LÊ DUY CƯỜNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

LUẬT KINH TẾ

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

MUA SẮM TẬP TRUNG TRONG ĐẤU THẦU
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

LÊ DUY CƯỜNG

2013 - 2015
HÀ NỘI – 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

MUA SẮM TẬP TRUNG TRONG ĐẤU THẦU
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
LÊ DUY CƯỜNG

Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 60380107

1.1.3. Ý nghĩa, vai trò của mua sắm tập trung........................................................

11

1.1.4. Mô hình mua sắm tập trung………………………………………..............

14

1.2. Pháp luật về mua sắm tập trung trong đấu thầu........................................

17

1.2.1. Pháp luật mua sắm tập trung trong đấu thầu là một bộ phận của pháp luật
đấu thầu mua sắm công…………………………………………………………...
1.2.2. Những nội dung cơ bản của pháp luật về mua sắm tập trung trong đấu
thầu………………………………………………………………………………..
1.2.3. Kinh nghiệm áp dụng pháp luật về mua sắm tập trung trong đầu thầu ở
một số nước trên thế giới........................................................................................
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
PHÁP LUẬT VỀ MUA SẮM TẬP TRUNG TRONG ĐẤU THẦU Ở VIỆT
NAM.......................................................................................................................
2.1.Thực trạng pháp luật về tổ chức hoạt động và quản lý trong mua sắm
tập trung ở Việt Nam…………………………………………………………....
2.1.1. Quy định của pháp luật về mua sắm tập trung theo Luật Đấu thầu năm
2005 và các văn bản thí điểm thực hiện mua sắm công theo hình thức tập trung..
2.1.2. Quy định của pháp luật về mua sắm tập trung theo Luật Đấu thầu năm
2013……………………………………………………………………………….
2.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật về mua sắm tập trung trong đấu thầu ở
Việt Nam……………………………………………………………………….


51

3.1.3. Đảm bảo tính hiệu quả trong điều chỉnh pháp luật………………...............

53

3.2. Kiến nghị các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả
thực thi phương thức mua sắm tập trung trong đấu thầu ở Việt Nam….......
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnh đấu thầu mua sắm công theo
phương thức tập trung…………………………………………………………….

54

3.2.2. Giải pháp tăng cường cơ chế thực thi pháp luật……………………………

59

KẾT LUẬN………………………………………………………………………

67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………

69

50
50

54



tháng 9 năm 2015
Tác giả

Lê Duy Cường


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Mua sắm công được xem là chìa khóa quan trọng để phân bổ hàng hóa và
dịch vụ cho xã hội, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng tại hầu hết các quốc
gia. Theo các chuyên gia trong nước và quốc tế, việc đẩy mạnh mua sắm công tập
trung sẽ là giải pháp tối ưu để giảm thời gian, chi phí, đầu mối tổ chức đấu thầu,
tăng cường tính chuyên nghiệp trong đấu thầu, góp phần tăng hiệu quả kinh tế và
tiết kiệm cho ngân sách quốc gia. Đây cũng là phương thức mua sắm đã được áp
dụng ở nhiều nước trên thế giới và đạt được hiệu quả kinh tế cao.
Thông qua một đơn vị đầu mối để tổ chức đấu thầu rộng rãi nhằm mua sắm
tập trung một lượng lớn hàng hóa, dịch vụ cần mua sắm tương tự ở nhiều cơ quan
khác nhau sẽ tiết kiệm đáng kể thời gian, nhân lực so với việc phải thực hiện đấu
thầu riêng lẻ. Đơn vị được giao nhiệm vụ thực hiện mua sắm tập trung sẽ trực tiếp
ký hợp đồng với nhà thầu được lựa chọn hoặc sẽ ký thỏa thuận khung với nhà thầu
đó. Và khi cơ quan nào có nhu cầu mua sắm, thì chỉ cần dựa vào thỏa thuận khung
đã ký giữa nhà thầu được lựa chọn với đơn vị mua sắm tập trung để trực tiếp ký hợp
đồng với nhà thầu. Điều này sẽ tiết kiệm được thời gian cho việc tổ chức lựa chọn
nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ của các đơn vị có nhu cầu mua sắm. Bên cạnh
đó, mua sắm công tập trung sẽ tập hợp được số lượng lớn nhu cầu về hàng hóa, dịch
vụ, mà khi mua hàng với số lượng lớn thì theo quy luật của thị trường, tất nhiên giá
hàng hóa, dịch vụ sẽ rẻ hơn. Việc thực hiện mua sắm công tập trung cũng sẽ tạo ra
mặt bằng chung về giá cả, hạn chế được tình trạng cùng một mặt hàng nhưng mỗi
nơi đề ra một giá, thậm chí là cách biệt nhau rất xa. Khi thực hiện mua sắm tập

