PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đất nước ta tiến hành Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa trong bối cảnh
chính trị - xã hội ổn định. Sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đòi hỏi
phải có một nguồn nhân lực dồi dào, có lòng yêu nước, có trình độ khoa học
công nghệ cao cùng với các phẩm chất nhân cách phù hợp. Con người đó phải là
con người có sức khỏe, con người công nghệ, con người tri thức là mô hình
nhân cách con người Việt Nam mà giáo dục phải đào tạo ra. Như vậy, Giáo dục
Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu mới của xã hội phải xây dựng con
người có phẩm chất, năng lực, vừa “hồng” vừa “chuyên” như lời Bác Hồ đã căn
dặn. Giáo dục mầm non là nấc thang khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân
với mục tiêu: “Giúp trẻ em phát triển thể chất, tình cảm trí tuệ, thẩm mỹ, hình
thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp
một”. Qua đó cho thấy giáo dục thể chất cho trẻ trước tuổi đi học đặt cơ sở cho
sự phát triển toàn diện, rèn luyện cơ thể, rèn luyện tinh thần sảng khoái, rèn
luyện kỹ năng vận động cơ bản, hình thành những thói quen vận động cần thiết
cho cuộc sống.
Như chúng ta đã biết, từ khi trẻ mới sinh ra, trẻ luôn thích hoạt động, vận
động tích cực. Vận động là sự chuyển động của cơ thể con người. Trong đó có
sự tham gia của hệ cơ, hệ xương và sự điều khiển của hệ thần kinh. Vận động
làm cho cơ thể trẻ phát triển đều đặn, cân đối, sức khoẻ được tăng lên làm cơ sở
cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người. Vì vậy vận động có ý nghĩa
quan trọng đối với sự phát triển thể lực và giúp hệ thần kinh của trẻ phát triển.
Để giúp trẻ phát triển thể lực được tốt, có cơ thể khỏe mạnh hài hòa, cân
đối là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non thông qua các
hoạt động một ngày của trẻ ở trường như ăn, ngủ, vui chơi, học tập, lao động....
Đó là những nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng
của quá trình giáo dục phát triển vận động (PTVĐ) cho trẻ nhằm đào tạo một thế
hệ phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể chất.
Tuy nhiên thực tế hiện nay các điều kiện để thực hiện giáo dục PTVĐ
cho trẻ còn gặp nhiều khó khăn, nhiều nơi không có sân chơi, sân cũng chưa có
Tìm ra các biện pháp nhằm hướng dẫn cán bộ quản lý, giáo viên và trẻ
mầm non tại tỉnh Đồng Nai thực hiện chuyên đề một cách hiệu quả.
5. Giới hạn nghiên cứu:
Các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
6. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý luận.
- Phương pháp quan sát sư phạm.
- Phương pháp thực hành
2
PHẦN II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
- Thông tư số 17 /2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định “Mục tiêu của giáo dục mầm non là
giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những
yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và
phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang
tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và
phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp
học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời”.
- Ngày 22/12/2012 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số
226/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 20112020 và tầm nhìn đến năm 2030 với quan điểm cải thiện tình trạng dinh dưỡng
là trách nhiệm của các cấp, các ngành và mọi người dân. Bảo đảm dinh dưỡng
cân đối, hợp lý là yếu tố quan trọng nhằm hướng tới phát triển toàn diện về tầm
vóc, thể chất trí tuệ của người Việt Nam và nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm
bảo mục tiêu “Đến năm 2020 suy dinh dưỡng trẻ em, đặc biệt thể thấp còi được
giảm mạnh, góp phần nâng cao tầm vóc và thể lực của người Việt Nam...”
- Trong những năm qua thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách giáo
chưa chú ý tăng cường tính độc lập, tự chủ của trẻ; chưa có sự tích hợp với các
hoạt động giáo dục phát triển như: ngôn ngữ, trí tuệ, thẩm mỹ và tình cảm xã
hội.
- Đội ngũ cán bộ quản lý mới được bổ nhiệm chưa có kinh nghiệm trong
việc chỉ đạo thực hiện chuyên đề GDPTVĐ.
