CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ XÂY
DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
1.1. Khái quát về văn hóa
1.1.1. Khái niệm về văn hóa
Văn hóa là một lĩnh vực tồn tại và phát triển gắn liền với đời sống của nhân loại,
là đặc trưng của con người, trên thế giới có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa.
Các khái niệm đó không giống nhau tùy theo cách hiểu rộng hẹp khác nhau, trong khi
văn hóa là một lĩnh vực vô cùng rộng lớn, phong phú và phức tạp. Mặt khác, cũng như
các lĩnh vực khoa học xã hội khác, ngành khoa học về văn hóa có tính chất lịch sử và
phát triển xuyên suốt lịch sử loài người, từ văn hóa dân gian có văn tự và không có văn
tự đến văn hóa chỉnh thể của các chế độ đương thời. Trong quá trình lịch sử đó nội
dung và khái niệm của văn hóa cũng thay đổi theo. Đó là hiện thực khách quan. Tuy
nhiên chúng ta có thể xem xét một vài khái niệm sau:
Trong bản thảo “Nhật ký trong tù” năm 1943, Bác Hồ đã khẳng định: “Văn hóa
là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người
đã sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu của đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.
(Hồ Chí Minh, toàn tập, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 3). Bác chỉ rõ nội
hàm của văn hóa, đồng thời, Bác phân tích và luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng
giữa văn hóa và cơ sở hạ tầng, văn hóa và kinh tế, chính trị, xã hội. Văn hóa là kiến
trúc thượng tầng, nhưng khi cơ sở hạ tầng của xã hội kiến thiết rồi, lúc đó văn hóa mới
đủ điều kiện phát triển được. Văn hóa là động lực phát triển kinh tế, phát triển xã hội.
Văn hóa phải soi đường cho mọi người tiến tới.
Theo nguyên tổng giám đốc UNESCO, Federico Mayer Zaragoza, đưa ra nhân
dịp phát động “Thập kỷ thế giới phát triển văn hóa” năm 1988 – 1997: “Văn hóa phản
ánh và thể hiện một cách thống nhất, sống động mọi mặt của cuộc sống đã diễn ra
trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã
cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó
mỗi dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình”. Như vậy văn hóa có nghĩa là truyền
thống lâu đời.
Tóm lại, có rất nhiều khái niệm hay quan điểm khác nhau về văn hóa, tựu chung
lại có thể hiểu văn hóa là hệ thống các giá trị được sản sinh ra trong xã hội nhất định,

người sáng tạo, nhân tạo) với các giá trị tự nhiên (thiên tạo). Văn hóa là cái tự nhiên
được biến đổi bởi con người. Sự tác động của con người vào tự nhiên có thể mang tính
vật chất hoặc tinh thần.
Đặc trƣng cuối của văn hóa là tính lịch sử
Nó cho phép phân biệt văn hóa như sản phẩm của một quá trình và được tích lũy
qua nhiều thế hệ với văn minh như sản phẩm cuối cùng, chỉ ra trình độ phát triển của
từng giai đoạn. Tính lịch sử tạo nên văn hóa một bề dày, một chiều sâu; nó buộc văn
hóa thường xuyên tự điều chỉnh, tiến hành phân loại và phân bố lại các giá trị. Tính
lịch sử được duy trì bằng truyền thống văn hóa. Truyền thống văn hóa là những giá trị
tương đối ổn định (những kinh nghiệm tập thể) được tích lũy và tái tạo trong cộng
đồng người qua không gian và thời gian, được đúc kết thành những khuôn mẫu xã hội
và cố định dưới dạng ngôn ngữ, phong tục, tập quán, nghi lễ, luật pháp, dư luận…
2

Thang Long University Library


1.1.3. Vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội
1.1.3.1. Vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế
Thứ nhất: Văn hóa và kinh tế có mối quan hệ biện chứng với nhau
Kinh tế là kết quả của văn hóa và văn hóa cũng là kết quả của kinh tế. Thực tiễn
ngày càng cho thấy văn hóa không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính
trị. Văn hóa không chỉ là mục tiêu, động lực mà nằm ngay trong quá trình phát triển
kinh tế. Mỗi nấc thang của tăng trưởng kinh tế, tạo ra bước phát triển mới về văn hóa;
văn hóa phát triển lại thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Thứ hai: Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, là động lực, mục tiêu phát
triển kinh tế
Văn hóa là mục tiêu của kinh tế, vì phát triển kinh tế để phát triển con người.
Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu xây dựng một xã hội dân giàu,
nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, con người được hạnh phúc và phát triển

