ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG TRUNG QUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT NGƢỜI HỌC
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHU VĂN AN
TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG TRUNG QUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT NGƢỜI HỌC
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHU VĂN AN
TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Tuyết Hạnh


BCHTW

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Ban chấp hành Trung ương

BDTX

Bồi dưỡng thường xuyên

BGH

Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CM

Chuyên môn

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC

Cơ sở vật chất

DH


HT

Hiệu trưởng

KH

Kế hoạch

KH-CN

Khoa học công nghệ

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

NXB

Nhà xuất bản

PPCT

Phân phối chương trình

PPDH

Phương pháp dạy học

QL


THPT

Trung học phổ thông

TW

Trung ương

UBND

Uỷ ban nhân dân

ii


MỤC LỤC
Lời cảm ơn........................................ ................................................................................ i
Danh mục chữ viết tắt.......................... ............................................................................ii
Mục lục..................................... ..................................................................................... iii
Danh mục bảng................................... ............................................................................ vi
Danh mục biểu đồ, sơ đồ........................... ....................................................................vii
MỞ ĐẦU.. ......................................................................................................................1
CHƢƠNG : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN
NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT NGƢỜI HỌC .................................................................... 5
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ................................................................................. 5
1.1.1 Những nghiên cứu ngoài nước ............................................................................... 5
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước ............................................................................... 7
1. 2 Các khái niệm cơ bản của đề tài ............................................................................. 9

2.1.1 Mục đích khảo sát ................................................................................................. 38
2.1.2 Đối tượng khảo sát................................................................................................ 38
2.1.3 Nội dung khảo sát ................................................................................................. 38
2.1.4. Công cụ và phương pháp khảo sát ...................................................................... 38
2.1.5. Tiến hành khảo sát và xử lý dữ liệu..................................................................... 39
2.2. Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình phát triển giáo dục
của tỉnh Thái Bình. ........................................................................................................ 40
2.2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Thái Bình ............................................. 40
2.2.2. Tình hình giáo dục tỉnh Thái Bình ...................................................................... 41
2.3. Thực trạng DH và quản lý hoạt động DH ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái
Bình ............................................................................................................................... 42
2.3.1.Vài nét về Trường THPT Chu Văn An ................................................................ 42
2.3.2 Thực trạng hoạt động DH ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái Bình ............ 44
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Chu văn An, tỉnh Thái Bình52
2.4.1. Tình hình lập KH dạy học ................................................................................... 52
2.4.2. Việc phân công sử dụng đội ngũ GV .................................................................. 53
2.4.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy của GV.......................................................... 54
2.4.4. Thực trạng quản lý hoạt động học tập của HS .................................................... 64
2.4.5. Xây dựng và sử dụng CSVC, thiết bị DH ........................................................... 69
2.5. Những yếu tố tác động tới quản lý hoạt động DH ở trường THPT Chu Văn An,
tỉnh Thái Bình ................................................................................................................ 70
2.6. Nhận định chung về thực trạng quản lý hoạt động DH ở trường THPT Chu Văn
An, tỉnh Thái Bình ......................................................................................................... 73
2.6.1. Ưu điểm ............................................................................................................... 73
2.6.2 Hạn chế ................................................................................................................. 74
iv


2.6.3. Nguyên nhân và những vấn đề cần giải quyết ..................................................... 76
Kết luận Chương 2......................................................................................................... 78


