LỜI NÓI ĐẦU
Từ khi chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường
có sự quản lý vĩ mô của nhà nước, nền kinh tế nước ta đã đạt được nhiều khởi sắc đáng
mừng. Trong cơ chế thị trường, mọi thành phần kinh tế đều có quyền tham gia hoạt
động sản xuất kinh doanh và tự do cạnh tranh trong khuôn khổ pháp luật cho phép. Để
đảm bảo cạnh tranh thắng lợi, giúp cho doanh nghiệp đứng vững và phát triển thì đòi
hỏi các doanh nghiệp phải tự đổi mới cho phù hợp với sự phát triển chung của xã hội và
phải vươn lên tự khẳng định mình. Chỉ có những doanh nghiệp tổ chức quá trình sản
xuất kinh doanh của mình một cách có hiệu quả thì mới có thể tồn tại và phát triển. Vì
thế hiệu quả sản xuất kinh doanh là vấn đề vô cùng quan trọng đối với mọi doanh
nghiệp. Không doanh nghiệp nào hoạt động lại không tính đến hiệu quả kinh doanh.
Vì vậy cho nên trong thời gian qua thực tập tại công ty chế tạo dầm thép và xây dựng
Thăng Long, em đã chọn vấn đề “Nghiên cứu thống kê hiệu quả sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
Nội dung của đề tài gồm 3 chương, không kể lời nói đầu và kết luận:
Chương I: Những vấn đề lý luận chung về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp.
Chương II: Xác định hệ thống chỉ tiêu và một số phương pháp thống kê để đánh giá và
phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Chương III: Vận dụng hệ thống chỉ tiêu và một số phương pháp thống kê đã đề xuất để
đánh giá, phân tích hiệu quả và kết quả sản xuất kinh doanh ở Công ty chế tạo dầm thép
và xây dựng Thăng Long.
CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ SẢN
XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
2
I. KHÁI NIỆM, CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ SẢN XUẤT
KINH DOANH VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH
DOANH
1. Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh
Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế đã và đang được nhiều doanh
nghiệp quan tâm đến. Khi bàn về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, các
2.Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất kinh doanh
2.1.Thị trường đầu vào và thị trường đầu ra của doanh nghiệp
Thị trường là nơi diễn ra mọi hoạt động giao dịch buôn bán, là nơi xuất hiện các cuộc
cạnh tranh gay gắt về giá cả, chất lượng, mẫu mã, quy cách, chủng loại...sản phẩm.
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển cần chiếm lĩnh
được thị trường. Vì thế, thị trường của doanh nghiệp là yếu tố hết sức quan trọng. Nó là
yếu tố quyết định và cũng là yếu tố phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp.
Thị trường đầu vào ảnh hưởng tới tính liên tục và tính hiệu quả sản xuất. Nó ảnh hưởng
trực tiếp đến khả năng cung ứng cho thị trường đầu ra của doanh nghiệp. Thị trường đầu
vào của doanh nghiệp đòi hỏi phải cung cấp hợp lý và kịp thời.
Thị trường đầu ra của doanh nghiệp quyết định quá trình tái sản xuất mở rộng và hiệu
quả kinh doanh. Muốn hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đạt hiệu quả
cao đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu nhu cầu thị trường, thị hiếu khách hàng, dân
số, khả năng của bản thân doanh nghiệp, các yếu tố đầu vào của sản xuất,..., đồng thời
4
dự đoán được thị trường tương lai để từ đó, doanh nghiệp ra các quyết định và hướng đi
đúng đắn.
2.2. Nhân tố con người.
Nhân tố con người trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đóng vai trò cực kỳ
quan trọng, vì con người là chủ thể của quá trình sản xuất kinh doanh, trực tiếp tham gia
vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Do đó, nhân tố con người ảnh hưởng trực tiếp tới
kết quả sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp nào có đội ngũ cán bộ quản lý giỏi, thể hiện
ở trình độ phân công lao động hợp lý thì hiệu quả của lao động sẽ tăng, còn ngược lại,
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng do xảy ra tình trạng nơi thiếu lao
động nơi thừa lao động...Bên cạnh đó, tay nghề của mỗi người lao động cũng có ảnh
hưởng không nhỏ tới kết quả sản xuất của doanh nghiệp, vì nếu người lao động có tay
nghề cao thì sản phẩm của họ làm ra sẽ đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, giảm phế phẩm,
tiết kiệm nguyên vật liệu. Trong trường hợp ngược lại, lượng hao phí nguyên vật liệu sẽ
lớn, phế phẩm nhiều,...làm tăng chi phí sản xuất dẫn đến giảm hiệu quả kinh doanh.
