A. LỜI MỞ ĐẦU
Người viết báo được xem là kí giả của thời đại và mỗi một tác phẩm báo
chí sẽ là tấm gương phản chiếu hiện thực của xã hội. Từng giai đoạn phát triển
khác nhau của đất nước thông qua báo chí sẽ được phản ánh trung thực nhất. Mỗi
ngày qua đi hàng trăm sự kiện vẫn xảy ra nhưng không có tâm điểm nào đội ngũ
báo chí lại bỏ qua. Họ khai thác ở nhiều góc độ khác nhau, họ có mặt ở mọi nơi,
mọi lúc để đem thông tin đến cho độc giả. Báo chí hiện nay dưới sự trợ giúp của
công nghệ thông tin hiện đại nội dung đã phong phú hơn trước kia rất nhiều.
Thông tin không chỉ bó hẹp ở quốc gia nữa mà nó đã mang tính chất toàn cầu,
nhất là với những sự kiện mang tầm của quốc gia, tổ chức, khu vực thì các
phương tiện thông tin sẽ rầm rộ đưa tin, bài viết liên quan đến vấn đề trung tâm.
Tuy nhiên, trong cùng một vấn đề không phải tất cả các tờ báo đều có
những thông tin và cách trình bày giống nhau mà luôn luôn có sự khác biệt để làm
nên thương hiệu cho một cơ quan báo chí. Những phóng viên, nhà báo bằng năng
lực quan sát sáng tạo, tiếp cận vấn đề theo cách riêng của mình sẽ trở thành hạt
nhân góp phần quan trọng cho mỗi tòa soạn báo. Đây chính là một phần công việc
trong quá trình lao động của nhà báo – một quá trình chi tiết, tỉ mỉ đòi hỏi nhiều
công sức chứ không hề đơn giản.
Theo quy luật, cái mới luôn luôn bị phủ định bởi một cái mới hơn nó, để rồi
chính cái mới này lại bị một cái mới hơn nữa phủ định. Vì thế, nhà báo phải tự xét
xem mình có thực sự đam mê nghề thông tin không và có năng khiếu phát hiện
thông tin không, sau đó, là có năng khiếu diễn đạt thông tin không? Qua đây cho
ta thấy được tầm quan trọng của vai trò sáng tạo, tiếp cận vấn đề trong lao động
đối với hoạt động báo chí


B. NỘI DUNG
I. Vai trò của việc sáng tạo phát hiện và tiếp cận vấn đề:
1. Quan điểm:
- Sáng tạo: Sáng tạo là luôn luôn vươn tới những chân trời mới. Mỗi bài viết là
một công trình sáng tạo, mỗi chuyến đi thực tế là một cuộc quan sát, nghiên cứu

 Lễ hội đua ghe- hay lễ hội Bon Om Thook (còn gọi là Lễ hội nước) tại
Campuchia bắt nguồn từ rất lâu trong lịch sử. Lễ hội được tổ chức vào đúng lúc
nước sông Mê Kông bắt đầu chu kỳ cạn của nó. Có rất nhiều nơi tổ chức lễ hội
đua ghe nhưng tập trung đông nhất là lễ hội tổ chức tại thủ đô Phnom Penh trên
sông Tonle Sap (có nghĩa là sông ngọt) ngay phía trước mặt Cung điện Hoàng Gia
Campuchia. Đây cũng chính là thời điểm duy nhất trong năm Tonle Sap có hiện
tượng đổi dòng chảy của nó. Lễ này được tổ chức vào ngày 15 trăng tròn theo lịch
âm (thường vào ngày 11 đến 13 tháng 11 dương lịch).
Lễ hội đua ghe diễn ra hàng năm vào ngày rằm tháng 11 trùng với cuối mùa mưa.
Vào thời điểm này, nước trong các hồ và đầm lầy tràn ngập, tạo ra các cánh đồng
nước mênh mông bồi đắp phù sa cho vụ mùa sắp tới. Khi nước sông Mê Kông
dâng lên vào mùa mưa từ tháng 8 cho tới tháng 11, nước từ dòng Mê Kông tràn
vào sông Tonle Sap chảy ngược lên Biển Hồ phía Tây Bắc. Khi kết thúc mùa
mưa, nước từ Biển hồ lại chạy xuôi xuống sông Mê Kông từ tây bắc đến Đông