v


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Tổng hợp tình hình tham gia khảo sát ....................................................... 40
Bảng 2.2: Cơ cấu nhân sự CBQL, GV và nhân viên năm học 2014-2015 ................. 43
Bảng 2.3: Cơ cấu đội ngũ GV và GV dạy giỏi năm học 2014-2015 .......................... 44
Bảng 2.4: Tình hình, chất lượng đội ngũ GV qua các năm ........................................ 45
Bảng 2.5: Kết quả kiểm tra hồ sơ CM, Kết quả thao giảng ........................................ 48
Bảng 2.6: Quy mô khối lớp và HS trong 3 năm gần đây............................................ 49
Bảng 2.7: Kết quả học tập của HS trườngTHPT Chu Văn An ................................... 50
Bảng 2.8: Kết quả khảo sát đối với HS về mức độ thực hiện công tác quản lý hoạt
động học tập của HS ................................................................................................... 66
Bảng 2.9: Kết quả khảo sát đối với CBQL và GV về mức độ thực hiện Công tác quản
lí CSVC, thiết bị DH của nhà trường .......................................................................... 69
Bảng 3.1: Tổng hợp đánh giá tính cần thiết của các biện pháp quản lý HĐDH ở
trường THPT Chu Văn An ......................................................................................... 95
Bảng 3.2: Tổng hợp đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐDH ở trường
THPT Chu Văn An ..................................................................................................... 96

vi


DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Đánh giá của CBQL, GV về việc xây dựng Kế hoạch DH.................... 52
Biểu đồ 2.2: Đánh giá của CBQL, GV về việc phân công sử dụng đội ngũ GV ....... 53
Biểu đồ 2.3: Đánh giá của CBQL, GV về quản lí việc chuẩn bị bài lên lớp của GV. 55
Biểu đồ 2.4: Kết quả đánh giá mức độ thực quản lí giờ lên lớp của GV ................... 56
Biểu đồ 2. 5: Kết quả khảo sát đối với CBQL và GV về mức độ thực hiện đổi mới

giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới. Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia
hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực và KH-CN. Trước thực tế đó, Nghị quyết Đại
hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định "Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế" và "phát
triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào đổi
mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân". Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu
tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực, phẩm chất của
người học. Đảng và Nhà nước coi đây là công việc hết sức trọng đại, cần phải phát huy
trí tuệ của toàn Đảng toàn dân, huy động các nguồn lực…cho sự nghiệp giáo dục.
Trường THPT Chu Văn An nói riêng và các trường THPT trong tỉnh Thái Bình
nói chung có nhiều thành tích trong hoạt động dạy và học, chất lượng giáo dục có nhiều
chuyển biến tích cực song cũng tồn tại nhiều bất cập chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục hiện nay. Từ lý luận và thực tiễn, xác định rõ tầm quan trọng của quản lý hoạt động
dạy học trong việc nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường, tác giả mạnh dạn chọn
nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển toàn diện
năng lực, phẩm chất người học ở trường THPT Chu Văn An tỉnh Thái Bình”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn dạy học và quản lý hoạt động dạy
học, đề xuất biện pháp quản lý HĐDH theo định hướng phát triển toàn diện năng lực,
1


phẩm chất của người học ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái Bình nhằm nâng cao
chất lượng dạy học.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực
và phẩm chất người học ở trường THPT.
- Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học và quản lý HĐDH ở trường THPT Chu
Văn An, tỉnh Thái Bình.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH theo định hướng phát triển toàn diện

2


7. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất
người học là xu hướng thời đại và là cách làm cần thiết, phù hợp để thực hiện mục tiêu
giáo dục những con người năng động, tự chủ, nhân văn và sáng tạo phục vụ công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước. Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Chu Văn
An tỉnh Thái Bình đã đạt được những kết quả nhất định nhưng vẫn bộc lộ nhiều bất
cập so với yêu cầu thực tiễn, như: Nhận thức của CBQL, GV về dạy học theo định
hướng phát triển năng lực người học chưa đầy đủ; Chỉ đạo, giám sát hoạt động dạy học
theo hướng mới chưa quyết liệt...Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động
dạy học ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái Bình phù hợp với định hướng phát
triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học dựa trên các luận cứ và luận chứng xác
đáng, tập trung khắc phục những bất cập và triển khai đồng bộ thì sẽ góp phần nâng
cao chất lượng hoạt động dạy học của trường đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục
trong giai đoạn hiện nay.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Hệ thống hoá và làm rõ được một số vấn đề lý luận cơ bản về dạy học định
hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học và quản lý hoạt động dạy học tại các
trường THPT.
Chỉ ra những thành công và những mặt hạn chế trong quản lý hoạt động dạy
học ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái Bình với các minh chứng cụ thể, xác thực.
Đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát
triển năng lực người học phù hợp với thực tiễn trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái
Bình và có thể áp dụng cho các trường học THPT có điều kiện tương tự.
9. Phương pháp nghiên cứu
9.1.

