Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT

Tên đề tài: GÓP THÊM MỘT SỐ HÌNH THỨC ĐỂ CỦNG
CỐ BÀI MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong thực tiễn bộ môn lịch sử ở trường trung học phổ thông được giảng
dạy với tư cách là môn khoa học mà đặc trưng cơ bản của nó là học sinh không
được trực tiếp quan sát, sự kiện lịch sử là cơ sở nhận thức lịch sử .Tránh một tình
trạng mà cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nhắc nhở “ Lịch sử đâu có phải là
một chuỗi sự kiện để người viết sử ghi lại,rồi người giảng sử đọc lại và người học
sử lại học thuộc ” mà phải làm sao cho người học thấy được gì qua các thời đại lịch
sử và từ đó rút ra kết luận gì ? Bài học gì ? Đó là vấn đề phát huy tư duy, phát triển
năng lực nhận thức nhằm gây hứng thú học tập Lịch sử của học sinh. Mở đầu
quyển “Lịch sử nước ta” Hồ Chủ Tịch viết :
“ Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Ở đây “biết” để mà “hiểu” tường tận vấn đề. Muốn hiểu cần phải suy nghĩ. Chúng
ta cần bác bỏ quan niệm sai lầm cho rằng học Lịch sử không cần tư duy mà chỉ
cần trí nhớ. Nhưng để học sinh tư duy thì người giáo viên dạy Sử phải gây được
hứng thú học tập Lịch sử cho học sinh.
Hiện nay, mặc dù sách giáo khoa đã được đổi mới, giảm tải chương trình nhưng
đa số các bài dạy vẫn còn dài nên việc học sinh nắm được nội dung cơ bản đã khó
và muốn học sinh tư duy Lịch sử thì là cả một vấn đề nan giải .
Với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay đòi hỏi cả thầy và trò
cùng nỗ lực. Thầy phát huy vai trò chủ đạo hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh tri thức
còn trò phải chủ động tích cực. Nhưng một số học sinh còn lơ là, có thói quen học

Gv: Nguyễn Thị Huyền


tiếp thu của học sinh, đồng thời giáo viên điều chỉnh phương pháp nhằm đạt hiệu
quả cao hơn .
Gv: Nguyễn Thị Huyền

2

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT

II.Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Xây dựng và sử dụng các dạng bài tập lịch sử để củng cố trong dạy học lịch sử
có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành, củng cố tri thức lịch sử cho sọc
sinh. Nó là biện pháp phát triển năng lực nhận thức độc lập, trong đó đặc biệt là tư
duy độc lập sáng tạo của các em. Đồng thời sử dụng các dạng bài tập còn là hình
thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS. Bởi khi hoàn thành bài tập, HS sẽ
tự nhận thấy những thiếu sót của mình, Giáo viên biết được kết quả nắm kiến thức
của học sinh.

1. Biện pháp thực hiện
- Củng cố không phải lúc nào cũng thực hiện vào cuối tiết học mà giáo viên có
thể linh động : củng cố từng phần, củng cố toàn bài, củng cố một chương hay một
giai đoạn lịch sử.
- Tổ chức : Giáo viên có thể
+ Soạn sẵn câu hỏi , bài tập trên giấy ( phiếu học tâp) khi soạn câu hỏi phải
phù hợp với 3 đối tượng học sinh và cũng chỉ cần 1 đến 3 câu hỏi
+ Ghi đề bài lên bảng phụ để học sinh thảo luận nhóm rồi cử đại diện nêu ý

