HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

NGUYỄN VĂN THAO

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƯỚNG
BỀN VỮNG TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2015


HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

NGUYỄN VĂN THAO

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH THEO HƯỚNG
BỀN VỮNG TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60.34.04.10
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Dương Nga

HÀ NỘI - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả
nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng
dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn
thành luận văn./.
Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 2015
Học viên

Nguyễn Văn Thao

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page iii


MỤC LỤC
Lời cam đoan.......................................................................................................ii
Lời cảm ơn ........................................................................................................ iii
Mục lục .............................................................................................................. iv
Danh mục chữ viết tắt ........................................................................................ vii
Danh mục bảng ................................................................................................viii
Danh mục hình .................................................................................................... x
Danh mục đồ thị .................................................................................................. x
PHẦN I MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
1.1

Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................... 1

1.2

Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................ 3



Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page iv


PHẦN III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................... 38
3.1

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ................................................................. 38

3.1.1 Điều kiện tự nhiên .................................................................................. 38
3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội ....................................................................... 40
3.1.3 Cơ sở hạ tầng, giao thông ....................................................................... 42
3.2

Phương pháp nghiên cứu ........................................................................ 44

3.2.1 Phương pháp tiếp cận ............................................................................. 44
3.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu....................................................... 45
3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu ................................................................. 46
3.2.4 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu .................................................. 47
3.2.5 Phương pháp phân tích số liệu ............................................................... 47
3.2.6 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.................................................................. 48
PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................ 50
4.1

Giới thiệu các tài nguyên, loại hình du lịch của huyện Đông Anh,
Thành phố Hà Nội.................................................................................. 50



Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển du lịch theo hướng bền vững tại
huyện Đông Anh .................................................................................... 89

4.4.1 Đường lối, chính sách của Nhà nước về phát triển du lịch ...................... 90
4.4.2 Trình độ cán bộ quản lý trong ngành du lịch và nhận thức của người
phụ trách tại các điểm du lịch ................................................................. 91
4.4.3 Quy mô hoạt động của các điểm du lịch ................................................. 92
4.4.4 Vai trò của cộng đồng, người dân, tổ chức chính trị xã hội ..................... 92
4.4.5 Ý thức của khách du lịch ........................................................................ 93
4.4.6 Nguồn vốn đối với việc đầu tư trở lại của các điểm du lịch .................... 93
4.5

Giải pháp phát triển du lịch theo hướng bền vững ở huyện Đông Anh .......... 94

4.5.1 Quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch tại huyện Đông Anh ............... 94
4.5.2

Định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững ở huyện Đông Anh ...... 94

4.5.3 Một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần phát triển du lịch theo
hướng bền vững tại huyện Đông Anh ..................................................... 95
PHẦN V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .......................................................... 102
5.1

Kết luận ............................................................................................... 102

5.2

Kiến nghị ............................................................................................ 103

ĐTPT
DV
ĐVT
GDP
GNP

: Cơ sở hạ tầng
: Du lịch
: Doanh nghiệp
: Đầu tư phát triển
: Dịch vụ
: Đơn vị tính
: Thu nhập tổng sản phẩm nội địa
: Tổng sản phẩm quốc gia

GTVT
HDI

: Giao thông vận tải
: Chỉ số phát triển con người

HĐND
IUCN

: Hội đồng nhân dân
: Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế

KS
MICE
NXB


Page vii


DANH MỤC BẢNG
Số bảng

Tên bảng

Trang

2.1

Thu nhập và số lượng khách quốc tế đến Việt Nam (2011-2013) ........... 31

3.1

Dân số và lao động của huyện Đông Anh giai đoạn 2012-2014.............. 41

3.2

Cơ sở hạ tầng huyện Đông Anh trong giai đoạn 2012-2014 ................... 43

3.3

Đối tượng và phương pháp thu thập số liệu ............................................ 47

4.1

Một số tài nguyên du lịch văn hoá hấp dẫn khách du lịch huyện


Số lượng khách du lịch đến Đông Anh giai đoạn 2004 – 2014 ............... 68

4.9

Hiện trạng lưu trú trung bình của khách du lịch giai đoạn 2011-2014 .... 70

4.10

Doanh thu từ ngành du lịch tại Đông Anh giai đoạn 2012-2014 ............. 70

4.11

Doanh thu hoạt động du lịch huyện Đông Anh phân theo các hoạt động ...... 72

4.12

Đóng góp của du lịch trong tổng GDP của huyện Đông Anh ................. 73

4.13

Doanh thu một số khách sạn chính năm 2014......................................... 73