- Đời sống và thu nhập của nhân dân ở các xã còn thấp, chính vì thế công
tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và huy động sự
tham gia của cha mẹ, cộng đồng, tạo sự thống nhất giữa nhà trường, gia đình và
xã hội cùng chăm lo GDPTVĐ cho trẻ chưa đồng bộ.
Từ những nguyên nhân trên cho chúng ta thấy việc tìm tòi các biện pháp
nâng cao chất lượng chuyên đề giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường
mầm non là quan trọng và cần thiết, đó chính là hoạt động thiết thực giúp cho
các cơ sở GDMN từng bước thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc - giáo dục trẻ
ngày càng tốt hơn.
3. Các giải pháp thực hiện:
Để nâng cao chất lượng chuyên đề Giáo dục PTVĐ cho trẻ trong trường
mầm non trẻ tôi đã đề ra các giải pháp thực hiện như sau:
3.1 Công tác quản lý xây dựng kế hoạch:
Như chúng ta đã biết kế hoạch có tác dụng như kim chỉ nam, giúp cho
CBQL và giáo viên thực hiện các công việc đúng hướng, nhằm đạt được mục
tiêu đề ra. Chính vì thế căn cứ vào Công văn số 808/BGDĐT-GDMN ngày
25/02/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch
và thực hiện chuyên đề "Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho
trẻ trong trường mầm non giai đoạn 2013 - 2016", tôi đã xây dựng Kế hoạch
4
753/KH-SGDĐT ngày 14/4/2014 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc triển khai
thực hiện chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ
trong trường mầm non, giai đoạn 2013 - 2016”. Nội dung kế hoạch tập trung vào
tổ chức các hoạt động giáo dục PTVĐ cho trẻ trong các cơ sở GDMN.
- Tổ chức Hội thi “Cùng bé chơi vận động” các cấp và tổng kết 03 năm
thực hiện chuyên đề.
5
3.2 Công tác chỉ đạo xây dựng mô hình điểm về thực hiện chuyên đề
“Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường
mầm non”.
Chỉ đạo điểm là đòn bẩy phong trào, là cơ sở để nâng cao chất lượng thực
hiện chuyên đề nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho trẻ. Trong năm học 20142015 tôi đã tham mưu lãnh đạo ban hành Quyết định số 382 của Sở Giáo dục và
Đào tạo ngày 14/05/2014 về việc chỉ đạo xây dựng mô hình điểm thực hiện
chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong
trường mầm non, giai đoạn 2013 - 2016”. Gồm các nội dung cụ thể:
+ Xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị, đồ chơi cho trẻ phát triển vận động
phù hợp và khuyến khích trẻ tích cực hoạt động.
+ Tùy thuộc vào điều kiện của địa phương, trường, lớp có thể đầu tư xây
dựng, mua sắm, sửa chữa, cải tạo, sắp xếp cơ sở vật chất, thiết bị, đồ chơi giúp trẻ
phát triển vận động trong trường, lớp đảm bảo an toàn, phù hợp và hiệu quả.
+ Xây dựng môi trường tăng cường cho trẻ phát triển vận động bao gồm
xây dựng môi trường vật chất và môi trường thân thiện.
+ Đổi mới phương pháp, tăng cường giáo dục phát triển vận động cho trẻ.
+ Bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên.
+ Tuyên truyền và phối hợp với các bậc cha mẹ và cộng đồng.
Qua thực hiện điểm mô hình, các đơn vị đã chia sẻ và học tập lẫn nhau
làm cho chất lượng giáo dục PTVĐ cho trẻ ngày được nâng lên.
Để kịp thời đánh giá, rút kinh nghiệm chuyên
đề tôi chọn 02 trường mầm non là điểm chỉ
đạo:trường MN An Bình Thị xã Long Khánh
như: Xây dựng môi trường GDPTVĐ và ý nghĩa của việc khai thác sử dụng môi
trường thiết bị, ĐDĐC đối với GDPTVĐ cho trẻ trong trường mầm non; Hướng
dẫn khai thác sử dụng môi trường thiết bị, ĐDĐC; Thực hành về khai thác sử dụng
thiết bị, đồ chơi trong phòng GDTC, nhóm lớp, hoạt động ngoài trời; Xây dựng kế
hoạch giáo dục PTVĐ cho trẻ trong trường mầm non, nắm vững nội dung, phương
pháp, hình thức tổ chức các hoạt động GDPTVĐ.....