Thứ ba: giảm đầu vào, tăng đầu ra.
Thứ tư: tăng đầu vào, tăng đầu ra nhưng tốc độ tăng đầu ra lớn hơn tốc độ tăng đầu
vào.
Thực tế cho thấy, đất nước ta chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung quan liêu bao cấp sang
nền kinh tế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của nhà nước đã có nhiều đổi sắc về mọi mặt
của đời sống xã hội. Song quá trình quản lý, điều hành sản xuất còn bất hợp lý dẫn đến
việc sử dụng lãng phí các nguồn lực làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh. Khi ta
giảm đầu vào thì đầu ra khó có thể không đổi hoặc tăng. Nên hiện nay có hai biện pháp
chủ yếu được doanh nghiệp chú ý quan tâm đó là biện pháp thứ hai và biện pháp thứ tư.
Trong sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp muốn đứng vững
6
và đi lên đòi hỏi phải thường xuyên đổi mới nâng cao chất lượng sản phẩm. Tức là,
doanh nghiệp cần tăng chất lượng đầu vào với nguyên vật liệu tốt hơn, lao động có tay
nghề cao hơn...sẽ giảm được hao phí nguyên vật liệu, hao phí lao động, năng lượng thiết
bị trên từng đơn vị sản phẩm...Từ đó, ta có được sản phẩm chất lượng cao, giá thành hạ.
Nhưng để sản phẩm đáp ứng được nhu cầu thị trường và mang lại lợi nhuận cho doanh
nghiệp thì doanh nghiệp phải xem xét việc quyết định sản xuất sản phẩm đó có tối ưu
hay không...
Vì vậy, để sản xuất kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp cần chú ý các vấn đề sau:
Nghiên cứu khảo sát nắm bắt nhu cầu của thị trường để xây dựng chiến lược sản
xuất kinh doanh tối ưu.
Chuẩn bị tốt các điều kiện, các yếu tố cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh
như nguyên vật liệu, thiết bị sản xuất, kho tàng, bến bãi...nhằm góp phần duy trì tính
liên tục, đáp ứng yêu cầu của sản xuất, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu của thị
trường đầu ra cũng như thị trường đầu vào của doanh nghiệp.
Thường xuyên nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động, có các biện pháp kích
thích tinh thần sáng tạo, tích cực trong công việc và gắn bó với doanh nghiệp.
Mạnh dạn chủ động đưa tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất cho phép tăng
nhanh vòng quay của vốn lưu động, nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm
nguyên vật liệu đầu vào...dẫn đến hạ giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh,
Thứ hai, phân biệt "hiệu quả kinh tế" và "hiệu quả xã hội":
Hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp là phạm trù kinh tế biểu hiện quan hệ so sánh giữa
kết quả kinh tế mà doanh nghiệp đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Hiệu quả xã hội của doanh nghiệp là phạm trù phản ánh kết quả việc thực hiện các mục
8
tiêu về mặt xã hội như cải thiện đời sống người lao động, cải thiện môi trường,...Hiệu
quả xã hội của doanh nghiệp còn thể hiện ở đóng góp của doanh nghiệp vào việc đạt
mục tiêu kinh tế xã hội của toàn bộ nền kinh tế quốc dân như đóng góp vào ngân sách,
vào sự tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm...
Khi bàn tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phải chú ý tới hiệu quả xã
hội. Chỉ khi nào đảm bảo hiệu quả kinh tế thì mới có thể tạo ra hiệu quả xã hội bền
vững.
Hiệu quả kinh tế là tiền đề vật chất của hiệu quả xã hội. Nếu hiệu quả kinh tế của doanh
nghiệp giảm, tức là doanh nghiệp mất đi khả năng cạnh tranh, thiếu sức sống và trở
thành gánh nặng cho nhà nước. Vì thế, doanh nghiệp không thể đạt được mục tiêu xã
hội.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh liên quan đến nhiều yếu tố và phản ánh trình độ lợi dụng
các yếu tố đó. Khi đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh cần chú ý các quan điểm sau:
1. Bảo đảm sự thống nhất giữa nhiệm vụ chính trị và sản xuất kinh doanh trong việc
nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Phải xuất phát từ mục tiêu chiến lược
phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước, thể hiện ở chỉ tiêu pháp lệnh hoặc đơn
đặt hàng của nhà nước giao cho doanh nghiệp, vì nó là nhu cầu, là điều kiện bảo đảm sự
phát triển cân đối nền kinh tế quốc dân.