triển sản xuất trong nước và khuyến khích nhà thầu nâng cao chất lượng hàng hóa,
dịch vụ. Với các quy định mới của Luật Đấu thầu năm 2013, chắc chắn rằng việc áp
dụng mua sắm tập trung không chỉ giúp tăng tính chuyên nghiệp trong hoạt động
mua sắm, mà còn tạo điều kiện nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian và chi phí tổ
chức lựa chọn nhà thầu.
Trong bối cảnh hiện nay, tình hình thu ngân sách nhà nước đang gặp nhiều
khó khăn, việc thắt chặt chi tiêu công trở thành yêu cầu cấp thiết, đẩy mạnh đấu

2


thầu mua sắm tập trung sẽ là giải pháp ưu việt để giảm bớt các thủ tục hành chính
trong đấu thầu, tăng cường tính chuyên nghiệp cho hoạt động này, nguồn nhân lực
làm công tác đấu thầu ở các đơn vị mua sắm tập trung sẽ được đào tạo bài bản, nắm
vững hệ thống pháp luật về đấu thầu hơn so với đội ngũ nhỏ lẻ, yếu về chuyên môn,
hạn chế về kinh nghiệm tại địa phương, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa. Mua sắm
công tập trung không chỉ giúp giảm được thời gian, chi phí, nhân lực cho quốc gia,
mà còn tạo ra một quy trình lựa chọn nhà thầu nhất quán, chuyên nghiệp, việc đánh
giá hồ sơ dự thầu và lựa chọn nhà thầu chắc chắn sẽ chính xác và hiệu quả hơn.
Với mong muốn nghiên cứu để góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao hơn
nữa hiệu quả việc đấu thầu mua sắm công tập trung ở nước ta hiện nay, nên tôi đã
quyết định lựa chọn đề tài “Mua sắm tập trung trong đấu thầu theo pháp luật Việt
Nam” để làm Luận văn tốt nghiệp Cao học luật.
2. Tình hình nghiên cứu
Trên phương diện nghiên cứu nói chung và với phạm vi luận văn thạc sĩ luật
học nói riêng, đến nay, đây vẫn là một lĩnh vực khá mới mẻ và chưa nhiều đề tài,
công trình nghiên cứu khoa học đề cập tới. Mặc dù đã có một số luận văn của thạc
sĩ nghiên cứu về đề tài mua sắm công, nhưng nhìn chung các luận văn chỉ dừng lại
ở việc nghiên cứu có tính chất lý luận về mua sắm công. Chẳng hạn Luận văn Thạc
sĩ luật học của Phạm Thị Minh Loan năm 2004 (Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà

cầu thực tiễn của Việt Nam, Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả thực thi pháp luật về mua sắm công tập trung trong đầu thầu ở Việt Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Với mục đích nghiên cứu đặt ra ở trên, nhiệm vụ nghiên cứu của Luận văn
được xác định là:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận pháp luật về mua sắm công tập trung trong đấu
thầu; nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật một số nước và rút ra bài học cho Việt
Nam.
- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật về mua sắm
tài sản công trong các tổ chức, cơ quan, đơn vị nhà nước ở Việt Nam thời gian qua.
- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực tiễn và xác định nhu cầu, kiến nghị các
giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về mua sắm công tập trung trong
đấu thầu ở Việt Nam trong thời gian tới.

4


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là cơ sở lý luận và thực tiễn, nội dung
pháp luật và kinh nghiệm pháp luật của một số nước trên thế giới về mua sắm tài
sản công tập trung trong đấu thầu.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu là hệ thống các quy định pháp luật Việt Nam về vấn đề
này (theo Luật Đấu thầu năm 2005, Luật Đấu thầu năm 2013 và các văn bản hướng
dẫn thi hành); thực trạng thực thi pháp luật đấu thầu mua sắm công tập trung trong
các tổ chức, cơ quan, đơn vị nhà nước từ khi có Luật Đấu thầu năm 2005 đến nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của
chủ nghĩa Mác – Lênin về Nhà nước và pháp luật; chủ trương, đường lối của Đảng

kiến nghị nâng cao hiệu quả pháp luật về mua sắm công tập trung trong đấu thầu
của Việt Nam trong thời gian tới.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết
cấu 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận pháp luật về mua sắm tập trung trong đấu
thầu
Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về mua sắm
tập trung trong đấu thầu ở Việt Nam
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về mua sắm tập
trung trong đấu thầu ở Việt Nam.