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

xuyên xin ý kiến chuyên gia về các lĩnh vực liên quan để vấn đề nghiên cứu của đề tài.
Qua ý kiến chuyên gia, tác giả có thể điều chỉnh các nhận định, đề xuất các phương
pháp được sử dụng trong quá trình xử lý các thông tin, xử lý các kết quả điều tra, kết
quả khảo nghiệm.
9.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: Phương pháp này được sử
dụng với mục đích xử lý, phân tích kết quả nghiên cứu.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận
văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo
hướng phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Chu Văn An,
tỉnh Thái Bình.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển toàn
diện năng lực, phẩm chất của người học ở trường THPT Chu Văn An, tỉnh Thái Bình

4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG
PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT NGƢỜI HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu ngoài nước
Giáo dục là mối quan tâm hàng đầu của mọi quốc gia trên thế giới từ xa xưa cho
tới ngày nay. Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường là những vấn đề được nhiều nhà
nghiên cứu trong và ngoài nước hết sức quan tâm. Việc chú trọng tới các biện pháp
quản lý nhằm nâng cao hiệu quả HĐDH trong nhà trường luôn giữ vị trí đặc biệt quan
trọng.

Từ cuối thế kỷ XIV, khi mà chủ nghĩa Tư Bản bắt đầu xuất hiện, vấn đề dạy
học và quản lý dạy học đã được nhiều nhà giáo dục thật sự quan tâm. Nổi bật là các
công trình nghiên cứu của các tác giả Cômenxki, V.A.Xukhômlinxki, P.V.Zimin,
M.I.Kônđakôp, N.I.Xaxerđatôp, Zakharôp. Cômenxki đưa ra nguyên tắc dạy học như
nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính hệ
thống... Qua đó thể hiện gián tiếp rằng hiệu quả dạy học có liên quan đến chất lượng
người dạy trong việc vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc dạy học. Về việc chỉ đạo
quá trình dạy học, Xukhômlinxki rất coi trọng bồi dưỡng đội ngũ GV, dự giờ - phân
tích giờ dạy, giúp đỡ GV để nâng cao tay nghề, hoàn thiện nghệ thuật sư phạm.
Xukhômlinxki quan niệm rằng một nhà giáo chân chính là một người yêu sách. Còn
M.I. Kônđakôp thì đi sâu phân tích công tác kế hoạch hoá, vai trò của tập thể sư
phạm, quan hệ giữa Hiệu trưởng với tập thể sư phạm nhằm hoàn thành tốt nhất nhiệm
vụ giáo dục - dạy học của nhà trường. Việc bồi dưỡng lý luận chính trị, chuyên môn
nghiệp vụ cho GV, công tác kiểm tra quá trình dạy học được ông nhấn mạnh và cụ thể
hóa ở nhiều khía cạnh. Theo ông phương pháp chỉ có thể có hiệu quả khi việc tự
học của GV gắn bó qua lại với tìm tòi sáng tạo tập thể. Về quản lý quá trình dạy học,
Zakharôp rất quan tâm thu thập, phân tích những số liệu, chỉ số phản ánh tình hình
giảng dạy, học tập, việc phối hợp trong BGH nhằm giúp đỡ GV tiến bộ về chuyên
môn qua công tác phương pháp.
Qua các nghiên cứu của tác giả nước ngoài cho thấy vấn đề dạy học và quản lý
HĐDH được nghiên cứu một cách có hệ thống, những lý luận đó được đúc kết từ thực
tiễn quản lý và thể hiện các tư tưởng triết học khác nhau, phát triển theo từng giai đoạn
lịch sử. Các nghiên cứu đều coi trọng vị trí của giáo dục đối với con người và sự tiến
bộ xã hội. Kết quả giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào công tác quản lý HĐDH và nhân
tố người thầy với khả năng tự học và sáng tạo.