4.14

Thông tin của khách du lịch đến Đông Anh năm 2015 ........................... 76

4.15

Đánh giá của khách du lịch về du lịch huyện Đông Anh ........................ 77

Ma trận SWOT ...................................................................................... 88

4.22

Đánh giá của cán bộ, người dân về năng lực cán bộ quản lý và lao
động trong lĩnh vực du lịch tại huyện Đông Anh .................................... 91

4.23

Đánh giá của cán bộ và người dân về ý thức người dân huyện Đông Anh .... 92

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page ix


DANH MỤC HÌNH
Số hình

Tên đồ thị

Trang

3.1 Bản đồ hành chính huyện Đông Anh .......................................................... 38

DANH MỤC ĐỒ THỊ
Số đồ thị

Tên đồ thị


hội tiêu biểu đặc sắc: Rước Bát xã Loa Thành, Rước vua giả, Kéo lửa thổi cơm
thi, kéo rắn, kén rể, hất phết, cướp cầu… và các loại hình văn hóa truyền thống
như: Rối nước Đào Thục, Tuổng đồng ấu, Chèo, Ca trù Lỗ Khê…
Một loại hình du lịch mới ở Đông Anh đó là du lịch sinh thái với các vườn
trái xum xuê, câu cá giải trí và thưởng thức những món ăn ngon mà chỉ Đông
Anh mới có tại khu du lịch sinh thái Vườn Xoài, Cọ Xanh, Bờ Đìa... Trong tương
lai, tuyến du lịch từ sông Thiếp đến sông Hồng để thăm lại cố đô Cổ Loa xưa, sẽ
trở thành điểm đến nổi tiếng không chỉ của du khách trong nước mà còn của du
khách quốc tế. Có thể nói với những nguồn tài nguyên, tiềm năng phong phú để
phát triển du lịch, Đông Anh đã và đang nâng cao hình ảnh của mình, đóng góp

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 1


lớn vào hình ảnh du lịch của Thủ đô, góp phần đưa hình ảnh của một đất nước
Việt Nam trên bản đồ thế giới tới bạn bè khắp năm châu.
Trong những năm qua, Đông Anh đã có bước phát triển mạnh mẽ, hệ
thống cơ sở hạ tầng và chất lượng dịch vụ được cải thiện, nhiều di tích lịch sử
văn hóa được trùng tu, tôn tạo. Sự phát triển của ngành du lịch đã góp phần vào
tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, tạo việc làm góp
phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Mặt khác, cùng với sự phát triển du lịch của Thủ đô, du lịch của huyện
Đông Anh đang dần phải đối mặt với những vấn đề tiêu cực có liên quan đến
phát triển du lịch theo hướng bền vững. Điều đó được thể hiện qua sự ô nhiễm
môi trường tại các khu du lịch, sự thiếu đa dạng của sản phẩm du lịch, số ngày
lưu trú, hệ số quay trở lại và chi tiêu của du khách còn thấp, không có những tour
du lịch thực sự hấp dẫn. Cảnh quan các điểm tham quan du lịch bị phá vỡ do quá
trình đô thị hóa. Sự phát triển du lịch không cân đối giữa các điểm du lịch trong

vững ở huyện Đông Anh trong thời gian qua.
- Đề xuất hoàn thiện một số giải pháp nhằm phát triển du lịch theo hướng
bền vững tại huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu
- Thế nào là phát triển du lịch theo hướng bền vững?
- Thực trạng phát triển du lịch theo hướng bền vững của huyện Đông Anh
như thế nào?
- Huyện Đông Anh đã có các giải pháp gì nhằm phát triển du lịch theo
hướng bền vững?
- Yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển du lịch theo hướng bền vững ở
huyện Đông Anh?
- Giải pháp nào cho phát triển du lịch theo hướng bền vững ở huyện Đông
Anh trong thời gian tới?
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên
quan tới phát triển du lịch bền vững tại địa phương.
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu
1.4.2.1 Phạm vi nội dung
Nội dung của đề tài tập trung phân tích và đánh giá tính bền vững của du
lịch huyện Đông Anh trên 3 khía cạnh: Kinh tế, xã hội và môi trường, trong đó
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 3


tập trung nhiều hơn về khía cạnh kinh tế. Đề tài cũng đánh giá một số giải pháp
đã thực hiện của huyện Đông Anh đối với phát triển du lịch trong thời gian qua
1.4.2.2 Phạm vi không gian
Đề tài được tiến hành trên địa bàn huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội. Một số