tròn trách nhiệm của mình đối với việc điều tiết sự vận hành của xã hội.
Cải biến xã hội: Ứng với nó là văn hóa chính trị, văn hóa pháp quyền, văn hóa
quản lý xã hội, văn hóa dân chủ, văn hóa công dân, văn hóa giao tiếp, văn hóa ứng xử,
văn hóa đối thoại, văn hóa lối sống và nếp sống, văn hóa giáo dục, văn hóa môi
trường…
Văn hóa góp phần giữ ổn định xã hội trong giai đoạn phát triển bền vững hiện
nay. Điều quan trọng nhất khi nói văn hóa là nền tảng tinh thần bởi văn hóa có chức
năng định hình các giá trị, chuẩn mực trong đời sống xã hội, chi phối các hành vi của
mỗi người và toàn xã hội. Với tính lịch sử, các giá trị, chuẩn mực đó được truyền bá,
lưu giữ, chắt lọc và phát triển trong tiến trình lịch sử của dân tộc, trở thành hệ thống
các giá trị đặc trưng cho một dân tộc, bao gồm chính trị, đạo đức, luật pháp, khoa học,
văn học, nghệ thuật, các thể chế, thiết chế văn hóa, tập quán, lối sống, tạo nên cái cốt,
cái hồn, bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc.
Thứ hai: Văn hóa là nguồn lực mạnh mẽ cho sự phát triển xã hội
Chìa khóa của sự phát triển, cũng như phát triển bền vững bao gồm những nhân
tố như: Nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn, nguồn khoa học công nghệ,
nguồn lực con người, trong đó nguồn lực con người đóng vai trò chủ chốt. Định hướng
Chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam đã nêu lên 8 nguyên tắc chính cần thực
hiện trong quá trình phát triển, thì nguyên tắc đầu tiên được nêu ra là con người, nguồn
lực con người có vai trò quyết định, đây là chìa khoá của mọi chìa khoá. Con người là
trung tâm của phát triển bền vững. Đáp ứng ngày càng đầy đủ hơn nhu cầu vật chất và
tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân, xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ và văn minh là nguyên tắc quán triệt nhất quán trong mọi giai đoạn phát triển.
Vì vậy có thể nhận thấy việc xây dựng con người mới, có đủ phẩm chất, năng
lực đạo đức, vừa hồng vừa chuyên là rất cần thiết trong quá trình phát triển bền vững.
Thứ ba: Hệ Giá trị văn hóa tốt đẹp của văn hóa tác động mạnh đến quá
trình phát triển xã hội trong giai đoạn phát triển bền vững.
Sức mạnh đại đoàn kết dân tộc để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội
dân chủ, công bằng, văn minh. Tinh thần nhân văn nhân đạo xây dựng một xã hội toàn
diện hơn.

phương thức hành động, phân tích và ra quyết định thích hợp. Các thành viên của
doanh nghiệp không đắn đo suy nghĩ về ý nghĩa của những quy tắc và thủ pháp ấy, mà
coi chúng là đúng đắn ngay từ đầu.
Theo ông Georges de Saite Marie – chuyên gia người pháp về văn hóa doanh
nghiệp vừa và nhỏ, đưa ra một định nghĩa như sau: “Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp
các giá trị, các biểu tượng, huyền thoại, nghi thức, các điều cấm kị, các quan điểm triết
học và đạo đức tạo thành nền móng sâu xa của doanh nghiệp”. Có thể thấy định nghĩa
này chỉ mới tóm gọn những nhân tố cấu thành Văn hóa doanh nghiệp chứ chưa đề cập
đến mối quan hệ qua lại bên trong doanh nghiệp.

5


Theo PGS.TS. Dương Thị Liễu trong Giáo trình Văn hóa kinh doanh: “ Văn hóa
doanh nghiệp là toàn bộ những nhân tố văn hóa được doanh nghiệp chọn lọc, sử dụng
và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp
đó”.
Tóm lại, có thể hiểu văn hóa doanh nghiệp là:
Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được gây dựng nên trong
suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các
quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động doanh nghiệp ấy và chi phối
tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của các thành viên của doanh nghiệp trong việc theo
đuổi và thực hiện các mục đích chung.
1.2.2. Tác động của văn hóa doanh nghiệp tới sự phát triển của doanh nghiệp
1.2.2.1. Tác động tích cực của văn hóa doanh nghiệp
Việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp có vị trí và vai trò rất quan
trọng trong sự phát triển của mỗi doanh nghiệp, bởi bất kỳ một doanh nghiệp nào nếu
thiếu đi yếu tố văn hóa, ngôn ngữ, tư liệu, thông tin nói chung được gọi là tri thức thì
doanh nghiệp đó khó có thể đứng vững và tồn tại được. Nó được thể hiểu cụ thể ở các
khía cạnh sau:

