔNG TIN
VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Thông tin và hiệu quả thông tin
Thông tin hiện nay được dùng với ba nghĩa
Thứ nhất, thông tin là hoạt động truyền tải, chuyển giao tin tức từ người
này đến người khác và thường chỉ diễn ra một chiều, từ chủ thể phát tin đến
chủ thể nhận tin. ở đây thông tin có nghĩa như truyền thông, đúng hơn chỉ là
một dạng truyền thông cụ thể. Các thông báo, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và
Nhà nước cầm quyền phổ biến cho cấp dưới và người dân thực hiện, được coi
là hoạt động thông tin. Báo Chí Việt Nam thời kỳ bao cấp phổ biến tin tức
một chiều từ trên xuống, chủ yếu là làm nhiệm vụ thông tin. Tin nhắn qua
điện thoại, email của các công ty dịch vụ hoặc cá nhân mà không dó sự phản

là thể loại thông tin, khác với loại tác phẩm chính luận và tác phẩm ký; Thông
tin dùng để chỉ tất cả các thành phần yếu tố của tác phẩm; Thông tin trong báo
chí không chỉ là nội dung của thông điệp mà còn là hình thức và phương thức
thể hiện thông điệp ấy.
Thứ hai thông tin trên bình diện tính chất loại hình
Vẫn theo các hiểu truyền thống, thông tin trên báo chí là thông tin thời
sự. là tin tức về các sự kiện, hiện tượng mới vừa xảy ra. Cách hiểu này không
sai nhưng không bao quát được sự đa dạng của thông tin trên các loại hình
báo chí hiện nay. Bởi vì bên cạnh thông tin thời sự, trong báo chí còn có
những thông tin khác như thông tin lý luận, thông tin khoa học, thông tin
hướng dẫn, thông tin giải trí.
Thứ ba thông tin trên bình diện lý luận truyền thông


14
Trong lý luận truyền thông, thông tin báo chí không phải là đơn vị cố
định, bất biến mà nó có sự thay đổi về số lượng và chất lượng trong các chậng
đường tồn tại khác nhau. Các nhà lý luận truyền thông hiện đại không dừng
lại trong việc xem xét, định nghĩa thông tin báo chí ở dạng tĩnh, bản chất mà
còn nhận diện, lý giải nó trong suốt quy trình hoạt động truyền thông.
Hiệu quả của thông tin chính là việc đạt được mục đích trên thực tế
thông qua phương tiện truyền thông đại chúng. Tuy nhiên cũng có không ít
trường hợp, hiệu quả của thông tin không đạt được như mong nuốn.
Hiệu quả của thông tin là quá trình chuyển biến thông điệp,từ chủ thể
phát thông tin đến chủ thể nhận thông tin đã tạo ra hiện tượng từ nhận thức
chuyển sang thay đổi hành vi và hành động đúng định hướng.
Hiệu quả của truyền thông đại chúng là việc đạt được mục đích trên
thực tế của hoạt động truyền thông đại chúng.
Hiệu quả truyền thông đại chúng thể hiện ở những mức độ khác nhau.
Người ta có thể chia hiệu quả xã hội của truyền thông đại chúng thành

hiện đại đủ mạnh để cung cấp cho xã hội đủ lượng thông tin với chất lượng
tích cực, vừa đáp ứng nhu cầu của dân, vừa phù hợp với mục tiêu phát triển
của chế độ.
Mức độ thứ ba- mức độ cao nhất của hiệu quả xã hội của truyền thông
đại chúng là hiệu quả thực tế. Hiệu quả thực tế của truyền thông đại chúng là
những thay đổi, vận động thực tế của đời sống xã hội dưới tác động của
truyền thông đại chúng. Hiệu quả thực tế là mục đích hướng tới cao nhất của
hoạt động truyền thông đại chúng. Đó chính là những vận động tạo nên biến
đổi về số lượng, chất lượng của các tiến trình, các lĩnh vực trong đời sống xã
hội.
Hiệu quả thực tế của truyền thông đại chúng được hiểu là hiệu quả gián
tiếp vì nó được đánh giá trên những vận động của các tiến trình, lĩnh vực khác
nhau trong xã hội. Mặt khác, sự tác động của truyền thông đại chúng bao giờ