2. Bảo đảm sự kết hợp hài hoà giữa các lợi ích: Lợi ích xã hội, lợi ích tập thể, lợi ích
người lao động. Quan điểm này đòi hỏi nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh phải thoả
mãn các mối quan hệ của các lợi ích trên, trong đó lợi ích người lao động là nhân tố
quyết định cho việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh một cách trực tiếp.
3. Đảm bảo tính thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Khi đánh
giá và xác định mục tiêu biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh phải xuất
phát từ đặc điểm kinh tế, điều kiện kinh tế xã hội của ngành, địa phương và của doanh
10
Hiệu quả mà doanh nghiệp đạt được phải gắn chặt với hiệu quả xã hội. Tức là đạt được
hiệu quả kinh tế cao cho doanh nghiệp vẫn chưa đủ mà còn đòi hỏi mang lại hiệu qủa
kinh tế cao cho xã hội.
III. Ý NGHĨA, NHIỆM VỤ CỦA THỐNG KÊ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH
DOANH.
1. Ý nghĩa của thống kê hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Năm 2000 là năm mà đất nước ta phấn đấu vượt qua tình trạng nước nghèo và kém phát
triển, nâng cao mức sống dân cư, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho đất nước phát triển
nhanh vào đầu thế kỷ XXI. Để khắc phục nguy cơ tụt hậu nói trên, điều quyết định là có
đưa nền kinh tế tiếp cận được các mục tiêu đã định hay không. Vấn đề đó hoàn toàn phụ
thuộc vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, các doanh nghiệp phải đặc biệt coi
trọng vấn đề chất lượng và hiệu quả vì mỗi doanh nghiệp được tự do kinh doanh và tự
chịu trách nhiệm trong kinh doanh. Do đó, phải coi trọng hiệu quả sản xuất kinh doanh
là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, vì nó đưa doanh nghiệp tới thành công hay thất bại, có
đạt được mục tiêu kinh doanh hay không. Nói cách khác, hiệu quả sản xuất kinh doanh
quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Vì vậy, vai trò của thống kê là rất
quan trọng trong việc nghiên cứu đánh giá và phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp.
Khi phấn đấu đạt được hiệu quả cao trong nền kinh tế quốc dân có ý nghĩa rất lớn, biểu
hiện:
Tận dụng và tiết kiệm nguồn lực hiện có. Như ta đã biết, sự khan hiếm nguồn lực
(thiếu vốn, đất sản xuất giảm, tài nguyên thiên nhiên đang bị cạn kiệt...) làm hạn chế
các yếu tố phát triển theo chiều rộng. Đồng thời trong điều kiện sử dụng có tính
cạnh tranh, đòi hỏi doanh nghiệp phải giảm chi phí, hạ giá thành, nâng cao chất
lượng sản phẩm...nghĩa là doanh nghiệp cần nâng cao hiệu quả kinh doanh.
11
Nâng cao hiệu quả kinh doanh là yếu tố thúc đẩy tiến bộ khoa học kỹ thuật và công
nghệ. Ngược lại, khi khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển cao sẽ làm giảm chi phí
chủ yếu. Bởi vì, đất nước ta đang trong giai đoạn đầu của sự phát triển do vậy rất cần
các yếu tố như vốn, lao động và kỹ thuật,...nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật tốt tạo đà
cho phát triển. Tuy nhiên, ta cũng cần chú trọng ngày càng nhiều hơn tới phát triển kinh
tế theo chiều sâu vì mục tiêu phát triển lâu dài của đất nước.
Nghiên cứu thống kê hiệu quả sản xuất kinh doanh giúp cho các nhà quản lý kinh tế
hiểu sâu hơn về các mặt hoạt động của doanh nghiệp mình, từ đó đưa ra cơ chế điều
hành, đảm bảo tạo ra kết quả, hiệu quả cao nhất của mọi quá trình, mọi giai đoạn, vì
hiệu quả sản xuất kinh doanh là thước đo chất lượng phản ánh trình độ tổ chức quản lý
kinh doanh và sự sống còn của mỗi doanh nghiệp.