Quan trọng hơn, hoạt động của các doanh nghiệp sẽ bị tụt hậu nhiều hơn nữa nếu
không tiến hành một cuộc cách mạng cho việc xây dựng và đổi mới văn hóa trong
phạm vi doanh nghiệp ngay trong hiện tại.
Văn hóa doanh nghiệp tạo nên giá trị tinh thần cho toàn thể nhân viên
Sống trong một môi trường văn hóa lành mạnh với sự quan tâm thỏa đáng của
các cấp lãnh đạo sẽ làm cho mọi người cảm thấy lạc quan và cống hiến hết mình cho
mục tiêu của doanh nghiệp. Người ta không chỉ suốt đời lao động vì lý do chỉ để tồn
tại mà họ còn có thể thấy được ý nghĩa của bản thân qua những đóng góp cho cộng
đồng xã hội. Trong một tập thể tốt sẽ là một cơ hội cho mọi người có thể học tập lẫn
nhau và mang lại nhiều giá trị về tinh thần. Giá trị đó sẽ khích lệ khả năng làm việc hết
mình của các thành viên đối với mục tiêu của doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp tạo sức hút cho doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp chính là hình ảnh về một doanh nghiệp và tạo nên sự khác
biệt với doanh nghiệp khác. Qua văn hóa doanh nghiệp ta sẽ cảm nhận rằng hoạt động
của doanh nghiệp đó là mạnh hay yếu. Doanh nghiệp muốn có được nhiều tiềm năng
khách hàng, thu hút các hợp đồng kinh tế và nhiều cơ hội liên doanh liên kết với các
đối tác hay không thì cần phải có một môi trường văn hóa doanh nghiệp tốt mới có thể
tạo được lòng tin với khách hàng và các đối tác trong kinh doanh.
Văn hóa doanh nghiệp tạo sự gắn kết, giảm xung đột giữa các thành viên
trong doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp gắn kết, tạo sự đồng thuận của các nhân viên thông qua
hệ thống các giá trị chuẩn mực chung từ đó tạo ra nguồn lực giúp doanh nghiệp phát
triển và tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp giúp điều phối và kiểm soát
Văn hóa doanh nghiệp điều phối và kiểm soát hành vi các nhân bằng các câu
chuyện, truyền thuyết; các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc…Khi phải ra một
quyết định phức tạp, văn hóa doanh nghiệp giúp ta thu hẹp phạm vi các lựa chọn phải
xem xét.
7


thay đổi để thúc đẩy hiệu quả của doanh nghiệp. Điều này sẽ xuất hiện trong một môi
trường năng động, thay đổi nhanh chóng và văn hóa doanh nghiệp lúc đó trở thành lực
cản đối với sự thay đổi.
Văn hóa doanh nghiệp ngăn cản tính đa dạng của doanh nghiệp
Việc tuyển dụng những thành viên mới có nguồn gốc đa dạng về kinh nghiệm,
xuất xứ, dân tộc hay trình độ văn hóa dường như làm giảm bớt những giá trị văn hóa
8

Thang Long University Library


mà mọi thành viên của doanh nghiệp đang cố gắng để phù hợp và đáp ứng. Văn hóa
doanh nghiệp vì vậy có thể tạo ra rào cản sức mạnh đa dạng mà những người với
những kinh nghiệm khác nhau muốn đóng góp cho doanh nghiệp.
1.2.3. Đặc trưng của văn hóa doanh nghiệp
Đặc trƣng đầu tiên là văn hóa có tính tập quán
Hệ thống các giá trị của văn hóa doanh nghiệp sẽ quy định những hành vi được
chấp nhận hay không được chấp nhận trong một hoạt động hay môi trường kinh doanh
cụ thể. Có những tập quán kinh doanh đẹp tồn tại như một sự khẳng định những nét
độc đáo đó là tập quán chăm lo đến đời sống riêng tư của người lao động. Tuy nhiên,
cũng có những tập quán không dễ gì cảm thông ngay như tập quán đàm phán hay ký
kết hợp đồng ở một số nước, đặc biệt ở Việt Nam.
Đặc trƣng thứ hai của văn hóa doanh nghiệp là tính cộng đồng
Kinh doanh bao gồm một hệ thống các hoạt động có tính chất đặc trưng với mục
tiêu là lợi nhuận của chủ và các nhu cầu được đáp ứng của khách, kinh doanh không
thể tồn tại do chính bản thân nó mà phải dựa vào sự tạo dựng, tác động qua lại và củng
cố của mọi thành viên tham gia trong quá trình hoạt động. Do đó văn hóa doanh
nghiệp sẽ là quy ước chung cho các thành viên trong cộng đồng kinh doanh. Văn hóa
doanh nghiệp bao gồm những giá trị, những lề thói, những tập tục…mà các thành viên
trong cộng đồng cùng tuân theo một cách tự nhiên, không cần phải ép buộc.

