MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NGĂN CHẶN
TÌNH TRẠNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
TRONG TRƯỜNG THPT

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Để đất nước ta có một nền giáo dục tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong bối cảnh
hội nhập quốc tế, trong những năm gần đây Bộ chính trị ban chấp hành trung ương
Đảng đã thảo luận và chỉ đạo việc thực hiện những nhiệm vụ giải pháp phát triển
giáo dục đến năm 2020 và những năm tiếp theo. Trong đó nghị quyết 8 trung ương
Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo được xem như là
một giải pháp có tính đột phá để giáo dục ngày càng đến được với các nguyên tắc
trong căn bản của giáo dục; đó là: “trật tự, kỉ cương, trung thực, công bằng, khuyến
khích sáng tạo và hiệu quả”.
Tuy nhiên thực tế chất lượng giáo dục của chúng ta những năm gần đây chưa
đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của xã hội. Đặc biệt, trước cơn bão của nền kinh tế
thị trường, vườn cây giáo dục đã và đang phát triển vô cùng khó khăn. Chất lượng
giáo dục hai mặt về rèn luyện đạo đức và kĩ năng kiến thức chưa thực sự toàn diện.
Trong đó vấn đề giáo dục đạo đức là một nửa của đào tạo giáo dục có chiều hướng
xuống cấp. Những truyền thống đạo đức tốt đẹp của xã hội đang ngày càng mai
một, xa rời các em. Tình trạng bạo lực học đường xảy ra thường xuyên hơn. Các tai
nạn ở trường học cũng ngày một gia tăng. Làm thế nào để trường học là môi trường
an toàn nhất cho học sinh? Chúng ta vẫn từng hô hào xây dựng một trường học”
thân thiện học sinh tích cực tới trường”, hay “mỗi ngày đến trường là một niềm
vui”, nhưng tại sao phụ huynh chưa thể tin tưởng để gửi con em học ở bất cứ
trường học nào? Tại sao vẫn còn chạy trường, chạy lớp? Tại sao trường học không
thể là nơi an toàn nhất cho lứa tuổi học sinh? vv…
1


Vấn đề giáo dục đạo đức trong nhà trường đang là những câu hỏi lớn đặt ra

cán bộ quản lý giáo dục đào tạo phát triển cả về số lương, chất lượng với cơ cấu
ngày càng hợp lý… Xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh…” (Văn kiện Đại hội
Đảng – khóa XI)
Tuy nhiên, đại hội cũng nhấn mạnh những hạn chế, yếu kém của giáo dục
trong thời gian vừa qua: Đó là chất lượng giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu
cầu, chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kĩ năng làm việc.
Những yếu kém mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI của Đảng và nghị quyết
T.W 8 khóa XI là hoàn toàn đầy đủ và chính xác. Thực trạng về sự xuống cấp đạo
đức ở một số học sinh trong nhà trường đã đến mức báo động. Đặc biệt trong 3
năm trở lại đây tình trạng học sinh vi phạm pháp luật; vi phạm kỉ cương, kỉ luật của
nhà trường tăng lên nhiều so với những năm trước. Theo một báo cáo số liệu gần
đây nhất của Bộ giáo dục và đào tạo, trong 1 năm toàn quốc xảy ra 1.600 vụ việc
học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học (5 vụ/ ngày). Cứ khoảng 5200 học
sinh thì có 1 vụ đánh nhau, cứ 11.000 học sinh thì có 1 em bị thôi học vì đánh nhau,
cứ 9 trường thì có 1 trường có học sinh đánh nhau. Những con số biết nói này để
cho chúng ta thấy được nỗi nhức nhối của gia đình, nhà trường, xã hội trước hậu
quả nghiêm trọng của nạn bạo lực học đường. Gần đây nhất xã hội hết sức bất bình
trước hành động đánh hội đồng học sinh xảy ra tại trường THPT Lý Tự Trọng ở
Trà Vinh. Câu chuyện ở Trà Vinh chưa lắng xuống thì tại trường THCS Hùng
Vương (Long Xuyên) lại xảy ra nhiều học sinh lớp 6 đã đánh hội đồng một nữ học
sinh lớp 6, trận đánh khiến em bị vỡ mắt kính, gây chấn thương phần mềm. Ngày
18 tháng 3 năm 2015 tại trường Cơ Sở Đông Hồ (Kiên Giang) một học sinh lớp 8
khóa cửa lớp đánh bạn đến chảy máu miệng. Không chỉ có học sinh tự xử với nhau
nhiều học sinh còn rủ thêm các đối tương hư hỏng, lêu lỏng ở ngoài vào tận lớp để
đánh bạn. Vụ việc bạo hành gây âm ĩ nhất trong thời gian qua là học sinh ở trường
THCS Phú Long (Đồng Tháp) đã đánh khiến bạn phải nhập viện.

