TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
------   ------

TIỂU LUẬN
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RÁC THẢI SINH HOẠT
ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ RÁC THẢI SINH HOẠT
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ TRẤN TIÊN YÊN - QUẢNG NINH


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt ii

HÀ NỘI - 2011

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 3
LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, đời sống kinh tế xã hội ở các vùng quê đã có nhiều đổi mới. Sự gia tăng dân số
và tốc độ phát triến kinh tế xã hội cao đã làm tăng các hoạt động của con người trong sản
xuất kinh doanh và tiêu dùng, điều đó cũng tác động mạnh mẽ, lâu dài đến môi trường
sống. Với quan điểm phát triển bền vững, tình hình rác thải sinh hoạt ở nông thôn đang
trở thành vấn đề nóng cần được quan tâm để giữ gìn cảnh quan chung và sự trong sạch
cho môi trường sống của cộng đồng dân cư hiện có và trong tương lai.
Nếu như ở các thành phố hay các khu đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh,
Quảng Ninh, Đà Nẵng… rác thải sinh hoạt được thu gom vận chuyển và xử lý theo
những quy trình đảm bảo kỹ thuật của các tổ chức vệ sinh môi trường, tạo cảnh quan đô
thị xanh – sạch – đẹp, thì ở nông thôn mới chỉ có một số mô hình thu gom vận chuyển và
xử lý rác thải sinh hoạt có hiệu quả, đảm bảo kỹ thuật, ví dụ điển hình như mô hình thu
gom – xử lý rác thải ở xã Tiên Lãng – Tiên Yên – Quảng Ninh, mô hình xử lý rác thải

Yên - Quảng Ninh”

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 5
CHƯƠNG I
THỰC TRẠNG RÁC THẢI SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN TIÊN YÊN
1.1 Thực trạng chung về nguồn rác thải sinh hoạt
Thị trấn Tiên Yên là vùng nông thôn chỉ mới thực sự phát triển trong một vài năm trở lại
đây, từ khi có con đường 18A đựơc quy hoạch hoàn chỉnh thì tình hình giao thông đi lại
giữa các vùng có nhiều thuận lợi hơn, có điều kiện giao lưu phát triển kinh tế xã hội của
vùng. Biểu hiện rõ rệt là tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân qua 3 năm đạt 114,7%,
tăng 14,7%, mức sống của người dân trong vùng tăng lên, giá trị sản xuất bình quân theo
đầu người qua 3 năm đạt mức 111,47% tăng 11,47%. Cùng với sự phát triển của kinh tế
thì số lượng dân số trong vùng cũng tăng lên, bình quân qua 3 năm đạt mức 101,05%
tăng 1,05%.
Đi đôi với phát triển kinh tế là khoa học - kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại, với
những công nghệ tiên tiến hiện đại như vậy thì ngày sẽ có nhiều hơn, đa dạng hơn những
loại sản phẩm hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của người dân. Với những
tiện dụng của chúng là được đóng gói bao bì nilon, nhựa, thiếc, hộp giấy vừa nhẹ vừa
đẹp, dễ mua nên đã thay thế dần đồ truyền thống. Đây cũng chính là nguyên nhân chính
làm cho lượng rác thải sinh hoạt được thải ra ngoài môi trường ngày càng tăng lên và
những thành phần rác thải này rất khó bị phân hủy nên gây ô nhiễm môi trường nặng
hơn.
Đặc biệt lượng rác thải sinh hoạt thải ra từ các khu vực dân cư tăng nhanh chóng. Số dân
trên địa bàn thị trấn Tiên Yên hiện nay là 7.214 người, trung bình mỗi người dân thải ra
0,73kg/ngày (Theo báo cáo Bộ tài nguyên và môi trường Việt Nam 2007) thì một ngày
trên toàn thị trấn thải ra khoảng 5.266,22 kg và mỗi năm thải ra khoảng gần 2 triệu kg rác
thải sinh hoạt theo chiều hướng ngày càng tăng.