6


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT
VỀ MUA SẮM TẬP TRUNG TRONG ĐẤU THẦU
1.1. Khái quát chung về mua sắm tập trung trong đấu thầu
1.1.1. Khái niệm mua sắm tập trung
Ngày nay khi xã hội ngày càng phát triển thì nguy cơ thất thoát trong mua
sắm công ngày càng gia tăng vì bất cứ lĩnh vực nào, bất cứ ngành quản lý nào cũng
đều có mua sắm công. Hoạt động mua sắm công chiếm tỷ lệ lớn, nhất là ở các nước
đang phát triển, con số này có thể lên tới 50% (bao gồm cả các hợp đồng xây dựng).
Việt Nam là quốc gia đang phát triển, nhu cầu và số lượng kinh phí mua sắm tài sản
công để phục vụ hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước chiếm
khoảng 20% dự toán chi ngân sách trung ương cho phát triển sự nghiệp kinh tế - xã
hội, quốc phòng, an ninh, quản lý hành chính sự nghiệp, đây là con số không nhỏ.
Trong quá trình tổ chức thực hiện mua sắm công, hiện đang có sự kết hợp
giữa hai mô hình là mua sắm tập trung (đối với các loại tài sản có số lượng mua sắm

lý, tiết kiệm; trên cơ sở đó lựa chọn các nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ có chất
lượng và giá cả hợp lý nhất làm cơ sở cho các cơ quan, đơn vị ký hợp đồng mua
sắm với các nhà cung cấp được lựa chọn; cơ quan mua sắm tập trung cũng là cơ
quan tư vấn, hỗ trợ, có vai trò cụ thể hóa các quy định của Nhà nước vào việc mua
sắm đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ để cho các cơ quan, đơn vị tổ chức thực
hiện được thuận lợi, dễ dàng.
Việc cơ quan mua sắm tập trung trực tiếp thực hiện việc mua sắm chỉ áp
dụng với một số ít hàng hóa, dịch vụ. Mua sắm công tập trung còn là hoạt động tư
vấn, hỗ trợ cho Chính phủ trong việc thực hiện chức năng quản lý chi tiêu công và
quản lý tài sản nhà nước, đồng thời tư vấn, hỗ trợ cho các cơ quan, đơn vị thực hiện
việc mua sắm theo đúng quy định của Nhà nước, tiết kiệm, hiệu quả. Việc quy định
hình thức mua sắm tập trung là nhằm thay vì tổ chức mua sắm hàng hóa với số
lượng nhiều, chủng loại tương tự ở nhiều đơn vị khác nhau, thì đơn vị mua sắm tập
trung sẽ chịu trách nhiệm tổ chức mua sắm chuyên nghiệp một lần. Hình thức này

8


vừa giảm chi phí tổ chức, rút ngắn thời gian mua sắm đồng thời tăng tính chuyên
nghiệp trong hoạt động mua sắm, góp phần tăng hiệu quả kinh tế1.
1.1.2. Đặc điểm của mua sắm tập trung
Thứ nhất: Mua sắm tập trung khác với kế hoạch hóa tập trung
Sau khi hoàn thành cải tạo xã hội chủ nghĩa, năm 1960 miền Bắc nước ta áp
dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Ưu điểm của mô hình này là trong
thời kỳ kinh tế tăng trưởng theo chiều rộng, tức là dựa vào sự tăng đầu tư. khai thác
tài nguyên, sức lao động giá rẻ và một só lợi thế khác, cơ chế kế hoạch hóa tập
trung quan liêu bao cấp có tác dụng nhất định. Nó cho phép tập trung tối đa các
nguồn lực kinh tế, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả nước vào các mục tiêu chủ
yếu trong từng giai đoạn và điều kiện cụ thế, đặc biệt trong quá trình công nghiệp
hóa theo hướng ưu tiên phát triển công nghiệp nặng. Cơ chế này tạo sự thống nhất

