MỤC LỤC

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1.

Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, việc sửa đổi, bổ sung, thay sách giáo khoa Tin

học Tiểu học và mở các lớp bồi dưỡng, tập huấn của Bộ và của các Sở giáo dục –
Đào tạo đồng thời cũng là việc bồi dưỡng phương pháp giảng dạy mới đã hoàn
chỉnh từ cấp Tiểu học đến bậc Trung học phổ thông.
Theo các nhà chuyên môn thì một trong những tình trạng học sinh yếu kém
đó là do “Phương pháp giảng dạy chưa tốt”. Nghị quyết Đại hội XI Đảng Cộng
sản Việt Nam cũng luôn nhấn mạnh đến cần phải đổi mới chương trình và phương
pháp giảng dạy để ngày càng đạt chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của
đất nước ta.
Như vậy, phương pháp giảng dạy trong quá trình lên lớp của giáo viên ở nhà
trường có tầm quan trọng đặc biệt, nếu không muốn nói là có ý nghĩa quyết định,
vì người giáo viên dù có chuẩn bị nội dung phong phú và chu đáo đến đâu đi nữa
nếu không sử dụng đúng phương pháp giảng dạy thì chắc chắn sẽ làm cho khả
năng tiếp thu kiến thức của học trò bị hạn chế và kết quả sẽ không đạt được như
mục tiêu đề ra trong tiết học.
Đối với môn tin học thì điều đó lại càng cần thiết, vì có những kiến thức
trừu tượng, khó hiểu, mà các em lại không có nhiều thời gian cho môn học này, và
cũng vì các em phải tập trung cho các môn học chính. Nhưng làm sao vận dụng
tốt phương pháp thảo luận nhóm để giảng dạy môn Tin học? Sẽ được tổ chức như
thế nào? Mục tiêu của bài là gì? Cách thực hiện ra sao?... Quả là một vấn đề đang
1


đặt ra nhiều thử thách mà người giáo viên cần phải nghiên cứu giải quyết. Để góp

Hồng Phong năm học 2014 – 2015.
5.

Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lí luận

2


Bộ môn tin học là một bộ môn mới ở trường tiểu học và chủ yếu là sủ dung
phương pháp trực quan sinh động để ứng dụng thực hành do đó việc nghiên cứu lí
luận là không thể thiếu do vậy khi xây dựng đề tài này tôi đã nghiên cứu các tài
liệu tham khảo sau: Giáo trình Word thực hành, Giáo trình Excel thực hành, Tin
Học Thực Hành, Đồ họa thực hành, Hướng dẫn sửa lỗi máy tính, Giáo trình
photoshop, Sách giáo khoa quyển 1, Sách giáo khoa quyển 2, Sách giáo khoa
quyển 3.
* Phương pháp ứng dụng thực tiễn
- Phương pháp quan sát.
- Kiểm tra việc học tập của học sinh (bài cũ, bài mới)
- Phương pháp điều tra. (Phỏng vấn học sinh khối 3,4, 5. Sử dụng bảng biểu đối
chiếu).
- Phương pháp khảo nghiệmThăm lớp, dự giờ. Kiểm tra chất lượng sau giờ học.

II.
1.

PHẦN NỘI DUNG
Cơ sở lý luận


Giáo viên được đào tạo những kiến thức đạt chuẩn về tin học để đáp ứng
yêu cầu cho dạy và học môn tin học trong bậc tiểu học.
* Học sinh
Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới
nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành.
b. Khó khăn
Nhà trường đã có hai phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng lại ở hai
phân hiệu vì vậy vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, mỗi ca thực
hành có tới 3 – 4 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để
thực hành làm bài tập một cách đầy đủ. Hơn nữa nhiều máy cấu hình máy đã cũ,
4


chất lượng không còn tốt nên hay hỏng hóc, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng
học tập của học sinh.
Đời sống kinh tế của địa phương còn gặp nhiều khó khăn, rất ít học sinh ở
nhà có máy vi tính.
Học sinh chưa có sách giáo khoa để học, các em chỉ được học những kiến
thức thông qua bài giảng của giáo viên dạy trên lớp.
Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủ
yếu, do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế, nên việc
học tập của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp.
2.2.

a.

