B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O
TR

NGă

I H CăTH NGăLONG

KHOA KHOA H C S C KH E
B

MỌNă I UăD

NGUY NăMAIăH

NG

NG

Mã sinh viên: B00389

KI N TH C V

I U TR B NH PH I T C NGH N M N TÍNH

T IăNHÀăTRONGăGIAIă O N

Nă

NH C A B NH NHÂN B

B NH PH I T C NGH N M N TÍNH B NH VI N THANH NHÀN


KI N TH C V

I U TR B NH PH I T C NGH N M N TÍNH

T IăNHÀăTRONGăGIAIă O N

Nă

NH C A B NH NHÂN B

B NH PH I T C NGH N M N TÍNH B NH VI N THANH NHÀN

TÀI T T NGHI P C

Ng

NHỂNă I UăD

NG H VLVH

i HDKH: ThS. Nguy n Th Nh ăMai

HÀ N I ậ Tháng 12,ăn mă2015

Thang Long University Library


L I C Mă N


ngăd năt nătìnhăđ ătôiăhoƠnăthƠnhăkhoáălu n.

- Tôiăxinăt ălòngăbi tă năt iăgiaăđình,ăb năbè,ăcùngăt păth ăl păKTC6ă - Tr

ngă

iă h că Th ngă Longă đưă đ ngă viên,ă giúpă đ ă tôiă r tă nhi uă trongă quáă trìnhă h că t pă vƠă
hoƠnăthƠnhăkhoáălu n.
- Tôiăc ngăxinăchơnăthƠnhăc mă năs ăh pătácăr tănhi tătình,ăquí báuăc aăcácăb nhă
nhân đưăthamăgia nghiênăc u.

Sinh viên

Nguy năMaiăH

i

ng


L IăCAMă OAN

Emăxinăcamăđoanăk t qu nghiên c u c a em hoàn toàn trung th c và không trùng
l p v i b t k k t qu nghiên c uănƠoăđưăđ

c công b tr

căđơy.

Sinh viên

1.4. Y u t nguyăc ............................................................................................... 3
1.4.1. Các y u t liênăquanăđ nămôiătr

ng .................................................... 3

1.4.2. Các y u t liênăquanăđ năc ăđ a ............................................................ 4
1.5 Tri u ch ng ..................................................................................................... 5
1.5.1. Tri u ch ng lâm sàng............................................................................ 5
1.5.2. C n lâm sàng ......................................................................................... 6
1.6. Ti n tri n và bi n ch ng................................................................................. 6
1.7.ă i u tr ............................................................................................................ 6
1.7.1.ă i u tr BPTNMTăgiaiăđo n năđ nh .................................................... 6
1.7.2.ă i u tr đ t c p BPTNMT .................................................................... 7
1.8. M t s n i dung giáo d c s c kh e c th cho b nh nhân b nh ph i t c
ngh n m n tính ...................................................................................................... 8
1.8.1. Kh n ngăkh i b nh .............................................................................. 8
1.8.2. S d ng thu c x t d phòng .................................................................. 8
1.8.3. Tái khám. ............................................................................................ 10
CH

NGăII:

2.1.ă

iăt

IăT

NGăVÀăPH


oăđ c trong nghiên c u ............................................................................ 15

CH

NGăIII: K T QU NGHIÊN C U ................................................................... 16

3.1.ă

căđi m c aăđ iăt

ng nghiên c u ............................................................ 16

3.2. Ki n th c c a b nh nhân .............................................................................. 18
3.2.1. Ki n th c chung v đi u tr BPTNMT

giaiăđo n năđ nh ............... 18

3.2.2 Ki n th c v s d ng thu c d phòng: ................................................ 21
CH

NGăIV: BÀN LU N ........................................................................................... 23

4.1.ă

căđi măđ iăt

ng nghiên c u ................................................................... 23

4.1.1. Tu i và gi i ......................................................................................... 23
4.1.2. Trìnhăđ h c v n ................................................................................. 24