làm tăng năng suất lao động, khuyến khích tăng cường chất lượng hàng hóa, dịch vụ
và tạo cơ hội để ứng dụng công nghệ thông tin để làm tăng hiệu quả mua sắm.
Thứ hai: Mô hình mua sắm tập trung đối lập với mô hình mua sắm phân tán
Hiện nay, Việt Nam đang áp dụng mô hình mua sắm phân tán trong mua sắm
hàng hóa, dịch vụ sử dụng tiền của Nhà nước, tức là Nhà nước phân bổ dự toán cho
từng cơ quan, đơn vị để họ tự tổ chức thực hiện đấu thầu mua sắm theo quy định đối
với các gói thầu của dự án thuộc phạm vi quản lý.
Mua sắm tập trung là mô hình mua sắm trên cơ sở tập hợp các nhu cầu mua
sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị. Các cơ quan, đơn vị có nhu cầu mua
sắm thống nhất giao hoặc ký hợp đồng với đơn vị mua sắm tập trung để họ tổ chức
đấu thầu lựa chọn nhà thầu cung cấp khối lượng hàng hóa, dịch vụ đó.
Thứ ba: Mua sắm tập trung là mua sắm một lần với số lượng lớn
Trên cơ sở tập hợp nhu cầu mua sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị,
đơn vị mua sắm tập trung tổ chức đấu thầu một lần nhằm lựa chọn được một hoặc
nhiều nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Như vậy, khối lượng mua sắm là lớn
hơn nhiều so với mua sắm theo mô hình phân tán như cách áp dụng mua sắm truyền
thống. Ngoài ra, thay bằng việc mỗi cơ quan, đơn vị tự tổ chức đấu thầu để lựa chọn
nhà thầu cung cấp thì đơn vị mua sắm tập trung sẽ tổ chức đấu thầu một lần.
Thứ tư: Có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình mua sắm tập trung

10


Khi mua sắm tập trung sử dụng tiền của Nhà nước thì hoạt động này được
thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước hoặc các đơn vị có
sử dụng nguồn tiền của Nhà nước, nên có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình mua
sắm tập trung để bảo đảm được các mục tiêu của mua sắm tập trung là cạnh tranh,
công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Các chủ thể tham gia bao gồm:
a) Các đối tượng tham gia trực tiếp vào hoạt động mua sắm tập trung:
- Bên mua: Chính là Nhà nước mà đại diện là các cơ quan nhà nước, bao

hiện đại cho cơ quan nhà nước, rút ngắn thời gian và chi phí tổ chức mua sắm, đồng
thời hỗ trợ phát triển sản xuất trong nước và khuyến khích nhà thầu nâng cao chất
lượng hàng hóa, dịch vụ như sau:
- Mua sắm tập trung đã phát triển được thị trường hàng hóa, các loại hàng
hóa được mua sắm sẽ phát triển, doanh nghiệp cung cấp lớn mạnh, phát triển quy
mô để có thể tham gia cung cấp cho bên mua. Chất lượng hàng hóa tăng cao do nhu
cầu của người mua đòi hỏi về chất lượng. Kích thích thị trường trong nước phát
triển;
- Là công cụ quan trọng giúp Chính phủ quản lý chi tiêu, sử dụng nguồn chi
thường xuyên sao cho có hiệu quả và chống thất thoát, lãng phí cho các tổ chức nhà
nước, doanh nghiệp nhà nước, cũng như cho mục tiêu duy trì các hoạt động của bộ
máy Nhà nước;
- Cùng với pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí, pháp luật về
phòng - chống tham nhũng, pháp luật về mua sắm tập trung tạo thành công cụ hữu
hiệu để chống lại các hành vi gian lận, tham nhũng và lãng phí trong việc chi tiêu
các nguồn tiền của Nhà nước, góp phần làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội nhờ
thực hiện các hoạt động mua sắm tập trung theo đúng luật pháp của Nhà nước;
Hai là, thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp
Mua sắm tập trung còn mang lại cho Nhà nước những đầu tư mới về công
nghệ, trang thiết bị máy móc hiện đại phục vụ thiết thực cho quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa. Mua sắm tập trung minh bạch tạo điều kiện cho các nhà thầu cạnh
tranh lành mạnh và đưa ra những phương án công nghệ thiết bị, các điều kiện
thương mại và tài chính cạnh tranh nhất để bên mời thầu lựa chọn. Qua đó, bên mời
thầu có thể chọn được nhà thầu cung cấp hàng hóa tốt nhất tương ứng với giá trúng
thầu hợp lý và trong hạn mức được chi tiêu, tránh hiện tượng ép giá do các nhà thầu