Nam, tạo nên sự điều tiết tự nhiên vô cùng thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và
thủy sản ở Campuchia và Tây Nam Bộ Việt Nam.
 Lễ hội là dịp để người Khmer thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống, tài
năng, sự nhanh nhẹn. Dũng cảm, sự kiên trì, nghệ thuật, hạnh phúc, sự yêu
chuộng hòa bình, sự đoàn kết cộng đồng, niềm tự hào dân tộc và trên hết là lòng
yêu nước cũng như ý thức bảo vệ đất nước, bảo vệ lãnh thổ, bảo vệ dân tộc. Lễ
hội này cũng là dịp để người dân Khmer thể hiện sự phát triển rất đa dạng của nền
nông nghiệp lúa nước với rất nhiều sản vật làm ra từ những vùng đất phì nhiêu,
màu mỡ.
Lễ hội vừa là cuộc tranh tài, vừa là lễ hội cảm ơn Đức Phật đã ban cho mùa bội
thu và cầu mong no ấm. Là dịp để ôn lại sức mạnh không thể chia cắt của lực
lượng thủy quân của Đế chế Khmer cổ và giới thiệu sự đa dạng của các phương
tiện giao thông đường thủy của dân tộc Khmer.
 Đua thuyền hay lễ hội nước năm 2010 ở Phnompênh - Campuchia trở thành

vong có thể sẽ tiếp tục tăng.
Hiện tại đội cứu hộ vẫn đang tìm kiếm những thi thể chết đuối. Hãng tin AP cho
hay đã nhìn thấy một số xác nổi trên sông và hàng trăm đôi giày còn sót lại trên
cầu...
Thiên Thư (Theo AP, Reuters)


Nhận xét: Đây là bài viết mang tính chất thông tin sự kiện kinh hoàng xảy ra
trong lễ hội té nước hàng năm của thủ đô Phnôm Pênh ở Campuchia. Những số
liệu trong bài viết vì thế chỉ mang tính chất khái quát ban đầu chứ chưa có kết
luận cụ thể cuối cùng: “Theo ước tính của các nhà chức trách, có khoảng trên 1
triệu người đã kéo về về thủ đô Phnom Penh tham dự lễ hội té nước trong 3 ngày
vừa qua”.
Trong những bài viết thông báo như thế này bao giờ cũng có tiếng nói của chính
quyền, của người trong cuộc và người ngoài: “Xuất hiện trên truyền hình, Thủ
tướng Hun Sen đã đau xót gửi lời xin lỗi đến toàn bộ người dân”; “Các nhân
chứng kể lại vụ hỗn loạn bắt đầu vào chiều ngày 22/11 – ngày cuối cùng của lễ
hội té nước sau khi một vài người dân bị điện giật chết trên một cây cầu nhỏ nối
giữa thủ đô Phnom Penh với đảo Kim cương”.
Nhìn chung, đây là bài viết thông tin về một vấn đề vừa xảy ra. Cho nên cách thức
trình bày ngắn gọn, không đi sâu vào một chi tiết nào cụ thể.
2. Quan sát từ ngoại hình đến nội tâm:
Thảm họa giẫm đạp ở Campuchia
Chưa có con số cuối cùng về người Việt thiệt mạng
- Đã có 10 người Việt Nam thiệt mạng trong thảm hoạ giẫm đạp ở
Phnom Penh, Campuchia. Có gia đình mất sạch 2 đứa con, cháu trai cũng chết
trong đêm hội kinh hoàng này. Nhưng đó chưa phải là con số cuối cùng.
10 người Việt thiệt mạng
Trưa 24/11, PV VietNamNet có mặt tại chùa Neak Kovon, nơi đặt thi thể hai chị


Hội người Việt Nam ở Campuchia đang tích cực liên hệ với các
quận quanh Phnom Penh để nắm tình hình về người bị nạn
trong thảm hoạ giẫm đạp tối 22/11
Còn theo ghi nhận của chúng tôi, không khí làm việc tại văn phòng Hội người
Việt Nam ở Campuchia trở nên hối hả. Cán bộ hội liên tục điện thoại về các địa
phương để cập nhật tin tức về người Việt chết hoặc mất tích tích trong thảm hoạ.
Ông Nguyễn Ngọc Để, Phó Chủ tịch Đô thành Phnom Penh, Hội người Việt Nam
ở Campuchia cho biết, hội đã đi thăm gia đình người Việt có người bị nạn trong
thảm hoạ.
“Những người mất tích vẫn đang được tiếp tục tìm kiếm nên chưa thể có con số