B ng 3.4: Ki n th c c a b nh nhân v vi c tái khám theo h n ................................... 20
B ng 3.5: Ki n th c v th iăđi m c năđiăkhámătr

c l ch h n c a bác s : ................. 20

B ng 3.6: Ki n th c c a b nh nhân v thayăđ i li u thu c x t n u b nh n ng lên..... 21

v


DANH M C BI Uă

Bi uăđ 3.1: Ki n th c v tên b nh ................................................................................. 18
Bi uăđ 3.2: Ki n th c v kh n ngăkh i b nh.............................................................. 18
Bi uăđ 3.3: Ki n th c v cácăb

c s d ng bình x tăđ nh li u ................................... 21

DANH M C HÌNH

Hình 1.1. Bình x tăđ nh li u ............................................................................................... 8
Hình 1.2. Bnh hít Tubuhaler .............................................................................................. 9
Hình 1.3. Ng m kín mi ng ngătr

c khi x t thu c ...................................................... 10

vi

Thang Long University Library


T iăB nhă Vi năThanhă NhƠn,ăs ă b nhănhơnă m căBPTNMTăđangăgiaăt ng.ăH uă
h tă cácă b nhă nhơnă đ uă thamă giaă Cơuă l că b ă henă vƠă COPDă đ ă đ
phòngă theoă b oă hi mă vƠă đ

că dùngă thu că d ă

că nơngă caoă ki nă th că phòngă ch ngă BPTNMT.ă Ch aă cóă

nhi uă nghiênă c uă đánhă giáă v ă ki nă th că c aă b nhă nhơnă BPTNMT t iă Vi tă Namă vƠă
ch aă t ngă cóă nghiênă c uă nƠoă t

ngă t ă đ iă v iă b nhă nhơnă BPTNMTă t iă b nhă vi nă

Thanh Nhàn.
Chínhăvìăv y,ă nh măgópăph nănơngăcaoăhi uăqu ă giáoăs căkh eăv ăđi uătr ăt iă
nhƠăchoăb nhănhơnăBPTNMTătrongăgiaiăđo nă năđ nh,ăchúngătôiăti năhƠnhănghiênăc uă
đ ă tƠi:ă ắKi nă th că v ă đi uă tr b nhă ph iă t că ngh nă m nă tínhă t iă nhƠă trongă giai
đo nă năđ nhăc aăb nhănhơnăb ăb nhăph iăt căngh năm nătínhă B nhăvi năThanhă
NhƠn” v iăm cătiêu:
1. Mô t ki n th c chung c a b nh nhân v đi u tr b nh ph i t c ngh n m n
tính

giai đo n n đ nh.

2. Mô t ki n th c c a b nh nhân b nh ph i t c ngh n m n tính v s d ng
thu c d phòng t i nhà.
1


CH

đ

că

cătínhăv iăt ăl ăm călƠă6,2%ă ă11ăn

TháiăBìnhăD

iă m că BPTNMTă trongă đóă cóă t iă
că tínhă vƠoă

iăch tătrongăn măvìăb nh.ăBPTNMTă

căthu căHi păh iăb nhăHôăh păchơuăỄă

ngă[12].

C ngăhoƠănhơnădơnăTrungăHoaăcóăt ăl ăm căBPTNMTăcaoănh tăsoăv iăcácăvùngă
khácătrongăcùngăkhuăv că(26,2/1.000ă ănamăvƠă23,7/1.000ă ăn ).ăBPTNMTălƠănguyênă
nhơnăgơyăt ăvongăđ ngăhƠngăth ă4ă ăthƠnhăph ăl năvƠăđ ngăhƠngăđ uă ănôngăthônăc aă
trênă50%ănamăgi iăhútăthu că ăTrungăQu c.
1.2.2. Tình hình d ch t h c