Thành công và hạn chế
Thành công

- Có được sự quan tâm chú ý của các cấp uỷ đảng, nhà trường, phụ huynh tạo

chế, sự tìm tòi khám phá còn gặp nhiều bỡ ngỡ vì ngôn ngữ đặc thù của môn
Tin học là ngôn ngữ trừu tượng, khó hiểu. Một số thông tin trên máy tính sử
dụng bằng thuật ngữ và tiếng Anh chuyên ngành, nên các em còn gặp nhiều
khó khăn trong việc học tập và thực hành máy tính.
2.3. Những mặt mạnh- mặt yếu của đề tài
a. Mặt mạnh
Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người
lao động hiện đại như:
- Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải.
- Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin.
- Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội
hiện đại.
- Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính các sản phẩm tin học.
- Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập
- Có ý thức tìm hiểu công nghệ thông tin trong các hoạt động xã hội.

b. Mặt yếu
Học sinh còn bỡ ngỡ e dè với các phần mềm do phần lớn được sử dụng
bằng câu lệnh ngoại ngữ chuyên ngành mà học sinh khó ghi nhớ.
2.4.

Các nguyên nhân và các yếu tố tác động
Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học

nên chương trình và sự phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất và
đang hoàn chỉnh.
6


Hiện nay Bộ giáo dục và đào tạo mới đang thí điểm dạy môn Tin học vào

nếu để lộn xộn thì sẽ khó khăn trong việc tìm kiếm đồ dùng cũng như tài liệu, thì dữ

7


liệu trong máy tính cũng vậy. Khi ta sắp xếp dữ liệu theo từng thư mục, ta sẽ dễ dàng
tìm được khi ta cần dùng đến.
Từ đó, tôi nghiên cứu bài giảng áp dụng với các môn Tập làm văn, mỹ thuật,
toán, …. trong các tiết thực hành để các em khắc ghi bài học sâu sắc hơn đồng thời
giúp các em có kĩ năng luyện gõ phím, thao tác nhanh với chuột máy tính.
Đối tượng nghiên cứu là các em học sinh tiểu học, trường học thuộc địa bàn
vùng xa, điều kiện kinh tế còn thấp, phụ huynh các em hầu hết làm nghề nông, gia
đình các em không có điều kiện phục vụ cho việc học tập của các em. Hơn nữa, điều
kiện mua máy tính cho các em học chưa có, chính vì vậy các em chỉ tiếp xúc với máy
tính trong giờ Tin học, mà mỗi lớp chỉ học được 2 tiết/ tuần, lớp học lại đông, không
đủ số lượng máy phục vụ cho các em, chính vì vậy mà các em đã ít có cơ hội tiếp xúc
với máy tính, ít nhiều cũng ảnh hưởng đến chất lượng học tập của các em bởi việc
dạy hiện nay vẫn chủ yếu nặng về lý thuyết và nhẹ ở phần thực hành.
Tuy gặp nhiều khó khăn do các yếu tố tác động, nhưng là một nhà giáo giảng
dạy môn kiến thức trừu tượng này, tôi đã kết hợp nhiều cách dạy khác nhau nhằm tạo
hứng thú cho các em khi dạy phần lý thuyết.
Ví dụ: Trong phần soạn thảo văn bản, tôi dùng mạng lan để giúp các em quan
sát kĩ hơn từng thao tác của giáo viên, và quản lý được học sinh của mình. Trong giờ
thực hành, học sinh thao tác máy, tôi có thể kiểm tra và biết được các em đang làm
gì, ai thực hành tốt hơn để tuyên dương trước lớp. Trong giờ thực hành soạn thảo văn
bản của lớp 4 và 5, tôi khuyến khích các em viết thể loại văn mà các em vừa mới học
nhằm giúp các em vừa luyện gõ phím vừa khắc sâu bài học hơn.
Trong phần mềm vẽ Paint cho học sinh lớp 3, 4, 5 tôi dạy bằng máy chiếu, vì
trong phần này, lý thuyết và thực hành song song nhau. Chính vì vậy, để các em quan
sát trực quan và cùng tập vẽ với giáo viên trên máy của mình, qua cách đó các em sẽ

24%

Thao tác đúng

35/93

38%

Thao tác chậm

24/93

26%

Chưa biết thao tác

11/93

12%

* Một số biện pháp để dạy tin học có hiệu quả hơn trong bậc tiểu học
1. Xây dựng kế hoạch bài dạy
- Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, giáo viên
phải xác định rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng
của các bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý
thuyết.
Ví dụ: Bài làm quen với máy tính (lớp 3)
Khi giáo viên giới thiệu bộ phận con chuột, giáo viên phải mô tả con chuột,
có mấy loại con chuột, trên thân con chuột có những phím nào, chức năng của các
phím đó, tay đặt lên con chuột đó như thế nào

được ghi trên đĩa cứng, USB, thiết bị
nhớ flash,… thành 1 tệp. Mỗi tệp có
1 tên. Mỗi tệp sẽ là 1 biểu tượng.
Tệp có thể là chương trình máy tính
hoặc dữ liệu.

10


Thư mục

Thư mục: Là nơi chứa các tệp có
tác dụng quản lí dữ liệu. Trong thư
mục có thể chứa các thư mục khác
gọi là thư mục con. Mỗi thư mục
cũng có 1 tên.