tốt đẹp từ những chủ thể và những nền văn hóa khác.
Đặc trƣng thứ bảy của văn hóa doanh nghiệp là tính tiến hóa
Kinh doanh rất sôi động và luôn luôn thay đổi, do đó, văn hóa doanh nghiệp với
tư cách là bản sắc của chủ thể kinh doanh cũng luôn tự điều chỉnh cho phù hợp với
trình độ kinh doanh và tình hình mới. Đặc biệt, trong thời đại hội nhập, việc giao thoa
với các sắc thái kinh doanh của các chủ thể khác nhằm trao đổi và tiếp thu các giá trị
tiến bộ là điều tất yếu.
Đặc trƣng thứ tám của văn hóa doanh nghiệp là tính kế thừa
Cũng giống như văn hóa, văn hóa doanh nghiệp là sự tích tụ cả tất cả các hoàn
cảnh. Trong quá trình kinh doanh, mỗi thế hệ sẽ cộng thêm các đặc trưng riêng biệt
của mình vào hệ thống văn hóa doanh nghiệp trước khi truyền lại cho thế hệ sau. Thời
gian qua đi, những cái cũ có thể bị loại trừ nhưng sự sàng lọc và tích tụ qua thời gian
sẽ làm cho các giá trị của văn hóa doanh nghiệp trở nên giàu có, phong phú và tình
khiết hơn.
Đặc trƣng thứ chín của văn hóa doanh nghiệp là tính nhân sinh
Tập hợp một nhóm người cùng làm việc với nhau trong tổ chức sẽ hình thành
nên những thói quen, đặc trưng của đơn vị đó. Do đó, văn hóa doanh nghiệp có thể
hình thành một cách “tự giác” hay “ tự phát”. Theo thời gian những thói quen này sẽ
dần càng rõ ràng hơn và hình thành ra “cá tính” của đơn vị. Nên một doanh nghiệp, dù
muốn hay không, đều sẽ dần hình thành văn hóa tổ chức. Văn hóa doanh nghiệp khi
hình thành một cách tự phát có thể phù hợp với mong muốn và mục tiêu phát triển của
tổ chức hoặc không. Chủ động đào tạo ra những giá trị văn hóa mong muốn là điều cần
thiết nếu doanh nghiệp muốn văn hóa thực sự phục vụ cho định hướng phát triển
chung, góp phần tạo nên sức mạnh cạnh tranh.
10

Thang Long University Library


Đặc trƣng thứ mƣời của văn hóa doanh nghiệp là tính giá trị


(Vô hình)

(Basic Underlying
Assumptions)

(Nguồn: Giáo trình văn hóa kinh doanh, PGS.TS. Dương Thị Liễu)
11


1.2.4.1. Cấp độ 1: Những quá trình và cấu trúc hữu hình
Những giá trị văn hóa hữu hình là những cái được thể hiện ra bên ngoài rõ ràng,
dễ nhận biết nhất của văn hóa doanh nghiệp bao gồm tất cả những hiện tượng và sự vật
mà một con người có thể nhìn và cảm thấy khi tiếp xúc, nó sẽ thay đổi, chịu ảnh hưởng
nhiều bởi tính chất công việc, quan điểm của lãnh đạo, như:
Kiến trúc trúc của doanh nghiệp
Đây được coi là bộ mặt của doanh nghiệp. Kiến trúc và diện mạo luôn được các
doanh nghiệp quan tâm xây dựng. Kiến trúc của doanh nghiệp bao gồm kiến trúc ngoại
thất và kiến trúc nội thất công sở như sự thiết kế các phòng làm việc, bố trí nội thất
trong phòng, màu sắc chủ đạo…Tất cả sự thể hiện đó đều làm nên nét đặc trưng cho
doanh nghiệp và để tạo ấn tượng cho khách hàng. Thực tế cho thấy cấu trúc và diện
mạo có ảnh hưởng đến tâm lý làm việc của người lao động. Hơn nữa, công trình kiến
trúc có thể được coi là biểu tượng biểu thị một ý nghĩa, giá trị nào đó của một tổ chức,
chẳng hạn: giá trị lịch sử gắn liền với sự ra đời và trưởng thành của tổ chức, các thế hệ
nhân viên, xã hội, còn các kiểu dáng kết cấu có thể được coi là phương châm chiến
lược của tổ chức. Trong xã hội ngày nay, các doanh nghiệp càng chú ý tới kiến trúc,
diện mạo càng khẳng định được năng lực tài chính của doanh nghiệp cũng như ưu thế
trước đối thủ.
Sản phẩm
Sản phẩm, dịch vụ phát triển đến một mức nào đó sẽ trở thành thương hiệu, là