3



- Còn ở Việt Nam chúng ta vấn đề về nạn bạo lực học đường cũng đã được
xã hội quan tâm. Thông tin về các vụ được cập nhật khá thường xuyên, rộng rãi.
Hàng năm Bộ giáo dục đào tạo có thống kê số lượng, hậu quả các vụ bạo lực học
đường để từ đó phân tích, lấy số liệu làm cơ sở định hướng cho đổi mới phát triển
giáo dục đạo đức cho học sinh. Đề tài đề cập đến những giải pháp ngăn chặn bạo
lực học đường cũng được đề cập đến trong một số bài viết qua báo, qua mạng
Internet, tuy nhiên còn chung chung.
Nội dung đề tài của bản thân tôi không mới, nhưng điểm mới là những biện
pháp được áp dụng trong thực tiễn của một nhà trường bán thành thị nông thôn, học
sinh có đa dạng về hoàn cảnh. Đề tài được áp dụng có hiệu quả tốt ở nhà trường
trong giáo dục đạo đức cho học sinh
(Bảng số liệu và kết quả giáo dục của nhà trường từ năm học 2012 – 2015
theo phụ lục 1)
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP:
1. Giải pháp thứ 1: Đi sâu sát, nắm bắt phân loại đối tượng học sinh vi phạm
bạo lực học đường
Khảo sát, tìm hiểu các vụ việc học sinh vi phạm liên quan tới bạo lực học
đường để từ đó phân chia đối tượng sử dụng các giải pháp một cách có hiệu quả. Ở
phương diện này nhà quản lí được xem như những chiến sỹ công an phá án.
Từ khảo sát tìm hiểu các vụ việc liên quan đến bạo lực học đường tôi rút ra
được đặc điểm của đối tượng học sinh này như sau:

- Hầu hết là học sinh chưa ngoan, thiếu sự quan tâm chăm sóc của người
thân, trực tiếp là bố mẹ
- Là học sinh hoàn cảnh gia đình đặc biệt, bố mẹ ly hôn, bố mẹ đi bước nữa,
con mồ côi ở với ông bà hoặc người thân.
5