11


Còn lớp 4B dạy sử dụng đồ dùng trực quan bằng hộp thoại miêu tả hình ảnh
trong máy tính. Trong bài “Chương trình máy tính được lưu ở đâu”

Đĩa CD

* Khi tổng hợp kết quả thu được
LỚP 4A

Mức độ thao tác


Chưa biết thao tác

1/22 Đĩa cứng

4%

0/20
Thiết bị
nhớ Flash

20%
Thiết bị
nhớ USB

12


Ví dụ: Dạy bài vẽ đường thẳng, giáo viên giao bài tập thực hành, sau đó
hướng dẫn (theo nhóm) trực tiếp trên máy cho học sinh dễ quan sát thao tác của cô
và lời nói của cô. trong khi thực hành, nếu em học sinh nào chưa thực hành được,
giáo viên lại hướng dẫn cho em đó hoặc bắt tay em đó và hướng dẫn các thao tác.
Ví dụ : Trong bài thực hành vẽ đường thẳng, đường cong lớp 4 Giáo viên gợi ý hướng
dẫn như sau:
HƯỚNG DẪN CÁC BƯỚC VẼ

Bước 1 : Chọn công cụ vẽ đường
thẳng
Bước 2 : Chọn nét vẽ
Bước 3 : Chọn màu vẽ


đường thẳng, vẽ đường cong một chiều, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và trang
trí cho các hoa văn của hình vuông trên. Từ hình vuông trên các em sẽ liên tưởng
đến bài học trang trí hình vuông (Môn mỹ thuật lớp 4) và sáng tạo vẽ một số hình
vuông đã học ở môn Mỹ thuật 4.
Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo sự tranh đua giữa các nhóm bằng
cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm nhận xét, chấm điểm
(dưới sự chỉ dẫn của giáo viên) của nhau để tạo được sự hào hứng học tập và sáng
tạo trong quá trình thực hành.
14


3. Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập
mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá
trình dạy và học.
4. Tạo một số trò chơi để học sinh củng cố lại kiến thức một cách có hệ
thống.
Đây không chỉ là trò chơi trong môn Tin học, mà còn áp dụng được cho
nhiều môn học khác như: Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh, Khoa học, Lịch sử, Địa lý,
Tự nhiên xã hội.
Giáo viên thiết kế một số trò chơi trí tuệ như Chiếc nón kỳ diệu, Giải ô chữ
bí mật, Thỏ tìm cà rốt, khu vườn bí ẩn,….
Sau mỗi bài học lý thuyết, sau các tiết thực hành hoặc sau mỗi chương giáo
viên củng cố lại bài học, mạch kiến thức để học sinh khắc sâu kiến thức hơn.
5. Lên kế hoạch bồi dưỡng
Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đáp ứng
được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác giúp
giáo viên có điều kiện bổ sung và mở rộng những kiến thức, giúp giáo viên đánh
giá sự tiếp thu của học sinh và trình độ tư duy của các em. Giáo viên có điều kiện
trực tiếp uốn nắn những tri thức sai lệch, không chuẩn xác và định hướng kiến
thức cần thiết cho học sinh. Kiểm nghiệm tính đúng đắn của những phương pháp,

- Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức
được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi,
tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể hỏi các đồng nghiệp của trường bạn.

Những việc cụ thể cần làm khi chuẩn bị một bài dạy
Để tiết dạy của mình đạt kết quả cao thì việc soạn giáo án là nhiệm vụ rất
quan trọng. Nếu như trước giờ lên lớp giáo viên đã có sự chuẩn bị chu đáo về giáo
án và các phương tiện dạy học thì sẽ vững tin hơn khi lên bục giảng. Vậy việc
chuẩn bị một giáo án cần làm những công việc gì?
+ Nghiên cứu tài liệu và xác định nội dung dạy học:
- Nghiên cứu vị trí, yêu cầu các bài học trong kế hoạch dạy học cả năm, nghiên
cứu kĩ sách giáo khoa, sách hướng dẫn giảng dạy, sách bài tập và các tài liệu có
liên quan tới bài đó.
- Xác định cụ thể vị trí và mối liên quan của bài học với bài trước và bài sau.

