Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

I. Phần mở đầu:
I.1. Lý do chọn đề tài.
Giáo dục mầm non là giai đoạn khởi đầu đặt nền móng cho sự hình thành
và phát triển nhân cách của trẻ, mục tiêu của giáo dục mầm non là giáo dục tình
cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách
trẻ một cách toàn diện đan lồng vào các môn học. Đối với trẻ mẫu giáo lớn, dạy
trẻ Làm quen với chữ cái là một trong những nội dung quan trọng - Làm quen với
chữ cái giúp trẻ bước đầu nhận biết được các chữ cái và phát âm chuẩn các chữ
cái trong các từ trọn vẹn, phát triển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh và phát triển
ngôn ngữ khi trẻ đã thuộc và phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ sẽ dễ dàng làm
quen với cách tô và viết chữ để chuẩn bị vào lớp 1. Ngoài ra việc cho trẻ làm
quen với chữ cái còn phát triển tư duy trực quan hành động, tư duy trực quan
hình tượng và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ. Khi trẻ làm quen
với chữ cái, các cơ ngón tay, cơ bàn tay của trẻ phải hoạt động nhiều hơn, qua đó
cũng phát triển cơ thể trẻ.
Trên thực tế, việc cho trẻ làm quen chữ cái đã được giáo viên Mầm non rất
quan tâm, các giáo viên đã biết cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động
và đạt hiệu quả tương đối cao. Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn một số giáo viên
chưa biết cách tổ chức hoạt động cho trẻ, chưa biết vận dụng những biện pháp
linh hoạt, sáng tạo vào quá trình dạy trẻ và đặc biệt chưa biết thu hút sự tập trung
chú ý, sự tích cực tham gia vào các hoạt động của trẻ nên sự nhận thức về chữ cái
của trẻ còn chưa chắc chắn, hay nhầm lẫn, chưa rèn luyện được kĩ năng cho trẻ
dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao. Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất đó là ở
trường chúng tôi 93,3% học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số và là con em
các bệnh nhân Phong tại trại Phong Eana. Cuộc sống vô cùng khó khăn, các cháu
ít được tiết xúc với mọi người, không chịu đi học. Giáo viên đã nhiều lần đến nhà
vận động phụ huynh đưa con em mình đi học. Khi đến lớp học các cháu lại không
tích cực tham gia vào các hoạt động, cô nói gì trẻ cũng không hiểu cứ nhìn cô và

huy tính sáng tạo, tính tò mò ở trẻ thông qua chương trình mầm non mới.
Giúp giáo viên tìm ra các giải pháp, biện pháp để tạo được hứng thú cho trẻ
trong giờ làm quen chữ cái.
Sau khi vận dụng đề tài sẽ góp phần đắc lực đối với giáo viên trong quá trình
hình thành nhân cách phát triển tư duy cho trẻ.
I.3. Đối tượng nghiên cứu
Trẻ 5 tuổi trường Mẫu giáo Bình Minh, xã Đray Sáp huyện Krông Ana.
-2Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Cơ sở lý luận liên quan đến chuyên đề Làm quen chữ cái. Tôi lựa chọn một
số biện pháp chỉ đạo nâng giáo viên cao chất lượng môn Làm quen chữ cái ở
trường Mẫu giáo Bình Minh
I.5. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp trò chuyện
Phương pháp quan sát
Phương pháp điều tra
Phương pháp dự giờ
II. Phần nội dung
II.1. Cơ sở lý luận
Giáo dục mầm non là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài, ảnh hưởng to lớn
đến sự phát triển giáo dục phổ thông, đây là bậc học đầu tiên là nền tảng để các
em học lên các lớp trên, chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào lớp 1. Góp phần Phổ cập
giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập trung học cơ sở đến năm 2015. Đồng
thời mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển thể chất, phát triển

