BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRỊNH LÊ MINH VY

CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG
TÍCH CỰC HÓA MÔN CÔNG NGHỆ 11
TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN HUỆ – QUẬN 9

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC - 601410

S K C0 0 4 4 2 6

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRỊNH LÊ MINH VY

CẢI TIẾN PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
THEO HƢỚNG TÍCH CỰC HÓAMÔN CÔNG NGHỆ 11
TẠI TRƢỜNG THPT NGUYỄN HUỆ – QUẬN 9

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
MÃ SỐ: 601410

Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp:
Người hướng dẫn: ThS. Đinh Quang Đức
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI
HỌC:
Thời gian

Nơi công tác

09/2010

Trường THPT Nguyễn Huệ – Quận

Giáo viên Công nghệ kiêm trợ

đến nay

9

lí thanh niên

Trang i

Công việc đảm nhiệm


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất kì công trình nào.



TÓM TẮT

Mục đích học tập do tổ chức UNESCOđề xướng là: “Học để biết, học để làm, học
để chung sống, học để tự khẳng định mình”. Để thực hiện được mục đích đó đòi hỏi
giáo viên không ngừng đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với đặc thù riêng
của từng nội dung, môn học, đối tượng học sinh đồng thời chính bản thân học sinh
cũng phải thay đổi phương pháp học tập của mình cho phù hợp để đáp ứng được yêu
cầu con người mới trong thời kì “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Môn Công nghệ thường không được học sinh chú trọng vì các em cho rằng môn
này không quan trọng, không thi tốt nghiệp nên các em có thái độ hời hợt trong học
tập. Bản thân một số Giáo viên không đổi mới trong giảng dạy, chậm cập nhật thông
tin mới dẫn đến Học sinh không hứng thú và chủ động trong việc học.
Để đạt được mục đích học tập do tổ chức UNESCO đề xướng và khắc phục
những thực trạng của việc dạy và học môn Công nghệ, người nghiên cứu chọn đề tài:
“Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa môn Công nghệ 11 tại trường
Trung học Phổ thông Nguyễn Huệ – Quận 9”.
Nội dung luận văn gồm
A. Phần mở đầu
B. Phần nội dung
Chương I: Cơ sở lí luận
Chương II: Thực trạng dạy học môn công nghệ 11 tại trường Trung học Phổ
thông Nguyễn Huệ
Chương III. Thực nghiệm sư phạm
C. Kết luận – kiến nghị

Trang iv


Trang v


Charpter III: Pedagogy experiment
C. Conclusion - Proposal

Trang vii


MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ....................................................................................................... 1
2. Mục tiêu – Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................. 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu .......................................................................... 3
4. Giả thuyết nghiên cứu ............................................................................................... 3
5. Giới hạn nghiên cứu.................................................................................................. 3
6. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................................... 4
6.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu ....................................................................... 4
6.2 Phương pháp quan sát........................................................................................ 4
6.3 Phương pháp điều tra ......................................................................................... 4
6.4 Phương pháp thực nghiệm ................................................................................. 5
6.5 Phương pháp phân tích dữ liệu .......................................................................... 5
B. PHẦN NỘI DUNG ...................................................................................................... 7
CHƢƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN ....................................................................................... 7
1.1 Lịch sử nghiên cứu ................................................................................................. 7
1.2 Phương pháp dạy học.............................................................................................. 9
1.3 Dạy học tích cực ................................................................................................... 11
1.3.1 Tính tích cực học tập .................................................................................... 11
1.3.2 Phương pháp dạy học tích cực ..................................................................... 12
1.3.3 Mối quan hệ giữa dạy và học tích cực với dạy học lấy học sinh làm trung
tâm ......................................................................................................................... 12
1.4 Đặc trưng của các phương pháp dạy học tích cực ................................................ 14

2.1.1 Giới thiệu chung ........................................................................................... 35
2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển ................................................................ 35
2.1.3 Cơ sở vật chất ............................................................................................... 36
2.2 Kết quả khảo sát HS ............................................................................................. 36