Đơn vị

37

38

38

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 6
Chợ

Chợ

1

1

1

Bến xe

1

1

1


Trường học

Đơn vị

5

5

5

Nhà máy đường

Đơn vị

1

1

1

Bến xe

(Nguồn: Số liệu phòng thống kê thị trấn Tiên Yên)
Qua bảng trên, có thể thấy nguồn tạo ra rác thải sinh hoạt rất đa dạng, đặc biệt là tại khu
vực chợ, bến xe, các đại lý, các cơ quan hành chính và đặc biệt là khu vực dân cư phát
thải rác thải sinh hoạt khá lớn về số lượng và đa dạng về chủng loại.
Bảng 2: Số điểm đổ rác trong các khu vực dân cư
(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra)
Khối


4

534

1

3 - 5 m2

5

365

2

3 - 5 m2

6

871

1

3 - 5 m2

7

525

3


đều được công ty vệ sinh môi trường thu gom rác thải sinh hoạt hàng ngày.

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 7
Những hộ gia đình ở xa các trục đường chính, xa trung tâm được gọi là những hộ tuyến
3, 4 thì phần lớn là chưa được thu gom rác thải sinh hoạt. Đây là nguyên nhân dẫn đến
tình trạng rác thải sinh hoạt được đổ ở nhiều nơi không đúng quy định như từ các lề
đường ra ngoài đến đồng ruộng, trầm trọng hơn là người dân vứt từng bao rác từ nhỏ đến
lớn xuống các gầm cầu, dòng khe suối làm tắc nghẽn dòng chảy và ô nhiễm nguồn nước
tự nhiên. Đi dọc theo khe suối chảy qua khu vực thị trấn chúng ta có thể bắt gặp đầy đủ
các loại rác thải sinh họat của người dân đều được vứt xuông đó, gần như dòng nước bị
tắc nghẽn lại, nước có màu vàng đục rất bẩn, đây chính là nơi sinh sản của nhiều mầm
bệnh nguy hiểm mà người dân sống quanh đó chưa ý thức hết được hậu quả gây ra trong
hiện tại cũng như về lâu về dài.
Tích cực hơn là có một số hộ gia đình cùng nhau đào hố rác nhỏ có diện tích khoảng 3
đến 5m2, sâu hơn 1m, để làm điểm đổ rác chung, rác thải sinh hoạt của các hộ gia đình
này được gom lại đổ đống ở đấy, tuy nhiên cũng có một số hộ gia đình theo thói quen hay
sự tiện tay thấy những khoảng đất trống công cộng là đổ, một người đổ rồi thêm những
người khác đổ theo, lâu dần hình thành nên một điểm đổ rác chung.
Song những điểm đổ rác này với diện tích rất nhỏ thì sức chứa rác là hạn chế, lâu ngày
rác sẽ đầy và tràn ra khắp xung quanh, khi gặp thời tiết mưa nhiều sẽ làm cho các loại rác
thải sinh hoạt này tràn lan khắp nơi, cộng thêm hàng ngày những con chó mèo, gà vịt,
ruồi muỗi…bới móc tìm kiếm thức ăn, chúng là nguồn gián tiếp mang các mầm bệnh lây
lan khắp nơi, gây ra các bệnh cho người dân sống xung quanh khu vực như các loại bệnh
ngoài da, bệnh về mắt, về đường hô hấp,…đặc biệt nguy hiểm cho những trẻ em và người
già tuổi.
Những hộ gia đình mà diện tích đất vườn tương đối rộng rãi thoải mái, thì hầu như họ vứt
rác ngay trong vườn nhà mình, thương thì có thể họ sẽ chôn lấp ở dọc các bờ rào, gốc

53,58

2. Rác vô cơ tái sử dụng

0,27

24,1

3. Rác vô cơ không tái sử dụng

0,25

22,32

Tổng

1,12

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra)
Nhìn vào bảng số liệu trên chúng ta nhận thấy rằng khối lượng rác thải hữu cơ chiếm tỷ
lệ lớn nhất trong tổng lượng rác thải sinh hoạt là 53,58%, với lượng rác thải hữu cơ như
các loại rau, củ, quả thừa và các loại thực phẩm này chúng ta có thể tận dụng để chăn
nuôi. Còn lại những loại rác thải hữu cơ mà không sử dụng được thì có thể tận dụng tái
chế thành phân hữu cơ.
Những loại rác thải vô cơ tái sử dụng như các loại phế phẩm nhựa, kim loại cũ hỏng, chai
lọ thủy tinh và giấy loại có thể tận dụng để bán cho những người thu gom phế liệu để tái
chế các loại sản phẩm mới.
Còn lại là khối lượng rác thải vô cơ không tái sử dụng như túi nilon, túi bóng, cao su, các


1

Xe đẩy tay

12 xe

2

Dụng cụ( cào, cuốc, xẻng)

12 bộ

3

Ôtô

2 xe

4

Xe máy thùng

1 xe

5

Công nhân

14 người


Điểm trung
chuyển RÁC
THẢI SINH
HOẠT
Bãi rác
Hiện nay công ty tiến hành thu gom hầu như tất cả các loại rác thải phát sinh trên địa bàn,
tuy nhiên các loại rác thải này thu gom vẫn chưa được phân loại để xử lý. Quá trình thu
gom rác thải trên địa bàn được tiến hành theo 3 công đoạn sau:
-

Công đoạn 1: Rác thải từ các hộ gia đình, các cửa hàng buôn bán, các quán xá và

từ khu vực công cộng được công nhân vệ sinh thu gom lại, khu vực gần trục đường
chính, trung tâm và điểm trung chuyển rác ( các hộ tuyến 1,2) thì được các công nhân thu
gom bắng xe đẩy tay, còn những khu vực xa trung tâm ( các hộ tuyến 3,4) thì được thu
gom bằng xe máy thùng. Việc thu gom rác ở tuyến 1,2 thì được tiến hành thường xuyên,
mỗi ngày thu gom một lần, còn các hộ tuyến 3,4 thì 2 đến 3 ngày mới được thu gom một
lần.
-

Công đoạn 2: Sau khi đã thu gom xong thì rác thải sẽ được đưa về điểm tập kết rác

thải, hiện nay công ty có 3 điểm trung chuyển rác thải, tuy nhiên những điểm này vẫn chỉ
mang tính tạm thời, không được quản lý nên rất mất vệ sinh, ảnh hưởng đến môi trường
sống của người dân sống quanh đó.
-

Công đoạn 3: Rác được tập kết về điểm trung chuyển thành các bao tải nhỏ, cứ hai


định hợp vệ sinh. Từ đó tạo ra một môi trường sống sạch sẽ, trong lành và thoải mái hơn.
Có thể vẫn tồn tại một số đối tượng, cá nhân chưa chấp hành nghiêm chỉnh đã làm ảnh
hưởng đến tâm lý của các hộ gia đình xung quanh.
2.3. Những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị
trấn hiện nay
Với vai trò quản lý địa bàn nhưng chính quyền thị trấn vẫn chưa quan tâm nhiều đến vấn
đề rác thải sinh hoạt của địa bàn, vì thế mà chưa có các công tác tuyên truyền vận động

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 13
trong quần chúng nhân dân tham gia hưởng ứng phong trào bảo vệ môi trường, chưa tạo
được điều kiện thuận lợi va khung pháp lý giúp đỡ công ty VSMT hoạt động
Lượng rác thải sinh hoạt tồn đọng vẫn còn rất nhiều, khoảng hơn 40% trong tổng khối
lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn chưa được thu gom, xử lý; vẫn chưa có
điểm để các thùng rác công cộng như công viên, bến xe, dọc các trục đường để giảm tình
trạng vứt xả rác bừa bãi.
Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác thu gom vận chuyển còn thiếu những loại phương
tiện chuyên dụng gây khó khăn cho các công nhân.
Toàn bộ các loại rác thải sinh hoạt được thu gom từ các khu dân cư vẫn chưa được phân
loại tại nguồn, tất cả các loại rác thải này thu gom về đều được đổ hết ở bãi rác mà vẫn
chưa có một quy trình xử lý nào.
Người dân còn mang nặng tư tưởng bao cấp, nhiều hộ dân không muốn đóng tiền phí vệ
sinh, ý thức còn thấp bởi các công tác tuyên truyền rất hạn chế.
Những tồn tại này phần lớn do sự quản lý của các đơn vị chức năng còn thiếu đồng bộ,
thống nhất, chồng chéo về chức năng của UBND thị trấn, các khối xóm…sự hoạt động
của các cấp quản lý vẫn nặng về hình thức, chưa bám sát với tình hình thức tế.

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh

nhóm hộ nhỏ, mỗi nhóm hộ có một điểm đổ rác chung đảm bảo vệ sinh môi trường, về
thời gian thu gom thì công ty sẽ dựa và tình hình khối lượng rác thải sinh hoạt và ý kiến
của các hộ gia đình ở đó để tiến hành thu gom.
Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 15
- Đối với những đơn vị hoạt động sản xuất có tính đặc thù riêng như bệnh viện, cơ sở y
tế, nhà máy đường thì rác thải từ các nguồn này sẽ được các đơn vị đó chịu trách nhiệm
thu gom và xử lý theo hệ thống riêng biệt.
Và khi các quy chế quản lý môi trường được đề ra cần phải được thực hiện đồng bộ từ
chính quyền thị trấn đến các ban nghành, các đoàn, hội, các khối xóm, các đơn vị, tổ
chức xã hội, các ca nhân, hộ gia đình sống trên địa bàn thị trấn.
UBND thị trấn cần thành lập các tổ, nhóm phối hợp với công ty vệ sinh môi trường chịu
trách nhiệm theo dõi kiểm tra và giám sát tình hình môi trường và thường xuyên kiểm tra
chéo giữa các tổ, có biểu dương, có phê bình để khuyến khích phong trào và chấn chỉnh
những việc chưa tốt, nếu đối tượng, cá nhân hay đơn vị nào không nghiêm chỉnh thực
hiện thì cần có những hình thức xử phạt cụ thể và mạnh tay đối với những hành vi vứt xả
rác thải bừa bãi ra môi trường. Ví dụ như: xử phạt hành chính hay lao dộng công ích. Có
những trường hợp cần phải có sự can thiệp của pháp luật để vấn đề được giải quyết tốt
hơn. Có như vậy, ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt sẽ được hạn chế, thị trấn sẽ
sạch sẽ và văn minh hơn.
Bên cạnh đó chính quyền thị trấn cần có những thể chế, chính sách thông thoáng kêu gọi
đầu tư, hỗ trợ của nhà nước, các đơn vị chức năng, các tổ chức phi chính phủ. Khuyến
khích, định hướng các tổ chức, tập thể, cá nhân tham gia vào việc thu gom, đổ rác đúng
nơi quy định, bảo vệ môi trường sống của tất cả cộng đồng.
3.2. Công tác giáo dục và tuyên truyền
Vấn đề thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt đúng nơi quy định và đảm bảo an toàn vệ sinh
có thể nói là khá mới với người dân trong địa bàn. Người dân chưa có nhiều những kiến
thức về bảo vệ môi trường. Vì vậy, cần phải tăng cường nâng cao nhận thức về môi

trường.
- Ở mỗi tổ dân cư thì cần có những điểm đổ rác hợp vệ sinh.
- Tăng cường tập huấn và đào tạo cho các cán bộ môi trường những kiến thức chuyên
môn nghiệp vụ về vấn đề môi trường.
- Trang bị thêm những trang thiết bị hỗ trợ công tác thu gom, vì đây là công việc hết sức
nặng nhọc đối với các công nhân vệ sinh, chủ yếu là các chị em phụ nữ.

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh


Đánh giá thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt 17

KẾT LUẬN
Hòa nhịp cùng với đất nước trong công cuộc CNH-HĐH đất nước, Thị trấn Tiên Yên
đang ngày càng có những bước chuyển mình đạt được nhiều thành tựu trong phát triển
kinh tế và xây dựng đời sống xã hội ngày càng sung túc và tốt đẹp hơn.
Sự phát triển này khá nhanh và mạnh mẽ nhưng chưa đạt được tính bền vững, gây ra tình
trạng môi trương khu vực ngày càng bị ô nhiễm trầm trọng, đặc biệt là vấn đề rác thải
sinh hoạt thải ra từ các khu dân cư, các hộ gia đình sản xuất, buôn bán và kinh doanh
dịch vụ.
Không chỉ ở trên địa bàn thị trấn mà cả các địa phương khác, các trung tâm đô thị, các
quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với vấn đề này. Bên cạnh đó, công tác quản lý
rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên vẫn còn yếu kém, hoạt động đơn lẻ, chưa
đạt hiệu quả cao.
Vì vậy, để giải quyết tình hình rác thải sinh hoạt trên địa bàn hiện nay cũng như trong
tương lai đạt hiệu quả tốt theo nguyên tắc phát triển bền vững Thị trấn Tiên Yên cần hoàn
thiện công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn.

Đề xuất các biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Tiên Yên - Quảng Ninh