- Trong mỗi lớp bồi dưỡng chuyên môn, căn cứ vào chỉ đạo của Vụ Giáo
dục mầm non, đồng thời qua những lần kiểm tra, dự giờ, rút kinh nghiệm việc
thực hiện chuyên đề theo từng giai đoạn tôi tổ chức đi sâu vào từng nội dung
nhỏ nhằm giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý hiểu được những việc cần thiết phải
làm khi xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó là cập nhật nội
dung mới, những kinh nghiệm chỉ đạo chuyên đề GDPTVĐ từ các tỉnh bạn
nhằm giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý thấy được điểm sáng của chuyên đề trong
quá trình thực hiện chương trình GDMN, các nội dung tuyên truyền về giáo dục
phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non với các ban, ngành liên quan
và với cha mẹ trẻ. Cuối mỗi giai đoạn các đơn vị sẽ đánh giá kết quả đạt được và
đề ra phương hướng thực hiện cho giai đoạn sau.
7
- Tư vấn, hỗ trợ các đơn vị xây dựng kế hoạch cho chuyên đề, hướng dẫn
các giáo viên tại trường xây dựng kế hoạch giáo dục PTVĐ cho một năm học.
- Tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Xây dựng môi trường thân thiện; Giới thiệu
các mô hình PTVĐ cho trẻ mầm non; Lập kế hoạch GDPTVĐ” 4 lượt/2 năm cho
480 CBQL và GV cốt cán tham dự tập huấn, nhằm chia sẻ rút kinh nghiệm việc thực
hiện chuyên đề.
- Tổ chức kiến tập cấp tỉnh tại trường MN An Bình, MN non Hoa Mai,
với 09 hoạt động giáo dục, hoạt động ngoài trời, hoạt động vui chơi; Ngày hội
thể dục thể thao cho trẻ trong trường mầm non; tham quan mô hình sân chơi
PTVĐ và cách sắp xếp bố trí đồ chơi PTVĐ cho 250 CBQL và GVMN cốt cán
thực hiện chuyên đề như: Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho
chuyên đề, tổ chức các hoạt động, các lễ hội phục vụ cho chuyên đề, .......
+ Thực hiện công tác chỉ đạo điểm và triển khai đại trà trong huyện cũng
như toàn trường.
+ Tổ chức Hội thi dạy giỏi các cấp trong đó có hoạt động bắt buộc là giáo
dục phát triển vận động.
- Thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý
thấy được tầm quan trọng của nội dung GDPTVĐ, sự đan xen lẫn nhau của
những nội dung này khi thực hiện việc chăm sóc - nuôi dưỡng trẻ mầm non.
Muốn trẻ phát triển thể lực tốt thì cần phải phối hợp các lĩnh vực khác, tạo điều
kiện cho trẻ được phát triển hài hoà và cân đối. Đó chính là tiền đề cho sự phát
triển của trẻ sau này....
9
b. Đối với đội ngũ giáo viên
- Hướng dẫn tập huấn cho đội ngũ giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục
phát triển vận động theo năm, tháng, tuần.
- Tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn các các khối lớp nhằm giúp giáo viên nắm
vững nội dung, yêu cầu giáo dục phát triển vận động cho từng độ tuổi.
- Biết cách lồng ghép nội dung giáo dục phát triển vận động vào các hoạt
động giáo dục ở các lĩnh vực khác như giáo dục nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ,
tình cảm kỹ năng xã hội ; qua các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như vui chơi,
lao động,.... Từ đó giáo dục trẻ sự mạnh dạn, tự tin, nhanh nhẹn khéo léo thông
qua các vận động. Kịp thời phát hiện những trẻ có năng khiếu, tạo điều kiện
10
3.5 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền:
Muốn thực hiện tốt chuyên đề GDPTVĐ không chỉ là việc làm riêng của
trường mầm non mà trong đó phải có sự chung tay góp sức của cộng đồng.