Trang ix


2.3 Kết quả khảo sát Giáo viên ................................................................................... 50
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ................................................................ 64
3.1 Cải tiến PPDH Công nghệ 11 nhằm nâng cao tính tích cực hóa của HS tại trường
THPT Nguyễn Huệ ..................................................................................................... 64
3.1.1 Những định hướng có tính nguyên tắc trong tiến trình xây dựng phương án
dạy một bài cụ thể.................................................................................................. 64
3.1.2 Quy trình dạy học nhằm tích cực hóa HS trong môn Công nghệ 11 ........... 65
3.1.2 Thiết kế kịch bản sư phạm ........................................................................... 68
3.2 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm ................................................ 80
3.2.1 Mục đích ....................................................................................................... 80
3.2.2 Nhiệm vụ ...................................................................................................... 81
3.3 Đối tượng thực nghiệm ......................................................................................... 81
3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm .......................................................... 82
3.4.1 Về nội dung các bài kiểm tra ........................................................................ 82
3.4.2 Quan sát các giờ dạy..................................................................................... 82
3.5 Dùng kiểm nghiệm thống kê để kiểm nghiệm giả thuyết nghiên cứu .................. 82
3.5.1 Kết quả điểm số sau quá trình thực nghiệm ................................................. 83
3.5.2 Phân tích kết quả thực nghiệm ..................................................................... 85
3.5.3 Kiểm nghiệm giả thuyết thống kê ................................................................ 85
3.5.4 Kết quả xếp loại điểm bài kiểm tra sau khi dạy ........................................... 87
C. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ ...................................................................................... 90
1. Kết luận ................................................................................................................... 90

Bảng 2.12: Môn học GV cho rằng liên quan thực tế cuộc sống nhất ......................... 51
Bảng 2.13: Ý kiến GV về độ khó của môn Công nghệ 11 ......................................... 52
Bảng 2.14: Nội dung trong chương trình GV cho là khó nhất ................................... 53
Bảng 2.15: Ý kiến GV về thái độ của học sinh khi học trong giờ học ....................... 54
Bảng 2.16: Phương pháp GV thường sử dụng trong giảng dạy ................................. 56
Bảng 2.17: Phương pháp GV cho là hiệu quả nhất .................................................... 58
Bảng 2.18: Khảo sát mô hình thật trong dạy học Công nghệ 11 ................................ 59
Bảng 2.19: Mức độ sử dụng các mô hình trong dạy học ............................................ 60
Bảng 2.20: Phương tiện GV thường sử dụng trong dạy học ...................................... 61
Bảng 2.21 Mức độ cần thiết của dạy học tích cực ...................................................... 62
Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả thực nghiệm: (lần 2) ...................................................... 84
Bảng 3.2: Thống kê xếp loại lớp thực nghiệm và đối chứng...................................... 87

Trang xii


DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình1.1: Sự lưu giữ thông tin qua các kênh ............................................................... 22
Hình 1.2 Các loại dự án học tập.................................................................................. 30
Hình 2.1: Biểu đồ mức độ liên quan thực tế của các môn học ................................... 37
Hình 2.2: Biểu đồ độ khó của môn Công nghệ .......................................................... 38
Hình 2.3: Biểu đồ độ khó của các nội dung trong môn Công nghệ 11 ...................... 39
Hình 2.4: Biểu đồ mức độ chú ý của HS trong giờ học .............................................. 40
Hình 2.5: Biểu đồ tầm quan trọng của nội dung động cơ đốt trong ........................... 41
Hình 2.6: Biểu đồ mức độ tiếp thu của HS ................................................................. 42
Hình 2.7: Biểu đồ mức độ học trên mô hình thật ....................................................... 43
Hình 2.8: Biểu đồ khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế...................................... 44
Hình 2.9: Biểu đồ mật độ sử dụng phương pháp thuyết trình .................................... 46
Hình 2.10: Biểu đồ mật đọ sử dụng phương pháp thảo luận nhóm ............................ 47

STT

CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ

CHỮ VIẾT TẮT

1

HS

Học sinh

2

GV

Giáo viên

3

PPDH

Phương pháp dạy học

4

PT

Phổ thông


đốt trong hầu như các em chỉ được biết thông qua hình ảnh, hoặc một số mô phỏng mà
không có điều kiện tiếp xúc thực tế.