Năm 1941, W. Hunziker và Kraff là hai người đặt nền móng cho lý thuyết
về cung du lịch đưa ra định nghĩa về du lịch như sau: Du lịch là tổng hợp những
và các hiện tượng và các mối quan hệ nảy sinh từ việc di chuyển và dừng .lại của
con người tại nơi không phải là nơi cư trú thường xuyên của họ; hơn nữa, họ
không ở lại đó vĩnh viễn và không có bất kỳ hoạt động nào để có thu nhập tại
nơi đến. Hiện nay định nghĩa này được hiệp hội các chuyên gia khoa học về du
lịch thừa nhận (Nguyễn Văn Đính và cs, 2006).
Do hoàn cảnh khác nhau, dưới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau, mỗi
người có một cách hiểu về du lịch khác nhau. Do vậy có bao nhiêu tác giả nghiên
cứu về du lịch thì có bấy nhiêu định nghĩa, khái niệm về du lịch. Khái niệm về du
lịch theo cách tiếp cận của các đối tượng liên quan đến hoạt động du lịch cụ thể
như sau:
Đối với người đi du lịch: Du lịch là cuộc hành trình và lưu trú của họ ở
ngoài nơi cư trú để thoả mãn các nhu cầu khác nhau: hoà bình, hữu nghị, tìm
kiếm kinh nghiệm sống hoặc thoả mãn các nhu cầu về vật chất và tinh thần khác.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 5


Đối với người kinh doanh du lịch: Du lịch là quá trình tổ chức các điều
kiện về sản xuất và phục vụ nhằm thoả mãn, đáp ứng các nhu cầu của người du
lịch và đạt được mục đích số một của mình là thu lợi nhuận.
Đối với chính quyền địa phương: Du lịch là việc tổ chức các điều kiện về
hành chính, về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ khách du lịch, là
tổng hợp các hoạt động kinh doanh nhằm tạo điều kiện cho khách du lịch trong việc
hành trình và lưu trú, là cơ hội để bán các sản phẩm của địa phương, tăng thu ngoại
tệ, tăng thu nhập, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân địa phương.
Đối với cộng đồng dân cư sở tại: Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội
mà hoạt động du lịch tại địa phương mình, vừa đem lại những cơ hội để tìm hiểu

trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch vụ khác nhằm
đáp ứng nhu cầu của khách du lịch.
Như vậy, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành
phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt động du lịch vừa có
đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành văn hóa – xã hội.
2.1.1.2 Các loại hình du lịch
Để có thể đưa ra các định hướng và chính sách phát triển đúng đắn về du
lịch, các nhà quản lý vĩ mô về du lịch cũng như các nhà quản trị doanh nghiệp du
lịch cần phân du lịch thành các loại hình du lịch khác nhau. Trên thực tế, hiện
nay có nhiều loại hình du lịch khác nhau, tùy theo mục đích, đặc điểm và mục
đích phân loại của các tác giả nghiên cứu khác nhau. Theo đặc điểm của từng
loại hình, có thể phân thành một số nhóm loại hình du lịch chính bao gồm:
- Du lịch sinh thái, hay còn có nhiều tên gọi thường gặp khác nhau
như: Du lịch thiên nhiên; Du lịch dựa vào thiên nhiên/ Du lịch xanh; Du lịch môi
trường, nhưng đều được hiểu là loại hình “du lịch có trách nhiệm với các khu
thiên nhiên là nơi bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân dân địa
phương” (Hiệp hội Du lịch Sinh Thái -The Internatonal Ecotourism society); hay
là loại hình du lịch “dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phương với
sự tham gia của cộng đồng nhằm phát triển bền vững” (Quốc hội, 2005).
Lê Huy Bá thì định nghĩa về du lịch sinh thái “Du lịch sinh thái là một loại
hình du lịch lấy các hệ sinh thái đặc thù, tự nhiên làm đối tượng để phục vụ cho
những khách du lịch yêu thiên nhiên, du ngoạn, thưởng thức những cảnh quan
hay nghiên cứu về các hệ sinh thái. Đó cũng là hình thức kết hợp chặt chẽ, hài
hòa giữa phát triển kinh tế du lịch với giới thiệu về những cảnh đẹp của quốc gia
cũng như giáo dục tuyên truyền và bảo vệ, phát triền môi trường và tài nguyên
thiên nhiên một cách bền vững” (Lê Huy Bá, 2006).
Một số loại hình du lịch khác cũng thường được xếp và sử dụng với nghĩa
tương đương trong loại hình du lịch sinh thái có thể kể đến như: Du lịch đăc
thù; Du lịch mạo hiểm (khám phá, thám hiểm); Du lịch bản xứ; Du lịch có trách
nhiệm; Du lịch nhạy cảm; Du lịch nhà tranh và Du lịch bền vững.