cuối cùng người Việt bị nạn” – ông Để nói.
Campuchia nỗ lực tìm kiếm người mất tích
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Yim Samnang, Phó Giám đốc Công an Phnom
Penh cho biết chính quyền vẫn đang điều tra về nguyên nhân thảm hoạ giẫm đạp
khủng khiếp này. Nhiều khả năng do quá đông người chen lấn trong lúc cây cầu
treo rung lắc mạnh càng làm đám đông hoảng sợ.
Một viên cảnh sát có mặt ở hiện trường nhận xét, ước lượng đã có vài ngàn đôi
giầy đép, quần áo… được các nạn nhân bỏ lại hiện trường. Hiện lực lượng cứu hộ
vẫn đang tiếp tục theo dõi hai bên bờ sông, gần khu vực cầu Poh Pich với hy vọng
sẽ tìm kiếm thêm xác các nạn nhân mất tích.
Theo giới chức Campuchia, khi xảy ra thảm hoạ có khoảng 50 người đã nhảy khỏi
cầu Poh Kich. Nhiều người dự đoán khả năng vẫn còn một số nạn nhân đang nằm
dưới sông chưa được vớt lên. Trưa 24/11, con số thống kê số người thiệt mạng ở
Campuchia đã lên đến 381 người.
Tại bệnh viện Russian nơi 140 thi thể người chết và 46 người bị thương đang điều
trị bao trùm không khí tang tóc. Khu vực nhà xác, người nhà bệnh nhân đang làm
các thủ tục để nhận người thân về.
11h, phòng xác còn duy nhất thi thể nam chưa có người đến nhận. Một người rồi

người Việt bị thiệt mạng”.
Thứ hai, cách vào bài đã được tác giả vận dụng theo lối quan sát từ ngoại hình
tiếp cận nội tâm. Thực hiện cách viết này cho thấy dụng ý của người viết muốn
nhấn mạnh đến nỗi đau của một người khi mất đi người thân như thế sẽ tạo ra
được phản hồi tốt từ phía người đọc. Nội dung của bài viết tập trung miêu tả vào
hoàn cảnh một gia đình người Việt có hai đứa con và một đứa cháu bị thiệt mạng.
Cách tiếp cận vấn đề như thế này sẽ giúp tác giả xoáy sâu vào tạo được một nhân
vật trung tâm cho bài viết chứ không tản nạn khiến nội dung bài viết bị nhạt,
không gây được ấn tượng mạnh cho người đọc. Thông qua cách miêu tả nhân vật
người mẹ cho thấy đây là một nỗi đau quá lớn, không có gì bù đắp được: “Chị
Nguyễn Thị Ẩn, ngụ quận Tour Kot mặt nhợt nhạt sau hai đêm dài mất ngủ hết đi
tìm xác con lại lo đám tang cho chúng”; “Chị gái nó chết tại chỗ, còn nó vẫn còn
thở khi được cấp cứu ở nhà thương nhưng cũng không qua khỏi. Hai đứa nó là
nguồn sống của vợ chồng chúng tôi. Giờ chúng nó chết hết rồi, không biết sao vợ
chồng già này sống nổi…” - nhìn vào di ảnh cậu con trai, nước mắt chị chảy dài”.
Đây được xem là những chi tiết đắt giá nó vừa có tính thời sự lại vừa mang tính
chân thật, xúc động, người thật việc thật sẽ khiến cho bài viết thêm sâu sắc.
Sau khi đi từ một gia đình riêng lẻ tác giả tiếp tục nắm bắt được nhu cầu của công
chúng muốn có thông tin tổng quan về những người Việt ở đây. Chính vì thế, nội
dung tiếp theo được đề cập trong bài liên quan đến công tác làm việc của Đại sứ
quán Việt Nam ở Campuchia: “Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia xác nhận, số
nạn nhân người Việt bị thiệt mạng trong vụ giẫm đạp ở lễ hội nước là 10 người.
Trong đó đó, có 7 người ngụ Phnom Penh và 3 người ở tỉnh Kandal. 10 người
khác bị thương đang được điều trị ở các bệnh viện tại Thủ đô Phnom Penh và 1


người mất tích”. Các ý tiếp theo cho thấy công tác làm việc của Đại sứ Việt Nam
ở đây đang rất khẩn trương, có tinh thần trách nhiệm cao.
Thứ ba, nhằm giúp độc giả có thể nhanh chóng cập nhật được những thông tin
liên quan đến vụ thảm sát thì phần cuối bài tác giả vẫn liên tục đưa ra những động

sẻ: “Tôi biết tin này lúc 1h đêm 23/11 qua internet. Thực sự tôi rất choáng váng
và đau xót… Con số người bị nạn quá lớn, lại là trong lễ hội nước- lễ hội truyền
thống được đông đảo người dân Campuchia yêu thích”.

Lim Hokchiv- 27 tuổi ngành Luật đang chờ đợi cập nhật từng thông tin về tấn
thảm kịch tại quê nhà.

