ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
..............oOo..............

BÙI ĐẠI THẮNG

QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU
TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM –
CHI NHÁNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
..............oOo..............

BÙI ĐẠI THẮNG

QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU
TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM –
CHI NHÁNH HÀ TĨNH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Bùi Đại Thắng


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................... i
DANH MỤC BẢNG BIỂU .............................................................................. ii
DANH MỤC HÌNH ......................................................................................... iii
LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................... 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN
DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI................................................ 11
1.1. Tín dụng ngân hàng và rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại ............. 11
1.1.1. Khái quát về hoạt động của Ngân hàng thương mại ........................ 11
1.1.2. Khái niệm tín dụng ngân hàng ............................................................... 13
1.1.3. Phân loại tín dụng ngân hàng .............. Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Quy trình tín dụng ngân hàng ............... Error! Bookmark not defined.
1.1.5. Rủi ro tín dụng ngân hàng ..................... Error! Bookmark not defined.
1.2. Quản lý rủi ro tín dụng Ngân hàng ........... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Quy trình quản lý rủi ro tín dụng ......... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Nguyên tắc quản lý rủi ro tín dụng ...... Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Nội dung quản lý rủi ro tín dụng.......... Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Đánh giá kết quả quản lý rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined.
1.3. Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng ........ Error! Bookmark not defined.

1.3.1. Kinh nghiệm tại một vài ngân hàng thương mại Việt NamError! Bookmark no
1.3.2. Kinh nghiệm một số ngân hàng trên thế giớiError! Bookmark not defined.
1.3.3. Bài học cho BIDV - Chi nhánh Hà TĩnhError! Bookmark not defined.
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI BIDV –
CHI NHÁNH HÀ TĨNH ................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Giới thiệu về BIDV - Chi nhánh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Lịnh sử ra đời và phát triển ................... Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN ..................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 15


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt

STT

Nguyên nghĩa
Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và

1

BIDV

2

CBQLKH

Cán bộ quản lý khách hàng

3

CIC

Trung tâm Thông tin tín dụng

4



9

NHTM

Ngân hàng thƣơng mại

10

NHTMCP

Ngân hàng thƣơng mại cổ phần

11

NHTW

Ngân hàng Trung ƣơng

12

RRTD

Rủi ro tín dụng

13

TCTD

Tổ chức tín dụng

Bảng 2.2

Cơ cấu tín dụng theo ngành nghề

47

3

Bảng 2.3

Cơ cấu tín dụng theo thời gian

48

4

Bảng 2.4

Cơ cấu tín dụng theo đối tƣợng

49

5

Bảng 2.5

Nợ quá hạn

49


67

Tình hình hoạt động kinh doanh BIDV - Chi nhánh
Hà Tĩnh

ii

Trang
46


DANH MỤC HÌNH

STT

Hình

Nội dung

1

Hình 1.1

Chu trình kiểm soát tín dụng liên tục

19

2

Hình 1.2


Trang


LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân hàng thƣơng mại là một trong những ngành kinh doanh ra đời sớm
nhất, trong thời kỳ đầu hình thành nghiệp vụ cơ bản của nó là nhận tiền gửi và cho
vay. Ngày nay các ngân hàng thƣơng mại phát triển rất nhanh cả về số lƣợng và
chất lƣợng, nghiệp vụ cũng trở nên vô cùng phong phú và đa dạng, tuy nhiên hoạt
động tín dụng vẫn là hoạt động truyền thống, mang lại thu nhập không nhỏ cho các
ngân hàng. Song hoạt động này chứa đựng rủi ro rất cao, gây ra hậu quả nặng nề
không chỉ đối với bản thân ngân hàng mà còn đối với cả doanh nghiệp và nền kinh
tế. Vì vậy, nâng cao hiệu quả đối với công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân
hàng thƣơng mại thực sự cần thiết đối với sự tồn tại và phát triển bền vững của bản
thân mỗi ngân hàng.
Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh
Hà Tĩnh ( BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh ) đã hoạt động với thời gian dài, liên tục
tăng trƣởng, phát triển trở thành Chi nhánh ngân hàng thƣơng mại hàng đầu trên
địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Tuy nhiên thời gian qua, trong bối cảnh nền kinh tế trong
nƣớc và thế giới có nhiều biến động tiêu cực do cuộc khủng hoảng tài chính bắt
đầu từ nƣớc Mỹ đã gây ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng nói
chung và BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh nói riêng. Hiện nay chất lƣợng - hiệu quả
hoạt động suy giảm đang phải thực hiện tái cơ cấu, đặc biệt là hoạt động tín dụng
đã bộc lộ nhiều mặt hạn chế và đáng lo ngại do thực trạng chất lƣợng tín dụng với
tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ở mức cao, mà nguyên nhân
chính là từ những hạn chế trong công tác quản lý rủi ro tín dụng trong những năm
qua.