11
Chính vì thế công tác tuyên truyền về nội dung GDPTVĐ cho trẻ mầm non được
lồng ghép trong kế hoạch tuyên truyền chung về chương trình GDMN. Nội dung
tuyên truyền nhằm giúp các bậc cha mẹ trẻ hiểu được tầm quan trọng, nhu cầu,
thời lượng và đặc điểm vận động của trẻ em ở từng độ tuổi, định hướng để cha
mẹ trẻ có biện pháp hỗ trợ, uốn nắn hành vi và vận động của trẻ; Tạo sự liên kết
và thống nhất giữa nhà trường và cha mẹ trẻ về nội dung, phương pháp giáo
dục trẻ ở lớp học cũng như ở gia đình.
- Ngoài ra Phòng GDMN Sở cũng đã hướng dẫn các đơn vị làm tốt công
tác tham mưu với lãnh đạo địa phương. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền,vận động
các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm, đặc biệt là truyên truyền cho cha mẹ trẻ về nội
dung giáo dục PTVĐ để có sự hỗ trợ thêm kinh phí nhằm tổ chức môi trường phát
triển vận động, đầu tư mua sắm thêm thiết bị, dụng cụ, đồ dùng đồ chơi.
*Hình thức tuyên truyền về GDPTVĐ cho trẻ:
- Thông qua mô hình, hình ảnh, góc tuyên truyền, qua các buổi họp,
thông qua trao đổi trực tiếp, qua việc lồng ghép vào các hội thi, từng cơ sở giáo
dục mầm non trên địa bàn tổ chức tuyên truyền về tầm quan trọng, nội dung,
phương pháp giáo dục phát triển vận động cho trẻ mầm non tới các bậc cha mẹ
và cộng đồng phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương và đã đem lại
những hiệu ứng tích cực.
* Kết quả tuyên truyền:
- Các bậc cha mẹ trẻ đã nắm bắt được tầm quan trọng và những yêu cầu
cơ bản của nội dung GDPTVĐ cho trẻ mầm non, có ý thức trong việc theo dõi
và phối hợp với các nhà trường thực hiện nhiệm vụ này, ở một số cơ sở, cha mẹ
Từ những biện pháp thực hiện như trên với sự kết hợp chặt chẽ giữa cán
bộ chỉ đạo và đội ngũ giáo viên của 11 đơn vị huyện, thị, thành đã cho thấy việc
thực hiện chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ
trong trường mầm non” đạt được kết quả khả quan và được Bộ Giáo dục Đào
tạo đánh giá cao trong lần về kiểm tra kỵ thuật phổ cập GDMN 5 tuổi và kiểm
tra việc thực hiện chương trình Giáo dục mầm non vào tháng 10/2015. Sự
chuyển biến trong đội ngũ cán bộ quản lý - giáo viên và cha mẹ trẻ trong việc
thực hiện chuyên đề đã giúp cho các trường mầm non đạt kết quả tốt trong việc
giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng nhẹ cân, thấp còi và hạn chế tình trạng trẻ thừa
cân, béo phì. Qua đó tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn, khéo léo, tự tin có kỹ năng sống
trong môi trường xã hội, sinh hoạt hàng ngày tạo tiền đề cho trẻ phát triển một
cách toàn diện, đặt nền tảng đầu tiên cho sự hình thành nhân cách con người mới
xã hội chủ nghĩa.
* Kết quả đạt được sau 2 năm thực hiện chuyên đề:
13
1. Số trường mầm non có phòng Giáo dục thể chất: 50/279 trường, tỉ lệ
17,9%;
2. Tổng số điểm trường có sân chơi: 393/444, tỉ lệ 88,5%. Trong đó số sân
chơi có thiết bị, đồ chơi ngoài trời là 273/393, tỉ lệ 69,5%.