chỉ thông qua mặt chữ. Trong khi cho trẻ làm quen chữ cái, cần giúp trẻ một số
kỹ năng cầm sách, mở từng trang, đọc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, tư thế
ngồi của một học sinh…
Việc cho trẻ làm quen chữ cái không chỉ thông qua các tiết học mà đối với
trẻ mẫu giáo phải thông qua nhiều hoạt động khác như hoạt động tạo hình (vẽ, xé,
cắt dán chữ cái), hoạt động văn học, hoạt động thể dục…. Đặc biệt là qua các
hoạt động vui chơi, trò chơi. Những trò chơi phát triển giác quan, phát triển các
cơ nhỏ của ngón tay, là điều quan trọng để trẻ cầm bút sau này. Cho trẻ làm quen
chữ cái phải tạo ra được hứng thú, tạo cho trẻ ham muốn đi học, tránh làm thay
cho công việc của lớp 1. Thật sai lầm khi bắt trẻ ghép vần, tập viết vào một
khuôn khổ nhất định, trong khi trẻ chưa chuẩn bị những kỹ năng cần thiết trước
khi tập viết, như vẽ các nét giống với chữ viết được gọi là “tiền chữ viết”. Còn
tập viết thực sự là nhiệm vụ của lớp 1 và chỉ đến lớp 1 trẻ mới có thể làm việc
này một cách có kết quả. Không nên dạy trước những gì mà trẻ phải học một
cách bài bản ở phổ thông.
II.2.Thực trạng
a. Thuận lợi- khó khăn
* Thuận lợi
-4Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

Nhà trường nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và
Đào tạo Huyện Krông Ana, chính quyền địa phương xã Đray Sáp và sự quan tâm
của các Sr dòng Nữ Vương Hòa Bình.
Đội ngũ giáo viên nhiệt tình yêu nghề mến trẻ. 100% giáo viên có trình độ
chuyên môn đạt chuẩn. 50 % giáo viên đạt trình độ chuyên môn trên chuẩn.
Ban giám hiệu nhà trường đã thường xuyên sắp xếp tạo điều kiện cho các

dùng, đồ chơi còn ít, chưa được phong phú, chưa thích ứng với từng chủ điểm,
chủ đề.
Do đặc điểm phát triển về tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi không giống nhau,
93.3% trẻ là người dân tộc thiểu số và là con em các bệnh nhân phong thuộc trại
phong Ea Na nên việc tiếp thu kiến thức còn hạn chế. Ngôn ngữ phổ thông còn
kém, trẻ đến lớp thường trao đổi với nhau bằng tiếng địa phương. Một số trẻ
không hiểu tiếng phổ thông, không hiểu được điều cô giáo nói nên ảnh hưởng rất
lớn đến chất lượng giáo dục. Đáng tiếc hơn vẫn còn một số trẻ thiếu sự quan tâm
của gia đình, phó mặc cho cô giáo và nhà trường, do đó trẻ bị thiệt thòi hạn chế
rất nhiều về mặt nhận thức cũng như kĩ năng. Đặc biệt là đối với trẻ mẫu giáo
lớn, dạy trẻ Làm quen với chữ cái là một trong những nội dung quan trọng nếu
như chúng ta không có những giải pháp kịp thời sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc
học của trẻ ở lớp 1 sau này. Từ những vướng mắc ấy mỗi giáo viên cần có cách
nhìn thực tế, nhìn xa trông rộng, tìm ra một số phương pháp, biện pháp tối ưu
trong việc tổ chức hoạt động làm quen chữ cái ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Qua khảo sát bước đầu cho thấy các kĩ năng cần thiết của trẻ còn rất hạn
chế, cụ thể như sau:
Nội dung

Giai đoạn 1
Tốt Khá TB Yếu
5/30 8/30 12/30 5/30
16,6% 26,6% 41,2% 16,6%

- Trẻ phát âm đúng 29 chữ cái;
- Nhận biết đúng 29 mặt chữ cái
Kỹ năng viết: Trẻ biết cách ngồi, cầm bút, để vở, tô
4/30
chữ đúng quy trình, tô trùng khít theo đường chấm
13,2%