5


TP.Hồ Chí Minh. Ở công trình này, tác giả đã chỉ ra thực trạng sử dụng các
phƣơng thức trong thanh toán quốc tế nhƣ chuyển tiền, nhờ thu, tín dụng chứng
từ…, phân tích các rủi ro phát sinh trong hoạt động này và các giải pháp phòng
ngừa rủi ro trong tín dụng chứng từ của Agribank.
Các công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập đến các vấn đề về RRTD, rủi
ro trong tín dụng và đã đƣa ra đƣợc các giải pháp cụ thể giúp các NHTM trong đó
có Agribank tăng cƣờng hoạt động quản lý RRTD.
Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Kim Thoa (2009): “Phân tích rủi ro tín
dụng và giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
triển Nông thôn Chi nhánh Song Phú”, Trƣờng Đại học Cần Thơ. Luận văn đã
phân tích cụ thể các loại rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng và đƣa ra một
số giải pháp để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh.
Luận văn thạc sỹ của tác giả Ngô Thị Thanh Trà (2010): “Các giải pháp hạn
chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài
gòn”, Đại học kinh tế TP.Hồ Chí Minh. Luận văn đƣa ra 4 giải pháp phòng ngừa
và hạn chế RRTD tại Chi nhánh. Đồng thời đƣa ra các đề xuất và kiến nghị đối với
Ngân hàng cấp trên, ngân hàng nhà nƣớc và chính phủ để các giải pháp ngày đƣợc
phát huy hiệu quả tại Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài
gòn.
Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Vân Anh (2010): “Nâng cao giải pháp
quản lý RRTD tại Agribank - Chi nhánh Hoàng Mai”, Học viện Ngân hàng. Tác
giả nghiên cứu và đƣa ra 7 giải pháp nâng cao công tác quản lý RRTD và 02 giải
pháp hạn chế tổn thất khi xảy ra RRTD .
Luận văn thạc sỹ kinh tế của tác giả Lê Đình Hải (2010): “Tăng cường
phòng ngừa và hạn chế RRTD tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam –
Chi nhánh Quảng Bình”, Trƣờng Đại học Đà Nẵng. Công trình đã phân tích,
đánh giá thực trạng RRTD tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi

7


3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý RRTD của ngân
hàng thƣơng mại.
- Tổng kết kinh nghiệm về quản lý RRTD của một số ngân hàng trong nƣớc
và quốc tế, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho BIDV Hà Tĩnh.
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý RRTD tại BIDV Hà Tĩnh.
- Đề xuất ra một số định hƣớng, giải pháp hoàn thiện công tác quản lý
RRTD tại BIDV Hà Tĩnh thời gian tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng
Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hà
Tĩnh theo cách tiếp cận của khoa học quản lý kinh tế: Nghiên cứu các công cụ, cơ chế
và chính sách quản lý RRTD trong kinh doanh Ngân hàng.
4.2. Phạm vi
4.2.1. Phạm vi không gian: Nghiên cứu hiệu quả công tác quản lý rủi ro tín dụng
tại BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh .
4.2.2. Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động tín dụng và công tác
quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh từ năm 2010 đến 2013 và
định hƣớng đến năm 2015.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Thực hiện đề tài, tác giả đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu kinh tế để
hoàn thiện kết cấu luận văn, thống kê, phân tích, tổng hợp và so sánh số liệu; rút ra
những mặt đƣợc và tồn tại trong quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV- Chi nhánh Hà
Tĩnh.
Phương pháp logic - lịch sử
Phƣơng pháp logic đƣợc sử dụng để xây dựng khung lý thuyết về RRTD và
8



Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, danh mục sơ
đồ bảng biểu, đề tài đƣợc cấu thành 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý rủi ro tín dụng Ngân hàng
thƣơng mại.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh.
Chƣơng 3: Một số giải pháp tăng cƣờng quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV –
Chi nhánh Hà Tĩnh.