3. Số trường có mô hình sân chơi PTVĐ: 61/186 trường, tỉ lệ 32,8%; tăng 24
sân so với năm học 2013-2014.
4.Tổng kinh phí dành cho PTVĐ trong 2 năm (từ 2013 đến tháng 4/2015) là
10,4 tỷ đồng. Trong đó:
- Kinh phí xây dựng sân chơi phát triển vận động cho trẻ là 2,2 tỷ đồng.
+ Ngân sách nhà nước: 1,3 tỷ đồng
+ Xã hội hóa: 0,9 tỷ đồng
- Kinh phí mua sắm thiết bị, ĐDĐC, ĐC ngoài trời dành cho PTVĐ: 8,2 tỷ đồng
+ Ngân sách nhà nước: 7,9 tỷ đồng (CTMTQG của tỉnh chiếm 3,7 tỷ)
4. Hướng dẫn cơ sở về nội dung chuyên đề càng cụ thể càng tốt, tránh
chung chung. Những vấn đề còn mơ hồ cần làm rõ ngay.
5. Chia nội dung chỉ đạo chuyên đề thành từng chuyên đề nhỏ (xây dựng
kế hoạch giáo dục phát triển vận động cho trẻ theo năm, tháng, tuần; Môi trường
giáo dục phát triển vận động trong và ngoài lớp; Tổ chức các hoạt động giáo dục
phát triển vận động lấy trẻ làm trung tâm; Tổ chức ngày hội thể dục thể thao cho
trẻ trong trường mầm non...)
6. Thường xuyên kiểm tra, tổ chức dự giờ, thảo luận các hoạt động giáo dục
phát triển vận động để làm rõ các nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức trên thực
tế. Phát huy những ưu điểm và khắc phục những tồn tại khi thực hiện chuyên đề.
7. Thường xuyên trao đổi kế hoạch, giáo án, tài liệu giữa các trường mầm
non. Phát huy những đơn vị làm tốt chuyên đề, nhân rộng điểm mô hình.
8. Tổ chức tham quan học tập kinh nghiệm thực hiện chuyên đề trong và ngoài tỉnh.
15
9. Làm tốt công tác tuyên truyền, phối kết hợp giữa gia đình, nhà trường
và địa phương.
V. KIẾN NGHỊ:
1. Đối với Bộ GD&ĐT
Tiếp tục tổ chức Hội nghị chuyên đề về ”Nâng cao chất lượng giáo dục
PTVĐ cho trẻ trong trường mầm non”.
2. Đối với Phòng GD&ĐT
- Tiếp tục bổ nhiệm, tuyển dụng các CBQL, GVMN còn thiếu. Tăng cường
mở các lớp bồi dưỡng về năng lực thực hiện CTGDMN và thực hiện chuyên đề
GDPTVĐ cho đội ngũ CBQL, GV nhất là các kỹ năng thực hiện chuyên đề. Tiếp
tục tập huấn những vấn đề cơ bản cốt lõi về chuyên đề cho các CBQL, GV mới
hoặc chưa nắm chắc về CTGDMN, tạo điều kiện để đội ngũ thực hiện chuyên đề
được tốt hơn.
- Tổ chức các Hội thảo chuyên đề để đội ngũ giao lưu, học hỏi kinh
- Tạp chí Giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành;
- Chương trình GDMN do Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành năm 2009;
- Hướng dẫn tổ chức thực hiện CTGDMN các độ tuổi do Bộ Giáo dục và
Đào tạo ban hành năm 2009 theo Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;
- Tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm
non (năm học 2013-2014; 2014-2015; 2015-2016);
- Hướng dẫn thực hiện các nội dung giáo dục phát triển vận động cho trẻ
mầm non năm 2014;
- Hướng dẫn tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ
trong trường mầm non (Dành cho CBQL và GVMN).
- Hướng dẫn thực hiện “Ngày hội thể dục thể thao cho trẻ trong trường
mầm non” năm 2015;
- Các bài tập phát triển vận động và trò chơi vận động cho trẻ nhà trẻ; trẻ
mẫu giáo năm 2015.
17
18