dưới… “Đọc” sách qua các tranh vẽ. Phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách.
Làm phong phú vốn từ tiếng Việt của trẻ. Để từ đó trẻ mạnh dạn tự tin
trong các hoạt động giao tiếp.
Góp phần hoàn thiện những kĩ năng tiền đọc, viết phục vụ cho việc học tập
ở lớp 1 sau này.
* Hạn chế:
Khi vận dụng đề tài này phải trải qua thực nghiệm tại các lớp và tôi nhận
thấy có một số hạn chế như sau: Muốn tiết dạy thành công đòi hỏi phải có sự đầu
tư về chuyên môn lẫn đồ dùng, phải có tranh ảnh thật sinh động hoặc vật thật để
cho trẻ làm quen. Điều này rất khó khăn bởi hầu như thời gian cô đứng lớp từ
sáng tới tối nên rất vất vả trong việc làm đồ dùng cũng như tìm kiếm hình ảnh
cho trẻ làm quen ...
Bên cạnh đó tôi chưa tìm ra được biện pháp hay để cho trẻ khuyết tật phát
triển tốt nhất hoạt động cùng lúc với trẻ bình thường.
Mặt mạnh- mặt yếu
* Mặt mạnh :
Cô có khả năng tạo được môi trường hoạt động ở lớp tương đối phong phú.
Kiên trì, yêu nghề mến trẻ. Có kĩ năng sư phạm tương đối tốt, khả năng ứng dụng
CNTT trong dạy học tốt.

-7Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

Được sự quan tâm tạo điều kiện của lãnh đạo các cấp, của ban giám hiệu
nhà trường, đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ. Đồ dùng đồ chơi sạch sẽ
bảo đảm an toàn cho trẻ.
Được sự hướng dẫn dìu dắt, giúp đỡ của các đồng nghiệp đi trước có kinh

vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

- Giáo viên nhiệt tình, chịu khó học hỏi kinh nghiệm để không ngừng nâng
cao nghệ thuật lên lớp và sáng tạo về đồ dùng, trò chơi để gây hứng thú cho trẻ
tham gia vào hoạt động.
- Tạo môi trường học chữ viết phong phú, cuốn hút trẻ và vận dụng môi
trường đó để dạy trẻ trong các hoạt động.
- Học hỏi thêm kinh nghiệm, kiến thức từ chị em đồng nghiệp, từ sách báo,
tài liệu, các phương tiện thông tin đại chúng.
c. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
* Ưu điểm: Nhìn chung đề tài tôi nghiên cứu có những mặt thuận lợi,
thành công và cũng có những mặt mạnh nhất định:
Luôn học hỏi trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, biết lắng nghe, biết sửa sai,
không bảo thủ nên chuyên môn nghiệp vụ tương đối vững vàng.
Các đồng chí giáo viên được bố trí công tác phù hợp năng lực, giáo viên có
tình thần tự học cao.
Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã đi thực tế tại các lớp và hiệu quả
đem lại sau những lần áp dụng các biện pháp giáo viên đã biết cách cung cấp kiến
thức phù hợp với từng lứa tuổi, đã đưa trẻ đến vùng phát triển gần nhất, tạo cơ
hội cho trẻ tự trải nghiệm ... từ đó trẻ rất hứng thú và phấn khởi khi được tham
gia hoạt động làm quen chữ cái.
Giáo viên đa số là giáo viên trẻ có năng lực, tiếp cận những cái hay cái mới
nhanh để từ đó áp dụng trong quá trình dạy học có hiệu quả cao.
Được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp nên vận dụng tìm ra nhiều
biện pháp mới cũng thuận lợi hơn.
* Tồn tại : Bên cạnh những ưu điểm trên trong thời gian nghiên cứu đề tài
tôi cũng gặp không ít vấn đề hạn chế, khó khăn và có mặt yếu kém như:
Do một số giáo viên lớn tuổi dạy chương trình 26 tuần, chương trình cải
cách thời gian lâu nên khi tiếp cận chương trình mầm non mới còn mang nặng
chương trình cải cách.

b.1. Xây dựng kế hoạch
Muốn thực hiện tốt việc cho trẻ làm quen chữ cái thì đầu tiên phải xây
dựng kế hoạch rõ ràng, cụ thể ngay từ đầu năm học. Kế hoạch xây dựng phù hợp
với đặc điểm thực tế của nhà trường, của lớp và có sự thống nhất trong Ban giám
hiệu và tập thể giáo viên. Trên cơ sở kế hoạch nhiệm vụ năm học các cấp đã chỉ
đạo và hướng dẫn từ đó xây dựng kế hoạch năm học; kế hoạch tháng; kế hoạch
tuần; xây dựng chế độ sinh hoạt; xây dựng kế hoạch chuyên môn: cụ thể chương
trình dạy cho các khối lớp phù hợp, sát với tình hình của trường, của lớp. Chỉ đạo
- 10 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

giáo viên các nhóm lớp xây dựng kế hoạch hoạt động và được nhà trường phê
duyệt mới thực hiện. Hàng tháng giáo viên báo cáo kế hoạch, lịch dạy của lớp
cho chuyên môn. Qua đó có cơ sở để theo dõi, kiểm tra và có biện pháp chỉ đạo
kịp thời tốt hơn. Ngoài ra, tôi thường xuyên tổ chức chuyên đề, thao giảng, thi
giáo viên dạy giỏi cấp trường…, sau đó góp ý, rút kinh nghiệm tiết dạy để tháo
gỡ những vướng mắc của giáo viên, giúp giáo viên năng động, sáng tạo và biết
đầu tư suy nghĩ cách tổ chức dạy học trong quá trình hoạt động giảng dạy.
Hoạt động làm quen chữ cái có hiệu quả khi người giáo viên biết sử dụng
những phương pháp khác nhau trong trường lớp mầm non, nhưng phải đảm bảo
lấy trẻ làm trung tâm và phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ. Phương pháp
đặc trưng của môn học là đàm thoại, trực quan, giải thích, trò chơi… bằng các
hình thức đa dạng phong phú nhưng mang tính vừa sức dựa trên yếu tố tâm lý
của trẻ. Từ đó giúp giáo viên cảm nhận được giờ học làm quen chữ cái vừa vui
vẻ, vừa nhẹ nhàng, vừa thiết thực gần gũi với trẻ và mỗi bé đều có thể chiếm lĩnh
tri thức của mình qua thế giới thu nhỏ mà cô đã sưu tầm, sáng tạo trong quá trình
nghiên cứu để cùng thực hiện.

Bằng nhiều hình thức giáo viên cung cấp kiến thức, rèn luyện phát triển
ngôn ngữ cho trẻ một cách nhẹ nhàng, tùy từng đối tượng học sinh có phương
pháp để dạy thích hợp. Đối với giáo viên người dân tộc thiểu số không được lạm
dụng tiếng mẹ đẻ để dạy cho trẻ. Rèn ngôn ngữ tiếng Việt cho trẻ ở mọi lúc mọi
nơi trong hoạt động tự nhiên.
Ví dụ: Trong hoạt động vui chơi ngoài trời đi dạo tham quan có thể cho trẻ
làm quen với chữ cái bằng cách quan sát và tìm các chữ cái trên tấm bảng trang
trí, pa nô, áp phích…
Giáo viên thường xuyên học tập bạn bè đồng nghiệp, luyện tập giọng nói
sao cho thật truyền cảm, tác phong dạy sao cho nhẹ nhàng, linh hoạt.
Về kiến thức phải nắm vững phương pháp dạy, cung cấp cho trẻ kiến thức
dù đơn giản nhưng cũng phải thật chính xác.
Tận dụng mọi thời gian để tự rèn luyện mình, dù ở lớp hay ở nhà.
Giáo viên phải biết lắng nghe, tiếp thu ý kiến nhận xét, của BGH cũng như
bạn bè đồng nghiệp sau mỗi tiết dạy, để từ đó phát huy những mặt tốt, khắc phục
những hạn chế.
b3: Khảo sát kỹ năng nghe – nói – đọc – viết của trẻ
Đây là bước đầu tiên nhằm xác định tình trạng của trẻ để giáo viên nắm
được kỹ năng nghe, nói, đọc viết của trẻ để từ đó có biện pháp thay đổi phù hợp

- 12 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

- Ngay từ đầu năm học tôi đã chỉ đạo giáo viên tiến hành khảo sát trẻ và
thông qua các bài tập để từ đó giáo viên đánh giá và có sự tác động đúng với từng
trẻ.
- Công việc khảo sát trẻ thường thực hiện vào cuối tháng 9. Quá trình khảo

vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

các chữ cái, phát âm chưa chính xác. Vì vậy việc dạy trẻ làm quen với chữ cái
giúp trẻ nhận biết chính xác cấu tạo của chữ cái, cách phát âm để từ đó trẻ nghe
cô phát âm và tìm được chữ cái tương ứng, nhìn thấy chữ cái là phát âm được.
b4. Tổ chức hướng trẻ vào hoạt động:
Ngay rừ đầu năm học tôi đã chỉ đạo giáo viên tạo mọi điều kiện để cho trẻ
tích cực tham gia vào các hoạt động Làm quen chữ cái thông qua các giờ hoạt
động trên lớp, giờ học ngoại khóa, mọi lúc mọi nơi. Tổ chức các trò chơi mang
tính chất ôn luyện các kiến thức đã học. Sáng tác, sưu tầm các câu chuyện, bài
thơ mang tính chất giáo dục ôn luyện cao nhằm phát triển ngôn ngữ, khả năng
giao tiếp và nhận biết thế giới xung quanh trẻ.
* Tổ chức tiết học nhẹ nhàng sinh động:
Có một số ít trẻ nói được tiếng phổ thông nhưng chưa biết các chữ cái hay
từ ngữ của tiếng Việt. Vì vậy việc dạy trẻ Làm quen với chữ cái giúp trẻ nhận
biết chính xác cấu tạo của chữ cái, cách phát âm để từ đó trẻ nghe cô phát âm và
tìm được chữ cái tương ứng, nhìn thấy chữ cái là phát âm được.
Ví dụ : - Cho trẻ LQCC: i - t - c ( chủ đề: Động vật sống trong gia đình)
- Cô cho trẻ xem tranh " Vịt con" cho trẻ đọc từ : Vịt con
- Cho trẻ nhận biết trong từ Vịt con có bao nhiêu tiếng ? Có mấy chữ cái?
- Tiếp theo cô gắn từ rời cho cháu nhận biết và tìm chữ đã học rồi phát âm
lại những chữ đó. Còn lại cô giới thiệu cho trẻ làm quen i – t - c, cô phân tích các
nét cơ bản cấu tạo nên chữ cái i – t - c, giới thiệu các kiểu chữ cái in thường, viết
thường, in hoa…, Cô viết mẫu và phân tích tỉ mỉ cách viết từng chữ cái. Cho trẻ
phát âm chữ i – t - c nhiều lần, so sánh đặc điểm giống và khác nhau của chữ i – t
– c, giúp trẻ khắc sâu cấu tạo và nhận biết một cách chính xác từng chữ cái.
* Thu hút trẻ tham gia tạo môi trường chữ trong góc tạo hình, góc sách, góc
thư viện nhằm phát huy tích tích cực hoạt động của trẻ:
Để phát huy tính tích cực của trẻ trong góc chơi, đặc biệt là góc thư viện,
đây là nơi trẻ được tiếp xúc nhiều với chữ cái và rèn luyện kỹ năng tiền biết đọc,

trọng những sản phẩm mình là ra. Đặc biệt các chữ, các từ mà trẻ tự tay sưu tầm
được, thực tế cho thấy trẻ nhớ chữ nhớ từ rất lâu.
* Dạy trẻ làm quen với chữ cái bằng các trò chơi .
Để đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ, đồng thời thực hiện mục tiêu nhiệm
vụ của nhà trường, ngay từ đầu năm học tôi đã chỉ đạo giáo viên ứng dụng công
nghệ thông tin, giáo án điện tử vào giảng dạy thông qua việc khai thác trò chơi
kidsmart và happykids, các nguồn dữ liệu thiết kế trên máy tính như phần mềm
Powerpoin, Violet, Activice, Presenter….
- 15 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

- Giáo viên lấy ý tưởng từ ngôi nhà sách của Bailey's, trong chương trình
Kisdmart, tổ chức cho trẻ được ôn luyện chữ bằng cách tìm tranh chứa chữ cái
cô vừa dạy, tự in và gạch chân chữ vừa tìm được.
- Cũng ý tưởng từ ngôi nhà sách của Bailey's, trong chương trình Kisdmart,
giáo viên cho trẻ ôn chữ đã học thông qua trò chơi: " Đuổi hình bắt chữ". Tôi
hướng dẫn giáo viên thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh phù hợp với các chủ điểm,
các chữ minh hoạ cho các hình ảnh, yêu cầu khi chơi trẻ phải tìm đúng chữ với
hình ảnh.
VD: Hình ảnh Con mèo ( trong chủ điểm thế giới động vật), trẻ phải quan sát và
ghi nhớ hình ảnh Con mèo , từ "Con mèo " có 6 chữ cái bắt đầu là chữ c, sau đó
là o,...trẻ tập phát âm chữ cái đó, từ đó, trẻ càng chơi nhiều lần càng nhớ lâu chữ
đã học.
- Hay với các giờ dạy trẻ tô chữ, tôi hướng dẫn giáo viên tận dụng chương
trình happykis, bằng cách cho trẻ thực hành điều khiển chuột trên máy tính để
quan sát thao tác tô chữ trên máy tính với 3 kiểu chữ in hoa in thường và viết
thường. Trẻ được khắc sâu thao tác tô theo qui luật nhất định là tô từ trái sang

để trẻ tăng hứng thú, cung cấp, củng cố kiến thức kĩ năng.
Ví dụ: Trò chơi giúp trẻ ghi nhớ các chữ đã học như:
+ Trò chơi: Tôi là chữ gì?
Cách chơi: Cô nêu đặc điểm chữ, trẻ đoán chữ gì. Vd: “Tôi có một nét cong tròn
khép kín, tôi đội trên đầu cái mũ, đố bạn biết tôi là chữ gì”?(ô)
+ Trò chơi: Cho trẻ dùng các bộ phận trên cơ thể mình tạo chữ vừa học
VD Trẻ đứng thẳng người dang 2 tay ra tạo thành chữ t, trẻ vòng hai tay lên trên
đầu tạo thành chữ o…
Theo tôi, mỗi giáo viên cần chịu khó sưu tầm, sáng tác các trò chơi, biết
vận dụng các trò chơi ấy vào các giờ học ở mọi lúc, mọi nơi một cách phù hợp sẽ
kích thích trẻ ham học hỏi, thông minh, nhanh nhẹn, sáng tạo tìm tòi, trẻ sẽ hứng
thú khi đến lớp cũng như hứng thú tham gia trong các hoạt động.
b.5. Tạo môi trường học chữ viết phong phú
* Tạo môi trường chữ trong lớp học: Như chúng ta đã biết đối với trẻ mầm
non lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ. Cảm giác đầu tiên khi bé bước vào
cửa lớp, phản xạ tự nhiên của bé là nhình xung quanh xem có những gì và có đẹp
không, đặc biệt những gì mới lạ. Vì vậy, các mảng chính trong lớp học đó là
mảng chủ điểm, các góc hoạt động là đối tượng đầu tiên khi trẻ bước vào lớp. Để
trẻ hứng thú với các mảng hoạt động, ngay từ đầu năm học tôi đã chỉ đạo giáo
viên xậy dựng một môi trường học tập ở trong lớp thật sinh động và thu hút trẻ.
- 17 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

Các giáo viên đã tập trung trẻ cùng tham gia thảo luận dưới dạng kể chuyện sáng
tạo. Cuối cùng cô và trẻ đi đến thống nhất chọn tên của từng góc chơi mỗi khi
chuyển chủ điểm mới. Các kiểu chữ, các góc có tên gọi ngây thơ, ngộ nghĩnh,
gần gũi trẻ, và bắt buộc phải có hình ảnh minh hoạ cho các tiêu đề ấy. Như vậy sẽ

vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

thành quen và đã tự ghép mà không cần mẫu của cô.
Ngoài ra tôi thường vjir đạo giáo viên thay đổi tên gọi hình ảnh và các góc
cho phù hợp với từng chủ điểm và tạo sự mới mẻ khoảng không gian hấp dẫn
mỗi khi trẻ đến lớp:
VD: Góc xây dựng, chủ đề Nghề nghiệp: giáo viên thống nhất với trẻ đặt tên góc:
" Kiến trúc sư tí hon", ...Trẻ được làm quen với từ " Kiến trúc sư", và biết được
từ " Kiến trúc sư" có chữ cái đầu tiên là chữ K, chữ đã học là chữ: ê,u.ư...
Nhưng với chủ điểm Gia đình: giáo viên và trẻ lại thoả thuận nhất trí đưa ra tên: "
bé tập làm nội trợ", ở đây, trẻ được cung cấp thêm từ: "nội trợ" và từ; "nấu ăn".
Như vậy, qua mỗi chủ điểm giáo viên lại cung cấp thêm cho trẻ nhớ được nhiều
từ mới và ôn luyện nhiều chữ cái đã học.
Việc ghép tên các đồ vật đồ chơi trong lớp không những tác động lên giác
quan của trẻ để nhớ các chữ các từ lâu và chính xác mà còn giúp cho hoạt động
có chủ đích phát triển ngôn ngữ làm quen với chữ viết được ôn luyện củng cố
một cách thoải mái nhẹ nhàng.
VD: Trong chủ điểm Thế giới Động vật: cô dạy trẻ làm quen chữ: I,t,c. Khi tổ
chức hoạt động có chủ đích, giáo viên cho trẻ ôn bằng cách: Tôi chuẩn bị các con
vật có gắn từ tương ứng như: con cá, con tôm, con khỉ... giáo viên yêu cầu trẻ tìm
chữ vừa học( I,t,c) trong các từ gắn với đồ vật ở xung quanh lớp. Và như vậy trẻ
hoạt động rất tích cực, vận động thoải mái và tập chung chú ý cao độ để trẻ tìm
thấy chữ đã học trong "thế giới của người lớn". Ra ngoài cuộc sống gặp những
hình ảnh, băng rôn, các từ, các chữ...trên đường phố trẻ sẽ tự tin hơn, mở rộng
hiểu biết hơn về từ, chữ Tiếng Việt cho trẻ.
Qua các chủ điểm, mỗi khi thay đổi đồ dùng đồ chơi, thay đổi các tiêu đề
trên giá đồ chơi, giáo viên lại giới thiệu cho trẻ đồ dùng đồ chơi mới, giới thiệu
chữ mới, từ mới. Kết hợp áp dụng thực tế bên ngoài xã hội, cùng với việc giới
thiệu chữ cái của cô, trẻ có thể đọc được nhiều từ trong sách báo và thực tế. Và
tôi thấy rằng đó thự sự là môi trường cho trẻ thực sự phong phú và có hiệu quả.