16
cũng chỉ là một phần tạo nên hiệu quả đó. Vì thế, việc đánh giá hiệu quả thực
tế không đơn giản. Đôi khi người ta đánh giá quá cáo hoặc không nhận thấy
đầy đủ vai trò, vị trí của truyền thông đại chúng trong những vận động xã hội
cụ thể.
1.1.2. Nông thôn
Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học do Hoàng Phê chủ
biên, xuất bản năm 1994, thì “Nông thôn là khu vực dân cư tập trung, chủ yếu
làm nghề nông, phân biệt với thành thị” [45, tr.717].
Theo Thông tư số 54/TT-NNPTNT ngày 21.8.2009 của Bộ Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn, thì “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội
thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính
cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.
Từ các định nghĩa trên, có thể khẳng định: Nông thôn là địa bàn sinh
sống của người nông dân, là nơi có các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội với

vật chất tinh thần của nông dân về quá trình xây dựng nông thôn mới hiện
nay. Nhằm chuyển tải những thông điệp về xây dựng nông thôn mới đến
với công chúng.
Thuật ngữ “truyền thanh cấp huyện” là một thuật ngữ được sử dụng phổ
biến trong lý luận chuyên ngành phát thanh ở nước ta. Theo các tác giả của
các cuốn sách Báo phát thanh, Lý luận phát thanh, Phát thanh trực tiếp…thì
đây là một thuật ngữ được sử dụng để chí một cấp hệ thống truyền thanh bốn
cấp ở nước ta (gồm: cấp Trung ương, cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương; cấp huyện, thị thành phố trực thuộc tỉnh; cấp xã, phường, thị trấn).
Trong đó, riêng hai cấp huyện, thị và cấp xã, phường thị trấn còn được gọi
chung bằng thuật ngữ : truyền thanh cơ sở


18
1.2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới và tiêu chí quốc gia về xây dựng nông
thôn mới
Mô hình nông thôn mới không phải bây giờ mới đặt ra. Từ ngày thành
lập đến nay, Đảng luôn khẳng định tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp,
nông dân và nông thôn. Trong thời bao cấp, vừa kháng chiến chống Mỹ cứu
nước ở miền Nam, xây dựng CNXH ở miền Bắc, Việt Nam cũng đã đầu tư
xây dựng một số mô hình. Song do nguồn lực khó khăn và tư duy bao cấp lúc
bấy giờ nên hiệu quả mang lại hạn chế.
Trong quá trình đổi mới, Đảng đã chủ trương xây dựng một số mô hình
nông thôn mới cấp xã, cấp thôn (hơn 30 mô hình). Tuy các mô hình này cũng
mang lại một số kết quả và một số kinh nghiệm, nhưng nó chưa phải là một
chương trình tổng thể của nhà nước và cũng chưa có những tiêu chí để đánh giá.
Xác định CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là một trong những nội
dung cơ bản của CNH, HĐH đất nước, trước yêu cầu phải rút ngắn thời gian
tiến hành CNH, HĐH so với các nước đi trước, phấn đấu đến năm 2020 nước

trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp; xây dựng kết cấu hạ tầng
kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường
sinh thái; tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù
hợp; xây dựng nông thôn dân chủ, công bằng, văn minh, không
ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân ở nông
thôn [31, tr.93-94].
Như vậy, Nghị quyết Trung ương 5 đã đưa ra quan niệm tổng quát (có
thể xem như định nghĩa) về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Nhiệm vụ
của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn có quan hệ chặt chẽ với nhau, hòa
quyện vào nhau, tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển. Vì thế, trong chỉ
đạo không được chia cắt, tách rời từng nội dung mà phải gắn kết trong một
thể thống nhất. Nghị quyết đã khẳng định 5 quan điểm chính cần quán triệt về
đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn tới: