BM03-TMSKKN

Tên SKKN: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY
CHUYÊN NGÀNH TIN HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ
THUẬT ĐỒNG NAI
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày 31 tháng 12 năm 2015 đánh dấu hình thành khối cộng đồng kinh tế
ASEAN, để thực hiện mục tiêu cuối cùng của hội nhập kinh tế trong "Tầm nhìn
ASEAN 2020", nhằm hình thành một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh
vượng và có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư sẽ được
chu chuyển tự do, và vốn được lưu chuyển tự do hơn, kinh tế phát triển đồng đều,
đói nghèo và chênh lệch kinh tế-xã hội được giảm bớt vào năm 2020. Lĩnh vực
giáo dục nghề nghiệp cũng bị ảnh hưởng lớn với nhiều thời cơ và thử thách mới,
yêu cầu mới là phải đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ thuật đáp
ứng sản xuất, kinh doanh, …
Yêu cầu thực tế hội nhập, đòi hỏi giáo dục phải đổi mới, lấy người học làm
trung tâm. Ngay bản thân giáo viên phải làm việc nhiều hơn, trở thành người
hướng dẫn, người dẫn đường, người điều phối các hoạt động giáo dục, …chứ
không phải người truyền thụ kiến thức nữa, ngay trong bài giảng của mình với
nhiều sự việc xảy ra hơn. Đòi hỏi mỗi giáo viên phải tự đổi mới để đáp ứng được
các nhiệm vụ được giao. Bên cạnh đó, còn phải giáo dục được bộ phận học sinh
còn thụ động, lười học, thích tiếp cận với mạng xã hội, internet tại trường. Quá
trình Dạy-học là quá trình tương tác qua lại lẫn nhau, muốn quá trình dạy-học đạt
được hiệu quả tốt nhất thì mỗi thầy cô giáo phải không ngừng đổi mới phương
pháp dạy học, cải tiến biện pháp giáo dục, cũng như ứng dụng công nghệ hiện đại.
Nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công
bằng, văn minh”, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị
quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 “Về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế". Nhà nước,
1

ta trong việc không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
2


1.2. Một số khái niệm liên quan
Chất lượng: Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có
nhiều quan điểm về chất lượng khác nhau. Tuy nhiên, có một định nghĩa về chất
lượng được thừa nhận ở phạm vi quốc tế, đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn
hoá Quốc tế. Theo điều 3.1.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa chất lượng
là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có".
Giảng dạy: là sự điều khiển tối ưu hóa quá trình người học chiếm lĩnh tri
thức khoa học, phát triển và hình thành nhân cách.
1.3 Một số tài liệu được tham khảo về nâng cao chất lượng giảng dạy
Luận văn: “Nghiên cứu đánh giá chất lượng giảng dạy đại học tại học viện
báo chí và tuyên truyền” của tác giả Trần Thị Tú Anh đăng trên Website:
http://doc.edu.vn/ đã thể hiện chi tiết các khái niệm, các tiêu chí, công cụ đánh giá
chất lượng giảng dạy, nếu ra một số giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy tại
Học viện Báo chí và Tuyên truyền như: Giải pháp về phía nhà trường, giải pháp
cho giảng viên, giải pháp cho sinh viên.
Đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học môn tin học lớp 6 bằng dụng cụ trực
quan” của tác giả Trần Thị Hoa đăng trên website: http://sangkienkinhnghiem.org/
với nhiều giải pháp cụ thể nhằm tích cực hóa người học. Đề tài chỉ giới hạn ở việc
sử dụng phương pháp dạy học trực quan nhằm nâng cao khả năng tiếp thu của
người học và có đưa ra bảng phân tích kết quả đạt được với phương pháp này.
Đề tài: “Ứng dụng công nghệ thông tin làm đồ dùng dạy học và soạn giáo
án điện tử phục vụ giảng dạy chuyên ngành tin học tại trường Trung cấp Kinh tế
Kỹ thuật Đồng Nai” năm 2015 của chính tác giả, đã khẳng định vị trí, vai trò của
quá trình kết hợp linh hoạt phương pháp giảng dạy, đồ dùng dạy học và việc ứng
dụng công nghệ thông tin qua bài giảng điện tử sẽ đem đến hiệu quả cao trong quá
trình dạy và học. Đề tài giới hạn ở chỗ chỉ là một giải pháp để nâng cao chất lượng

Trường có 02 bảng Active board nhưng chưa được khai thác hiệu quả;
Một bộ phận giáo viên còn tư tưởng đối phó trong công tác giảng dạy.
4


2.3. Số liệu thống kê
Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường lần 3, 4, 5, 6, 7: 100% giáo viên sử
dụng bài giảng ứng dụng công nghệ thông tin, kết hợp với đồ dùng dạy học, kết
hợp nhiều phương pháp dạy học vào 1 tiết giảng;
Hội thi giáo viên dạy giỏi trung cấp chuyên nghiệp toàn quốc lần thứ 10 tại
Đà Nẵng, Nhà trường có 2 bài dự thi: Thầy Phan Viết Thịnh sử dụng bài giảng
điện tử có kết hợp mô hình thật, Bảng quy trình để sinh động hóa bài giảng, kết
hợp nhiều phương pháp dạy học vào tiết giảng (đạt giải Ba); Thầy Trương Nhựt
Thiện sử dụng bài giảng điện tử kết hợp máy tính thật, bảng quy trình để giảng
dạy, kết hợp nhiều phương pháp dạy học vào tiết giảng (đạt giải Nhì).
Đối với các môn văn hóa, giáo viên đa phần sử dụng phương pháp thuyết
trình truyền thống, chưa tích cực người học dẫn đến kết quả học tập chưa cao: tỷ lệ
học lại các môn văn hóa trong học kỳ 1 trên 15%. Đối với các học phần nghề thì
kết quả khả quan hơn: tỷ lệ học lại nhỏ hơn 10%;
Tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu hai môn thi tốt nghiệp là Lý thuyết tổng hợp nghề
và thực hành tổng hợp nghề của ngành Kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính thi vào
ngày 28/4/2016 là 100%.
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài :
1. Kết hợp nhiều phương pháp dạy học với phương tiện và đồ dung dạy
học
Mỗi phương pháp giảng dạy đều có ưu điểm và nhược điểm khác nhau:
phướng pháp thuyết trình có thể truyền tải lượng lớn kiến thức nhưng làm người
học thụ động; phương pháp trực quan giúp người học tư duy được vấn đề nhưng
kiến thức truyền tải ít phụ thuộc vào đồ dùng trực quan; phương pháp đàm thoại

việc cài đặt windows 7 nhằm giải đáp nội dung trọng tâm của tiết học là: “Vì sao
phải học cài đặt hệ điều hành Windows 7?”; tiếp đến tác giả sử dụng sơ đồ tư duy
để khái quát các nội dung sẽ học giúp người học hình dung ra được các công việc
sẽ thực hiện; ở nội dung “xây dựng quy trình cài đặt” thì tác giả thao tác mẫu cho
6