bố kết quả đúng. Gv có thể phát thưởng cho nhóm có kết quả cao nhất
Ví dụ Bài 29, Lịch sử 10:Cách mạng tư sản Hà Lan và cách mạng tư sản Anh.
Câu hỏi: Tại sao Crôm-oen phải xử tử Saclơ I?
Khoanh tròn vào câu trả lời đúng nhất
a. Do áp lực của quân đội nhân dân
b. Do sự đòi hỏi của quân đội Xcôt-len
c. Do tư sản muốn tiêu diệt tận gốc chế độ phong kiến
d. Do áp lực của Đức giáo hoàng
Ví dụ Bài 31, Lịch sử 10 :Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII
Câu hỏi: Nước Pháp trước cách mạng năm 1789 là nước
a. Quân chủ chuyên chế
b. Quân chủ lập hiến
c. Chế độ cộng hòa
d. Cộng hòa liên bang
b.Trắc nghiệm đúng – sai
Các bước thực hiện:
Bước 1: GV chuẩn bị bài tập dạng trắc nghiệm đúng – sai .
Bước 2: Chiếu bài tập, nêu yêu cầu phương pháp hoạt động của dạng bài tập này.
Bước 3: Học sinh Có thể chọn tùy ý câu mà mình biết để trả lời.
Bước 4: GV đưa đáp án để đối chiếu và nhận xét, cho điểm
Ví dụ: Bài 31, Lịch sử 10 :Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII
Viết chữ Đ ( Đúng ) Hoặc S ( Sai ) Vào câu dưới đây:
Gv: Nguyễn Thị Huyền

4

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

5

Trường THPT Thanh Bình


Cột B
( Sự kiện )

Huongdanvn.com
–Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay
Việt Nam

Indonexia,Thái Lan,Malayxia ,Philippin,Singapo
Góp thêm một số hình thức
để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
Brunay
d. Trắc nghiệm điền Campuchia
Lào,Myanma
khuyết
Các bước thực hiện :
Bước 1: Giáo viên chuẩn bị sẵn bài tập dạng điền khuyết, cho trước những từ cần
điền (lưu ý số từ cho phải nhiều hơn số chỗ trống cần điền để buộc học sinh có sự
lựa chọn) (bài tập sẽ được chiếu bằng đèn chiếu, powerpoint, hoặc viết trên giấy
rôki)
Bước 2: GV phổ biến quy định của việc thực hiện bài tập này
Bước 4: Sau khi học sinh hoàn thành xong , GV chiếu hoặc đưa đáp án chuẩn đối
chiếu.
Ví dụ: Bài 3, Lịch sử 11: Trung quốc
Em hãy điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh cương lĩnh của Trung Quốc đồng minh
hội (Mãn Thanh, Dân quốc, Khôi phục, dân tộc độc lập.)

1924
6/1925
Lập đường thời gian là lập một đường thẳng chia thành từng đoạn để chỉ các mốc,
các giai đoạn của sự phát triển lịch sử. Những đoạn thẳng này chỉ mang tính tượng
trưng không đòi hỏi hoàn toàn chính xác về tỉ lệ độ dài.Mỗi đoạn có thể là một vài
năm, có khi chỉ tính tháng, từng sự kiện ở các giai đoạn. Mỗi mốc ghi niên đại cần
thiết, quan trọng nhất của bài giảng. Đường thời gian sẽ giúp học sinh thấy ngay
các sự kiện phát triển, diễn biến tình hình và mối quan hệ lôgic của các sự kiện, sự
việc, giúp cho giáo viên hệ thống dễ dàng các vấn đề, bớt được thời gian ghi bảng.
Ví dụ: Bài 12, Lịch sử lớp 12: mục Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước
ngoài trong những năm 1919- 1925.

1911

1917

1920

1923

1925

2.3 Củng cố bằng hình thức sắp xếp thời gian tương ứng với sự kiện .
Ví dụ: Bài 16: mục Tổng khởi nghĩa tháng tám năm 1945 và sự thành lập
nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa
Điền vào chỗ trống mốc thời gian thích hợp và sự kiện lịch sử thích hợp về tổng
khởi nghĩa tháng tám năm 1945 ở bảng sau
Thời gian
13/8/1945


Gv: Nguyễn Thị Huyền

8

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
Dựa vào lược đồ em hãy tường thuật lại diễn biến chiến dịch Việt Bắc thu - đông
1947.
2.5 Củng cố bằng hình thức lập bảng so sánh
Ví dụ: Bài 15,Lịch sử 12: Phong trào dân chủ 1936- 1939
So sánh phong trào cách mạng 1930 – 1931 và phong trào cách mạng 1936-1939
Nội dung so sánh
Kẻ thù
Nhiệm vụ
Lực lượng cách mạng
Hình thức và phương