12


phải cạnh tranh để bán hàng, cung cấp dịch vụ. Tác dụng của mua sắm tập trung



Trong ba nội dung cơ bản nêu trên, thì mua sắm tài sản công là khâu đầu tiên
của quá trình quản lý tài sản nhà nước, có vị trí then chốt để bảo đảm hiệu quả trong
sử dụng, quản lý. Mua sắm tài sản công quyết định sự phù hợp hay không phù hợp về
tài sản phục vụ cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước; quyết định việc
tài sản được sử dụng lâu dài hay không lâu dài tùy theo chất lượng của tài sản mua
sắm; quyết định chi phí về tài sản trong tổng chi tiêu công.
Từ các phân tích trên, việc mua sắm công phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:
(i) Phù hợp tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản và chế độ quản lý, sử dụng
tài sản nhà nước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định;
(ii) Đáp ứng một cách tối ưu nhu cầu về tài sản để phục vụ hoạt động của các
cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước trong điều kiện khả năng ngân sách có hạn;
(iii) Tuân thủ các quy định của pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản;
(iv) Bảo đảm công khai, minh bạch.
Trong thực tiễn, về cơ bản việc mua sắm tài sản có hai hình thức, đó là mua
phân tán hoặc mua tập trung. Giữa hai hình thức mua sắm này thì việc mua tập trung
sẽ có hiệu quả cao hơn việc mua phân tán do hiệu quả thu được nhờ lợi thế về quy
mô. Ngoài ra, khi kết hợp mua sắm tập trung với hệ thống mạng đấu thầu quốc gia
sẽ đem lại hiệu quả cao hơn rất nhiều.
1.1.4. Mô hình mua sắm tập trung
Quá trình thực hiện mua sắm tập trung trong đấu thầu được mô hình hóa theo
các bước sau đây:

14


(i) Tổng hợp
nhu cầu mua
sắm


(iv) Tổ chức
lựa chọn nhà
thầu

(ix) Quyết toán,
thanh lý hợp
đồng

(i) Căn cứ vào đề xuất của các đơn vị thuộc cơ quan quản lý, đơn vị mua sắm
tập trung làm nhiệm vụ tổng hợp nhu cầu mua sắm.
(ii) Đơn vị mua sắm tập trung lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu trình người có
thẩm quyền phê duyệt. Trước khi phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu người có
thẩm quyền phải tổ chức thẩm định.
(iii) Trên cơ sở kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt, đơn vị mua sắm
chuẩn bị lựa chọn nhà thầu. Trường hợp đơn vị mua sắm tập trung có đủ nhân sự,
năng lực để làm bên mời thầu thì đơn vị mua sắm tập trung tiến hành lập hồ sơ mời
thầu, thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu;
- Đối với những dự án/gói thầu nhỏ, đơn giản, thông thường bên mời thầu
trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ của bên mời thầu. Trong trường hợp này, bên mời
thầu sử dụng các nhóm độc lập (các phòng, ban trực thuộc) thực hiện nhiệm vụ của
bên mời thầu, tổ chức thẩm định.

15


- Đối với những dự án/gói thầu lớn, phức tạp, thời gian thực hiện kéo dài,
thông thường bên mời thầu thành lập ban quản lý dự án thực hiện nhiệm vụ bên mời
thầu đồng thời thực hiện các nhiệm vụ khác trong quá trình quản lý, điều hành dự
án.