người học quan sát, đàm thoại với người học từng bước cài đặt để đưa ra quy trình
cài đặt tổng quát, và tác giả cũng đã chuẩn vị một bảng quy trình tổng quát in màu
rõ nét để hỗ trợ người học trong quá trình thực hiện yêu cầu thực hành. Bên cạnh
đó hệ thống xuất tín hiệu nhiều màn hình, điều khiển các máy tính thông qua hộp
điều khiển, máy chiếu cũng được thực hiện linh hoạt cùng với việc kết hợp nhiều
phương pháp dạy học thích hợp góp phần quan trọng vào thành công của bài giảng.
Ví dụ 2: Giảng dạy học phần “Cở sở dữ liệu” lớp 1409 Kỹ thuật lắp ráp,
sửa chữa máy tính vào học kỳ 2
Ở chương 1. Tổng quan về Cơ sở dữ liệu. Tác giả kết hợp dẫn chứng thực tế
việc vận dụng cơ sở dữ liệu vào các website, các hệ thống quản lý trong các công
ty, … để thuyết trình và kết hợp trình chiếu slide có hình ảnh minh họa nêu bật ý
nghĩa, vị trí, tầm quan trọng của học phần.
Chương 2. Mô hình dữ liệu quan hệ: giáo viên sử dụng hình ảnh về những
mô hình trên mạng kết hợp bài giảng Power Point, vẽ mô hình trên bảng để diễn
giải cho người học, kết thúc tiết học vẽ sơ đồ tư duy trên bảng (hoặc chiếu 1 slide
có sơ đồ tư duy) để hệ thống lại kiến thức đã học.
Chương 3. Ngôn ngữ dữ liệu SQL: giáo viên phải sử dụng phần mềm SQL
server 2000 (hoặc phiên bản cao hơn) chạy mô phỏng cho người học quan sát trực
tiếp, kết hợp thuyết trình, diễn giải, đàm thoại giúp người học hiểu sâu nội dung.
Ở đề tài tham khảo:“Ứng dụng công nghệ thông tin làm đồ dùng dạy học và
soạn giáo án điện tử phục vụ giảng dạy chuyên ngành tin học tại trường Trung cấp
Kinh tế Kỹ thuật Đồng Nai” năm 2015, tác giả đã thể hiện sinh động tầm quan
trọng khi kết hợp giữa phương tiện, đồ dùng dạy học với phương pháp dạy học

cố trong quá trình vận hành, bảo trì hệ thống đã xây dựng.
Việc vận dụng kiến thức liên học phần rất quan trọng, giáo viên khai thác và
sử dụng tốt các kiến thức của học phần cũ để truyền tải kiến thức học phần mới sẽ
đem lại hiệu quả tiếp thu tốt cho người học, giúp người học định hình được mình
sẽ học những gì, tiếp theo sẽ học gì, từ đó kích thích tính tự học và tinh thần học
hỏi của người học.
3. Mô tả kiến thức bằng tình huống, hình ảnh, vật thật và thao tác mẫu

8


Mỗi khái niệm, quy trình, … trong tin học cung cấp lượng kiến thức tổng
quát nên giáo viên không thể giảng theo kiểu thuyết trình truyền thống mà phải đặt
vấn đề, tạo tình huống, chuẩn bị hình ảnh, âm thanh, hoặc thao tác mẫu nhằm tạo
ra được vấn đề mà người học phải tìm hiểu, phải giải đáp trên cở sở đó giáo viên
hướng dẫn và chốt nội dung. Có như vậy người học sẽ tiếp thu rất kỹ, nhớ rất lâu.
Ví dụ 1: Giảng dạy học phần “Lắp ráp và cài đặt máy tính” lớp 1509 Kỹ
thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính vào học kỳ 1
Chương 1. Lắp ráp máy tính. Tại phần 1. Giới thiệu chung: giáo viên có thể
giới thiệu với phương pháp trực quan kết hợp đồ dùng dạy học là những linh kiện
thật để người học dễ quan sát; hoặc giáo viên sử dụng những hình ảnh về các linh
kiện máy tính được thêm vào bài trình diễn Power Point để nêu bật khái niệm Bộ
máy tính; …Nhưng tới phần 4.Kỹ thuật lắp máy tính: giáo viên phải sử dụng
phương pháp trực quan sinh động với sự kết hợp phần mềm Cisco (Mô phỏng lắp
ráp máy tính), nếu sử dụng trình diễn thì khả năng tiếp thu của người học sẽ thấp
hơn. Phần 6. Lựa chọn linh kiện để ráp một bộ máy tính hoàn chỉnh: giáo viên chỉ
hướng