2. Nhiệm vụ của thống kê hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Thu thập thông tin ban đầu một cách đầy đủ, các thông tin đó là GO, VA, IC, doanh
thu, lợi nhuận, lao động bình quân, vốn đầu tư, vốn sản xuất kinh doanh...
Xây dựng hệ thống chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu được xây dựng, ta tính toán và tổng hợp các chỉ tiêu.
Đánh giá chung và phân tích chi tiết tình hình hiệu quả sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
Dự báo về hiệu quả sản xuất kinh doanh trong thời kỳ tới và đề xuất những kiến
nghị, biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp.
Thông tin cuối cùng sẽ giúp cho các nhà lãnh đạo hay chủ doanh nghiệp thấy rõ thực
trạng và bản chất tình hình nguyên nhân thành công hay thất bại để kịp thời có những
chủ trương, biện pháp nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh bảo đảm
cho doanh nghiệp đứng vững trên thị trường.
13
14
CHƯƠNG II. XÁC ĐỊNH HỆ THỐNG CHỈ TIÊU VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG
PHÁP THỐNG KÊ ĐỂ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT
ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.
I. MỤC TIÊU, YÊU CẦU CỦA HỆ THỐNG CHỈ TIÊU.
Trong điều kiện nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp, các mối
quan hệ xã hội và sự ràng buộc giữa các bên trong hoạt động sản xuất kinh doanh bị xoá
Kinh doanh có lãi, nộp đủ tiền thu sử dụng vốn và lập đủ các quãy doanh nghiệp: dự
phòng tài chính, trợ cấp mất việc làm cho người lao động, đầu tư phát triển, quỹ
khen thưởng, quỹ phúc lợi...
Trả đầy đủ các khoản nợ đến hạn (tức không có nợ quá hạn).
Nộp đủ tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động theo quy định.
Nộp đủ các khoản thuế theo quy định.
Trả lương cho người lao động tối thiểu phải bằng mức bình quân của các doanh
nghiệp trên cùng địa bàn.
II. XÁC ĐỊNH HỆ THỐNG CHỈ TIÊU VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THỐNG
KÊ ĐỂ ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT
KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.
1. Công thức tổng quát xác định các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh
doanh.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh được đo lường bằng các chỉ tiêu tương đối cường độ phản
ánh mối quan hệ so sánh giữa đầu vào (chi phí kinh tế C) và đầu ra (kết quả kinh tế Q).
16
Quan hệ so sánh đó được xác lập theo phương pháp ma trận, tức là nếu có m chỉ tiêu
phản ánh kết quả kinh tế Q và n chỉ tiêu phản ánh chi phí kinh tế C thì ta có 2.m.n chỉ
tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh, trong đó có ít nhất m.n chỉ tiêu có ý nghĩa.
Để phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh, ta xác lập hai loại chỉ tiêu:
a) Dạng thuận
H
KÕt qu kinh tÕ
Chi phÝ kinh tÕ
Q
C
= =
¶
Chỉ tiêu H biểu thị mỗi đơn vị đầu vào có khả năng tạo ra bao nhiêu đơn vị đầu ra.
Chỉ tiêu H được dùng để xác định ảnh hưởng của hiệu quả sử dụng nguồn lực hay chi
đã hoàn thành việc chế biến ở giai đoạn cuối cùng, đã qua kiểm tra và đạt tiêu chuẩn
chất lượng sản phẩm.
Chỉ tiêu sản phẩm qui ước (tính theo sản phẩm tiêu chuẩn) phản ánh lượng sản phẩm
tính đổi từ các lượng sản phẩm cùng tên nhưng khác nhau về mức độ, phẩm chất và
qui cách. Sản phẩm qui ước được tính theo công thức:
Lượng sản phẩm qui ước =
( )
∑
dæitÝnhsèHÖxii¹lovËthiÖnphÈmn¶sîngL
b) Các chỉ tiêu tính bằng đơn vị tiền tệ
Chỉ tiêu tổng giá trị sản xuất (GO).
• Khái niệm: Tổng giá trị sản xuất là toàn bộ của cải vật chất và dịch vụ được tạo
ra trong một thời kỳ nhất định của doanh nghiệp, thường tính cho một năm.
Tổng giá trị sản xuất bao gồm: giá trị những sản phẩm vật chất và giá trị những hoạt
động dịch vụ phi vật chất.