một bộ phận của pháp luật đấu thầu mua sắm công.
Đối với lĩnh vực pháp luật đấu thầu mua sắm công, đối tượng điều chỉnh của
lĩnh vực pháp luật này chính là các quan hệ xã hội phát sinh giữa các chủ thể có liên
quan trong quá trình thực hiện việc đấu thầu mua sắm công. Ở mức độ khái quát, có
thể hình dung phạm vi, đối tượng điều chỉnh của pháp luật đấu thầu mua sắm công
bao gồm các nhóm quan hệ xã hội cơ bản sau đây:
- Nhóm quan hệ xã hội phát sinh giữa các cơ quan nhà nước có liên quan với
chủ thể có nhu cầu mua sắm công trong việc thực hiện các thủ tục đấu thầu mua
sắm công. Đây là nhóm quan hệ theo “chiều dọc”, thể hiện bản chất là quan hệ quản
lý giữa chủ thể có nhu cầu mua sắm công với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
trong quá trình thực hiện thủ tục đấu thầu mua sắm công.
Xét về bản chất, nhóm quan hệ xã hội này được xác lập giữa chủ thể có nhu
cầu mua sắm công với các cơ quan nhà nước khác (chủ thể có thẩm quyền) nhằm
thực hiện các thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật trong quá trình tổ chức
đấu thầu mua sắm công. Trên nguyên tắc, các chủ thể tham gia vào nhóm quan hệ
xã hội này bao gồm: Cơ quan thực hiện mua sắm (là cơ quan có trách nhiệm lập kế
hoạch mua sắm, tổ chức lựa chọn nhà cung cấp thông qua phương thức đấu thầu, ký
kết hợp đồng cung cấp hàng hóa, dịch vụ và tổ chức thực hiện hợp đồng); cơ quan
phê duyệt kế hoạch mua sắm (thường là cơ quan chủ quản của chủ thể có nhu cầu
mua sắm công); cơ quan thẩm định kết quả của từng giai đoạn mua sắm công và
cuối cùng là cơ quan kiểm soát quá trình mua sắm công. Trong quá trình đấu thầu
mua sắm công, quan hệ phát sinh giữa các cơ quan nhà nước chủ yếu mang tính
2

Hướng dẫn Đấu thầu Mua sắm Hàng hoá, Công trình và Dịch vụ Phi tư vấn trong các khoản vay của
IBRD và Tín dụng & Tài trợ không hoàn lại của IDA cho các Bên vay vốn Ngân hàng Thế giới (Tháng
1/2011)

17



18


lựa chọn. Cơ quan mua sắm tập trung cũng là cơ quan tư vấn, hỗ trợ, có vai trò cụ
thể hóa các quy định của Nhà nước về việc mua sắm đối với từng loại hàng hóa,
dịch vụ để cho các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện được thuận lợi, dễ dàng. Việc
cơ quan mua sắm tập trung trực tiếp thực hiện việc mua sắm chỉ áp dụng với một số
ít hàng hóa, dịch vụ. Như vậy, mua sắm công tập trung còn được quy định là một
hoạt động tư vấn, hỗ trợ cho Chính phủ trong việc thực hiện chức năng quản lý chi
tiêu công và quản lý tài sản nhà nước, đồng thời tư vấn, hỗ trợ cho các cơ quan, đơn
vị thực hiện việc mua sắm theo đúng quy định của Nhà nước, tiết kiệm, hiệu quả.
Luật Đấu thầu năm 2013 của Việt Nam cũng đã ghi nhận và thể hiện rõ quan điểm
này.
1.2.2. Những nội dung cơ bản của pháp luật về mua sắm tập trung trong
đấu thầu
Theo pháp luật của nhiều quốc gia, mua sắm tập trung được áp dụng trong
trường hợp hàng hóa, dịch vụ cần mua sắm với số lượng nhiều, chủng loại tương tự
ở một hoặc nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc chủ đầu tư. Hiệu quả của
việc mua sắm hàng hoá theo phương thức tập trung không chỉ thể hiện ở số tiền
giảm chi do mua sắm theo lô lớn với số lượng nhiều, mà còn được thể hiện ở chất
lượng đầu vào tốt, đảm bảo giá được thống nhất, tương đồng về kỹ thuật, việc sử
dụng hàng hóa đạt hiệu quả cao. Về ý nghĩa, thay vì tổ chức mua sắm ở hàng trăm
cơ quan khác nhau, thì cơ quan mua sắm tập trung sẽ chịu trách nhiệm tổ chức mua
sắm chuyên nghiệp một lần. Cách làm này sẽ tiết kiệm tối đa chi phí dành cho hoạt
động mua sắm so với hình thức mua sắm hàng hóa, dịch vụ thông thường.
Nội dung cơ bản của pháp luật về hoạt động mua sắm công theo phương thức
tập trung bao gồm: (i) Nguyên tắc trong mua sắm tập trung; (ii) Trách nhiệm trong
mua sắm tập trung, quy trình mua sắm tập trung tổng quát; (iii) Danh mục hàng hóa,
dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung; (iv) Nội dung thỏa thuận khung…3