- Là học sinh ảnh hưởng Game Online

trong nhà trường phổ thông. Những vụ bạo lực học đường diễn ra ở ngoài xã hội đã
khiến cho môi trường xã hội thiếu lành mạnh, trong sáng, mất an ninh trật tự xã hội
ảnh hưởng đến đời sống văn hóa một quốc gia. Vì bạo lực gây ra ảnh hưởng xấu tới
mọi cá nhân và tập thể. Công tác tuyên truyền ở các nhà trường phải được thực
hiện nghiêm túc, thường xuyên.
Hình thức tuyên truyền cũng phải chọn lọc, phong phú đa dạng: đó là bằng
những câu chuyện kể cảm động về gia đình của học sinh bị mất vì nạn bạo lực học
đường, bằng những cuốn phim có hình ảnh, bằng những buổi tọa đàm của học sinh,
bằng những buổi nói chuyện thời sự với học sinh về bạo lực học đường, bằng
những câu chuyện kể đầy ân hận của những học sinh đã gây ra bạo lực học đường
trong thời gian học ở trường.
Tuyên truyền qua các hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. Đây là
kênh hoạt động có nhiều ý nghĩa nhất. Bởi vì giáo dục kĩ năng sống vừa giúp các
em nhận thức sâu sắc về pháp luật vừa hình thành cho các em những khả năng ứng
xử, đối phó với những tình huống, những nảy sinh bất ngờ trong cuộc sống ví dụ:
Năm 2014 – 2015, nhà trường tổ chức cho các em tham gia các hoạt động nhân
đạo, thăm hỏi tặng quà cho những học sinh có khó khăn trong nhà trường và ở địa
phương
Công tác tuyên truyền phải thường xuyên, liên tục theo phương châm “mưa
dầm thấm lâu”. Tuyên truyền qua các buổi sinh hoạt chào cờ, qua các buổi hoạt
động ngoài giờ lên lớp, qua các sinh hoạt tập thể của Đoàn, của tổ chuyên môn…
Trong các buổi sinh hoạt đó, thầy (cô) giáo lắng nghe tiếng nói của học sinh để gần
gũi nắm bắt kịp thời các diễn biến tâm lý học sinh.
Sau các buổi tuyên truyền học sinh có thể viết bản thu hoạch, phát biểu cảm
nghĩ về một câu chuyện bạo lực học đường mà em biết hoặc làm bài viết trong
7


chương trình môn Văn của lớp. Ở đây, chúng tôi không chỉ tuyên truyền mà còn
đưa vào chương trình tích hợp môn học, xem đó là bài kiểm tra đánh giá, cho điểm

các em. Bằng sự chân tình, yêu thương cảm thông để cảm hóa các em. Từ chỗ các
em ngại tiếp xúc, đóng kín cánh cửa tâm hồn đến chỗ thích giao tiếp, cởi mở hòa
đồng. Giáo viên chủ nhiệm thường tìm mọi cách để trong hoạt động tập thể các em
tự tin lên, chủ động hơn. Cứ dần dần như thế chẳng bao lâu các em đã tìm thấy nơi
thầy (cô) giáo một niềm tin yêu để rồi những mất mát từ cuộc sống gia đình các em
được bù đắp lại. Trái tim tổn thương của các em được xoa dịu, vết thương trên thân
thể các em sớm lên da non, các em trở thành một thân thể cường tráng khỏe mạnh
về tâm hồn và từ đó mỗi lần vấp ngã các em em đã tìm đến thầy cô để nghe những
lời chia sẽ những góp ý, khuyên bảo chân thành. Có thể nói ở phương diện này thầy
cô đôi lúc gần gũi hơn cả bố mẹ. Bởi có những điều thầm kín nhất các em không có
ai để chia sẻ, hoặc không dám chia sẻ nhưng các em lại tự tìm đến thầy (cô) để giải
bày. Mở được chiếc khóa sắt bị sét rỉ lâu ngày khóa tâm hồn của các em là thành
công bước đầu có ý nghĩa quan trọng để ngăn chặn những hành vi sai trái của học
sinh nhất là đối với học sinh thường có tư tưởng gây gổ, gây sự với bạn bè.
Chủ động tìm đến các em là cho các em thấy được các em không bao giờ bị
bỏ rơi, giúp các em tìm lại niềm tin đã mất, cứu các em ra khỏi vòng bế tắc cô đơn
và tuyệt vọng. Trong những trường hợp này thấy, cô giáo chủ nhiệm đã trở thành
cái phao cứu sinh để các em tin yêu vào cuộc đời. Thầy, cô trân trọng những gì bé
nhỏ nhất, tốt đẹp nhất, lương thiện nhất trong các em để rồi các em như một hòn
than bé xíu sắp tàn lụi được thầy, cô thổi vào sự sống sáng bừng lên ngọn lửa của
nghị lực và niềm tin.
Từ sự gần gũi, sẽ chia cảm thông và nhất là tính nhân ái bao dung của giáo
viên chủ nhiệm các em có những tiến bộ rõ rệt, các em tích cực hoạt động hơn
trong phong trào của trường của lớp, việc học tập của các em cũng ngày càng có
hiệu quả rõ rệt. Có những học sinh từ yếu, trung bình vươn lên loại khá. Từ đây,
các em có một hướng đi tốt đẹp hơn. Có thể nói rằng trong hoàn cảnh xã hội ngày
9