nhưng thiếu thời gian nghỉ ngơi hoàn toàn). Một bộ phận du khách đi du lịch ảo
với loại hình “du lịch online” với sự trợ giúp của lapto, ipad hay iphone để xem
các hình ảnh về nơi mong muốn trải nghiệm.
Tuy nhiên, căn cứ vào những đặc thù cụ thể, phạm vi lãnh thổ của tài
nguyên du lịch, phương thức tổ chức và chào bán chương trình du lịch của doanh
nghiệp lữ hành ở các thị trường khác nhau; phương thức sử dụng phương tiện di
chuyển; cách thức lưu trú; độ tuổi của khách du lịch; thậm chí khả năng chi trả của
khách... là những cách tác giả phân loại số đông để đề cập, liệt kê cũng như có
được cái nhìn đầy đủ hơn về các loại hình du lịch hiện nay. Thông thường người ta
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 8


thường kết hợp một số loại hình du lịch với nhau trong một chuyến du lịch. Tuy
nhiên, giới hạn trong phạm vi nghiên cứu này, tác giả chỉ tiến hành phân loại các
loại hình du lịch cơ bản nhất đó là du lịch sinh thái và du lịch văn hóa.
2.1.1.3 Tác động của du lịch đến kinh tế, xã hội, môi trường
Như đã phân tích ở trên, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm
nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt động
du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành văn hóa –
xã hội. Do đó, hoạt động du lịch trong bất cứ hoàn cảnh nào sẽ đều tác động đến
kinh tế, xã hội và môi trường theo cả hai chiều hướng tích cực và tiêu cực. Tùy
theo các quản lý, vận hành hoạt động du lịch hay ý thức của khách du lịch cũng
như đặc điểm của các khu du lịch mà có những tác động khác nhau, cụ thể:
a) Những tác động của du lịch đến kinh tế
Du lịch phát triển sẽ có những tác động tích cực đến nền kinh tế, cụ thể
như: Du lịch tham gia tích cực vào qúa trình tạo nên thu nhập quốc dân (sản xuất
ra đồ lưu niệm, chế biến thực phẩm, xây dựng các cơ sở vật chất kĩ thuật…) làm
tăng tổng sản phẩm quốc nội. Đồng thời, du lịch cũng tham gia tích cực vào quá

- Tác động tích cực:
Trước hết, đó là việc tạo công ăn việc làm cho người lao động, đặc biệt là
đối với các lao động trong khu vực nông thôn, lao động nữ cũng như mang lại
nhiều cơ hội to lớn vì sự tiến bộ của phụ nữ. Du lịch với tính chất là ngành kinh
tế tổng hợp mang tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, du lịch phát triển
sẽ tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động nông thôn mà không cần phải đào tạo
công phu, từ đó góp phần từng bước nâng cao tích lũy và chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông thôn.
Du lịch làm giảm tốc độ đô thị hoá ở các nước phát triển và hạn chế sự tập
trung dân cư căng thẳng ở những trung tâm dân cư.
Du lịch là phương tiện tuyên truyền, quảng cáo cho nước chủ nhà về thành
tựu kinh tế, chính trị, con người, phong tục tập quán, các danh lam thắng cảnh,
các di tích văn hoá lịch sử, các làng nghề truyền thống...
Du lịch làm tăng thêm tầm hiểu biết chung về xã hội của người dân địa
phương thông qua khách du lịch đén từ địa phương khác và từ nước ngoài, làm
tăng thêm tình đoàn kết hữu nghị, mối quan hệ hiểu biết của nhân dân giữa các
vùng với nhau và giữa các quốc gia với nhau.
- Tác động tiêu cực:
Tạo ra sự mất cân đối và mất ổn định trong việc sử dụng lao động của một
số ngành do tính thời vụ trong hoạt động du lịch
Gây ra một số tệ nạn xã hội và các tác hại sâu xa khác đến đời sống tinh
thần của một dân tộc cũng như làm thay đổi một số nét truyền thống của một dân
tộc do kinh doanh các hình thức du lịch không lành mạnh.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 10