cũng là hai thứ dễ thấy và cho ta cái nhìn cơ bản về văn hóa doanh nghiệp.
Logo là một tác phẩm sáng tạo được thiết kế để thể hiện hình tượng về một tổ
chức, một doanh nghiệp bằng ngôn ngữ nghệ thuật phổ thông. Hình ảnh này thường có
sức mạnh rất lớn vì chúng hướng sự chú ý của người quan sát vào một chi tiết hay
điểm nhấn cụ thể, có thể diễn đạt được giá trị chủ đạo mà tổ chức, doanh nghiệp muốn
tạo ấn tượng, lưu lại hay truyền đạt cho người thấy nó. Đây là biểu trưng có ý nghĩa rất
lớn nên được các tổ chức, doanh nghiệp coi trọng.
Nhiều tổ chức sử dụng các câu chữ đặc biệt, khẩu hiệu hay là một ngôn ngữ để
truyền tải một ý nghĩa cụ thể của nhân viên mình và những người hữu quan. Nó nhắc
nhở khách hàng về dự tồn tại của doanh nghiệp mà còn chở thành tôn chỉ hoạt động
của công ty.
Đồng phục trong doanh nghiệp
Đồng phục là bộ quần áo được may cùng kiểu dáng, cùng màu sắc và cùng chất
liệu được mặc bởi các thành viên trong một tổ chức, doanh nghiệp khi tham gia các
hoạt động trong tổ chức, doanh nghiệp đó theo nội quy, quy định của doanh nghiệp.
Đồng phục tạo sự chuyên nghiệp, sức mạnh của tập thể mà đồng phục còn khiến
nhân viên có mục tiêu phấn đấu hơn, tinh thần hăng say làm việc hơn.
Những câu chuyện và những huyền thoại về tổ chức
Những câu chuyện huyền thoại về doanh nghiệp được lưu truyền qua các thế hệ
thành viên bằng cách kể lại. Huyền thoại là những câu chuyện từ những sự kiện có thật
của tổ chức, được các thành viên trong tổ chức chia sẻ và nhắc lại với những thành
viên mới, chứa đựng những giá trị và niềm tin trong tổ chức. Những huyền thoại đó
giúp xây dựng niềm tin trong lòng các thành viên vào sức mạnh của doanh nghiệp.

13


Thái độ và cung cách ứng xử của các thành viên trong doanh nghiệp
Trong một công ty luôn có mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới, giữa các đồng
nghiệp, giữa công ty và các đối tượng hữu quan. Vì vậy, nhân viên phải biết cách ứng

doanh nghiệp chung sức nỗ lực đạt được trạng thái đó.

14

Thang Long University Library


 Sứ mệnh và các giá trị cơ bản; giúp doanh nghiệp tìm ra con đường, cách thức
và các giai đoạn để đi tới tầm nhìn mà doanh nghiệp đã xác định.
 Mục tiêu chiến lược: Trong quá trình tồn tại, hình thành và phát triển, doanh
nghiệp luôn chịu tác động cả khả quan và chủ quan. Những tác động này có thể
tạo điều kiện thuận lợi hay thách thức cho doanh nghiệp. Mỗi tổ chức cần xây
dựng kế hoạch chiến lược để xác định lộ trình và chương trình hành động, tận
dụng được cơ hội, vượt qua các thách thức để đi tới tương lai, hoàn thành sứ
mệnh của doanh nghiệp.
Những quan niệm chung
Các giá trị ngầm định là niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình cảm đã ăn sâu vào
trong tiềm thức của mỗi doanh nghiệp. Các ngầm định là các cơ sở cho các hành động,
định hướng sự hình thành cho các giá trị trong nhận thức của cá nhân. Hệ thống giá trị
ngầm định thể hiện qua các mối quan hệ sau:
 Quan hệ giữa con người với con người: Mỗi người và mỗi tổ chức có nhận thức
khác nhau. Một số cho rằng họ có thể làm chủ được tình huống, tác động của
môi trường không thể làm thay đổi vận mệnh của họ. Một số khác lại cho rằng
phải hòa nhập với môi trường, hay tìm cách sao cho có một vị trí an toàn để
không phải chịu những tác động bất lợi của môi trường. Những tổ chức, cá
nhân có suy nghĩ tiêu cực thì cho rằng không thể thay đổi những gì mà số phận
đã an bài, nên đành phải chấp nhận số phận đó. Đây là những tổ chức cá nhân
có xu hướng an phận không muốn cố gắng.
 Ngầm định về bản chất con người: Các tổ chức khác nhau có quan niệm khác
nhau về con người. Một số cho rằng bản chất con người là lười biếng, tinh thần