16


- Xác định cụ thể mục tiêu bài học, mức độ yêu cầu về 3 mặt: Kiến thức mới, phát
triển tư duy và khả năng suy luận, rèn luyện kĩ năng.
- Xác định kiến thức trọng tâm và quan tâm bồi dưỡng cho những học sinh có khả
năng giỏi về bộ môn tin học
- Lựa chọn những phương pháp dạy học cụ thể và chuẩn bị các phương tiện tương
ứng. Đặc biệt cần lựa chọn một số bài tập ở lớp và ở nhà (có hướng dẫn những
chỗ cần thiết nhất là đối với những học sinh kém). Xác định bài tập bắt buộc và
bài tập kèm thêm ( chia thành 2 loại cho học sinh trung bình và học sinh khá giỏi).
Tự để học sinh thực hành các câu lệnh đã học sau đó hướng dẫn cho các em thực
hành những bài tập khó hơn và gợi ý khả năng tư duy sáng tạo của học sinh.
- Soạn các câu lệnh gợi ý hay hướng dẫn học sinh làm bài tập ở nhà. Khi làm các
bài tập trên phải luôn chú ý tới tính vừa sức với mỗi học sinh.


33/93

Tăng : 12%

23/93

24%

36%

giảm

17


Thao tác đúng

35/93

38%

44/93

47%

Tăng : 9 %

Thao tác chậm
Chưa biết thao

Đề tài “Hướng dẫn học sinh học tốt bộ môn tin học tiểu học” sẽ phần nào
giúp các đồng nghiệp có thêm những kinh nghiệm nhằm góp phần quan trọng vào
việc giảng dạy bộ môn tin học còn mới mẻ trong trường tiểu học hiện nay đặc biệt
là những trường đang bắt đầu áp dụng bộ môn tin học trong trường tiểu học.
Công bằng trong việc đánh giá chất lượng học sinh, tạo niềm tin vững chắc
từ phía học sinh, đồng nghiệp và phụ huynh học sinh.Phát hiện kịp thời những
kiến thức bị hổng của học sinh để kịp thời phụ đạo bằng nhiều hình thức. Phát
hiện những tiến bộ dù là rất nhỏ của các em để kịp thời khuyến khích , động viên
học sinh hứng thú học tập, sáng tạo.
Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người
lao động hiện đại như:
+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải.
+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin.
+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội
hiện đại.
+ Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính các sản phẩm tin học.
+ Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng CNTT trong học tập

III.

PHẦN KẾT LUẬN -KIẾN NGHỊ

1.

Kết luận
18


Nâng cao hiệu quả giáo dục luôn là vấn đề cấp bách đựơc đặt lên hàng đầu
trong sự nghiệp giáo dục. Dạy tốt-học tốt là mục tiêu mà những người làm công

trong trường tiểu học hiện nay đặc biệt là những trường đang bắt đầu áp dụng bộ
môn tin học trong trường tiểu học.
Những biện pháp tôi vừa trình bày không phải quá xa lạ đối với chúng ta,
nó tựa như những thứ “Rau cỏ trị bệnh” mà ta bắt gặp trong cuộc sống đời thường.
Bất cứ ai cũng có thể hiểu và áp dụng được. Tuy vậy, trong thực tế không phải lúc
nào cũng đựơc giáo viên chú trọng nó đòi hỏi ở lương tâm người thầy, cần phải
coi học sinh như chính những đứa con của mình. Khi những cố gắng của người
giáo viên đạt kết quả tốt, được học sinh tin yêu. Đó mới chính là phần thưởng lớn
nhất trong cuộc đời dạy học của mình.
Tôi mong muốn những biện pháp cũng như quan điểm của mình được quý
vị đón nhận và áp dụng triển khai trong để chứng minh tính khả thi của sáng kiến
kinh nghiệm rất mong Ban giám hiệu và các đồng chí đồng nghiệp góp ý kiến để
sáng kiến kinh nghiệm ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn.
2.

Kiến nghị
Môn tin học là môn chủ yếu thực hành trên máy tính là dụng cụ học tập có

giá trị cao về vật chất do đó cần có sự quan tâm đúng mức của các cấp các ngành
và nhà trường tạo điều kiện sắm sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy
và học môn tin học để giúp cho các em có điều kiện học tập tốt nhất.
- Tìm tòi sáng tạo cách dạy, cách học tạo sự hứng thú tiếp thu bài.
- Yêu nghề, mến trẻ, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ…
- Thăm lớp dự giờ, hội thảo, chuyên đề với các thành viên tổ chuyên biệt để chia sẻ
phương pháp và kinh nghiệm giảng dạy trong tổ cũng như học hỏi ở các bộ môn khác.
- Tích cực tham mưu với nhà trường để tăng cường nâng cấp máy, trang thiết bị
dạy học.

20

.........................................................................................................
.........................................................................................................
.........................................................................................................
.........................................................................................................

22


DANH MỤC TƯ LIỆU NGHIÊN CỨU

TÊN TÀI LIỆU

TÁC GIẢ

Giáo trình Word thực hành

- Văn Thông

Giáo trình Excel thực hành

- Văn Thông

Tin Học Thực Hành

- Trịnh Kim Thoa

Đồ họa thực hành

- Quang Hân