Vi t Nam

Theoăm tăs ăth ngăkêă ăB nhăvi năB chăMai,ătrongă3606ăb nhănhơnăvƠoăđi uătr ă
t iăkhoaăHôăh păt ă1996ăậ 2000,ăt ăl ăb nhănhơnăđ

căch năđoánăBPTNMTălúcăraăvi nă


nghi năthu căvƠăvi căs ăd ngăthu căláăchi mă90%ănguyăc ăm căb nhănƠy.
Hútăthu căláăth ăđ ngăho căti păxúcăv iăkhóiăthu căc ngălƠmăgiaăt ngăt ăl ănhi mătrùngă
đ

ngăhôăh păd năđ năgi măch căn ngăc aăph i.
• Ọă nhi mă khôngă khí:ă Ng

iă taă v nă ch aă xácă đ nhă đ

că ch că ch nă vi că ôă

nhi măkhôngăkhíăcóăgơyăBPTNMTăhayăkhông.ăTuyănhiên,ăn uăcóăthìăh uăqu ăc aănóă
c ngănh ăsoăv iăthu călá.
• T ngă nh yă c mă đ

ngă d nă khí:ăLƠă tìnhătr ngă đ

ngăd nă khíă ph nă ngă quáă

m căv iănh ngăch tăkíchăthíchăt ăkhôngăkhí,ănh ăkhóiăthu căláăvƠăch tă ôănhi m.ăVaiă
tròălƠmăy uăt ănguyăc ăc aăch ngăb nhănƠyăđ iăv iăBPTNMTă ănh ngăng
v năch aăđ

iăhútăthu că

căch ngăminhărõărƠng.ă

• Thi u men 1 antitrypsin: Men 1ăantitrypsinălƠăm tălo iăproteinăc aăc ăth ă
đ


• Hútăthu căth ăđ ng
Ti păxúcăth

ngăxuyênăv iăkhóiăthu căc aănh ngăng

iăhútăthu cătrongăcùngăphòngă

(nhƠă ăho căn iălƠmăvi c)ălƠmăt ngăt ăl ăm căBPTNMT. Conă c aă nh ngă ng

iă nghi nă

thu căláăb ănhi mătrùngăđ

iăkhôngă

ngăhôăh pănhi uăh năvƠăn ngăh năconănh ngăng

hútă thu că lá,ă sauă nƠyă chúngă th
t

ngă cóă bi nă ch ngă m nă tínhă v ă hôă h p. M tă s ă đ iă

ngăkhôngăhútăthu cănh ngăđưăph iănhi măđ năm căđ ăcaoăc aăkhóiăthu călá:ăch ngă

3


hútăthu căláăn ng,ăv ăkhôngăbaoăgi ăhútăthu c,ăd uăhi uăt căngh nătìmăth yă ăc ăhaiăv ă
ch ngă.
• B iăvƠăhoáăch tăngh ănghi p

iăhútăthu căcóăth ăb ăviêmăt căđ

ngăth ăngayăkhiăch ănhi mătrùngăđ

hôă h pă nh .ă Nhi uă nghiênă c uă đưă lƠmă rõă quană h ă gi aă cácă b nhă đ

ngă

ngă hôă h pă v iă

nhi măvirus,ăn m,ănhi măviăkhu n.ăTi năs ăcóănhi mătrùngăhôăh păkhiăcònănh ăcóăliênă
quanăđ năgi măch căn ngăph iăvƠăt ngăcácătri uăch ngă ătu iătr

ngăthƠnh.ăViêmăph iă

n ngădoăvirusăx yăraăkhiăcònănh cóăth ăd năđ năt căngh nămưnătínhăcácăđ
nƠy.ăNhi măvirusăcóăth ăliênăquanăđ năcácăy uăt ăkhácănh ălƠătr ngăl

ngăth ăsauă

ngăkhiăsinhăth păvƠă

b năthơnăđi uănƠyăc ngălƠăy uăt ănguyăc ăc aăBPTNMTă.
• Tìnhătr ngăkinhăt ăxưăh i
Nguyăc ăxu tăhi năBPTNMTăkhôngăhoƠnătoƠnăliênăquanăđ nătìnhătr ngăkinhăt ă
xưăh i.ăTuyănhiên,ănh ngăc ădơnăcóătìnhătr ngăkinhăt ăxưăh iăth păth
dinhăd