dẫn




Chương 3. Soạn thảo văn bản: giáo viên hướng dẫn người học theo thao tác
thực hành mẫu trên phần mềm Microsoft Word giúp người học quan sát và thực
hành linh hoạt hơn, sử dụng bài giảng Power Point cũng đạt hiệu quả tương đối tốt.
Ví dụ 3: Giảng dạy học phần “An ninh mạng” lớp 1209 Kỹ thuật lắp
ráp, sửa chữa máy tính vào học kỳ 1
Chương 1. Tổng quan về an toàn hệ thống và an ninh mạng. Giáo viên phải
nêu ra các tình huống thực tế để làm nổi bật khái niệm “thế nào là an toàn hệ
thống?”, “Thế nào là an ninh mạng?”, từ đó nêu vấn đề vậy hệ thống an toàn dựa
trên những tiêu chí nào?
Chương 2. An toàn cho các thiết bị mạng, giáo viên phải trình bày ý nghĩa
của những kiến thức học phần Lắp ráp và cài đặt máy tính, mạng máy tính, …từ đó
phát vấn độ an toàn của từng thiết bị, nguyên nhân và cách khắc phục thiết bị phát
sinh sự cố.
Chương 3. Gia cố hệ thống mạng. giáo viên phải đưa ra những tình huống
thực tế, giúp người học giải thích được câu hỏi “Vì sao phải gia cố hệ thống mạng
đang hoạt động?”.Đặc thù của học phần vào học kỳ thứ 7 (kỳ cuối của khóa học),
đòi hỏi học viên cũng cao hơn, vấn đáp nhiều hơn, đàm thoại giải đáp những vướn
mắc. Như vậy, sẽ kích thích động cơ và mục đích học tập để áp dụng thực tập nghề
nghiệp và phục vụ lao động sản xuất sau khi ra trường.
Những phần mềm, hình ảnh, vật thật… để sử dụng giảng dạy học phần sẽ
được giáo viên cụ thể hóa trong kế hoạch giảng dạy học phần, cũng như phương
pháp giảng dạy học phần để phát huy tối đa hiệu quả của các ĐDDH và GAĐT
được soạn để giảng dạy học phần đó.
Nhờ có công nghệ thông tin để làm ra những ĐDDH và GAĐT sinh động
hấp dẫn giúp giáo viên tổng hợp kiến thức và người học tích cực học tập, hệ thống
hoá kiến thức một cách dễ dàng, hiệu quả nhằm khắc sâu nội dung kiến thức bài
học hiệu quả hơn.
4. Tổ chức làm việc nhóm

nhóm 05 học sinh), thực hiện nội dung liệt kê lại tất cả các thiết bị trong hệ thống
mạng, tìm hiểu những sự cố có thể phát sinh, nêu nguyên nhân và cách khắc phục
11


đối với từng thiết bị, thời gian thực hiện là 45 phút, sau đó mời 1 nhóm trình bày 2
nhóm phản biện. Buổi học thật sôi động với nhiều nội dung được phân tích, tìm
hiểu, giúp người học hiểu rõ hơn vấn đề, khi ra thực tập nghề nghiệp thì có kiến
thức để thao tác.
5. Khâu chuẩn bị của giáo viên
Có thể nói khi thực hiện việc đổi mới việc gì đó thì sẽ gặp không ít những
khó khăn, vướn mắc, nếu mỗi người bằng cách này cách khác cố gắng tìm hiểu,
thực hiện, vượt qua được những trở ngại ấy thì sẽ thu được những thành công rực
rỡ. Trong giáo dục cũng vậy, khi thực hiện đổi mới hay kết hợp nhiều phương
pháp dạy học để tích cực người học, lấy người học làm trung tâm thì người giáo
viên sẽ vất vả, tốn rất nhiều thời gian, công sức. Thật vậy, đối với từng học phần,
từng bài dạy, từng nội dung giảng dạy đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu thật
kỹ nội dung, lựa chọn đồ dùng, phương tiện, dụng cụ dạy học, tự hình dung, chọn
lựa phương pháp giảng dạy cho phù hợp, không những vậy giáo viên còn phải thiết
kế bài giảng điện tử, làm thêm nhiều đồ dùng dạy học cho phù hợp vì những thứ
sẵn có có thể không phù hợp với nội dung cần truyền tải, giáo viên phải linh hoạt
kết hợp nhiều phương pháp dạy học với việc sử dụng nhuần nhuyễn các phương
tiện và đồ dùng dạy học. Có như vậy, tiết học sẽ sinh động, người học học tập
trung, tích cực, chất lượng giảng dạy ngày một nâng lên. Song quá trình ấy không
đơn giản một sớm một chiều có thể thành công, mỗi người giáo viên phải biết
không ngừng rèn luyện, học tập, tìm hiểu trên các phương tiện thông tin, internet,
trao đổi học hỏi qua đồng nghiệp và chính những người học sinh thân yêu của
mình.
Ví dụ: Giảng dạy học phần “Cở sở dữ liệu” lớp 1409 Kỹ thuật lắp ráp,
sửa chữa máy tính vào học kỳ 2