nay không ít người thừa vật chất nhưng lại thiếu thốn tình cảm. Việc tìm hiểu, gần

trọng của phụ huynh, nhà trường đã có những biện pháp phối hợp thật tích cực, để
góp phần giảm thiểu nạn bạo lực học đường. Cụ thể:
Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi tọa đàm cùng phụ huynh về các
nội dung như: giáo dục tình yêu, tình bạn, khả năng ứng xử học sinh, ngăn chặn
bạo lực nhà trường, thực hiện an toàn giao thông,…
Những buổi tọa đàm cùng các bậc cha mẹ học sinh đã giúp các thầy cô giáo
có được sự gần gũi, hiểu biết. Từ sự gần gũi, hiểu biết lẫn nhau đó, phụ huynh tin
yêu hơn thầy cô và luôn thống nhất với nhà trường về phương pháp giáo các em.
Thông tin đầy đủ công khai kế hoạch, chất lượng giáo dục của nhà trường tới
phụ huynh. Nhà trường đã sử dụng hệ thống dịch vụ nhắn tin qua VNEDU tới tất cả
phụ huynh học sinh. Với hệ thống dịch vụ này, phụ huynh đã nắm bắt thông tin
thường xuyên, kịp thời những vi phạm của các em. Phụ huynh phối hợp chặt chẽ để
uốn nắn sửa chữa từ lỗi nhỏ nhất. Sự quan tâm thường xuyên đã góp phần nâng cao
công tác rèn luyện hạnh kiểm trong nhà trường.
Tổ chức họp phụ huynh học sinh 3 lần trong một năm vào đầu, giữa và cuối
năm học. Tăng cường công tác họp phụ huynh khiến cho Hiệu trưởng của các
trường cảm thấy mất thời gian, ảnh hưởng đến các công việc cá nhân nhất là các
cuộc họp thường được tổ chức vào ngày chủ nhật. Tuy nhiên, đối với trường chúng
tôi, công tác họp phụ huynh lại được tổ chức và thực hiện một cách nghiêm túc.
Theo quan điểm của chúng tôi, những cuộc họp biểu hiện cho tính dân chủ
và sự quan tâm của nhà trường đối với con em họ. Mỗi cuộc họp phụ huynh không
chỉ đơn thuần là chỉ để thông báo kết quả học tập, rèn luyện của các em đặc biệt là
các học sinh cá biệt trong lớp, lấy ý kiến về đóng góp hỗ trợ về tài chính. Họp phụ
huynh là để phụ huynh nắm được phương pháp giáo dục học sinh có phù hợp hay
không. Chính vì vậy, chuẩn bị nội dung để đạt được kết quả tốt là điều hết sức quan
11


trọng. Trong cuộc họp, giáo viên lắng nghe, tôn trọng ý kiến của phụ huynh, từ đó
điều chỉnh phương pháp giáo dục phù hợp nhất.