Ngành du lịch mang tính thời vụ. Do đó, ảnh hưởng rất lớn tới việc sử

phương thông qua việc trao đổi và học tập với du khách.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 11


- Tác động tiêu cực:
Rừng bị tàn phá để đầu tư xây dựng các khu du lịch, để cung cấp nguyên
vật liệu và đáp ứng nhu cầu ẩm thực.
Tài nguyên bị khai thác ko kiểm soát: Tài nguyên đất, nước, không khí, tài
nguyên biển, tài nguyên rừng bị khai thác để đáp ứng nhu cầu của khu du lịch.
Ô nhiễm môi trường: Nước, không khí, đất,… bị ô nhiễm do nước thải của
các khu du lịch, khí thải từ các phương tiện vận chuyển khách, hệ lụy từ thuốc
trừ sâu của các sân gôn,…Tiếng ồn của động cơ, của máy móc thiết bị và sinh
hoạt của con người có thể ảnh hưởng đến môi trường sống của các loài động vật
hoang dã….
Việc phát triển hoạt động du lịch thiếu kiểm soát có thể tác động lên đất
(xói mòn, trượt lở), làm biến động các nơi cư trú, đe doạ các loài động thực vật
hoang dại (tiếng ồn, săn bắt, cung ứng thịt thú rừng, côn trùng…). Xây dựng
đường giao thông và khu cắm trại gây cản trở động vật hoang dại di chuyển tìm
mồi, kết đôi hoặc sinh sản, phá hoại rạn san hô do khai thác mẫu vật, cá cảnh
hoặc neo đậu tàu thuyền… (Nguyễn Bá Lâm, 2007).
2.1.1.4 Xu hướng phát triển của các điểm du lịch hiện nay
Ngày nay, đời sống của dân cư ngày càng được tăng lên, các phương tiện
giao thông ngày càng hiện đại và tiện lợi, môi trường ngày càng bị ô nhiễm nên
nhu cầu về nghỉ ngơi tĩnh dưỡng ở những nơi gần gũi với thiên nhiên ngày càng
cao, bên cạnh đó điều kiện chính trị xã hội trong nước ngày càng ổn định, nhu
cầu về giao lưu kinh tế văn hoá ngày càng mở rộng. Những nguyên nhân trên đã
tác động tới việc phát triển du lịch trong thời gian qua, làm cho du lịch ngày càng

phát triển hoạt động du lịch của mình, việc chuyển giao công nghệ trong hoạt
động du lịch diễn ra sôi động. Việc tiếp thu các công nghệ mới trong hoạt động
du lịch luôn luôn được gắn liền với việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và bảo
vệ môi trường trong các địa phương, các quốc gia, các khu vực trên phạm vi toàn
thế giới.
- Hạn chế tính thời vụ trong du lịch: thông qua các biện pháp kéo dài thời
vụ du lịch, hạn chế các tác động bất lợi của tính thời vụ trong du lịch nhằm nâng
cao hiệu quả trong kinh doanh du lịch.
Ngoài các xu hướng trên, để nâng cao khả năng cạnh tranh trong hoạt
động du lịch, các quốc gia, các vùng thực hiện việc giảm tới mức tối thiểu các
thủ tục về thị thực, hải quan,.. tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan,
nghỉ ngơi cũng là một xu hướng của phát triển du lịch thế giới (Nguyễn Văn
Đính và cs, 2006).

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế

Page 13


2.1.2 Phát triển du lịch bền vững
2.1.2.1 Khái niệm phát triển, phát triển bền vững và phát triển du lịch bền vững
a) Phát triển và phát triển bền vững
Theo Triết học Mác Lênin, phát triển là khuynh hướng vận động đã xác
định về hướng của sự vật: hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến
hoàn thiện hơn... Nhưng nếu hiểu sự vận động phát triển một cách biện chứng toàn
diện, sâu sắc thì trong tự bản thân sự vận động phát triển đã bao hàm sự vận động thụt
lùi, đi xuống với nghĩa là tiền đề, điều kiện cho sự vận động đi lên, hoàn thiện.
Hay theo Bùi Đình Thanh (2015) cho rằng “Phát triển là một quá trình tiến
hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc trong đó các chủ thể lãnh đạo và quản
lý, bằng các chiến lược và chính sách thích hợp với những đặc điểm về lịch sử,