Trang 1


Như vậy,trong dạy học rất cần sử dụng các phương tiện dạy học gắn liền với
thực tế cuộc sống mà các em có điều kiện tiếp xúc sẽ giúp cho hiệu quả tiết dạy được
nâng cao hơn. Việc áp dụng mô hình thực tế vào giảng dạy đối với GV và HS bước đầu
gặp không ít khó khăn.
Đối với nhà trường: Cần trang bị đầy đủ các trang thiết bị thực tế phục vụ cho
việc dạy học, tạo điều kiện cho GV tham giacác lớp bồi dưỡng giúp GV có thể thực
hiện bài giảng một cách tốt nhất.
Đối với HS: các em đã quen phương pháp đọc chép và ghi tất cả những gì Thầy
(Cô) nói nên khi học tập với phương pháp mới các em không có thói quen ghi chú
những gì mình thấy, từ đó khái quát thành kiến thức riêng của mình.
Đối với GV, điều kiện tiếp xúc với các mô hình thực tế cũng không được nhiều
nên còn e ngại trong dạy học với mô hình thực tế. Mặt khác một số GV cho rằng dạy
và học tập theo xu hướng truyền thống vẫn đạt được hiệu quả hoặc cho là “học sinh
không chú trọng môn Công nghệ nên đầu tư cho tiết dạy phí”. Từ những thực tế nêu
trên, người nghiên cứu đã tiến hành thực hiện đề tài “Cải tiến phƣơng pháp dạy học
theo hƣớng tích cực hóa môn Công nghệ 11tại trƣờng Trung học Phổ thông
Nguyễn Huệ– Quận 9”.
2.Mục tiêu –Nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu
Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học môn Công
nghệ 11để nâng cao chất lượng dạy học, góp phần nâng cao tính chủ động trong học
tập của HS.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
Với mục tiêu đã đề ra, người nghiên cứu thực hiện các nhiệm vụ sau:

Nghiên cứu một số PPDHtích cực phù hợp với đặc điểm của học sinh THPT và
nội dung chương trình Công nghệ 11.
Thiết kế bài dạy mẫu ở trong phần động cơ đốt trong: Bài 25 hệ thống bôi trơn,
bài 26 hệ thống làm mát.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1 Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu là cách thu thập thông tin qua sách, giáo trình,
các đề tài đã nghiên cứu, báo, tạp chí, internet… thông qua việc nghiên cứu tài liệu
người nghiên cứu có thể củng cố và bổ sung những thông tin cần thiết cho nghiên cứu
hoặc giúp ích cho quá trình giảng dạy sau này.
Thông qua phương pháp này người nghiên cứu thu thập các thông tin về: cơ sở
lí luận liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu đã đạt được, các tạp
chí, bài báo khoa học… từ những tài liệu liên quan người nghiên cứu phân tích, tổng
hợp để đưa ra luận cứ cho vấn đề nghiên cứu.
6.2 Phƣơng pháp quan sát
Người nghiên cứu tham gia dự giờ dạy học môn Công nghệ của những GV khác
để đánh giá mức độ tích cực của HS trong giờ học.
6.3 Phƣơng pháp điều tra
Người nghiên cứu đã khảo sát ý kiến HS trường THPT Nguyễn Huệvà GV tại
một số trường THPT.
Điều tra chủ yếu bằng phương pháp bảng hỏi trắc nghiệm và mục đích chủ yếu
là tìm hiểu thực trạng ứng dụng các phương pháp và phương tiện dạy học đang đượcáp
dụng hiện tại và khảo sát kết quảsau khi áp dụng với phương pháp và phương tiện do
người nghiên cứu áp dụng.

Trang 4