10


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1. Tín dụng ngân hàng và rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại
1.1.1. Khái quát về hoạt động của Ngân hàng thương mại
Ngân hàng là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế
nói chung và đối với từng cộng đồng địa phƣơng, chủ thể tham gia nói riêng. Với
vai trò quan trọng nhƣ vậy, nhƣng quan niệm nhƣ thế nào về một Ngân hàng, và sự
phân biệt nó với các tổ chức phi Ngân hàng không phải là điều đơn giản. Rõ ràng,
có thể định nghĩa Ngân hàng thông qua chức năng mà chúng thực hiện trong nền
kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ không chỉ chức năng của các Ngân hàng thay đổi,
mà có sự “thâm nhập” vào chức năng hoạt động Ngân hàng của các đối thủ cạnh
tranh. Do đó tuỳ theo điều kiện của mỗi nƣớc và sự phát triển của hệ thống tài
chính nƣớc đó mà có những định nghĩa khác nhau về Ngân hàng.
Theo luật Ngân hàng của Pháp (1941) thì Ngân hàng đƣợc định nghĩa: “Ngân
hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở nào đó thường xuyên nhận của
công chúng dưới hình thức ký thác, hay hình thức khác số tiền mà họ dùng cho

khách hàng khác nhau.
Với sự phát triển của kinh tế, khoa học công nghệ hiện đại, sự gia tăng cạnh
tranh trong lĩnh vực ngân hàng, hoạt động kinh doanh dịch vụ của ngân hàng ngày
càng đa dạng. Bên cạnh các hoạt động truyền thống nhƣ huy động vốn, tín dụng và
đầu tƣ, hoạt động dịch vụ thanh toán ngân quỹ, NHTM còn đƣợc thực hiện một số
hoạt động khác nhƣ: cung ứng dịch vụ bảo hiểm, kinh doanh ngoại hối, tƣ vấn tài
chính, bảo quản vật quý giá,...
Nhƣ bất kì một doanh nghiệp hay một tổ chức nào khác, một NHTM thực
hiện mục tiêu kiếm tiền của mình và phải chấp nhận tất cả những rủi ro nhất định.
12


Hoạt động kinh doanh của NHTM là hoạt động chứa nhiều rủi ro, bởi lẽ nó tổng
hợp tất cả các rủi ro của khách hàng. Và rủi ro trong kinh doanh ngân hàng đƣợc
hiểu nhƣ là một tất yếu và là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ tác
động trực tiếp tới kết quả lợi nhuận, nguy cơ phá sản của các ngân hàng. Do vậy
việc thừa nhận rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng và từ đó tìm kiếm
nhiều phƣơng pháp chống đỡ, hạn chế các rủi ro là đòi hỏi của sự tồn tại và phát
triển của ngân hàng. Trong hoạt động kinh doanh của NHTM luôn chứa đựng các
loại rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro giá cả, rủi
ro pháp lí, rủi ro chiến lƣợc, rủi ro uy tín, rủi ro tác nghiệp, rủi ro đạo đức,…
Ngày nay các ngân hàng thƣơng mại phát triển rất nhanh cả về số lƣợng và
chất lƣợng, nghiệp vụ cũng trở nên vô cùng phong phú và đa dạng, tuy nhiên hoạt
động tín dụng vẫn là hoạt động truyền thống, mang lại thu nhập không nhỏ cho các
ngân hàng. Song hoạt động này chứa đựng rủi ro rất cao, gây ra hậu quả nặng nề
không chỉ đối với bản thân ngân hàng mà còn đối với cả doanh nghiệp và nền kinh
tế.
1.1.2. Khái niệm tín dụng ngân hàng
Tín dụng xuất phát từ chữ Latin là Creditium có nghĩa là tin tƣởng, tín
nhiệm.[13]