“Thật sự là quá đau lòng. Tôi sốc nhất là khi xem những bức ảnh chụp các nạn
nhân thiệt mạng nằm san sát nhau trong những túp lều trắng- các nhà xác tạm…


Hình ảnh những người phụ nữ khóc ngất trước cái chết của người thân… Rồi bức
ảnh chụp cây cầu la liệt dép guốc của những người xấu số bỏ lại… Đúng là một
thảm họa”- anh Yoeu Sopheak: 27 tuổi, Học ĐH Kiến Trúc thốt lên.
Đã sáu năm không được tham dự lễ hội truyền thống này ở quê, nhưng những ấn
tượng về lễ hội nước ở quê nhà với anh Yoeu Sopheak rất đẹp và yên bình.
“Nhà tôi ở thủ đô Phnompenh nên tôi đã vô cùng hoảng hốt. Tôi đọc được tin về
vụ việc vào lúc bốn giờ sáng. Vội vã gọi về nhà hỏi han… May là cả gia đình tôi
đều không có mặt trong đám đông đó…” - anh tâm sự.
Dù vậy, nỗi đau khi chứng kiến cái chết của người dân tại quê nhà, anh Sopheak
vẫn cảm thấy rất nặng nề. Anh liên tục đảo qua facebook của bạn bè nhằm đón
nhận và sẻ chia mọi thông tin về tai nạn này một cách chân thực nhất.
“Hầu hết bạn bè trong danh sách facebook của tôi đã để trạng thái, thay đổi avatar
bày tỏ niềm tiếc thương và nỗi đau với nhân dân mình. Bản thân tôi luôn phải
luôn cập nhật từng phút về con số thương vong và tình hình vụ việc” - anh thở dài
cho biết thêm.
“Tôi không thể tượng tượng được điều gì đã xảy ra. Càng không thể khẳng định
nguyên nhân gì đã khiến những người tham gia phải giẫm đạp lên nhau mà bỏ
chạy như thế. Song theo đây là nỗi đau chung của cả dân tộc KhMer mà bất cứ
người Khmer nào cũng cảm thấy vô cùng đau đớn” - một lưu học sinh Campuchia

hơn 20h, mình vẫn còn gọi điện về cho bạn ở thủ đô đang tham gia lễ hội để chúc
mừng và chia sẻ niềm vui cùng mọi người. Vậy mà chỉ hơn 1 tiếng sau khi xem
cầu truyền hình trực tiếp về lễ hội, mình đã không thể tin vào mắt, vào tai mình
nữa. Một cảnh tượng đầy náo loạn, chết chóc và thương tâm. Tất cả mọi người
trong phòng đã lặng đi. Một cảm giác rất khó diễn tả. Cảm tưởng tim mình bị bóp
nghẹt, chân tay thấy rất run. Nhưng lại không biết phải làm gì. Chỉ biết nhìn
những

cảnh

tượng

ấy

qua

màn

hình”.

Sinh viên Hong Teng nhắc lại những cảm xúc trong đêm thảm họ: “Mọi người
trong phòng chỉ còn biết nhìn chăm chăm vào màn hình ti vi. Không ai nói với ai,
chỉ biết chờ đợi, lo lắng và hy vọng. Đáng lẽ ngày đó sẽ là ngày vui nhất trong
năm nhưng rồi lại biến thành thảm họa”.
Choàng mở mắt dậy, anh Mao Lung vội đến ngay chiếc máy tính và thở dài: “Đã
từng tham gia rất nhiều lễ hội té nước khi còn ở Campuchia, nhưng quả thật mình
không thể ngờ lại xảy ra thảm họa làm nhiều người chết và bị thương đến thế.
Thương tâm hơn nạn nhân lại chủ yếu lại là những người tỉnh xa và phụ nữ trẻ”.
Thương lắm quê nhà
Chia sẻ về kế hoạch tổ chức buổi quốc tang đặc biệt, anh Lun Sophau – Trưởng

phủ sẽ hỗ trợ 5 triệu riel/nạn nhân thiệt mạng (hơn 1.000 USD/người) trong thảm
họa trên. Chính phủ Campuchia cũng kêu gọi ủng hộ tiền mặt và vật dụng cho các
nạn nhân vụ giẫm đạp. Ông Keo Chup Tay Ma, Chủ tịch thủ đô Phnom Penh cho
biết, đây là thảm họa khủng khiếp nhất sau thời kỳ diệt chủng của Khmer Đỏ.
Một số người thoát nạn dù đang bị thương nặng cũng cố gắng đến để cầu nguyện
cho mình và cho những người đã chết. Không chỉ người dân Campuchia, Việt
kiều và nhiều người nước ngoài sống, làm việc ở Campuchia cũng đã đến cầu
nguyện cho các nạn nhân. Vì có quá nhiều người tập trung tại hai bên bờ sông nên