6


1.1.2. Những nghiên cứu trong nước

nghiên cứu các vấn đề về nội dung, phương pháp dạy học theo hướng nâng cao tính
7


hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn đời sống sản xuất, dạy học lấy học sinh làm
trung tâm. Tác giả Nguyễn Lăng Bình nghiên cứu về dạy và học tích cực.
Nhiều CBQL trường THPT trong cả nước cũng đã đầu tư nghiên cứu về các
biện pháp quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học, chẳng hạn như
luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của tác giả: Trần Như Ý với đề tài:
“Các biện pháp cải tiến quản lý dạy học ở trường THPT tỉnh Bình Phước” (2006);
Phạm Đức Doanh với đề tài: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng
dạy học ở các trường THPT quận Hoàng Mai Hà Nội” (2006); Trần Thị Lụa với đề tài:
“ Những biện pháp quản lý HĐDH theo yêu cầu đổi mới giáo dục của Hiệu trưởng
các trường THPT huyện Phong Điền - thành phố Cần Thơ” (2006), Bùi Văn Đường với
đề tài: “ Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa
Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (2011)...
Có thể thấy khá nhiều đề tài đề cập đến biện pháp quản lý HĐDH của Hiệu trưởng
ở các trường THCS, THPT ở những mức độ khác nhau, cấp học khác nhau, loại hình
trường và trên địa bàn khác nhau. Các công trình nghiên cứu trên thực sự có ý nghĩa về
mặt lý luận và thực tiễn đối với hoạt động quản lý giáo dục trên địa phương, đồng
thời cũng đóng góp những viên gạch xây dựng nền tảng hệ thống các biện pháp quản
lý giáo dục trên cả nước. Đó là những công trình có giá trị về lý luận và thực tiễn, phù
hợp với công việc của các tác giả trong việc thực hiện chức trách Hiệu trưởng trường
THPT, đồng thời cũng giúp cho các Hiệu trưởng trường THPT khác tham khảo để vận
dụng trong công tác QL của mình. Gần đây có nhiều Hội thảo, nhiều bài viết khoa học
tại các trường Sư phạm, Học viện....các tác giả đều chung nhận định, việc dạy học theo
hướng tiếp cận năng lực người học được xem là chìa khóa để đổi mới giáo dục. Tuy
nhiên chưa có một nghiên cứu đầy đủ nào về vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở
trường THPT theo định hướng phát triển năng lực của người học, gắn với đổi mới giáo
dục theo Nghị Quyết 29 khóa XI. Đặc biệt chưa có những nghiên cứu cụ thể về vấn đề

của cả dạy và học, đặc biệt là hoạt động học tập và tính chất đơn điệu, xuôi chiều
lâu nay của quan hệ dạy - học. Trong quan hệ thầy - trò, tính chất hợp tác là xu thế
nổi bật. GV không hành động một chiều là hoạch định và tổ chức việc dạy sao cho
được việc của mình, mà tìm cách làm thế nào để việc dạy của mình được người học
hưởng ứng, ủng hộ và chính nó có tác dụng tổ chức, động viên, hướng dẫn việc học.
Người thầy phải là người hướng dẫn, điều khiển người học, giúp người học lĩnh hội tri
thức, sáng tạo và hình thành nhân cách.
Dạy học hiện đại đặt ra yêu cầu cao đối với GV về năng lực chuẩn đoán tâm
lý, vững chuyên môn, năng lực lập kế hoạch, năng lực đánh giá kết quả dạy học,
điều chỉnh hình thức tổ chức HĐDH... Nhân tố quyết định sự thành công trong
9