xảy ra ở trong học sinh mà cả ở Thầy (cô) giáo, khiến cho phụ huynh mất lòng tin
vào thầy (cô), nhà trường. Xã hội gióng lên những hồi chuông cảnh báo về sự
xuống cấp của đạo đức trong xã hội.
Mặc dù bạo lực học đường phổ biến nhiều hơn trong các trường học nhưng
đối với trường chúng tôi, các vụ việc học sinh gây gỗ đánh nhau không hề xảy ra.
Trước năm 2010 có 2 vụ việc xảy ra hết sức nghiêm trọng đó là: 1 học sinh phải ra
tòa án hình sự vì chém bạn bị thương tật 30%, một học sinh mang mã tấu đến
trường để hành hung bạn khác lớp. Học sinh này cùng với các lỗi vi phạm khác đã
bị đuổi học 1 tuần. Riêng từ năm 2012 đến 2015 Đoàn thanh niên và Ban giám hiệu
chưa phải giải quyết bất kì một trường hợp nào do bạo lực học đường gây ra hậu
quả nghiêm trọng. Thực tế vẫn xảy ra một vài vụ nhỏ, do xích mích qua lại giữa các
em học sinh có dùng ngôn ngữ thiếu văn hóa, lợi dụng facebook để "ném đá"nhau.
Tuy nhiên nhà trường đã ngăn chặn kịp thời, phối hợp với đoàn thanh niên để cho
học sinh gặp gỡ và xin lỗi nhau. Đối với những vụ việc có thể xảy ra đánh nhau,
đoàn thanh niên nắm thông tìn từ tổ xung kích trong học sinh phối hợp cùng Đoàn
xã, công an địa phương để kịp thời ngăn chặn. Vì vậy trong 3 năm học gần đây, kết
quả giáo dục, rèn luyện đạo đức và học lực của nhà trường có tiến bộ rõ rệt. Từ
một nhà trường tuyển đầu vào học sinh rất thấp do tuyển sinh bằng hình thức xét
tuyển hồ sơ, điểm chuẩn hàng năm chỉ dao động từ 29,0 đến 32,0 điểm. Hạnh kiểm
học sinh được phiên bằng điểm nên vẫn có học sinh trúng tuyển có hạnh kiểm
Trung bình. Số học sinh này khi vào trường vẫn thuộc diện chưa ngoan chưa thực
hiện nghiêm túc nội quy của nhà trường, tuy nhiên, sau một năm được học tập và
rèn luyện tại trường các em ngày càng tiến bộ rõ rệt. Về chất lượng nhà trường cụ
thể:

13


Về tổng số học sinh bỏ học từ 2012 đến nay
(Phụ lục số 2 kèm theo)

V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ, KHẢ NĂNG ÁP DỤNG............................10
PHỤ LỤC...........................................................................................................11
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................16
MỤC LỤC..........................................................................................................17

15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cẩm nang dành cho Hiệu trưởng - NXB chính trị quốc gia Hà Nội - 10/2014 Nhóm dịch giả Nguyễn Trường (dịch từ nguyên bản Tiếng Anh)
2. Quản lý nhà nước về giáo dục, NXB Hà Nội nhóm biên soạn:
TS. Trần Văn Cơ
Trần Văn Kim
Hoàng Thế Vinh
Lê Minh Đức
Nguyễn Ngọc Ân
Ths. Hoàng Phú
TS. Tường Duy Kiên
BS, TS Nguyễn Thị Thúy
PGS, TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc
Ths Trần Thị Tuyết Mai
Chủ trì biên soạn và điều chỉnh Ths Nguyễn Thị Thái
3. Nghị quyết 8 trung ương Đảng khóa XI

16


17




7.54

1128

76

6.47

Khá
SL
Tỉ lệ
43.1
541
4
42.0
501
3
42.9
496
8
47.0
531
7

HỌC LỰC
T Bình
SL
Tỉ lệ
46.6

4.02

2

0.17

38

3.29

2

0.17

40

3.55

0

0

18

Tốt
SL
Tỉ lệ
77.6
974
7

3.12
8
13.4
152
29
2.57
8

SL

Yếu
Tỉ lệ

17

1.36

13

1.09

5

0.43

4

0.35