hiện phân tích kỹ lƣỡng trƣớc khi quyết định cho vay.
- Giá trị hoàn trả thông thƣờng phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, tức là ngƣời
đi vay phải trả thêm phần lãi ngoài phần vốn gốc.
- Trong quan hệ tín dụng ngân hàng, tiền vay đƣợc cấp trên cơ sở cam kết
hoàn trả vô điều kiện. Về khía cạnh pháp lý, những văn bản xác định quan hệ tín
dụng nhƣ hợp đồng tín dụng, khế ƣớc…thực chất là lệnh phiếu, trong đó bên đi vay
cam kết hoàn trả vô điều kiện cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán.

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Nguyễn Vân Anh (2010), Nâng cao giải pháp quản lý RRTD tại Agribank - Chi
nhánh Hoàng Mai, Luận văn thạc sỹ, Học viện Ngân hàng.
2. BIDV - Chi nhánh Hà Tĩnh (2010, 2011, 2012, 2013), Phương hướng kinh doanh,
Báo cáo hàng năm.
3. BIDV - Chi nhánh Hà Tĩnh (2010, 2011, 2012, 2013), Tình hình tăng trưởng tín
dụng, Báo cáo hàng năm.
4. BIDV - Chi nhánh Hà Tĩnh (2010, 2011, 2012, 2013), Kết quả kinh doanh, Báo cáo
hàng năm.
5. BIDV (2010, 2011, 2012, 2013), Báo cáo thường niên.
6. Vũ Thị Dậu (2003), “Phát triển các dịch vụ mới trong kinh doanh của NHTM”,
Tạp chí giáo dục lý luận, (7), Tr. 20-27.
7. David Beeg (2001), Kinh tế học, tập 1,2, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
8. Vũ Thị Dậu (2009), “Xây dựng và hoàn thiện thị trường tín dụng Việt Nam trong môi
trường hội nhập kinh tế quốc tế”, Tạp chí Kinh tế & Kinh doanh, (01), Tr. 7-13.
9. Phạm Văn Dũng, Vũ Thị Dậu, Mai Thị Thanh Xuân (2012), Kinh tế chính trị đại
cương, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
10. Lê Đình Hải (2010), Tăng cường phòng ngừa và hạn chế RRTD tại Ngân hàng

Chỉ thị 06/CT-NHNN ngày 9/11/2012 của Ngân hàng Nhà nƣớc.
21. Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam (2005), “Phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng
để xử lý RRTD trong hoạt động ngân hàng của TCTD”, Quyết định 493/2005/QĐNHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc NHNN Việt Nam.
22. Đinh Bá Quyết (2012), “Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Công thương Việt Nam –
Chi nhánh Nghệ An – Thực trạng và giải pháp khắc phục”, Luận văn thạc sĩ,
Trƣờng Đại Huế.
23. Nguyễn Văn Tiến (2009), Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng,Nxb Thống
kê, Hà Nội.
16


24. Nguyễn Kim Thoa (2009), Phân tích rủi ro tín dụng và giải pháp phòng ngừa rủi
ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Song
Phú, Luận văn thạc sĩ,Trƣờng Đại học Cần Thơ.
25. Ngô Thị Thanh Trà (2010), Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài gòn, Luận văn thạc sĩ, Trƣờng Đại
học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh..
26. Phạm Đăng Tuấn (2007), “Rủi ro trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng
thương mại”, Thông tin Ngân hàng Ngoại thƣơng, (5), Tr. 3-9.
27. Lê Văn Tƣ (2005), Quản trị ngân hàng thương mại, Nxb Tài chính, Hà Nội.
Tiếng Anh
28. Anthony, S. B., Cornett, M. M., (2006), Financial Institutions Management – A Risk
Management Approach, McGraw-Hill IRWIN, Fifth Edition.
29. Bessis, J. E., (1999), Risk Management in Banking, John & Sons Edition.
30. Christoffersen, P. F., (2003), Elements of Financial Risk Management, Elsevier
Science Edition.
Các website:
31. www.bidv.com.vn
32. www.hatinh.gov.vn
33. www.sbv.gov.vn