Mỗi doanh nghiệp thường hoạt động trên nhiều lĩnh vực, vì vậy để tính tổng giá trị sản
xuất của doanh nghiệp, thống kê cần phải tính ra giá trị sản xuất của từng loại hoạt động
của doanh nghiệp, sau đó tổng hợp lại mới có chỉ tiêu tổng giá trị sản xuất.
18
Chỉ tiêu tổng giá trị sản xuất phản ánh qui mô kết quả hoạt động sản xuất của doanh
nghiệp trong thời kỳ nghiên cứu. Chỉ tiêu này biểu hiện thành tựu hoặc kết quả của tập
thể lao động của một doanh nghiệp. Theo hệ thống tài khoản quốc gia (SNA), GO được
xác định theo phương pháp xí nghiệp, phương pháp ngành, phương pháp nền kinh tế
quốc dân. Để xác định GO một doanh nghiệp, trong thống kê sử dụng phương pháp xí
nghiệp, GO của doanh nghiệp công nghiệp làm cơ sở để xác định GO của ngành và của
nền kinh tế quốc dân.
• Nội dung kinh tế: Tuỳ từng điều kiện mỗi doanh nghiệp có thể tính GO theo hai
loại giá.
- Chỉ tiêu GO tính theo giá so sánh (cố định) bao gồm:
+ Giá trị thành phẩm làm bằng nguyên vật liệu của xí nghiệp gồm cả thành phẩm bán ra,
động. Chỉ tiêu phản ánh toàn bộ kết quả cuối cùng của các hoạt động sản xuất
và dịch vụ được tạo ra ở doanh nghiệp đó trong một thời kỳ nhất định (thường
là một năm).
• Nội dung kinh tế: Chỉ tiêu giá trị gia tăng xét theo yếu tố bao gồm:
- Thu nhập của người lao động (hay thu nhập lần đầu của người lao động) gồm các
khoản sau:
+ Tiền lương, tiền công.
+ Tiền thưởng có liên quan đến sản xuất kinh doanh: thưởng tiết kiệm vật tư; thưởng
năng suất hoặc chất lượng...
20
+ Các khoản trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế...mà doanh nghiệp trả thay cho
người lao động.
+ Các khoản trợ cấp mà doanh nghiệp hoặc cơ quan bảo hiểm trả thay lương do nghỉ
ốm, trợ cấp khó khăn, trợ cấp thai sản...
+ Chi phí đi du lịch nghỉ mát (doanh nghiệp chi cho người lao động) lấy từ kết quả sản
xuất kinh doanh từ năm tính toán.
+ Tiền phụ cấp công tác phí (không kể tiền tàu xe, tiền thuê chỗ ở...)
- Khấu hao tài sản cố định: giá trị khấu hao tài sản cố định phát sinh trong năm được coi
là một bộ phận giá trị gia tăng của doanh nghiệp.
- Thuế sản xuất bao gồm tất cả các loại thuế đánh vào sản xuất như thuế môn bài, thuế
tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, các loại lệ phí coi như thuế...
- Lãi (lỗ) của doanh nghiệp: đây là phần lãi gộp mà doanh nghiệp thu được trong quá
trình sản xuất kinh doanh (thường gọi là thu nhập lần đầu của doanh nghiệp).
• Ý nghĩa: Chỉ tiêu giá trị gia tăng phản ánh tổng hợp toàn bộ thành quả của đơn vị
trong một thời gian nhất định. Nó là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện tái sản xuất
mở rộng, cải thiện đời sống người lao động và là cơ sở để tính thuế VAT thay cho
thuế doanh thu.
Thuế doanh thu đánh vào doanh thu của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến kết quả sản xuất
kinh doanh và thu nhập của doanh nghiệp.
Thuế VAT là thuế gián thu, người tiêu dùng phải chịu nhưng lại thông qua kết quả sản
báo cáo.
- Giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ hoàn thành đã giao cho người mua trong
các kỳ trước và nhận được thanh toán trong kỳ báo cáo.
• Do tính theo giá bán thực tế nên chỉ tiêu doanh thu của doanh nghiệp chia ra
các mức độ:
22
.Doanh thu thuần: là tổng doanh thu bán hàng đã trừ đi các khoản giảm trừ như
thuế sản xuất, giảm giá hàng, giá trị hàng đã bán bị trả lại, các khoản đền bù sửa
chữa hàng hư hỏng còn trong thời hạn bảo hành.
Doanh thu thuần là chỉ tiêu dùng để tính chỉ tiêu lãi lỗ trong kinh doanh của
doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.