Văn hóa dân tộc
Văn hóa doanh nghiệp là một nền tiểu văn hóa nằm trong văn hóa dân tộc vì vậy
sự phản chiếu văn hóa dân tộc vào văn hóa doanh nghiệp là điều tất yếu. Mỗi cá nhân
trong một doanh nghiệp mang trong mình những nét văn hóa doanh nghiệp đó cũng
chính là nét văn hóa dân tộc. Tổng hợp những nét nhân cách đó làm nên một phần
nhân cách của doanh nghiệp, đó là các giá trị văn hóa dân tộc không thể phủ nhận
được. Có các vấn đề chính tồn tại trong tất cả các nền văn hóa dân tộc cũng như các
nền văn hóa doanh nghiệp khác nhau là:
 Sự đối lập giữa chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể: Trong nền văn hóa mà
chủ nghĩa cá nhân được coi trọng, quan niệm cá nhân hành động vì lợi ích của
bản thân hoặc những người thân trong gia đình rất phổ biến. Nền văn hóa mà
chủ nghĩa tập thể được coi trọng là quan niệm con người theo quan hệ huyết
thống hay nghề nghiệp thuộc về một tổ chức có liên kết chặt chẽ với nhau,
trong đó tổ chức chăm lo lợi ích của cá nhân, còn cá nhân phải hành động và
ứng xử theo lợi ích của tổ chức.
 Sự phân cấp quyền lực: Đây là một thực tế tất yếu bởi trong xã hội không thể có
các cá nhân giống nhau hoàn toàn về thể chất, trí tuệ và năng lực. Biểu hiện rõ
nhất của sự phân cấp quyền lực trong một quốc gia là sự chênh lệch về thu nhập
giữa các cá nhân, mức độ phụ thuộc giữa các mối quan hệ cơ bản trong xã hội.
Còn trong một công ty, ngoài các biểu hiện như trên thì còn có thể nhận biết sự
16

Thang Long University Library


phân cấp quyền lực thông qua các biểu tượng địa vị, việc gặp gỡ lãnh đạo cấp
cao dễ hay khó…Đi đôi với sự phân cấp quyền lực là sự phân chia trách nhiệm
giữa các cá nhân. Sự phân cấp quyền lực càng cao thì phạm vi quyền lợi và
trách nhiệm của từng chức vụ được quy định càng được rõ rang, cụ thể là:
 Tính đối lập giữa nam quyền và nữ quyền: khi nam quyền được đề cao

17


Giá trị văn hóa của một doanh nghiệp có thể thay đổi khi có sự thay đổi về đội
ngũ lãnh đạo. Cùng với sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, đội ngũ nhân sự, chiến lược
kinh doanh…có thể sẽ dẫn đến sự thay đổi cơ bản về văn hóa doanh nghiệp. Bởi văn
hóa doanh nghiệp là sự phản chiếu tư tưởng, triết lý kinh doanh của nhà lãnh đạo
doanh nghiệp nên sự thay đổi văn hóa doanh nghiệp giữa các thế hệ lãnh đạo là một tất
yếu khách quan.
Tuy nhiên, sự thay đổi cơ bản giá trị văn hóa doanh nghiệp có thể dẫn đến nhiều
sự thất bại hơn là sự thành công. Thực tế đã chứng minh nhiều doanh nghiệp trên thế
giới có thể trường tồn là do họ xây dựng và giữ gìn được các giá trị và mục tiêu cốt lõi.
Nói cách khác, văn hóa doanh nghiệp tại các doanh nghiệp này đã được các thế hệ lãnh
đạo kế cận giữ gìn qua nhiều thế hệ.
Quy mô của doanh nghiệp
Quy mô của doanh nghiệp ảnh hưởng rất lớn đến mô hình văn hóa doanh nghiệp
muốn theo đuổi. Chẳng hạn, với bốn mô hình văn hóa của Trompenaars, thì các doanh
nghiệp có quy mô nhỏ thường ưu tiên sử dụng mô hình văn hóa gia đình và mô hình lò
ấp trứng còn các doanh nghiệp lớn có cơ cấu chặt chẽ thường thích hợp với mô hình
Effiel hay tên lửa dẫn đường.
Lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp
Lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp là cả một quá trình lâu dài và
sự nỗ lực xây dựng và vun đắp cho doanh nghiệp. Đó là niềm tự hào cho các thành
viên trong doanh nghiệp và trở thành những giai thoại còn sống mãi cùng sự tồn tại và
phát triển của doanh nghiệp.
Ngành nghề kinh doanh
Ngành nghề kinh doanh có tác động rất lớn tới sự xây dựng và phát triển văn hóa
của mỗi doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp tham gia vào ngành nghề kinh doanh khác
nhau, họ sẽ có cách ứng xử khác nhau, từ đó có chuẩn mực và giá trị khác nhau. Và
những đặc trưng đó có thể trở thành biểu tượng của doanh nghiệp, thành đặc điểm