- Năm học 2014-2015 ứng dụng phần mềm BB FlashBack Pro để tạo đoạn
video hướng dẫn cài đặt hệ điều hành Window 7 kết hợp bài giảng điện tử cùng
Bảng quy trình được xây dựng theo hệ thống sơ đồ tư duy, với hệ thống truyền tín
hiệu, đồ dùng dạy học chuẩn bị chu đáo, việc sử dụng kết hợp các phương pháp
giảng dạy linh hoạt tham dự Hội thi giáo viên dạy nghề Tỉnh Đồng Nai và vinh dự
đạt giải ba;
13


- Học phần Lắp ráp và cài đặt máy tính: với việc ứng dụng phương pháp dạy
học trải nghiệm, kết hợp các phương pháp dạy học như: thuyết trình - trực quan đàm thoại với việc ứng dụng mô hình mô phỏng Cisco, sử dụng phần mềm
VMWare, các linh kiện máy tính đã tích cực hóa người học. Kết quả học sinh lớp
1509 Kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính đều đạt yêu cầu học phần (100% người
học đạt yêu cầu), tháng 04/2016, lớp 1209 Kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính thi
tốt nghiệp thực hành tổng hợp nghề một cách thành thạo (100% người học đạt yêu
cầu);
- Học phần Lắp đặt và quản trị mạng: ứng dụng phần mềm VMWare để thực
hiện các bài giảng mô phỏng mô hình mạng giúp người học tích cực và tập trung
cao; ứng dụng sơ đồ tư duy để hệ thống hóa kiến thức cho người học giúp người
học ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn. Kết quả 100% học sinh đạt yêu cầu học phần;
- Học phần Ngôn ngữ lập trình giảng dạy lớp 1409 Kỹ thuật lắp ráp, sửa
chữa máy tính, kết quả 100% học sinh đạt yêu cầu học phần;
- Học phần Tin học đại cương giảng dạy lớp 1509 Kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa
máy tính, kết quả 100% học sinh đạt yêu cầu học phần;
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân tác giả đã rút ra một số
kinh nghiệm sau:
- Cần phải có kiến thức Tin học đáp ứng sử dụng công nghệ thông tin và biết
khai thác mạng Internet. Do đó giáo viên phải không ngừng nâng cao kiến thức, kỹ
năng về công nghệ thông tin;

học Quốc gia Hà Nội, http://doc.edu.vn/;
5. Trần Thị Hoa (2015). Nâng cao chất lượng dạy học môn tin học lớp 6
bằng dụng cụ trực quan, http://sangkienkinhnghiem.org/ , đăng ngày 25/12/2015;
6. Trương Nhựt Thiện (2015). “Ứng dụng công nghệ thông tin làm đồ dùng
dạy học và soạn giáo án điện tử phục vụ giảng dạy chuyên ngành tin học tại trường
Trung cấp Kinh tế Kỹ thuật Đồng Nai”;
7. Website: https://vi.wikipedia.org/wiki
15


VII. PHỤ LỤC
1. Bài giảng: “Chương 2. Cài đặt hệ điều hành” - tham gia hội thi giáo viên
dạy nghề tỉnh Đồng Nai năm 2015;
2. Bài giảng: “Cài đặt hệ điều hành Windows 7” – tham gia Hội thi giáo viên
dạy giỏi trung cấp chuyên nghiệp toàn quốc lần thứ X năm 2015;
3. Kế hoạch giảng dạy học phần An ninh mạng học kì I năm học 20152016.

NGƯỜI THỰC HIỆN

Trương Nhựt Thiện

16