ngănghèoănƠn,ăc ngănh ămôiătr



ngăth ăkhôngăđ căhi uăth

ngăth y ăn ă>ănam.ăC ăch ă

ngăth ăd năđ năBPTNMTăcònăđangăđ

tácă gi ă choă r ngă t ngă ph nă ngă đ

cănghiênăc uănh ngăcácă

ngă th ă lƠă h uă qu ă r iă lo nă thôngă khíă trongă

BPTNMT.
• S ăăphátătri năc aăph i
S ă phátă tri nă c aă ph iă cóă liênă quană đ nă quáă trìnhă phátă tri nă ă bƠoă thai,ă tr ngă
l

ngăkhiăsinhăvƠăcácăph iănhi mătrongăth iăniênăthi u.ăN uăch căn ngăph iăc aăm tă

cáăth ăkhiătr

ngăthƠnhăkhôngăđ tăđ

căm căbìnhăth

ngăthìănh ngăcáăth ănƠyăcóănguyă

c ăsauănƠyăd ăb ăBPTNMT.
• Gi iătính

ngăgi iăn ăcóănhi uăr iăroăh nănênăc năl uăýăh nănh tălƠăôănhi mătrongănhƠ [5],

[6], [10] .
1.5 Tri uăch ngă
1.5.1. Tri u ch ng lâm sàng
Viêm ph qu n m n tính là b nh g p

ng

i có tu i (50 tu i), ph n l n là b nh

c a nam gi i có nghi n thu c lá, thu c lào. B nh b tăđ u t lúcănƠoăkhóăxácăđ nh, khi
b nhăđưărõărƠngăth
-

ng có các tri u ch ng sau:

Ho và kh căđ m:ăth

ng ho và kh căđ m v bu iăsáng,ăđ m nh y, trong, dính

ho că cóă mƠuă xanhă đ c,ă vƠngă đ că nh ă m ,ă l
5

ngă đ m trong 24 gi kho ng


200ml. M iăđ t ho và kh căđ m kéo dài kho ng 3 tu n l ,ăth

ng vào nh ng

Xét nghi măđ m: tìm vi khu n gây b nh, chú ý tìm BK

-

Th mădòăch căn ngăhôăh p:ăTh

ng th y gi m dung tích s ng [6], [10], [11].

1.6.ăTi nătri năvƠăbi năch ng
-

B tăđ u b nh r t nh , b nhănhơnăkhôngăđ ý vì không nhăh

ngăđ nălaoăđ ng

và sinh ho t. B nh ti n tri n t t trong kho ng 5-10-20ăn m.ăTrongăquáătrìnhă
ti n tri n có bi n ch ng sau:
+ B i nhi m ph i: Viêm ph i, áp xe ph i, lao ph i
+ Giãn ph nang
+ Suy hô h p c p,
+ Suy tim ph i (tâm ph m n tính) [5], [6], [10], [11]
1.7.ă i uătr
1.7.1. i u tr BPTNMT giai đo n n đ nh
• Lo iăb ăcácăy uăt ănguyăc
- Thu că lá:ă lƠă y uă t ă nguyă c ă hƠngă đ uă gơyă BPTNMT,ă c nă ng nă ng aă c ă hútă
thu căláăch ăđ ngăvƠăth ăđ ng.
- Ọănhi măkhôngăkhí:ăkhói,ăb iăngh ănghi p,ăb iănhƠ,ăkhóiăb p...ăB nhănhơnăc nă
tránhăti păxúcăv iănh ngăngh ăcóăm tăđ ăkhóiăb iăcao.ăC năs păx pămôiătr

ngătrongă

i uătr ăcácăthu căkhác:ăV căxinăcúm,ăthu călongăđ m…

•

i u tr không dùng thu c

- Ph căh iăch căn ngăhôăh p:ăt păth ăhi uăqu .
-

i uătr ăv iăoxyădƠiăh năt iănhƠ.