Văn hóa doanh nghiệp thường được hình thành theo sự hình thành của doanh
nghiệp và doanh nghiệp nào cũng có văn hóa của riêng mình. Tuy nhiên, văn hóa được
hình thành một cách tự phát trong doanh nghiệp có thể không phải là văn hóa mạnh,
thích nghi hay giống với văn hóa mà công ty muốn đặt dược. Vì vậy doanh nghiệp có
thể tiến hành các bước cơ bản sau để xây dựng văn hóa mang bản sắc riêng cho doanh
nghiệp là:
Bƣớc 1: Phổ biến kiến thức chung
Phổ biến kiến thức chung là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình xây dựng
văn hóa doanh nghiệp. Nếu chỉ có ban lãnh đạo hiểu về văn hóa doanh nghiệp là chưa
đủ mà phải tất cả nhân viên đều hiểu và thấy được lợi ích của văn hóa doanh nghiệp thì
việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp mới hiệu quả.
Ở giai đoạn này, doanh nghiệp tập trung phổ biến kiến thức chung về văn hóa
doanh nghiệp như khái niệm, các cấp độ, tác động của văn hóa doanh nghiệp…cho tất
cả các nhân viên của doanh nghiệp, từ lãnh đạo cấp cao đến toàn thể nhân viên của các
phòng ban biết. Doanh nghiệp có thể tổ chức các hoạt động để phổ biến các kiến thức
này như thuê tổ chức, chuyên gia hoặc doanh nghiệp tự giảng dạy các khóa học, buổi
nói chuyện, hội thảo về văn hóa, phát động các cuộc thi tìm hiểu và nêu ý tưởng về
văn hóa doanh nghiệp…
19


Bƣớc 2: Định hình văn hóa doanh nghiệp
Đây là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Ở
giai đoạn này, doanh nghiệp xác định nội dung cụ thể của các yếu tố cấu thành nên văn
hóa doanh nghiệp, đó chính là thứ tạo ra bản sắc văn hóa riêng để doanh nghiệp đạt
được mục tiêu của mình và quảng bá ra công chúng. Cụ thể, doanh nghiệp phải xác
định được triết lý kinh doanh và các giá trị cốt lõi, chuẩn mực, các giai thoại, lễ nghi,
biểu tượng, các yếu tố hữu hình…Trong đó, giá trị văn hóa là nội dung quan trọng
nhất, có ảnh hưởng quyết định tới toàn bộ các nội dung xây dựng văn hóa khác.
Trong giai đoạn này, người lãnh đạo công ty có vai trò rất lớn, tạo ra sự thành


KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được gây dựng nên trong
suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các
quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động doanh nghiệp ấy và chi phối
tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của các thành viên của doanh nghiệp trong việc theo
đuổi và thực hiện các mục đích chung.
Văn hóa doanh nghiệp được biểu hiện ở 2 cấp độ: Những quá trình và cấu trúc
hữu hình, những giá trị được chấp nhận và những quan niệm chung. Để hiểu được văn
hóa doanh nghiệp cần phải đi sâu tìm hiểu cả 2 cấp độ của văn hóa doanh nghiệp trong
đó quan trọng nhất là những quan niệm chung chi phối suy nghĩ, nhận thức và hành
động của doanh nghiệp và nhân viên, là nguồn gốc của bản chất văn hóa doanh nghiệp.
Có mối liên hệ mật thiết giữa 2 cấp độ của văn hóa và đồng thời với các phương tiện
thể hiện ra văn hóa: phong cách ứng xử, giao tiếp, ra quyết định và phong cách làm
việc.
Xây dựng văn hóa doanh nghiệp trải qua 4 bước, đầu tiên là phổ biến kiến thức
chung, sau đó công ty phải định hình văn hóa doanh nghiệp, triển khai xây dựng và
cuối cùng là ổn định và phát triển văn hóa.
Văn hóa dân tộc có ảnh hưởng to lớn đến việc hình thành bản sắc văn hóa riêng,
đặc thù cho văn hóa doanh nghiệp trong thời đại hội nhập ngày nay. Trong các tập
đoàn quốc gia, văn hóa doanh nghiệp bao gồm văn hóa cốt lõi mang tính chất thống trị
và văn hóa thành phần. Văn hóa thống trị có tính chất quyết định văn hóa của tập đoàn,
văn hóa thành phần phát triển phù hợp với tính cách dân tộc, vị trí địa lý của quốc gia
mà tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động.
Văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô hình của doanh nghiệp, có vai trò to lớn trong
sự nghiệp phát triển của doanh nghiệp, là nền tảng, là mục tiêu, là động lực và là hệ
điều tiết của sự phát triển; là bản sắc, thương hiệu của doanh nghiệp. Xuất phát điểm
của doanh nghiệp rất cao nếu doanh nghiệp được xây dựng trên nền tảng văn hóa.
Vai trò, phẩm chất, năng lực của người lãnh đạo là yếu tố quan trọng trong việc
xây dựng, duy trì và phát huy văn hóa doanh nghiệp. Bên cạnh đó là vai trò, sức mạnh