công tác giáo dục THPT chính là sự quan tâm đến việc bồi dưỡng GV, nâng cao
phẩm chất và năng lực của họ.
1.2.2. Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học (HĐDH) là đặc trưng của nhà trường, là hoạt động có tổ
chức, có mục đích, có sự lãnh đạo của nhà giáo dục và có hoạt động tích cực, tự giác
của người học trong tất cả các loại hình hoạt động học tập.
Hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giáo dục, giữ vai trò chủ đạo
trong nhà trường. Mặt khác, hoạt động dạy học là nền tảng và chủ đạo không chỉ
trong các môn học, mà ảnh hưởng tới tất cả các hoạt động giáo dục khác trong nhà
trường. Có thể nói, dạy học là hoạt động giáo dục cơ bản nhất, có vị trí nền tảng và
chức năng chủ đạo trong quá trình giáo dục trong nhà trường.
Hoạt động dạy học bao gồm hai thành tố là hoạt động dạy của thầy và hoạt
động học của trò, hai hoạt động này là hai mặt của một vấn đề, luôn tồn tại thống nhất
với nhau, gắn bó mật thiết với nhau. Bởi vậy, quản lý HĐDH cũng gồm hai quá trình
thống nhất với nhau là quản lý hoạt động dạy và quản lý hoạt động học.
Như vậy, dạy - học, là khái niệm chỉ quá trình hoạt động chung của người dạy
và người học. Nếu phân tích chủ thể của HĐDH thì đây là trường hợp đồng chủ thể

dạy và hoạt động học. Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cùng
nhau để tạo nên hiệu quả cho quá trình dạy học.
1.2.3. Năng lực
Khái niệm về năng lực: Năng lực là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh
nghiệm, kĩ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả
trong các tình huống đa dạng của cuộc sống
* Đặc điểm của năng lực:
- Có sự tác động của một cá nhân cụ thể tới một đối tượng cụ thể (kiến thức,
quan hệ xã hội, …) để có một sản phẩm nhất định; do đó có thể phân biệt người này
với người khác.
- Năng lực là một yếu tố cấu thành trong một hoạt động cụ thể. Năng lực chỉ
tồn tại trong quá trình vận động, phát triển của một hoạt động cụ thể. Vì vậy, năng lực
vừa là mục tiêu, vừa là kết quả hoạt động.
- Đề cập tới xu thế đạt được một kết quả nào đó của một công việc cụ thể, do
một con người cụ thể thực hiện (năng lực học tập, năng lực tư duy, năng lực tự quản
lý bản thân, …). Vậy không tồn tại năng lực chung chung.
* Phân loại năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực chung là những năng lực cơ bản, thiết yếu hoặc
cốt lõi… làm nền tảng cho mọi hoạt động của con người trong cuộc sống và lao động
nghề nghiệp. Một số năng lực cốt lõi của học sinh THPT: Năng lực tự học, năng lực
11


giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự quản lý, năng lực giao tiếp, năng lực
hợp tác, năng lực sử dụng CNTT và truyền thông, năng lực sử dụng ngôn ngữ , năng
lực tính toán.
- Năng lực chuyên biệt: Là những năng lực được hình thành và phát triển trên
cơ sở các năng lực chung theo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình
hoạt động, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho những hoạt
động chuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động như Toán học, Âm