cảnh sát đã phải tăng cường nhằm đảm bảo an toàn cho người dân đến dự lễ cầu
siêu.
Ngày 25/11, Bộ trưởng Phúc lợi xã hội Ith Samheng đã đính chính về số người
chết, từ 456 xuống 347 (trong đó có 221 phụ nữ) và số người bị thương cũng giảm
từ 755 xuống 395 so với thông báo trước đó. Cơ quan chức năng đã khuyến cáo
về khả năng khai tăng người thiệt mạng để nhận tiền cứu trợ và bồi thường. Tuy
nhiên, người ta hy vọng số người chết sẽ dừng lại, còn những người bị thương
nhanh chóng xuất viện để sớm trở lại cuộc sống bình thường. Tại Phnom Penh có
gia đình mất tới 6 người thân, còn tại tỉnh Ta Keo có gia đình chết 4 người con.

Cây cầu nơi xảy ra thảm họa và những người cầu
nguyện.

Theo thống kê mới nhất, có 20 người gốc Việt Nam chết, bị thương và mất tích tại
lễ hội té nước tối 22/11. Danh tính của những người xấu số đã được chứng thực.
Theo đó, người nhiều tuổi nhất bị chết là bà Nguyễn Thị Bế (54 tuổi), còn người


trẻ nhất (18 tuổi) là chị Nguyễn Thị Chại (trong số 5 phụ nữ), số còn lại là 4 cháu
bé ở độ tuổi từ 6 đến 13. 10 người bị thương và 1 người mất tích chưa xác định

Trước đó có một số tin đồn về ngộ độc thực phẩm hàng loạt hoặc là xảy ra cướp
bóc khiến người dân hoảng loạn, dẫn tới chen lấn, giẫm đạp lên nhau. Sau khi
thảm họa xảy ra, chính quyền Campuchia đã nhanh chóng thành lập 3 ủy ban để
điều tra nguyên nhân vụ việc, xác định danh tính của các nạn nhân và tìm hiểu
nguyên nhân cái chết của từng người.
Được biết, vẫn còn một số trẻ em đang ở Trụ sở Cảnh sát Phnom Penh vì chưa có
người thân đến nhận. Trong khi đó một số người mẹ vẫn chưa tìm được con bị
mất tích bởi chúng còn quá nhỏ nên không nhớ nổi địa chỉ của gia đình.
Ông Pung Kheau Se, Chủ tịch Ngân hàng Canadia, chủ sở hữu đảo Kim Cương và
cầu Koh Pik cho biết, đã hỗ trợ tiền cho các nạn nhân của vụ giẫm đạp, theo đó
thân nhân có người chết nhận 1.000 USD/người và bị thương 200 USD/người.
Bài học rút ra từ thảm họa
Lễ hội té nước kéo dài từ ngày 20 đến 22/11 và là lễ hội thường niên lớn nhất ở
Campuchia, nhưng... đảo Koh Pik (Kim Cương) vốn là một cồn cát nhỏ trên sông
Bassac và hiện đang bị người dân đặt cho cái tên "hòn đảo bẫy" sau thảm họa
giẫm đạp tối 22/11. Ông Prum Sokha, người đứng đầu Ủy ban điều tra cho biết,
thảm kịch xảy ra do dòng người đổ lên cầu đến đảo Kim Cương dự Lễ hội quá
đông. Ngoài ra, họ không biết Koh Pik là cầu treo nên khi rung lắc, một số người


tưởng cầu sắp sập nên đã la hét, hô hoán khiến đám đông hoảng loạn và xô đẩy
giẫm đạp lên nhau.
Tướng Sok Phal bổ sung, vì nhiều người có mặt trên cầu đến từ các tỉnh và là lần
đầu tiên đi cầu treo nên không biết cầu rung lắc là việc bình thường, do đó, khi
cầu rung lắc mạnh với số lượng người đông, cộng thêm lời hô hoán "cầu sắp sập"
khiến đám đông hoảng loạn và xô đẩy nhau dẫn đến thảm kịch này.
Cảnh sát trưởng Phnom Penh Touc Na Roth cho biết, cây cầu Koh Pik và đảo
Kim Cương chưa biết hoạt động trở lại vào khi nào vì nó vẫn đang bị phong tỏa.
Ông Touc Na Roth cho biết, khoảng 6 triệu người đã có mặt tại lễ hội té nước.
Tuyên bố của cơ quan chức năng trùng với lời khai của nhiều người thoát chết