Phong trào 1930-1931

Phong trào 1936-1939

pháp đấu tranh
2.6 Củng cố bằng hình thức điền vào sơ đồ, lược đồ trống
- Đây là những đồ dùng trực quan giúp học sinh tạo được biểu tương lịch sử.
Khi tiến hành bài tập GV nên tạo hứng thú làm việc cho các em bằng các bài tập
với các đồ dùng học tập tự sáng tạo thêm:

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
Giáo viên có thể chia nhóm hoặc cho cả lớp cùng tham gia trò chơi. Tùy
vào các cách chơi mà giáo viên có thể cho học sinh trả lời lần lượt các câu hỏi để
tìm ra từ chìa khóa. Thời gian chơi khoảng 3-4 phút.
Ví dụ
- Sau khi học xong bài Bài6,Lịch sử 11 : Chiến tranh thế giới thứ nhất 19141918 giáo viên cho học sinh chơi trò chơi giải ô chữ.
- Trò chơi có 7 ô chữ hàng ngang và một ô chìa khóa. Khi học sinh chọn câu hỏi
và trả lời đúng thì trong câu trả lời sẽ hiện lên một chữ cái có trong ô chìa khóa.
- Học sinh phải liên kết các dữ kiện của các câu trả lời lại thì mới có thể biết
được ô chìa khóa. Hoặc các em có thể trả lời ô chìa khóa bất cứ lúc nào khi các em
đoán được.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh giải ô chữ sau:

1. Một cách nói về chủ nghĩa đế quốc ( 6 chữ cái ) ( SEN ĐẦM)
2. Nước Đức – Áo Hung thuộc khối nào ? (8 chữ cái )(LIÊN MINH)
3. Chiến tranh năm 1914- 1918 gọi là cuộc chiến tranh gì( 7 chữ cái ) (THẾ GIỚI)
4.Tính chất giai đoạn 1 của cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (8 chữ cái ) ( PHI
NGHĨA)
Gv: Nguyễn Thị Huyền

11

Trường THPT Thanh Bình



Gv: Nguyễn Thị Huyền

12

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
Câu hỏi : Căn cứ vào đâu để khẳng định phong trào công nhân nước ta phát
triển lên một bước cao hơn sau chiến tranh thế giới thứ hai ?
Bài 16 Lịch sử 12: mục Tổng khởi nghĩa tháng tám năm 1945 và sự thành lập
nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa
Câu hỏi: Sự lãnh đạo kịp thời,sáng suốt của Đảng Cộng Sản Đông Dương và
của lãnh tụ Hồ Chí Minh trong cách mạng tháng tám thể hiện ở những điểm nào?
2.10. Củng cố bài bằng cách lồng ghép âm nhạc
* Mục đích:
Khi nói đến âm nhạc chúng ta thường có một cảm giác vui vẻ, thoải mái và
người ta thường dùng âm nhạc để giải trí, thư giãn sau những giờ phút mệt mỏi,
căng thẳng. Do đó nếu đưa âm nhạc vào trong giảng dạy môn Lịch sử sẽ làm cho
tiết học thêm sinh động hơn bởi vì môn Lịch sử thường khô khan với những năm
tháng và sự kiện khó nhớ, âm nhạc sẽ gây sự chú ý và hứng thú cho học sinh.
* Cách thực hiện:
Trong quá trình giảng dạy thì giáo viên sẽ chọn một số bài hát có liên quan
đến nội dung bài dạy, cuối mỗi bài học hoặc cuối mỗi phần bài giáo viên cho học
sinh nghe một đoạn âm nhạc để thay đổi không khí của tiết học và giúp học sinh
khắc sâu hơn kiến thức.
Ví dụ 1: Bài 19 Lịch sử 10: Những cuộc chiến đấu chống ngoại xâm (thế
kỷ X-XV)

chính của đoạn phim.
Ví dụ 1: Bài 18, Lịch sử 10: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế
(thế kỷ X-XV)

Gv: Nguyễn Thị Huyền

14

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
Khi dạy mục 1- Sự phát triển của nền nông nghiệp, sau khi tìm hiểu xong về
tình hình ruộng đất thời Lý, Trần, Lê sơ, giáo viên cho học sinh xem đoạn phim tư
liệu về thời Lý.