năng động và sáng tạo hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư
cách và trách nhiệm công dân (Điều 27.Luật GD). Giáo dục phổ thông cần hình thành
cho học sinh những phẩm chất: Yêu gia đình, quê hương đất nước; Nhân ái khoan
dung; Trung thực, tự trọng, chí công, vô tư; Tự lập, tự tin, tự chủ; Có trách nhiệm với
bản thân, cộng đồng, đất nước, nhân loại; Nghĩa vụ công dân...
1.2.5. Quản lý
Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất lao động của
xã hội.
Quản lý hình thành cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người, khi xã hội
loài người phát triển qua các phương thức khác nhau thì trình độ tổ chức và điều
hành xã hội ngày càng được nâng cao. Trình độ quản lý là một trong ba yếu tố cơ
bản của sự phát triển của xã hội (tri thức, sức lao động và trình độ quản lý). Mọi
hoạt động xã hội đều cần đến hoạt động quản lý và hoạt động quản lý lại chính do
con người tiến hành. Người quản lý, đối tượng quản lý và sự cần thiết của quản lý
được C.Mác khẳng định: “Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến
hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều
hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung. Một người độc
tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có
nhạc trưởng” [19].
Như vậy, C.Mác đã chỉ ra bản chất quản lý là một hoạt động lao động để
điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu và quan trọng trong quá trình phát triển
của xã hội loài người. Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến mọi nơi, mọi lúc,
mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người. Đó là một hoạt động xã
hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một
công việc nhằm một mục tiêu chung.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là
khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [37].
Tác giả Nguyễn Minh Đạo cho rằng: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức,
có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về các mặt văn hoá, chính trị,

14


Công cụ quản lý

Khách thể
quản lý

Chủ thể
quản lý

Mục
tiêu
quản lý

Phương pháp quản lý
Sơ đồ 1.1: Sơ đồ quá trình quản lý
1.2.6. Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành các quy định (điều lệ, quy
chế, nội quy v.v…) về hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học
sinh, đảm bảo cho hoạt động đó được tiến hành tự giác, có nề nếp ổn định, có chất
lượng và hiệu quả cao.
Quản lý hoạt động dạy học là một hệ thống những tác động có mục đích, có kế
hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong quá trình dạy học
nhằm đạt được mục tiêu dạy học.
Một cách khái quát: Quản lý hoạt động dạy học là tác động có chủ đích, hợp
quy luật của chủ thể quản lý dạy học (hiệu trưởng) đến khách thể quản lý dạy học (đội
ngũ giáo viên, nhân viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác...) nhằm huy động
tối đa mọi nguồn lực giáo dục của nhà trường, của cộng đồng và xã hội để đưa hoạt
động dạy học đến mục tiêu phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất, nhằm hoàn thiện

tấm gương sáng cho học sinh noi theo”.
Hoạt động dạy học ở trường THPT được thể hiện qua hoạt động dạy của giáo
viên với những bộ môn chuyên sâu về từng lĩnh vực mà họ được đào tạo. Vì thế hoạt
động dạy học của họ là quá trình sư phạm tổng thể, là sự kết hợp thống nhất giữa dạy
học và giáo dục. Mục đích của hoạt động dạy học này là cải tiến và hoàn thiện hoạt
động nhận thức, hoạt động thực tiễn của học sinh, hình thành ở học sinh năng lực,
phẩm chất theo yêu cầu của xã hội đã đặt ra.
Trong hoạt động dạy học, người giáo viên ở trường THPT dạy chuyên sâu về
một lĩnh vực, đòi hỏi phải có kiến thức vừa rộng vừa sâu và phải có được các năng
lực: năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực tổ chức, năng lực tự hoàn thiện
v.v… Bên cạnh đó, có được tri thức và năng lực giáo viên không chỉ để dạy về môn
học mình đảm nhiệm mà họ còn phải dạy cho học sinh kỹ năng học, kỹ năng tự học,
kỹ năng tự nghiên cứu - Đây là đặc trưng của hoạt động dạy học ở trường THPT. Hoạt
động dạy học nhằm mục đích tạo ra “cái mới”, cái chưa hề có trong kinh nghiệm của
học sinh. Vì vậy, để hạn chế những khó khăn trong quá trình lĩnh hội những cái mới,
những cái chưa hề có và không ngừng ra tăng hiệu quả học tập, cần thiết phải dạy các
em cách học, cách tư duy độc lập, bước đầu làm quen với việc tự học, tự nghiên cứu .
Thông qua dạy học người giáo viên hình thành cho học sinh THPT những tri thức và
16