: 03203821374

Công ty được thành lập

: 01/07/2002

Công ty được cấp giấy phép kinh doanh ngày 28/06/2002
Mã số thuế

: 0800263544

Đại diện công ty

: Nguyễn Đức Tâm

Vốn điều lệ

: 150.000.000.000

Vốn pháp định

: 6.000.000.000

2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty TNHH Đức Dương
Công ty thành lập theo giấy phép kinh doanh ngày 28 tháng 06 năm 2002, có
giấy chứng nhận đăng kí thuế số 0800263544 ngày 28/06/2002.
Khi mới thành lập, công ty hoạt động với quy mô nhỏ và hoạt động đầu tư diễn
ra chậm với một dự án đầu tiên là dự án khu đo thị Minh Tân. Sau khi hoàn thành đầu
tư dự án này, công ty đã đẩy mạnh tìm kiếm thị trường và xây dựng thêm nhiều dự án
do công ty đầu tư hoặc nhận thi công cho đối tác. Vào năm 2013, Công ty đã bỏ vốn

Giám đốc Công ty TNHH Đức Dương đã có thành tích xuất sắc trong hoạt động Hội
và các hoạt động xã hội trên địa bàn 5 năm từ năm 2003 đến năm 2008 theo quyết định
số 3619/QĐ – UBND.
Hội doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Hải Dương chứng nhận công ty TNHH Đức
Dương là Hội viên chính thức của Hội doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Hải Dương với
số hội viên là 229 – chứng nhận ngày 14/04/2008.
Ủy ban nhân dân huyện Kinh Môn – tỉnh Hải Dương tặng giấy khen công ty
TNHH Đức Dương – Đơn vị có thành tích đóng góp vảo các loại quỹ là làm tự thiện
xã hội ngày 13/10/2008.
Ủy ban trung ương Hội doanh nhân trẻ Việt Nam tặng bằng khen cho Ông
Nguyễn Đức Tâm – Ủy viên ban Hội doanh nhân trẻ Việt Nam đã có thành tích xuất
sắc trong công tác Hội và phong trào doanh nhân trẻ 2010.
Đến nay, sau 13 năm hoạt động, Công ty TNHH Đức Dương đã gặt hái được rất
nhiều thành công, công ty hoạt động trải khắp các tỉnh đông Bắc Bộ như Hải Dương,
Quảng Ninh, Hải Phòng…Tạo được niềm tin nơi khách hàng, có uy tín trên thị trường
cũng những thành quả được xã hội công nhận. Đồng thời góp nhiều cho sự phát triển
kinh tế tỉnh Hải Dương, được công nhận là cơ sở Đoàn vững mạnh, là công ty đóng
góp vào quỹ và làm từ thiện, đồng thời là hội viên chính thức của Hội doanh nghiệp
nhỏ và vừa tỉnh Hải Dương. Công ty TNHH Đức Dương đã, đang và sẽ luôn giữ vững
các danh hiệu thi đua của mình trên thị trường BĐS, đồng thời sẽ cố gắng phát triển
hơn nữa để đạt được nhiều thành tích, giành được nhiều danh hiệu thi đua mang tầm
xứng đáng với tiềm năng và sự nỗ lực của toàn công ty.
23


2.1.3. Các lĩnh vực kinh doanh
 Xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy lợi; mua bán
và chế biến khoáng sản.
 Mua bán vật liêu xây dựng (đá, đất, gạch, ngói, cát sỏi, sắt thép Clinker, xi
măng)

dự án

Phòng tổ chức

Phòng

- hành chính

bảo vệ

Đội thiết

Các đội

bị thi công

xây dựng

Các đội
kĩ thuật

(Nguồn: Phòng tổ chức - hành chính)
24

Thang Long University Library


2.1.4.2. Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban
 Giám đốc:
 Xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển doanh nghiệp cũng như những

25