Giáo viên hỏi: Em cho biết vua Lý đang làm gì?
- Học sinh: Vua Lý đang cày tịch điền
Giáo viên hỏi:Việc cày ruộng tịch điền của nhà vua có ý nghĩa như thế nào?
- Học sinh: Qua việc làm đó nhằm khuyến khích nhân dân sản xuất.
Giáo viên hỏi: Nhà Lý đã đưa ra những biện pháp gì để thúc đẩy cho nông nghiệp
phát triển?
- Học sinh: Khuyến khích khai khẩn đất hoang, đào kênh mương, đắp đê, ban hành
lệnh cấm giết hại trâu bò….
=> Qua đoạn phim giúp học sinh hiểu và nhớ lâu hơn về sự quan tâm của nhà Lý
đến nền nông nghiệp và đề ra nhiều biện pháp khuyến khích nông nghiệp phát
triển.
2.12. Củng cố bài bằng hình thức tái hiện một vở kịch ngắn.

bài vừa học.
- Hình thức củng cố phong phú sẽ kích thích được sự tìm tòi, sáng tạo gây
hứng thú cho học sinh
- Phương pháp dạy và học này với các hình thức củng cố trên đã phần nào
giúp các em tự tin hơn khi kiểm tra bài và kết quả đạt cao hơn được thể hiện qua
các bài kiểm tra .
IV/BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Gv: Nguyễn Thị Huyền

16

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT
- Phương pháp dạy học là một khoa học đồng thời cũng là một nghệ thuật .
không có phương pháp nào là vạn năng có thể thay thế các phương pháp khác, nên
các hình thức củng cố bài mà tôi đưa ra trên đây chỉ có ý nghĩa tương đối .Nó phải
được vận dụng một cách linh hoạt cho từng kiểu bài lên lớp và tùy thuộc vào điều
kiện thực tế, đối tượng học sinh để giáo viên lựa chọn hình thức phù hợp nhất.
- Tôi đã áp dụng các hình thức củng cố trên vào giảng dạy bộ môn lịch sử ở
trường THPT Thanh Bình và đạt được kết quả khả quan .
V/ KẾT LUẬN
- Để đạt hiệu quả cao trong dạy học lịch sử thì giáo viên phải đầu tư thật
nhiều cho bài giảng bằng cách sử dụng tốt các phương pháp tích cực và củng cố là
một trong những bước quan trọng để khắc sâu kiến thức đồng thời rèn luyện kĩ
năng cho học sinh, giúp học sinh nhớ lâu và biết vận dụng kiến thức vào bài tập
- Trong quá trình giảng dạy ở phần củng cố giáo viên cần vận dụng nhiều

6. Sách đại cương Lịch Sử cổ trung đại Việt Nam.
7. Sách đại cương Lịch Sử Việt Nam – Tác giả Lê Mẫu Hản – NXB Giáo dục.
8. Sách phương pháp dạy học lịch sử : Tác giả Phan Ngọc Liên NXB Giáo

dục

năm 2000
- Bản thân truy cập một số thơng tin trên Internet phục vụ cho việc viết đề
tài
- Đĩa CD-ROM tài liệu hỗ trợ dạy và học lịch sử lớp 7
- Và các tài liệu khác có liên quan cho việc viết đề tài.

Gv: Nguyễn Thị Huyền

18

Trường THPT Thanh Bình


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Góp thêm một số hình thức để củng cố bài môn Lịch Sử ở trường THPT

Gv: Nguyễn Thị Huyền

19

Trường THPT Thanh Bình