• C iăthi nătìnhătr ngădinhăd

ng:ă nănhi uăb aănh ,ăthêmăcácăch tădinhăd

ngă

l ng,ătránhăth că nălƠmăđ yăb ng.
•

i u tr ph u thu t

- C tăb ăḱnăkhí.
- Ph uăthu tălƠmăgi măth ătíchăph i.
- Ghép ph i [4], [5], [6], [10].
1.7.2. i u tr đ t c p BPTNMT
• Xácăđ nhănguyênănhơnăgơyăđ tăc p
- Nhi măkhu năhôăh p:ăViêmăph ăqu năc p,ăviêmăph iădoăvirusăho căviăkhu n.
- Cácăb nhălýăhôăh p:ăTrƠnăkhíămƠngăph i,ăt căđ ngăm chăph i.
- Cácă b nhă lýă khác:ă Suyă timă trái,ă r iă lo nă nh ă th t.ă Cácă r iă lo nă chuy nă hoá,ă

1.8.1. Kh n ng kh i b nh
BPTNMTălƠăb nhăkhôngăth ăch aăkh iăhoƠnătoƠn.ăB nhăs ăti nătri năn ngăd nălênă
m tăcáchăliênăt căvƠăch măch p.
i uăquanătr ngătrongăđi uătr ălƠăki măsoátăt căđ ăti nătri năc aăb nh [5], [11].
1.8.2. S d ng thu c x t d phòng

Hìnhă1.1.ăBìnhăx tăđ nhăli u

8

Thang Long University Library


Hình 1.2. Bnh hít Tubuhaler
Thu că x tă d ă phòngă cóă nhi uă lo i:ă Bìnhă x tă đ nhă li u,ă d ngă ngăhítăTubuhaler,ă
d ngăhítăAccuhaler…ătrongăđóăbìnhăx tăđ nhăli uăkháăph ăbi n.
Ph iătuơnăth ăch ăđ nhăc aăbácăs ăv ăthu c:ăKhôngăb ăthu căc ngăkhôngăt ăýăthayă
đ iăli u,ăthayăđ iăthu c.
Cácăb

căs ăd ngăbìnhăx tăđ nhăli u:

-

B

că1:ăM ăn păbình

-


B

că7.ă

-

B

că8.ăSúcămi ngă

yăn pă

9


Hìnhă1.3.ăNg măkínămi ngă ngătr

căkhiăx tăthu c

1.8.3. Tái khám.
B nhă nhơnă c nă táiă khámă theoă h nă c aă bácă s ă ngayă c ă khiă khôngă cóă tri uă ch ngă
n ngă c aă b nh.ă Thôngă th
nhơnăCOPDăth

ngăđ

ngăcácă b nhă nhơnă theoă ch

ngătrìnhă cácă cơuă l că b ă b nhă



Thang Long University Library


CH
IăT
iăt

2.1.

NGăVÀăPH

NGăII
NGăPHỄPăNGHIểNăC U

ngănghiênăc u

2.1.1 Tiêu chu n l a ch n
• B nhănhơnăBPTNMTăđ nătái khámăt iăphòngăkhámăhôăh păb nhăvi năThanhă
Nhàn.
• B nhănhơnăđ ngăýăthamăgiaănghiênăc u
2.1.2 Tiêu chu n lo i tr
• B nhănhơnăkhôngăđ ngăýăthamăgiaănghiênăc u.
• B nhănhơnăkhôngăth ăh pătácăvìăcácălýădo:
-

nătái khámăvìăb nhăn ngălên

- Khôngăcóăkh ăn ngăgiaoăti p.
2.2. Th iăgianăvƠăđ aăđi mănghiênăc u

b nh vi n Thanh Nhàn. Các b nh nhân h u h tăđ u tham gia Câu l c b Hen và COPD
c a b nh vi n Thanh Nhàn. Khi tham gia câu l c b , b nhănhơnăđ

c dùng thu c d

phòng theoăquiăđ nh c a B o hi m y t và sinh ho t câu l c b 1ăn mă2ăl n. Lo i bình

11


x t mà b nh nhân dùng ph thu căvƠoăđ t thu c mà B nh vi năđ

c c p t i th iăđi m

khám.
2.6. Ph

ngăphápăthuăth păs ăli u

2.6.1. Công c thu th p s li u
• Thi tăk ăb ăcơuăh iătheoăm cătiêuănghiênăc u.ăB ăcơuăh iăg mă2ăph n:ăph nă
đ căđi măchungăc aăđ iăt

ngăvƠăph năki năth c.