• Ý nghĩa: Doanh thu là chỉ tiêu dùng để đánh giá quan hệ tài chính, xác định lỗ
lãi hiệu quả kinh doanh, đồng thời đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và xác
định số vốn đã thu hồi. Chỉ tiêu này có tác dụng khuyến khích chẳng những
ở khâu sản xuất tăng thêm số lượng, chất lượng mà còn ở cả khâu tiêu thụ.
Chỉ tiêu lợi nhuận.
• Khái niệm: Lợi nhuận là chỉ tiêu phản ánh kết quả cuối cùng hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi phần chi phí sản xuất hay giá
thành sản phẩm.
• Nội dung kinh tế: Lãi kinh doanh là phần chênh lệch dương giữa doanh thu và
chi phí bao gồm:
- Lãi thu từ kết quả tiêu thụ sản phẩm hàng hoá và các công việc có tính chất công
nghiệp của doanh nghiệp (gọi là lãi thu từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh).
- Lãi thu từ kết quả hoạt động tài chính như: lãi tiền gửi tiết kiệm ngân hàng, lãi
mua trái phiếu, tín phiếu kho bạc, lãi vốn mang đi liên doanh, lãi mua cổ phần,...
- Lãi thu từ kết quả hoạt động bất thường như: kết quả kinh doanh bị bỏ sót từ các
kỳ trước kỳ này tìm ra, tiền phạt vi phạm hợp đồng,...
Trong ba bộ phận nói trên, lãi thu từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chiếm
tỷ trọng lớn nhất.
Tổ chức hạch toán doanh nghiệp thường tính các chỉ tiêu lãi sau:
- Vốn vay.
- Vốn huy động khác.
• Nếu xét theo tính chất hoạt động thì vốn sản xuất kinh doanh gồm hai bộ
phận là vốn cố định và vốn lưu động.
- Vốn cố định là một bộ phận của vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,
giữ chức năng của các tư liệu lao động, chúng tham gia vào nhiều chu kỳ sản
xuất, sau mỗi chu kỳ giá trị của chúng được chuyển từng phần vào giá thành sản
phẩm và giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu của nó.
Vốn cố định là phần giá trị còn lại của tài sản cố định sau khi đã trừ đi phần khấu
hao.
Vốn lưu động là một bộ phận thứ hai của vốn sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp, là biểu hiện bằng tiền của giá trị tài sản lưu động được sử dụng vào quá
trình tái sản xuất. Nó chủ yếu giữ chức năng của đối tượng lao động, sau khi
hoàn thành một chu kỳ của quá trình sản xuất, đối tượng lao động bị biến đổi
hoàn toàn về hình thái vật chất và được chuyển toàn bộ giá trị của nó vào giá trị
sản phẩm.
Chỉ tiêu giá trị bình quân tài sản cố định.
Tài sản cố định là những tư liệu lao động có giá trị lớn và có thời gian sử dụng qua
nhiều kỳ sản xuất kinh doanh.
Tài sản cố định là cơ sở vật chất kỹ thuật của sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì
thế, chủ doanh nghiệp nào chú trọng đầu tư và đổi mới cơ cấu đầu tư trang bị kỹ thuật
cho sản xuất kinh doanh sẽ tạo điều kiện giải phóng sức lao động của con người, tăng
25
năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm và do đó tạo điều kiện cho sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp tăng trưởng và phát triển. Đây là vấn đề có ý nghĩa sống
còn đối với mọi doanh nghiệp.
Tài sản cố định là chỉ tiêu thời điểm, cho nên để đánh giá được hiệu quả sử dụng tài sản
cố định thì cần tính giá trị tài sản cố định bình quân dùng vào sản xuất kinh doanh trong
kỳ.
2
+ + + +
−
−
1
2 1
2 2
1
Trong đó: V
1
,V
2
...V
n
là giá trị tài sản lưu động tại các thời điểm thống kê trong kỳ
nghiên cứu.
Chỉ tiêu số lao động bình quân.
Số lượng lao động của doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng vì con người là chủ thể
của quá trình sản xuất kinh doanh, mọi quá trình sản xuất kinh doanh được thông qua
người lao động với những trình độ nhất định về nghề nghiệp, quan điểm, thái độ về kinh
tế chính trị xã hội.
Số lao động sử dụng vào sản xuất kinh doanh trong kỳ có thể nghiên cứu theo hai chỉ
tiêu: số lao động hiện có và số lao động bình quân.
26
Copyright: Tài liệu đại học ©