là chữ in thường), tuyệt đối không viết chữ cách điệu chữ bay.
Hay tên chủ điểm viết dạng: " Thế giới Động vật", các tranh ảnh các con vật... có
kèm theo từ để trẻ có thể phát âm, tự đọc.
Góc thiên nhiên ngoài trời: Đây là nơi trẻ được tiếp xúc mọi lúc mọi nơi,
mọi thời điểm trong ngày. Tạo môi trường chữ có kèm hình ảnh không những
cho trẻ hiểu về thế giới các loài cây, loài hoa, biết các giai đoạn phát triển của
cây, hiện tượng thử nghiệm khoa học...mà còn có thể ghi chép hiện tượng mà trẻ
theo dõi hàng ngày.
- 20 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

VD: giáo viên gắn tiêu đề cho góc : " Vườn hoa của bé" và giáo viên làm
các biển cắm có chữ ghi tên cây có kèm hình ảnh. Khi cho trẻ tri giác chữ từ dưới
mỗi hình ảnh trong biển cắm giáo viên đều yêu cầu trẻ tìm đúng từ " cây hoa
hồng" gắn vào cây hoa hồng, và các loại cây khác cũng vậy, trẻ biết tên, chữ, từ,
của cây đó, tập "đọc"tên các cây mà trẻ đã tìm đúng.
VD2: giáo viên chuẩn bị các mảnh rời như sau và yêu cầu trẻ ghi chép lại
sự phát triển của cây đó theo đúng thứ tự Và như vậy trẻ được tri giác chữ từ có
hình ảnh tương ứng , trẻ lại được ôn luyện chữ cũ và được làm quen chữ mới
ngay cả trong khi chơi, ngôn ngữ của trẻ phát triển, vốn từ của trẻ được mở rộng
thêm.
Để có môi trường cho trẻ khám phá khoa học phong phú chuyên môn nhà
trường đã phát động phong trào làm đồ dùng đồ chơi, có chấm điểm xếp loại và
lấy kết qủa làm đồ dùng đồ chơi là một trong những tiêu trí thi đua để xếp loại
giáo viên hàng tháng.
b.6. Công tác tuyên truyền với phụ huynh
Trẻ đến trường được cô giáo dạy dỗ với nhiều nội dung làm quen chữ cái