+ă Ph nă đ că đi mă chungă baoă g mă cácă cơuă h iă đi uă traă v ă cácă thôngă tin:ă tu i,ă
gi i,ăătrìnhăđ ăh căv n,ăngh ănghi p,ăn iă ăvƠăcácăcơuăh iăv ăngu năcungăc păthôngătin
choăb nhănhơn.
+ăPh năchuyênămônăg mă2ăph n:ă
Ki năth căchungăđi uătr ăBPTNMTătrongăgiaiăđo nă năđ nh (Tênăb nh,ăkh ăn ngă


2.6.3. Các bi n s nghiên c u
nhăngh a

Stt Tên bi n
I.
1

Gi i tính c aă TNC

Gi i tính

ngăpháp

thu th p

Nh phân

Ph ng v n

Liên t c

Ph ng v n

Danh m c

Ph ng v n

Phân lo i



4

Trìnhă đ

h c

v n

t

giáo d c m m non

đ n ti u h c, trung h c
c ă s , trung h c ph
thông,ăđ i h c.
Là công vi c b nh nhân

5

Ngh nghi p

lƠmă tínhă đ n lúc v
h u.
II.

Thông tin v b nh

Th i gian tính t
6


8

Kênh thông tin
s c kh e

M că đ

k

càng BN

đ

c nhân viên y t

h

ng d n cách s

d ng bình x t thu c.
N iăb nh nhân c p nh t
các thông tin v b nh
COPD.

13


III . Ki n th c c a b nh nhân


Ph ng v n

h n ch

ti n tri n

Phân lo i

Ph ng v n

c a b nh.

Ki n th c c a
9

Phân lo i

B nh nhân bi t b nh có

b nh.

h n

Ph ng v n

ph i không.

Ki n th c v
7


th iă đi m c n khi có các d u hi u
10

điă khámă tr
l ch

h n

c b nh n ngă lênă tr

c a l ch h n c aă bácă s ă

bácăs .

không.

Ki n th c v
11

cácă b

c

c

s

d ng bình x t
đ nh li u.



SPSS 16.0.
2.8.

oăđ cătrongănghiênăc u
• Nghiênăc uăkhôngă nhăh

ngăđ năquáătrìnhăđi uătr .

• Cácăthôngătinănh yăc măv ăb nhăt tăđ
đ

cădoăs ăh pătácăc aăng

iăthamăgiaăvƠăng

căgi ăbíăm t,ăm iăthôngătinăthuăth pă

iălƠmăđ ătƠi.

• Nghiênă c uă nƠyă ch ă nh mă b oă v ă vƠă nơngă caoă s că kh eă choă b nhă nhơn,ă
khôngănh măm căđíchănƠoăkhác.

15


CH

NGăIII


21

37,5

T ng

56

100

Nam

43

76,8

N

13

23,2

T ng

56

100

Khôngăbi tăch ă


7,1

T ng

56

100

ThƠnhăth

35

62,5

Nông thôn

21

37,5

T ng

56

100

4

7,1


D
1

2

3

Tu i

Gi iătính

Trìnhăđ ăh căv n

iă60ătu i

H/sauă H

4

N iă

Viênăch cănhƠăn

5

Ngh ănghi p

c

16


Phơnălo i

T năs

T ăl (%)

9

16,1

T ă5ăậ 10ăn m

42

75

Trênă10ăn m

5

8,9

T ng

56

100

2


53,6

Ơi

0

0

T ăv năc aăyăt

30

53,6

B năbè,ăng

1

1,8

D
1

S ăn măb ăb nh

iă5ăn m

Khôngăđ
2


că h

nghiên c uăđ

c ti p c nălƠătiăviă(53,6%)ăvƠăt ăv n c a y t (53,6%).

ng nghiên

ng d n k (92,9%).ă Kênhă thôngă tinăchínhă đ mƠă cácă đ iă t

17

ng