thông tin trong quá trình giảng dạy.
Bồi dưỡng và hướng dẫn cho giáo viên biết ứng dụng công nghệ thông tin
vào bài giảng thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, cách thiết kế giáo án
điện tử trên power point. Từ đó giáo viên có thể sử dụng lntemet để chủ động
khai thác tài nguyên giáo dục phong phú, chủ động tìm những hình ảnh, những
con vật ngộ nghĩnh, những bông hoa đủ mầu sắc sống động thu hút sự chú ý và
kích thích hứng thú của trẻ.
Ban giám hiệu vận động giáo viên soạn và dạy giáo án điện tử ở tất cả các
khối lớp. Xây dựng các tiết dạy mẫu để giáo viên dự giờ và rút kinh nghiệm.
Thông qua các tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng các bài giảng
điện tử, những hình ảnh đẹp, những kỹ năng sống được chuyển tới trẻ một cách
nhẹ nhàng và sống động, góp phần hình thành ở trẻ nhận thức về cái đẹp, biết yêu
cái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp trong cuộc sống và những kỹ năng sống cần
thiết đối với lứa tuổi mầm non. Không những thế năng lực và lòng yêu nghề của
đội ngũ giáo viên trong trường không ngừng được trau dồi và phát triển.
Qua việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy trẻ lĩnh hội kiến
thức đạt hiệu quả cao và chất lượng chuyên đề được nâng lên một cách rõ rệt.
c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
Chất lượng hiệu quả của việc hình thành những biểu tượng về chữ cái cho
trẻ phụ thuộc vào quá trình tổ chức hoạt động giáo dục của cô giáo mầm non.
- 22 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh


Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái
vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

Nếu các trò chơi học tập, các hoạt động làm quen chữ cái được thiết kế dựa vào
nội dung của các tiết học làm quen chữ cái và việc tổ chức trò chơi hâp dẫn phù
hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ sẽ góp phần tích cực trong việc hình thành
những biểu tượng về chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi giúp trẻ học tập thoải mái hơn, hiệu

vùng Đồng bào Dân tộc thiểu số

Nội dung

Giai đoạn 1
Tốt Khá

TB

Yếu

Giai đoạn 2
Tốt Khá

TB

Yếu

- Trẻ phát âm đúng 29 chữ
cái;
5/30 8/30 12/30 5/30 10/30 12/30 8/30
- Nhận biết đúng 29 mặt
0
16,6% 26,6% 41,2% 16,6% 33,2% 41,2% 26,6%
chữ cái;
KN đọc: biết cách giở
sách, đọc từ trái sang phải,
từ trên xuống dưới. ”Đọc” 4/30 6/30 8/30 12/30 12/30 10/30 8/30
0
sách qua các tranh vẽ. 13,2% 20% 26,6% 41,2% 41,2% 33,2% 26,6%

huy khả năng ham học hỏi, tìm tòi suy nghĩ, sáng tạo để vốn kiến thức ngày càng
tăng. Đặc biệt là khi kết thúc chủ đề, biết tận dụng nguyên vật liệu giảng dạy của
chủ đề này nối kết cho chủ đề sau và biết linh hoạt trong quá trình dạy và học.
Biết sắp xếp môi trường học tập phù hợp, có hiệu quả trong từng chủ đề để
dạy trẻ. Giúp trẻ dễ học, dễ nhớ, dễ nhận biết về chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi.
Giờ dạy “Làm quen chữ cái” một số giáo viên đã được nhà trường cùng
đồng nghiệp đánh giá xếp loại giỏi.
b. Đối với trẻ
Trẻ nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái tiếng Việt.
Phân biệt và phát âm đúng các âm khó như: l – n; b – p; s - x.
Phân biệt được các chữ gần giống nhau p – q ; b – d ; m – n thông qua việc
phân tích các nét của chữ.
Trẻ hứng thú nhận dạng, tìm kiếm các chữ cái ở mọi lúc mọi nơi, thông qua
sách báo, tranh ảnh và các bảng chữ….
* Về phụ huynh.
Đa số phụ huynh đã hiểu rõ tầm quan trọng của các hoạt động nói chung
và hoạt động làm quen chữ cái nói riêng nên 100% các bậc phụ huynh đồng tình
ủng hộ rất tích cực cả tinh thần, lẫn vật chất tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tốt
môn học này.
So với những năm trước đây đa số các bậc phụ huynh quan tâm đến cách
chăm sóc nuôi dưỡng trẻ và hiểu được tầm quan trọng của các hoạt động giáo dục
nên đã nhiệt tình ủng hộ cả tinh thần và vật chất nhờ vậy mà chất lượng dạy và
học ngày một đi lên.
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
III.1.Kết luận
- Việc dạy trẻ môn “Làm quen chũ cái” là một trọng tâm trong những nội
dung lớn của chương trình giáo dục cho trẻ Mầm non. Nhằm phát triển ngôn ngữ

- 25 Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương Nam- Trường Mẫu giáo Bình Minh